Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

61쪽

Impletur; quae verba quia non intelligerent immutare conati sunt nonnulli contra veterum exemplarium fidem. Haec autem membranea tabella intus quidem continebat inscriptionem seu dedicationem voluminis, foris autem in parte nempe aversa quae ut plurimum purpureo erat tincta colore, indicem id est titulum libri, aureis ostenta bat literis. Unde Martialis lib. III. p. II. Et cocco rubeat superbus index. Sed multo clarius Cicero ad Atticum lib. I v. Ep. Iv. Vellem mihi mittas de tuis librariolis duos aliquos, quibus Tyrannio utatur glutinatoribus ad catera administris et ii que imperes ut sumant membranu- iam , ex qua indices fant, quos os Graeci, ut opinor, asυσους appellatis Vulgo non recte legitur συλλιάσους, cum resυcas verum sit. Sie idem sequenti epistola, Bibliothecam mihi tui pinxerunt constrictione 2 fit bis. Has enim membranas armcis , vocabant Graeci, rantque velut stolae continentes, simul constringentes volumen. Hesychius Σιβυς citcτμωδινα πλή, - μυικώ μο τανα Recte enim haec se habent, neque audiendi sunt qui legunt ἱμαIάν eo. Meminit quoque Pollux lib. II. cap. v. in σκυδινα γ

liber optimus, cujus beneficio infinita in Polluce loca restitui possunt. Peractis his, supererat circumcisio librorum, cujus inventionem Isidorus Siculis acceptam refert, cum dicit circumcidi libros primum in Sicilia increbuisse. Ego tamen malim credere morem hunc aeque antiquum esse, quam sit ipse voluminum usus , praesertim cum Aristoteles luculentam hujus fecerit mentionem in problematis Secti XVI. Probi. I. ubi docet qua ratione sectio istaec fieri debeat. Erigenda nempe sunt volumina ad rectos angulos super planum aliquod aequale, sic ut sectio seontis superioris ad perpendiculum respondeat basi seu fioni inferiori. Si enim hac ratione sectio instituatur ac dein explicetur volumen, sectio erit aequalis lectilinea. Quod sis volumen non ad rectos angulos, sed oblique erigatur sic secetur ut circuli non sint quidistantes ad centrum umbilici, utique sectio non erit aequalis , evolutoque volumine linea sectionis adparebit non recta, sed undulata cin minores minoresque successive desi-χens sinus

62쪽

Ι. Vos s P OasERvATION , Ut in volumine A si ad rectos secetur angulos, iam quoque reci aerit sectionis linea. Idem si oblique secetur ut in Ressicies lineam C, D, quam evolutam seu explicatam helicem possis dicere, de cujus generatione, variis formis Maccidentibus, multa hodiernis mathematicis intacta tamen consideratione dignissima dici possunt, sed quae explicare non hujus sit loci. Ultimus libri ornatus erant cornua, quae

pumicata utraque voluminis fronte ex auro, argento, ebeno aut denique ebore assigebantur bacillo umbilici. Supersunt alia haud pauca, decolligatione nempe plurium voluminum eorumque thecis manualibus , de ratione digerendi illa in bibliothecis , de constructione codicum membraneorum, de voluminibus epistolaribus, aliisque id genus, sed profecto haec ad Catullum suffciunt forsan nimia sunt. Unum hoc tamen addo unius librarii munus fuisse omnia haec praestare perficere. Neque enim ut nunc, ita quoque olim diversa fuere officia scriptorum bibliopolarum compactorum. Ut apud Graecos

unum idemque sunt bibliographus bibliopegus bibliopola sic

quoque apud Romanos tria haec munia uno librarii nomine comprehendebantur. Membrana Directa plumbo, opumis omnia aequata J lumbo praesignare lineas parallelas , ad quas librarii scripturam suam dirigant, ut nunc, ita quoqtie olim solenne fuisse, non tantum ex testimonio antiquorum, sed&plerisque vetustis codicibus clare satis cognoscitur. Huic usui inserviebat stylus plumbeus, qui dirigebatur beneficio regulae, quae Κανω seu Κανονις dicebatur, seu etiam thecae calamariae, quae Mipsa vicem regulae praestabat, ac similiter canon appellabatur. Istiusmodi stylum plumbeum alακα φο a Graecis, a Latinis vero preteductat vocari jam aliis notatum Pollux φωκα -

φίδα appellat. Minc Gωκάφειν praeducere. Attamen non

63쪽

AD C. VALERIura ΛΥuLLuΜ. Fhoc de sola plumbi praeductione accipiendum: quippe qui minio scocco rubrica libros exornabant tiam illi a κάφειν dicebantur. Et hinc est quod Jurisconsultorum rubric e paragraphi adpellentur. Et hac quidem ratione patet, quid sit apud Catullum membrana directa plumbo, icet si proprie loquamur, non ipsa membrana,

sed versus in membrana plumbo dirigantur. Caeterum cum vetusta exemplaria, ut monet Statius, habeant detecta, aliter forsan accipiendus est hic locus. Nempe a quibusdam veteribus membranis veIipsis oculis testibus, peracta scriptura detergebatur plumbum idque majoris nitoris gratia. Itaque membrana plumbo detecta est illa, in qua nullum plumbi superest vestigium. Alteram quoque lectionem suppeditat exemplar Mediolanense, in quo legitur Desecta. Videriliaque possit sic scripsisse Catullus, membrana Desecta, plumbo ct puniice omnia aquata. Membrana desecta est membrana circumcisa, ut paulo ante monuimus. AEquandi autem vocabulum duplici hi ponitur significatione , ut saepe Plumbo enim aequantur versus, ut1criptura aequaliter proccdat; pumice vero arquatur charta membrana, cum abraditur, quidquid inaequale subest. Sed profecto verior est altera lectio, quam libenter adimisimus, praesertim cum O

stet veteres directa derecta promiscue scripsisse. Confirmant hanc Iectionem Glossar Philoxeni Drrectum, si κομονα ορθωθεν, ἰθυω οῖεν, κοιμ ροθεν. Et alibi, αἶθ ο , derigo.

Tantum abhorret ac muta, Mutat hic passive accipiitur, ut is pes itaque praepostere fecerunt qui nutat rescripserunt. Dicit Suffenum, licet sit urbanus Icurra, aut siquid tritius versutius sit scurra Uade tamen immutarivi illepidum fieri cum scribit poemata, ut unicus praecipuus aliquis fossor aut caprimulgus potius videatur, quam poeta. Minime vero audiendus hoc loco Scaliger, cum legit, aut si qiιid hoc retritivi videbatur, neque enim opus novum fingere Iocabulum, cui vulgata lectio proba sit. Trita res est scurra, aeque Latinum est quam sit, Credula res Amor est. Sed nec recte locum corrigit Iuvenalis - - Populi frons darior hujus Qui sedet, spectat triscurria Patritiorum.

64쪽

Nam quod truscurria reponendum existimat, id nemini ut opinor persuaserit. AEque ineptum est hoc vocabulum , ac sit alterum. Omnino strictoria legendum. Sic vocabantur tunicae strictae , quibus non histriones tantum comoedi, sed ripsi quoque patritii senatores deposita toga neglecta honoris dignitatis suae ratione, in conviviis, in ludis, spectaculis, passim talam speetabantur. Multa nisi fallor de hoc more habet Lipsius. Illum vero translatiim se a Carthaginensibus, tunicatis videlicet, ut ex Plauto Maliis constat, colligo ex Valerio Maximo capite de spectaculis oran statum autem a Poenicis indutum tunicis M. Scaurin exquisito genere estis cultum induxit. Sic legendus iste locus qui frustra viros doctos exercuit. Dicit indutum se habitum transatum a Poenicis tun cis, ornatior infamim a M. Scauro, qui simplicem istum amictum exquisito genere vestis ornarit. Multa a Poenis habere Romanos totam imum-phorum pompam ab illis accepisse alibi monemus. Nam sine saepius Poenos triumphasi de Romanis, torticus suos spoliis eorum Ornasse, testis apud Servium est Varro. Manticae quid in tergo si Nota est fabella ex Esopo de duabus p ris, unde ortum vocabulum καμνω Ibin , d non tantum accipitur, pro in tergo aliquid ferre , secta pro contemnere, uti apud Suidam exponitur. Hinc est quod apud Dicaearchum Thebani dicuntur κα νωδιὸ ω παντο δεκαου. Sedis πλαταν pro eodem dixere Graeci a n λάτη humerus Hesychius ς πλαυὶς οἰμοθετηο s. Eoles enim 'odii pro ut γε se pro γρήν dicebant. Utraque voce usa est Sappho, licet vulgo admodum inquinati legantur ejus versus , ut alibi ostendimus Latini dicunt postergare, eadem significatione pro contemnerein vili pendere, significatione sumta a bajulis, qui res viliores ei quae est a tergo committunt manticae , nunquam vero nummos. Vocabula

etiam dici iam habuisse Graecos, docet auctor Etymologici Bα- λάνδιον, μαρσόπιον Tam θεν Marsupii loco Romanis erat nonnunquam balteus ut ad Nonium diximus. Et sane a 4 βα- λα,2 dictus est balteus.

65쪽

FUR I, quoi neque servus est, neque arca, Nec cimex neque araneus, neque ignis: Verum est & pater, ioverca, quorum Dentes vel silicem comesse possunt: Est pulchre tibi cum tuo parente, Et cum coniuge lignea parentiS. Nec mirum bene nam valetis omnes, Pulchre concoquitis, nihil timetis, Non incendia, non graviS. ruinaS, Non facta impia, non dolo veneni, Non casus hos periculorum. Atqui corpora sicciora cornu,

Aut siquid magis aridum est, habetis, Sole, frigore, esuritione: Quare non tibi sit bene ac beate A te sudor abest, abest saliva, Muccusque, mala pituita nasi. Hanc ad munditiem adde mundiorem,

Quod culus tibi purior salillo est,

Nec toto decies cacas in anno,

Atque id durius est faba, lapillis:

Quod tu si manibus teras, fricesque, Non unquam digitum inquinare posses. Haec tu commoda tam beata, Furi, Noli spernere, ne putare Parui. Et sestertia, quae soles precari, Centum, desine : nam sat es beatus.

Nec cimex neque aranens, neque igni, Facete haec dicta volunt interpretes, acsi ut omnia deesse ostendat, ea quocFe deesse dicat, H quae

66쪽

3 3 I. Vos sI OBSERVATION Es, quae nullum habent usum , quaeque non habere melius sit, quam habere. Sed cum mox subjungat, illum non timere incendia, ac proinde ne dornum quidem habere , malo haec sic accipere, ut percimicem intelligatur locus in quo lateant cimices, nempe sponda lecti, Cum itaque dicit illum non habere cimicem, araneum .ignem ,

ostendit illum adeo esse egenum, ut nec lectum, nec larem , nec

focum possideat. Pro summae paupertatis indicio posuit quoque haec ipsa Martialis lib. I. Epigr. XCIII. Sed ecfocus est, nudi necsponda grabati

Nec toga, nec focis est, nec tritus cimice lectus. Spondam esse locum praecipuum in quo latitent cimices, norunt omnes.

Itaque etiam apud Petronium, quo loco dicit Gnithonem subiisse

grabatum, adeoque se contraxisse, ut ipsos scin'phes ore tangeret, omnino legendum imices. Cum adeo notum obvium hoc sit vocabulum, miror doctissimos viros adeo se torsisse in explicandis Aditani 1mp. versiculis, qui exstant apud Spartianum. Ubi eniin vulgo legitur culices pati mundos, quam facile erat cimilara proculicibus reponere. Et cum conjuge lignea Id est sicca, ut apud Lucretium , ner- τέ ct ignea Dorcas, sumta similitudine a statuis ligneis, quae fieri nequeunt e ligno recenti aut viridi, sed demum jam icco, quale Graeci λωον --πμον vocant. Aiqu corpora sicciora J Sic quoque Martialis frigore fame sicciu. Porro quod statius hic legat utqui, id minime probo Particula haec non potest hoc loco esse causalis absque detrimento sententiae neque enim sequitur, ut sint pauperes, si qui sint frigore Eame sicci Atqux

hic accipitur pro ct certe, ut saepe. Sicciora cornu J Cornu pro materia aridissima ponitur etiam in epigrammate, quod exstat in Priapeis Ductρ ferreus insularis aeque Laterna videor fricare cornu, cujus tamen sensum non satis assecuti sunt viri docti. Nam quod putant hic intelligi vel quemlibet fabrum fer- rarium, vel denique opificem laternarum, in eo omnino fugit illos ratio. Ductor ferreus insularis, hic est Vulcanus, cujus nempe sedes est Lemnus insula Graeci Ἐλωον dixere, a ducendo ferro Hesrchius Ελωος ο , pαιτο et χωνευσον. Cornu vero ne duci

67쪽

AD C. VALER rura CATu LLu M. ue ducia extendi nequit. Dicit itaque iste hortorum praeses, quod siccam

Maridam adeo ample statur puellam; se sibi videri Vulcanum, qui quamvis igne suo ipsum quoque molliret ferrum, frustra tamen laboraret in subigendo cornu, utpote quod igne molliri aut extendi nequeat. Muccusque, mala pilaita nasi marc omnia optimae valetudinis esse indicia vel ex Cicerone notum. Hinc quoque αμυξῖ Hesychio est o νοσο . Pituita vero hic est quatuor syllabarum , cum Horatio tersio sit trisyllabum .' Mirum vero possit videri, quod muccum distinguat a pituita nasi, cum Celso plerisque aliis idem prorsus sit. Nisi fallor muccum accepit pro crassori nasi excremento, pituitam vero pro liquidiori. Et sane si vocis spectemus etymum, pituita nihil aliud fuerit quam saliva, τρυειν, pro quo etiam Πτυειν metti ζει seu τυῖζειν dixere ut non tantum ex Etymologico magno Suida sed χκ Vitruvio Iuvenale colligi potest, cum vocepitysmatis seu pytismatispro puto utuntur. Saepius autem migrare istas vocales patet ex -23144ππη, πυ&ν ωα υνη, item πιτυλγέ πυ ἶλ P de multis milibus. In Vitruvii libris veteribus trumatus scriptum inveni pro 'usmatis In versu vero Juvenalis cui Lacedaemonium t inate labricat oriam recte a viris doctis accipitur hoc vocabulum pro sputo, sed vero in

reddendo sensu mirifice omnes caecutiunt. Postquam de feminis egit Satyricus, transit ad Laconicos seu masculos amores, de quibus accipienda illa verba Major tamen ilia voluptas Alterius sexim, magis ille extenditur. Orbem vero Lacedaemonium vocat discum , quos aut femreos , aut lapideos aut denique ligneos fuisse notum est. Habebant vero illi in medio foramen , per quod transmittebatur Iorum, cuius beneficio discus in gyrum agebatur Eustathius ad . o. sim

λω - , si εχόμενοι οἱ ἀγωνιζομενοι , AG ο εὐνἔcαλλον,ερριδον, θεν οἰα Ool. Figuram vero disci videre est apud Gruterum in scriptionibus pag. q. quam nonnulli perperam interpretati sunt de crotalo aut tympano Jam vero qui discum hunc Hri erant

68쪽

rum saliva inungere, quo nempe velocius moveretur emuere discus. Quid vero per discum seu orbem marmoreum intelligat Satyricus , dicant ii qui sordibus capiuntur. Nam certe vix obsceniorem versum usquam reperias.

Fabat lapillis Nonnulli malunt lupillis, qiua lupinis melius convenit cum fabis. Sed non quaeritur, quid magis fabis, sed quid

magis conveniat sententiae. Similitudines depromta e rebus inter se dissimilibus, tanto habentur pulchriores, quanto res eae irragis fuerint dissimiles, dummodo exacte rei quacum comparantur conveniant. Quapropter vulgatam lectionem , veterum librorum autoritate inunitam, immutare noluimus.

AD JUVENTIUM

O qui flosculus es Iuventiorum, Non horum modo, sed quot aut fuerunt, Aut posthac aliis erunt in annis: Mallem divitias Midae dedisses Isti, quoi neque servus est, neque arca rQuam sic te sineres ab illo amari. Qui non est homo bellus, inquies Θ est: Sed bello huic neque servus est, neque arca. Hoc tu qua lubet abjice, elevaque: Nec servum tamen ille habet, neque arcam.

Mallem diritia misi dedisses si In omnibus, quos vidimus, ii bris scriptum invenimus mi dedisses, unde mihi fecerunt viri docti, quia nempe o mihi saepe αρεδεκ . Sed quis unquam dixit μιοι Mia Geminata itaque syllaba pro mi dedisses rescrips:mus Ni a il disses Divitias vero Midae quis nescit

CINAEDA halle mollior cuniculi capillo, Vel anseris medullula, vel imula oricilla,

69쪽

Vc pene languido senis, situque araneoso Idemque Thalle turbida rapacior procella, Quum clivia Malea aves ostendit Oscitantes. Remitte pallium mihi meum, quod involasti, Sudariumque Saetabum catagraphonque Thynon Inepte quae palam soles habere tanquam avita. Quae nunc tuis ab unguibus reglutina, remitte, Ne laneum latusculum, natisque mollicellas Invisa turpiter tibi flagella conscribillent.

Et insolenter aestues, velut minuta magno Deprensa navis in mari vesaniente vento. Vel anseris medullu, Omnino hoc intelligendum , non de oss1-um medulla, sed de interioribus plumis Notum enim anserum ol rumque pinnas, quae corpori proximae sunt, esse mollissimas, ideoque magno etiam pretio a Germanis redemtas, At e Plinio constat. Caeteris praestare creduntur, quae latent in partibus quas alae tegunt, ut etiam illae quibus collum vestitur. Unde apud Lucillium v II. Sat. -- -- Calidis me ac bene Plumatus olorum atque anseris collus.

Ita enim lagendus locus ille cormptissimus, qui est apud Nonium in voce collus. Constat enim id quod in quadrupedibus pilorem, ipsum

hoc in avibus plumarum efficere subtilitatem, ut nempe quantum teneriores fuerint, tanto majorem afferant calorem Graeci τῆίλα seum λα Ἀλια vocant, quod vellus potius clanugo videantur, quas plumae seu pinnae , a mλλειν scilicet, seu quod dena est pίλων se pro quo etiam λει dixere, unde 'lus. Hinc minutissima quaeque corpuscula cito mos πιλας vocat Plutarchus. Hinci λια , ita panis pro quo male apud Mesychium lesas

Si tuque araneoso Conjungendum hoc cum eo quod praecessit, pene languido qui longo situ Letiis sit araneosus. H a Cum

70쪽

61 . Vos sI OBIERVATIONES, Cum de via mulier aves ostendit oscitante. Ita quidem caliger, sed nemini, ut opinor, persuaserit. In aliis libris, Cum diva mulier aves ostenditisntantes , aut etiam Cum diva mater alites, quod de Junone possit intelligi. Apud Servium enim Iuno in auguralibus libris prae esse dicitur auspiciis. Sed profecto non sic sci ipserat Catullus Optimum exemplar, quod olim fuit Palatinae Bibliothecae, sic habet , Cum diva Maliana pes ostendit oscitantes. Unde facile veram eruas lectio

nem.

Cum clivia Multa aves ostendit oscitantes. Malia' promuntorium sormidabile navigantibus, notum vel adagio,Mαλε- Tn κάμψας δ Πλάθου τ οικασε. In Inscriptione non ita pridem in Hierapoli Phrygiae reperta, memoratur tanquam res admiratione digna, quod aliquis bis .septuagier promuntorium hoc transierit. ΦΛΑΟΥΙΟΣ ΖΕΥΞΙΣ EP ΓΑΣΤΗΣ Ο ΕΥ- ΣΑΣ ΥΠΕΡ ΜΑΛΕΩ ΕΙΣ ΙΤΑΛΙΑ ΠΛΟΑΣ 3-ΔOM HKONΤΑ ΔΥΟ. Propter γλυφαγων, quia tot naves in hoc maris tractu absorberentur dictum ruit hoc, aeque ac aliud

vicinum promuntorium D γοάθν , id est asini maxilla , siveo νου καGμαγουλον , ut docet Scholiastes Euripidis ad Oresten. Posterioribus enim Graecis καGμάγουλον idem est quod γνάθρο

καυμαρσω. Cliviae vero aves sint prohibitorice , didia ex eo

quod tempore tempestatis clivos excelsiora petant loca. Plinius Clivinam appellat, dummodo recta sit lectio , nam ioc loco quidam libri legunt clipiam. Hinc clivia auspicia, quae aliquid fieri vetant, ut testatur Festus. Idem vocabulum reddendum Papinio Statio in Sylvis lib. I v. via Donfit ubi vulgo legitur; Hisparvus, nisi Lechia vetarent

Inous freta miscuist shmos. Notant viri do i in scriptis exemplaribus legi , nisi depra vetarent, unde mirifica exsculpere conati sunt. Vera leotio est; si curra etarent. Oscitantes vero cum dicit, notat λιαζ σμον avium