장음표시 사용
61쪽
48 ACTA ERUD. M. IAN. A. MDDCXXI.
ea, omnes nationes, apud quas in usu sint versus rhytmici, esse barbaras, vel saltim eo aevo barbaras fuisse dc illiteratas, eum artem poeticam exerincere coeperint. Addit, Latinos quoque versus Leoninos introductos fuisse seculo octavo, quo jam regnabat barbaries; eosdemque statim . disparuisse, quamprimum lux literarum ieeulo XV oriretur. Redit hine ad pi Auram,ct, eum Poetae veteres, Graeci pariter ae Romani, in arte sua antecellant recentioris aevi Poetis, e diverso animadvertit, pictores nostri aevi haud quaquam cedere priscis artificibus , in ejiisqueret eausas ingeniose inquirit. Concedit etiam picturae istam praerogativam, quod magis assiciat mentes hominum, eo quod, ut Horatius ait, signius irritanι animor demissa per aurem, quam qua μπι ocuti i subjecta fidelibus, item alias ob eausas, quas euriose persequitur. Disserit et . iam de reeitatione, qua Poetae Olmi usi gratiosiora conabantur reddere poemata sua,adjicientes iis vivam vocem, gestus, ct doctim pronunciationein, quae singula valent affectum eommovere acrius. Hae occasisone progreditur ad perdoctam dissertationem de veterum modulatio. ne sceni ea, sive de comicorum ct tragicorum pronunciatione eantui simili: injectaque mentione instrumentorum musicorum in theatro ad.
hiberi solitorii in , etiam de saltatione de gesticulatione theatrica satis copiose agit, uberius simul describens, qui equid ipsi in antiquis monumentis oecurrit de pantominis. Omittimus eaput singulare de personis sive larvis massura comicis, ac paucis memoramus, tria capita ab Autore destinata esse Muscae,quae ad majorem poematibus conellianis dam gratiam adhiberi solet i qira occasione non sistum historia de fata Musices destribuntur, sed di illorum error innuitur, qui Italos habent pro instauratoribus artis Musi eae ab eo tempore, quo instaurata suere doctrinarum studia. Tandem totum hune priorem Tomum doctissimus . Autor eo ne ludit differtatione de arte seulptoria. Secundum Tomum brevius perstringenuis. Ejus prioribus eapitibus agit Autor de ingenio cum generati tu, tum speciatini de ingenio poetico de pietario. Ostendit vim ingenii, eaque occasione disserit de furore reenthusiasmo poetico. Hinc inquirit causas morales progressiis artium,die ur unum seculum habeat altero majorem artificum proventum. Deinde
disputat de progressus artium di disciplinarii in ea usis physicis, tu de diversitate ingeniorum pro diversitate eliniatis: quod argumentum latius persequitur, Ostendens, quantam vim aer habeat in eorpus humanum,d: quomodo hine varierit ingenia tot nationum. Tandem de iusta poematum aestimatione disputans, statuit, judicium populi esse eertissimum ae iii stillimum : minime vero iudicium de poemate aliquo serendum esse ex versione ejus, vel exanimadversionibus Criticorum.
62쪽
Calendis Februarii Anno MDCC OL
BIBLI A HEBRAICA EX ALIQUOT MSS.
ta nupressis Codicibus, mysta tam edita quam Ampta, aliisque Hebraeo a Critiris recensitas accedunt loca Scripturae paraumt uni alia G realia, is es que anno- rationes O Dariantes Lectiones; cura D. . ILE INRMICHAE LIS, S. Theol. G Gr. ac Or. Lingu. in Acad. Friae P. P. Ord. Halae Magdeb. sumptibus Orphanotrophei, I72O, A Vel S macAlph. pl. 2 I. Non infaustum temporis nostri signum est editio saeri
Codieis Hebraici, haud magno annorum intervallo non semel, aut iterum, sed aliquoties repetita. mus nempe eo in seculo, quo verbum DEI, maxime inise A. testantes, neutiquam rarum ess , sed assiduo ac frequenti docentium discentiumque usu, non solum in versionibus,sed ipsis etiam sontibus & idiomate authentico. magis quam unquam, nee sine ingenti ecclesiae fructu , per DEI gratiam excolitur. Tanto igitur sacrarum literarum in linguis originalibus studio, quantum jam coepit vigere, non una aut altera suffecit Hebraei textus editio, sed plures, aliae post alias, adornandae fise erunt a Celeberrimis Viris, Leusinio, Clodio , Anshi , mg. thio, Opitio, injo: quarum aliquae non simplici, sed geminis forma, nee semel tantum, sed iterum impressae sunt. His iam aeredit erudito orbi dudum desiderata non minus, quam pro missa, sed variis impedimentis liue usque sidiis G tio,
63쪽
tio. a Viro Maxime Reverendo JO HENRICO MICHMELIS, ejusque in hoc opere σαεργοῖς, publico bono data. Triplici quidem sorina. nempe octava ct quarta majori,ilemque in selio quod a unt imprella est, sed tamen minor impres-
sonis sorina majoribus non alia re cedit . quiana marginibus spatiosiori biis. Cum autem Editio haec non solum textam Hebraicum, ut aliae Editiones, sed una etiam adnot.rtiones phi- Iologico - exegeticas, sacrum textum illustrantes, exhibeat; dicendum nobis est primum de textu ipso, deinde vero de avi
In textu ipso tum recensendo, tum imprimendo, funda menti loco posuit maxime reverendus Editor Biblia Hebraica Cel berrimi Jablora icterol. Iedita iis editionis textum non ad verba solum & dustiones, sed ad singulas etiam syllabas. puncta, apices, cum codicibus tam MStis quam impress sdiligenter collatum, a capite ad calcem usque recensuit, adiutoribus hae in re usus tredeci in seleetisdc excitati ingenii juvenibus. iisque partim magistris, partiira in theologia & philolo pia jam exercitatioribus studiosis, singulis Collegii orientalis Theologici,anno I G2 a Ven. viro, H. F R A N C KIO in Aea. demia Fridericiana laudabiliter instituti, sociis atque alumnis. Quae autem in Codicibus suis ab Editione Berotinensi discrepa. ehendit, ea, inodo non mani sese vitiosa essent, in varia. monuin apparatum, quem sat magnum sibi sub manibus
etestatur, illico congesIit, ut, quae in futurae Editionis tex- euin recipienda , quaeque ad varias lectiones reserenda, aut penitus omittenda essent, iteratis deinde curis, & adhibitis aliis subsidiis eritieis, dispici posset. Huius recensionis suae, ad singula pundia ac syllabas institutae, duplicem consequiatus est Ducium; primo quidem. ut menda, quae recentiores Bibliorum Editores, Clarissimi Viri nec sua laude unquam privandi, ex Athlano exemplo minus provide retinuerant, facilius detege. et ; deinde vero ut discrepantes Codicum lecticines tanto alistentius Ge diligentius observaret , Nec illarum praetermitteret quidquam.
codices autem M ti, quos contulit, fuere quinque, iique
64쪽
MENSIS FEBRUARII A. M DCC XXI. Hi
omnes membranacei satis venisti, quorum copiam ex biblio. 'theca venerabilis Ministerii Dantetici Erfurtensii sibi sumin benevolentia faciam esse, merito celebrat. Descripsit eos Abrahamus Rallius singulari Dissert. de Codicibus MDii Biblieο---braicis, maxime Gortensibus, anno I os sub maxime reverendi Editoris nostri piae lidio habita. Primus eorum constat duobus grandioribus Voluminibus, cum Paraphrasi Chaldaica singulis versibus subjeela, dc Masora , tum parva tum magnη textu ali. Ac meminimus, hunc ipsum esse Codicem, ex quo Cl. Bec ius, Augustanus, Paraphrasin Chaldaicam utriusque libri Chronicorum, antea ineditam multumque desideratam, Primus publici juris secit Augusta Vindel. Λ. 368 o. alter vero.'praeter integrum V. T. textiam, itident Maseram, cum Chaldaica onhelos in Pentateuchum Mosaicum Paraphrasi, uno Vol mine majori complexus est. Tertius in solio mediocri totius
V. T. textum habet eum Masora , magna tamen lacuna a Ier.
XLIV, 26 usque ad Ezecti. VIII, 3 diminutus. Quartus ab initio mutilus, demum Gen. XXXIV. s incipit, dc ad finem usquo Pentateuchi singulis vetabus Hebraicis Targum subjeetum habet, cum aliqua Masora; praeterea Haphtaroth, seu sectiones Propheticas,& V Megilloth . item Jobi libium in fine mutilatum . & posteriora quidem omnia sine Chaldaica versione, Ouintus impersectus incipit a libro Iosuae, re post Prophetaseliin libro Psalmorum finiens, in Jeremiae quoque vaticinio a Xl V, I7 usque ad c. XXIV, 7 lacunam habet. Impressi vero Codices. cum Berotinensi editione a Nostro collati, sunt I) Danielis Bombergii Biblia Hebraica & Chaldaica, cum commentariis Rabbinicis, & Praefatione Felicis Pratensis, Venetiis WII in solio majori, a P ejusdem operis Editici quarta, Venetiis Is I 8, 3 Jo. Buxtorssi Biblia Hebraeo- Chald. α Rabbinica, Basileae 16ao, in) Danielis Bombergii Biblia Hebraica, in forma quarta, Venetiis I U8, s)Roberti Stephani Editio, in ψ, Parisiis is 43, 6 Biblia regia sntverpulsa sive Plotiniana.in solio majori, i s 7r, Plantinianadnψ, Ant, Verp. I s66, 8rFranci Vatabli, in λι majori, ex officina Sanis
65쪽
Accessit ad hane sacri textus recensionem collatio Ma-hra , labor quidem dissicilis ac laedii plenissimus , sed tamen
pro accuranda editione Bibliorum Hebraicorum summopere necessarius. Eam autem Noster cum sociis sitis instituit non solum ex impressis exemplis Biblicis Bombergit atque Buxtorssi, sed etiam Amris, quae habuit, uui verss. nec non Masera quadam seor lim Mesa eaque chartacea , Ersuriensis Ministerii Evangelici benevolentia itidem commodata, quam Cl. Michaelis ob singularem ακρίβειαν valde collaudat. Huic igitur labori vacans, animadvertit, Maseram impressam saepius quidem mutilum esse, mendosam, & secum ipsa άσυπατ v. lup pleri tamen emendarique posse ex libris MStis, ejusque collationem ad veram sacri Codicis lectionem vel renituendam.
vel firmandam, magnopere sibi profuisse expertus est. Sic ut exempla ejus rei aliqua ex Psalmis depromta proseramus Ps. XXXVII, ultimam syllabam vocis &Pi. XLV. 8 penuItimam in In V, pariterque Ps XCI. I 2 posteriorent in fan.
Ps CXXXVI I, 9 primam in N, π, Ps. CXXXIX, 22 primam
in ac denique Ps. CXLIlI, 9 mediam in 'r12, singulas dissective seriptas, hoc est, sine sulcri, nu&Jod; e contrario Ps. LXIV. 8 posteriorem syllabam in t nv Ps. LXV. 2 primani in 'xv , Ps. LXVI. is priorem in mum, Ps. LXXVI, 3 priorem in 1s e, Ps. LXXX lX, ii primam in xv ΜΗ . ct Ps. CXXI. 4 priorem in singulas pline scriptas exhibet. mauisesto id exigente Masora et quam si consuluis Gent reliqui ex recentioribus Bibliorum Editoribus Athias Clodius,Jablons. si Opitius, Malus. dubium non est, quin & COHicum S Ma rae auctoritate adducti, pari modo scripturi suissent. obserino: b, Cooste
66쪽
MENSIS FEBRUARII A. M DCC XXI. s 3
observamus item, Indicem illum Patachatarum, ct per Pra emphaticum distinctarum vocum, qui Bombergii ci Duxtorssii Bibliis post Masorum finalem si,bjechas est, in hae editione multo diligentius, quam in reliquis, etiam accuratiCri. bus, collatum observatumque esse. Proinde restius Cel. Mic
, singula per Patau scribit, non Obstante paula , quia ct pciedielus Index lioe exigit, dc exemplai ia complura sequuntui, licet recenitores, laude sua nequaquam piivandae, aliter Ec per Ramcis legant. Re 'ius quoque eadem Ps.LXXVII. 8 vocibus 'a N riar', PC LXXXV, 9 n. hes , Ps CX I II, 4n. α''r, dc Ps CXVI, I im' vum, FH emphaticum,quod alii Omile te, eadem de causa interponit. Adhibitos insuper heie videmuς non modo R. Mosen
Hanna hedan, dc autorem Catena Accentuum , quorum diisertationes, ad rem Criticam V. Testamenti 'spectante Luxtors sopiis Biblicum itidem post finalem Masoram exhibet. Veruinetiam siliam Levit.:m in Mosereth Hammasereth, R. Salomo
nem ben M. Lol in Assio II Jophi , R. Judam in Explicatione
Mitrae Amstelod. q. Ic O. k qui prae ceteris in hoc genere laudari meretur. R. Monachim de Lomano in egi egio tracta tueri tuo,or Thorab se stet . in , I 6 9. Nec dubitamus, quin optima haec Editio sutura suisset, si clarior expressorque typus ei contigisset; cujus vero, & da ge-sehatariun imprimis literanim, lub. ieitas taedia correi foribus multa peperit, ct aliquibus in locis industriam illorum penitus delusit, donec meliori typo invento remedium tritic malo paratum est. Laus certe tribuenda Cl. Editoribus, quod nihil ii, quam ingenio tantum suo consit, solaque sessi illi analogia, utpote quae aliquando imaginaria magis est, quam vera) intextu sa To mutaverunt. sed quod adhibitis inui per codicibus aliisque subsidiis criticis, quas rationes ubique secuti suerint, in sublectis unicuique paginae variis lectionibus sideliter exposuerunt. Vellemus ite, eundem tenuisset modum nuperrimus Editor, qui, quod miramur , in corrigendo textu aliquando
67쪽
meris indillsit conjecturis, ut cuin Ezech. XIV, 8 pro iselabo eum. quod otianes habere Editiones ipsein et fato. tur, tamen Vi me per Au repasuit, nixus vertioue Chaldaicara ponam eumὶ ac sensu, ut ait. Qualia iamia condio naturi sint ei veritatis Hebraicae amantes, id vero est. de quo valde
ambigimus. In annotationibus criticis ad textum talia locum reperiunt; in textum vero ipsuin tanquam indubitatas teistiones in trudere, reverentia, quam verbo Dei debemus, vix pati. tur: ne sorte conceptus nostros pro mente Spiritus sancti surro.
gemus; sed haec obiter. Ad nostram Editionem ut revertamur, habet quidem illa
variarum lectio m apparatum, ut antegressas editiones omnes hae in re longe superet; quod vero maxime reverendus Gi. tor contra scepticos recte urget, nulla earum est, quae verita, tem aliquam momentosam aenecessariam labefactet, plurimaeque νοθειαν suam variis indiciis produnt. De his lingularis Tractatio in Praefatione e. III instituta est, ubi cum existentia
illarum docetur ae vindicatur, tum origines ostendimtur, Variaeque classes exponuntur. Pertinent autem huc variationes.
I quibus antiquae Versiones depreheimantur ab hodierna cono laetiore Codicis Hebraei lectione deviasse, quarum vero sublesta fides esse dicitur, χὶ Talmudicorum, quae saepe asse ctatae sunt. 3b Codicis Samaritani, 43 Κri & Cthibb, s) vocum extra ordinem punctatarum, & Pithain, 6 Judaeorum Orientalium ct O cidentalium. 7 Ben- cheris & B. Naphtali, ct quarum longo major est numerus. 8ὶ librorum tam Amtorum quam impressorum. Occurrunt autem a in integris versibus rarissiuane, cuius rei illustre exemplum in hac Editione exstat Jos XXI, 36sq. D in varia versuum distinctione saepius, c)in dictionibus vero, & d consonis saepissime, nulli bi autem frequentius, quam e in vocalibus, f) accentibus, ct gὰ notis diaerit eis lectiouis. Originem vero duxerunt pleraeque variationes ex confusione α) literatum, quarum ductus aliquid similitudinis lia. bet, v. g. 2; I ct ps ri & m & '; ct i; d & α; is literarum ejusdem aut cognatae pronunciationis, O ligno. rum diacriticorum, α σ) vocum synonymicarum, item o ex
68쪽
MENfIs FEBRUARII A. MDCCXXI. fr
uaiectione accentuum,diguorantia partim, parum vero pec- peram praesuinta analogia consecutionis accentum, η2 si initi,tudine vocum initialium atque finalium, & Θ) ii sius Masorae ambiguitate & confusione. Ceterum civit in confesso si varias existere in Codice Hebraeo lectiones, omnino e re lectoris suit, eas textui sacro subiungi, ne solius Editoris judicio standumst; ouod fieri oportet, cum una tantum exhibetur lectio. altera vero sine ullo indicio transmittitur. Sed & hoc laudabile habet praesens Editio, quod variationibus passi in epicrisis aliqua adjieitur, qua vel vera luctio statuminatur. vel falla convellitur, vel denique aliam alia praestare ostenditur. Λd Z motationes quod attinet, quibus haec Editio ab aliis inprimis distinguitur. in illis conscribenti s prima cura data fuit parassilisno, eique tam verbali. quain reali; qui si cum attenta ipsius contextus consideratione adliteatur. Omnino certi smum ejus intelligendi medium est, ct commentarius omnium optimus atque tutissimus. Deinde vero opera data est, ut quidquid esset, quod ex Versionibus Graeca & Orientalibus sacri C
dicis textum illustraret, margini ejus adjiceretur. Λceesserimi porro suesia, seu breves annotationes, ad cnodandum , sicubi dissicilior esset vim dictionis S sensum: ac sub Geneseos initium rariores quidem illae ac tenuiores comparent . pleniores vero ac limatiores in reliquis libris; studiumque & atteutio cum operis progressu in tantum crevit, ut . ubi Propheticos libros
evolvimus, annotationeS tam copiosas reperiamus , quae commentarii loco queant esse. Unoe cum tertia Hebraei Codicis
parte, quae Hagiographos libros continet. eaedein annotationes multo copiosiores natae essent . quam ut margo Volumenque, intra quae coarctandae erant, eas caperet, ratio instituti eatenus
immutanda suit, ut Bibliorum Editioni brevia tantum adscriberantur seliolia, liductior vero textus explicatio tribus voluminibus, quoruin recensionem alio tempore instinuendam in nos te linus, seorsiin impressa daretur. Quemadmodum autem maxime reverendus Edit J. H. mhaelis annotationes in maiorem Codicis Hebraei partem conscripsit. ita ejus cognatus,
69쪽
sellar, praeterquam quod Codicum Hebraicorum tollationi tanquam collaborator adsu:t, schedasque typograpti icas tertia vice correxit, non modo per totum Codicem textum, ubi id o- sis erat, emendavit, dc selectum variantium iactionum . singuis columnis subjectum, consignavit; sed etiam annotationes iuJeremiam. Uum, Obadiam, Michaeam Zachirriam, Proverbia Salomonis, Threnor Ieremiae GDanielem, elaboravit. Ut specimina quaedam harum annotationum pro more nostro asteramus, ad Canticum illud Mosis, quod Deiat. XXXII perscriptum est, ex Brentio annotatur, constare illud prii num Exordio, in quo moveatur attentio , in testimoniinia citando coetum reteri am,dc precando, ut haec concio dc cantio fructum asserat; deinde vero aurit si quadam beneficiorum Dei oc maleficit rum fraelis: post haec recenseri supplicium Israelis , videlicet excoeeationem dc rejectionem ejus; ad extremum denique do .ceri vocationem gentium. Ad verba commatis secundi monetur, Sobmidium indicative illa vertisse, di suci namque, cetera; alios vero optative , desuat seu sisset, cetera : Optare nempe Mosen, ut audiantur & audientium cordibus infigantur verba sua, tali effectu, qualis est pluviae, quae sceeundat terram ut germina dc plantas producat. Ejusdem capitis comma quintum, quod disseultate sua interpretibus multum negotii fecit . occontortis explicationibus modo in hanc, modo in illam sententiam distractum suit. plano admodum ae facili sensu . quem accentus Hebraiei maxime probant, ita exponitur : Num Dius
eorrupit sibi, vel ies Israeli) 3 Nequaquam' sed filii Q i sunt
Iabes sua ipsorum. Atque ex Paralleli lino Gen. VI. ia ostendi. tur, ad complendum prioris membri constructionem post verbum corrupit subintelligi debere viassi ar, quarum dc princedenti commate quarto montici ficta erat. Porro tingu lis Propheticorum librorum 1 minissae sunt praefationes, seu Dissertationes practi minares. in quihus de cujus. que Prophetae semilia, patria, aetate. Vatibusque coaevis. satis. indole. item historia temporum, quibus quisque vixit,librorum argumento, partibus, chroni taxi stylo, aliisque momentis. magno studio agitur, ita ut lectoribus loco introductionis gene- ralis Disit iam by Cooste
70쪽
talis in singulos hosce libros esse queant. Sie v. g. de Ieremia patre Histia observatur euin ab Hebraeis Sc Christianis quibus. dam pro illo Pontifice haberi, qui decimo octavo Iosiae anno librum legis in templo reperit, et Reg. X XII, 3, 8, sed premi sententiain istam hac difficultate, quod Anathothaei, ex quin viam utique numero Ieremias suit, non videantur de Pinebo fuisse posteris, penes quoh inde a Salomonis regno ad captivitatem usque Babylonicam , in Gadohi familia Pontifiei alis dignitas floruit, i Par. V, 38, sed potius de Ithamari familia.
cui Ponti steatum, Abjatharo ad patriam suam Anathothum re- Iegato, Rex Salomo abrogavit, I Reg. II, 26. Ostenditur porro. Jeremiam initio non Hierosolymis, sed Anathothi in patria sua, eo usque prophetasse videri, donec cives sui insidias vitae ipsius struxissent, Jer. XI, 2I, 22, XII, s. 6, ac adeo verbum Cliristi Luc. IV. 24, nultam Propbetam in patriasiua acceptum esse, ipsi exemplo suo coinprobassent, idque vel exinde probabile fieri, quod Iosias anno regni sui decimo octavo fimidam potius, quam Jeretniam, super reperto Legis Mosai eae libro eonsuluit, et Reg. XXV, 3ς, quia hic apud Anathotliaeos tum adhue egit, illa vero Hierosolymis praesens fuit. De ordine. quo
prophetiae Jeremianae consignatae sunt, observatur, eum quidem ab ipso esse Propheta, nec tamen chronotrai seu temporum rationibus accommodatum. Prius colligitur ex Jer. XXV. . 3. posterius vero res ipsa loquitur, di vaticiniorum aliorum cum 'aliis collatio. Uttit autem dispositioiiis illius qualiςcunque ratio & nexus ex argumenti paritate inveniri quandoque pol sit. tamen alicubi dissicilem .& paene ἀδυνατον videri. Laudaturque Hieronymus, qui in Comm. ad Jer. XXU, I, non cura erat Prophoris, inquit, tempora conservare, qua hisoriae leges deficis rant,sed scribere, utcunque audientibus atque lecturis utile noverant. Quoniam vero ad intelligenda eo rectius vaticinia
multum subinde chronotaxis valet, itaque ad leges illius sinis gula eapita ac prophetias hic digesta videas. Toti operi praemissae si Praefatio generalis quinque ea. pitibus constans, quorum primo de historia hujus operis alte. ro de ipso Codice Hebraeo, ejusque partibus ct integritate, te