Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

291쪽

Fulgebat crocina candidus in tunica. Quae tamen etsi uno non est contenta Catullo, Rara verecundae furta feremus herae: Ne nimium simus stultorum more molesti. Saepe etiam Juno maxima cacticolum Conjugis in culpa flagrantem quottidiana, Nolcens omnivoli plurima furta Iovis: Atqui nec divis homines componier aequum est: Ingratum tremuli tolle parentis onus. Nec tamen illa mihi Vesta deducta paterna Fragrantem Amyrio venit odore domum. Sed furtiva dedit mira munuscula nocte,

Ipsius ex ipso dempta viri gremio. Quare illud fatis est, si nobis is datur imus, Quem lapide illa diem candidiore notat. Hoc tibi quod potui confecistum carmine munUS Pro multis aliis redditur ossiciis: Ne vostrum scabra tangat robigine nomen Haec atque illa dies, atque alia, atque alia: Huc addent divi quam plurima, quae Themis olim Antiquis solita est munera ferre piis. Sitis felicesi tu simul, tua vita, Et domus, ipse in qua lusimus, &domina: Et qui principio nobis terram dedit, auctore A quo primo sunt omnia nata bona: Et longe ante omnis mihi quae me carior ipso est Lux mea qua viva vivere dulce mihi est.

Accipe quis merserfortuna fluctibus ipse In quibusdam libris verser,

non merser, sed non illud magis, quam alterum rectum. Sic quoque Horatius Epist. I lib. I. mersor cirilibus unia, quamvis Millic varient exemplaria.

292쪽

18 I G2s ERUATIONES, Quod hic quisquam de meliore nota Haec non sunt sincera Antiqua exemplaria habent quisquis, non quisquam, mox pro tepefecit, optimus liber habet tepebant. Vix dubito, quin sic scripserit Catullus; quod hic vix cui de metiore nota Frigida desierto tepesiam membra cubili

Veronae erat Cattillus, unde ut Romam revertatur hortatur Manlius, ea praecipue de causa, quod non putaret Veronae esse amicas , quatum consuetudine melioris notae homines possent affici detineri, cum ex omnibus Italiae urbibus i vinciis quidquid pulchrum esce Romam conflueret. Hanc malo sententiam , quam lege te tepefactat quemadmodum in suo libro supra scriptum invenit Statius Achilles,. qui de Lesbia accipiendum putabat, cujusleetum absente Catullo frequentarent, quotquot Romae essent melioris notae. Vix cui pro vix

cuiquam.

Quod tibi non utriusque petenti copia facta es Reduxi veterem lectionem quae in plei isque manu exaratis comparet exemplaribus. Quod tibi non utriusque petenti copia posta est. Sic Graeci, sic quoque Latini passim loquuntur. Omnibus inque locis celebretur fama sepulti J Abes hic versus a libris, quibus usi sunt Scaliger Achilles Statius Sane non esse Catulli etiam lippus viderit Mediolanens exemplar, caeteris omnibus Vetustius, aliuna exhibet versum, aliquanto quidem meliorem vulgato, non tamen Catullianum, hunc nempe; omnibus cin tu vulgetur fabul. p m. Margini adscriptum erat eadem vetusta sane manu SENECA SUPPLEVIT. Quisnam iste Seneca fuerit non multum scire laboro. Recordor me vidisse exemplar in quo Seneca dicebatur auctor esse quatuor versuum, qui Eneidi praefiguntur. Sed in pluribus Lucani codicibus, dicitur is ex abrupto exorsus latim poema addito hoc scholio, hos versus primos,1 Seneca dicitur addidise, ut quidam volunt, avumculus Lucant. An hoc verum sit alii arbitrentur. Florum quendam fuisse, quivi ipse Seneca fuerit dictus, cujusque nonnulla exstandi epi

293쪽

AD C. VALERIuΜCAΤuLLum 283 epigrammata inter ea, quae Pitharus edidit, alia nonnulla quae in Anthologia uxorii occurrunt, hoc quoque constat; sed an hie Florus hiltoricus, an alius, non satis certum. Hujus quoque Flori seu Senecae creditur esse Pervigilium Veneris, quod inepte Catullo tribuitur. Sane quicunque demum iste fuεrit, magnum bonorum libroruni insessorem interpolatorem eum fuisse constat. Nec tenuem texens sublimis aranea telam Subtilis pro subli,nis habent libri nonnulli Sedi alterum rectum. Α ἐρσam Jῖ αγχνης diYit Hesiiod . In deserto Alli nomine opus faciat Quod in libris cieri bus Ilii constanter scriptum reperiatur, ideo hunc Manlium seu Mallium, dictum quoque fuisse Allium existimabat Scaliger. Putat quippe hunc Mallium ex Allia fuisse gente, adoptatum autem in Manliana catumque Manlium Allienum, pro quo Allium metri gratia dixerit Catullus. Sed vix , ut puto, cuiquam docto istud persuaserit. Proeuldubio sic scripserat Catullus; Deserto Malli nomine opus factat.. Nominibus propriis passim in veteribus libris desunt literae initiales,

quae postea a librariis rubrica addebantur. Qua in re quam saepe negligenter versarentur, nemo qui vetera trivit exemplaria potest ignorare, utpote in quibus crebrae ubique istiusmodi compareant lacunar, quas unusquisque postea pro suo resarciret captu.

Nam mihi quam dederit duplex Amathusia curum J Duplicem viri docti accipiunt hoc loco pro dolosi versuta, ut Horatius Ulyssem vocat dupli D Od. v I lib. I; Nec cursus duplicu per mare Uyxei.

Verum id aliter sese habet, neque enim duplex hic dicitur Ulvsses, sed duplisis hic ponitur pro duplices. Errores duplices Ulyssis ideo

dixit, quod multi e veteribus crediderint, illum non totum consumsisse decennium dum in mari,aoatur interno, edri externum mare seu Oceanum sulcasse, condidisse in Lusitania Ulympona , in Germania cς Φρυγον , alibi alias civitates. Hujus erroris mensetionem quoq*e facit Manilius, initio lib. II. cum sic canit; Erroremque ducis tosidem quot vicerat asinis

294쪽

Instantem bello, geminata per aequora ponti Ita quoque meus liber, qui longe Gemblacensi est melior&emendatior. Male autem haec a viris magnis immutat, accepta sucre, cum geminata Ponti aequora, ea qua diximus ratione exponi Mintelligi debeant. Quandoquidem ergo duplex pro doloso ne quidem satis videatur Latinum , superest ut per duplicem Amathusiam , amo rem quo utrumque sexum persequebatur intellexerit Catullus, utpote qui non Lesbiam tantum, sed, complures de iter iret adolescentcs. Hunc verum esse sensum, vel ipsa satis ostendat quae in Amathunte Veneris olim fuit effigies . de qua sic Hesychius A Giτρο Θεο φως iis το εδεμ αφρόλπνέη ιν et L A 'μ αθ ο is, γε ζας οὐ Ποαανι ισον αν-α, L θεὶ ἐκηματ est C Κυπρωλε ἐ. Sic concipiendus est iste Hesychii locus i ανι id est Apol lini vel f sculapio, nam& hic quoque aliquando imberbis fingebatur teste Pausania Har est nempe Venus illa δεο γαυδε qua ut nunc, ita quoque olim, non a Cypriis modo, sed S multis quoque aliis colebatur gentibus tromiscue quidem ab utroque sexu, quodque magis mirere suae invidia. Qui enim puerorum tenentur amore contemnunt mulieres, κλειπνάυσα vero contemnunt viros Pertractando enim iri cando crescit clitoris etiam ad magnitis dinem membri virilis. Hinc κλειτ εμοι M a Polluce exponitur το , ψαθα, λαμ ν άα κλειτηρ σα. Vulgo tamen pro αμψα θαλάμ v legas αμ γανκ μαλάω ν, quam lectionem licet Eustathsus aliqua ratione confirmare videatur, eo tamen minus sequor, quod alieram

in optimo meo libro, quique raro dere nunquam fallit, invenerim. Nam sane in re Venerea notum, quid sit ψαθαλλειν se χ αλα. - σει v. Nec tamen adversabor quis existimet vocem αμψαθα - λα Av ex varia lectione 2 i ιι θάλλειν γαμψα λάως ν formari potuisse , quibus demum glossematis loco accesserit: ψαν , μαλάμε ν Ut ut sit constat in mulieribus aeque ac in viris partes istas tractando crescere; cujus rei vel e pueris castratis sumas licet documentum , illis enim si a Venere abstineant, nunquam ea pars cum reliquo augetur corpore. In mulieribus vero exemplo sint hermaphroditi, qui ut plurimum verae sunt iamlieres, non discrepante a

caeteri S,

295쪽

A, I uim um. 287 Caeteris, nisi excessu membri, quo viros imitantur, quoque omnia ea quae viri peragant, non in suum tantum, sed & virilem quoque sexum prodigiosam frangendo Venerem , ut merito Seneca epist. xc de illis dixerit , Da illas deaeque nrale perdant adeo perversi commenta genus impudicitia viros inesint. Talis quoque apud Mattialem tribas Philam is, quae pueros aedicabat. Nec dubitandum quin

istiusmodi quoque fuerint ista seminae, quas in mares permutatas fuisse, testantur Plinius WPhlegon in mirabilibus, complures alii. Olim prodigiis accensebantur,is vel mari mergebantur, vel deportabantur ad insulas. Sed vero suo tempore in deliciis habitas fuisse scribit Plinius. Umphaque in Oeteis Malia Thermopylis J Ita hunc locum restituit

Scaliger, non male quidem , dubito tamen an vere Libri scripti habent Maalia. Jam saepe monuimus non nimium esse fidendum literis initialibus, utpote quae a veteribus absint exemplaribus. Cum vero in eo codice qui olim fuit Hieronymi Commetini scriptum sit Daulia, utique non rejiciendam existimo eam lectionem Daulis oppidum Phocidis situm est in excelso jugo ad pedem Octar montis, unde Daulia regio, quae aliter Drymara appellatur. Cum vero Thormopylae in Phocide collocentur, Daulia vero regio ea fuerit Phocidis pars quae Oetae monti adjacet , manifestum est quare Catullus in Daulide ponat Thermopylas , quas tamen alii in Meliensi seu aliensi tractu collocant Iidem vero sunt Melienses alienses, quamvis Scylax os distinguat. cd apud illum ubiquet gendum αμ ιεις, non Μαλιεις. Porro quod de Daulidis tymoscribunt veteres, eam dici quod arboribus opaca sit, id an verum sit . dubito. Δία λο non tantum δα - , sed .facem incendium

notat, idem nempe quod οαλ asora οὐ Non enim aquas tantum, sed .flammas aquis permixtas vomit mons Oeta , ut non solum ex

hoc Catulli loco, sed χχ Timone Luciani colligere est. Negat tamen id ipsum vetus Scholiastes, qui ad hunc locum notu Ο τη ιπμεν της Φωκίον ρο- ζηλον, ου μενlo Smςυκος φλογοπ

296쪽

buendum quam aliis Grammaticis. Ignes huic monti subesse sive illi sint conspicui, sive occulti, ipse aquarum servor vel potius ardor

declarat Attamen ut credam nonnunquam flammas cincendia, ctiam cum accolarum damno, eructare hunc montem, praeter Catulliis Luciani testimonia, facit quoque Papinii Statii locus in Epicedio Pileti Ursi;----- Si e fumante ruina

Ructassent dites Vesuvina incendia Locros. Locros dites vocat Locros Opuntios, qui ditissimos delicissimos possidebant campos , cum inpicnemidii Malii Locri montani, que ac eorum vicini Λιμοθωργῶς, terram inhabitarent admodum famelicam. Non intelle, ere hunc locum Statiani interpretes. Non posse vero haec incendia accipi, nisi de incendio Oetae montis , quem accolebant Locri Opuntii, libenter ut puto fatebitur, quis Strabo nemin veteres consulat Geographos. Olympum pro Oeta posuit Manilius lib. I. Sunt autem vηctis permixti partibus ignes sui rapidas habitant fabricantes fulmina nubes Et penetrant terras, inamque minanturii Iapst, Et calida reddunt ipsis in fontibu Andia. Sic recte habent libri veteres Manifeste hic auit de Thermis Locrensum , quae erant m Oeta monte, non autem in Olympo. Attamen

fieri potesit, ut in Olympo monte istiusmodi fuerint loca sulfurea , nam certe huic vicini fuere campi Phlegrari, hinc forte Gyrto nil, qui ad pedem Olympi habitabant, dicti Phlegyae. Cum vero dicit inamque minantur, intellige incendium simile Ttnaeo, pari ratione ac apud Statium est vina incendia accipi debent, pro incendiis, quae similia sint Vesuvinis Auctor Etymologici magni istum servorem a Minerva monti huic inditum esse scribit, idque in gratiam Helcul: s. q)ιλ- θερμοχπλο λ καλῶ επριπικῶ, Α' θη-

297쪽

vo θερεια λου κα- ωκλει --1O. Vide Paroemiographos in D lce viatori Lisso in sudore Ierame. Cum in picrisque libris vctustis scriptum sit basso insudore, utique eam lectionem amplexi sumus. Basus idem est quod crassus linguis. Glos e Bassus ε υλ P .

etae oa J A Mitem a βαθυς , βα&ων , βάψων, ωβιόω Din, unde βαμον χωργον apud Epicharmum pro pingui, βαθυπρωή γε si , ut interpretatur auctor Etymologici Baslus itaque sudor elipiliguisi copiosus. 3uiu nece Pollucis jam Castoris implorati Castorem Pollucem coelo receptos a Jove patre impetrasse sibi stationem istiusmodi, ubi commode navigantibus possent prodesse, ac propterea λους σωτῆρας appellari, ex fabulis notum. Sed vero illos post hoc beneficium opus habuisse, ut in singulis navigantium periculis, apud Jovem intercederent, id nescio an alibi invenias. Quare videndum num me ior librorum quorundam scriptura ,3 um prece Polluces jam Castoras implorantes. Q iod si istud σιλοι. φανὸς displiceat, rectius implorante lagas, ut

nempe construatur curia prece. Notandum vero Dioscororum opem

inon olim invocari solitam, nisi vel metus vel periculum praecessisset, quod ipsum quoque hic observat Catullus Artemidorus Oneir. II. cap. XLII, de Dioscoris Σωτῆρες λέων οἱ λοὶ ἁλὶτων προτερον ἄπ 2ῖ φούω η κινουα α βοαενων. Hinc π α ροκοον θεοὶ a Laconibus dicti, ut docet Simplicius ad secundum Physicae acroa seos librum , ideo nempe quod non nisi parum a molle remotis auxi

298쪽

roo I. Nos sD OBSERVATIONES, Dioscori. Ut enim post gravium .periculosorum declinationes morborum, isti circa aures postemata seu inflammationes solent provenire, ita quocitae Dioscori, non , nisi jam in mortis pericu lo constitutis, opem ferre credebantur. Arguta constituit solea J Arguta accipi hoc loco possit pro brevi&exili, quemadmodum Servius interpretatur illud Virgilii Q. Georg. Argutumque caput , ubi de equis agit. Sic quoque Gipss Graecolat. in quibus argutum cdditur ἐλάχον , non male , cum notum sit non minus in matronis puellis pedum , quam in equis capitum commendari exilitatem. Commode tamen haec interpretaberis de arguto

sono quem edant soleae cum eadem ratiun C .irgis miminemus 3 argu

tum pectinem idem dixerit Virgilius Notum quid in soleis seu cie pidis Veneris notarit Momus, quod nempe hirundinum instar trista

rent limis essent garrulae, et κυ8οι τῆς DI TVος ημα κ λίαο ει λαλον. repant autem soleae cum novae sunt, aut ηm ad ignem siccantur, aut cum arte construuntur. Ut olim ita quoque nunc ingentibus quae elegantiori student luxui frequenti minus patrina occurrit tinnientium crepidarum usus. sem e vocabant Graecia sono quem edunt, hinc Boeoti κρου πεζος οροι olim disebantui Pollux; Κζου πιθφορους ειν που ΒοιωΤλαγῶν Τμ, α, - νι λ δικὰ κρουμα. s. Ita legendum. Alia longe ratione κρου πέζια ligneae dicebantur soleae, quibus uvas oleas calcabant Boeoti, quia nempe ipsi aeque ac fullones solerent pedibus argutari. Verum istiusmodi amem ζα, erant rustica, nihil minus forsan quam G λχ βικά. Sonantibus crepidis accensenda quoque sunt ρύυλο vel se υλίδες, non sic dictae άρμοζειν, ut nugantur Grammatici, sed ab

Sed 'μυκλιώδες complura alia crepidarum calceorum sonantium genera huc referri possint, aliae ornatiotis, aliae simplicioris

299쪽

ret tinnitus is mulierum consulat ingenium. Quotaquaeque enim est, vel paulo formositor, quar non eminus quoque auditi spectariq legestiat, quaeque si liceret, tota tintinnabulum fieri non cupiat At vero longe alia erat ratio, si moechatum ire vellent. Tunc nempe μοιχικὰ usui erant Iz δη χαὼ , qualia erantis vιmo ες, tunc ut fures spongiis pedes subiternebant, tunc quoque lanata impriinis placebant oleae, utpote quae maxime essent taciturna est ad fallendos miseros maritos aptissimae Hinc est quod nocturnis usibus potissimum destinarentur. De his Martialis;

Defuerit si forte puer, soleasque libebit

Sumere, pro puero pes erit ipse tibi. Ita concipitur hoc distichon in veteribus membranis directe omnino. Ludit in vocabulo pes, quod solea mi puerum notat Graecumeni υ ταῖς , MLatinum pes, Martialis artate eodem sonabat modo. Tiberii MCaligulae impp. temporibus, tam apud Romano quam Giaecos mos obtinuit, ut diphthongus AI, velut E simplex pronuntiaretur, ut fusius alibi ostendimus Pari fere ratione factum, ut apud Soles ripartanos πορδε puerum, pedem significaret. Ut vero ad sonantes redeam crepidas, elegantissimae omnino sunt illae, quae a Persis & Indis nonnunquam ad nos deseruntur, prorsus similes veterum scabillis quorum figuram videre est apud Rubenium de re Vestiaria, quamvis nec is, nec ali rationem illorum fatis perceperint. Compingebantur illa e duabus tabulis buxeis aequalibus & ejusdem prorsus figurae ac sit planta pedis. Hae tabellae ea fere ratione qua aeoli seu folles conjuncta erant corio plicatili, ita ut adductione aut impositione pedis comprimi laxari possent. Habebant vero duo ramina, quorum unum admittendo aeri inserviebat, alteri vero inserebatur fistula aerea aut ferrea, per quam aer pressione pedis elisus sibilum ederet. Istam fistulam Libanius vocat κοινόναο et ρο- . In Indicis scamillis, quae sunt concinnioris formae, ac sinat illa, quae in marmore Etrusco visuntur fistula haec assurgit inter maximum pedis

digitum Millum qui huic est proximus. In apice hujus fistula conspicitur vel rosa vel alius flos, qui alternis clauditur vel aperitur. Pede o a sublato

300쪽

292 . OB.s FRUATI ONES, sublato clauditur, eodem vero appulso ad terram reseratur, ac totam fere superiorem pedis superficiem purpureis convestit roliis. Accedunt nonnunquam tintinnabula musica quibus fabricandis excellunt Indi. Verum talis habitus mimis theatris convenientior, quam anatronis. Rideant nonnulli crepitantes istiusmodi soleas, tanquam barbarum concentum aspernentur, sed vero aliter sensuros esse arbitror eos, qui aures habent teretes , quod plus est, exercitatas, quique norunt nullana es gratiorem musicam , quam quae ex sonis constat dissonis quidem, sed tamen adnumerum redeuntibus. Ecquis neget crotalistrias concinno pedum manuumque plausu gratior seoncitare astectus etiam apud viros musicae peritisti mos , quam integri saepe possint musicorum chori Apud veteres quidem persectissima Omnino sacerdotum magnae matris fuit musica, utpote quibus in tam copioso castratorum grege praestantium cantorum magnus semper esset delectus. Illi ipsi tamen harmoniae suae aliquid deesse existimabant, nisi etiam accederent cymbala crotala, tympana, scabilli flagella laiflbrmes ululatus , duo nempe ex tam distano strepitu, numeris tamen mensurae adstriccto absolutior ornatior emergeret symphonia, ut contraria contrariis apposita magis elucescunt, ita quoque in communi harmonia rudior incomtior sonus meliori succineret, ipsaque famulantium sonorum multitudo varieras apparatum faceret majestatem concentui conciliaret. Qui musicae sunt ignari difficulter haec accipient, sed vero qui aures habent eruditas, hoc quoque largientur, si centum sint voces discrepantes quarum nulla melior esse fingatur quam sit amor corvi aut bubonis, aut latratus canis, aut denique quicunque alius ingratus cinarticulatus strepitus, contingat ut soni isti dissoni ad numerum mensa. ram artificiose disponantur, ita ut fiat harmonia illam harmoniam Ionge gratiorem meliorem fore , quam si centum exaudiantur te-fudines, licet pari artificio ab optimis pulsentia magistris. Verum haec sunt alius loci, itaque obiter attigisse sufficiat. Quod temere invitis suscipiatur heris Scaliger in suo libro monet se reperis e Quana temere, explicare conatur, sed non persuadet. Antiquiora exemplaria vulgatam confirmant lectionem , quae sensum

eontinet meliorem.

Quam uim pium desideret ara cruorem P Laodamia 1 nullis hostiis caesis

라틴어 텍스트