장음표시 사용
81쪽
AD , C. VALERIuM CATu LLu M. scomedis Regis retulit. Haec prima fuit Caesaris militia, uti cum ex aliis, tum praecipue e Suctonio constat.11tii tertia Iberi, quam scit amnis aurifer Tagus Etiam hic errant Scaliger, plerique alii, cum haec de victoria Mundensi accipiunt. Qui Iundae cum Tago flumine, qui plus quam ducentis palssuum millibus abest a Munda λ Manifeste haec intelligenda sunt de praeda belli Lusitanici, quod gestum a Caesareantia urbis DCLXXXXIII. .sequenti. Haec si adtendisset caliger, profecto non instituisset longam illam disputationem de aetate Catulli, in qua nihil omnino est, quod non melius sit tacuisse. Sane ne semel quidem scopum attigit. Hujus porro expeditionis mentio quoque fit in fragmento, quod habeo e libris linteis magistratuum Rom. in quo ad v Kal. Sept. haec invenio. C. Casar in Histaniam ulteriorem ex Praetura proficiscitur, diu prius retardatus a creditoribus EX Praetura nempe urbana, quam per annum gesserat, ut ex Dione cognoscimus
Quid hanc in ilum foretis ' Aliter, Ot d hoc malum fovetis P 3
Eone nomine urbis opulentissime Ex superioribus etiam patet, non semper in hoc carmine observari puros ambos opulentissme hic est tetrasyllabum, idemque patitur quod infra exules singulum, ut media syllaba absorbeatur, diant disyllaba. Socer generque perdidistis omnii Haec de Caesare Pornpeio accipienda esse plerique existimant interpretes. Ego vero de Carfare&Mamurra ham intelligi malim. Socer generque hic non sunt cognationis, sed nequitiae nomina. Hae nempe appellationes exinde fomsan originem traxere, quod exoleti plerianque aut fiant aut sint generi. Hoc sensu accipi debet epigramma, quod in Catalectis perperam Virgilio tribuitur, quodque integrius i mendatius hic exhibeo. Superbe Noctuine , recutitum caput, Datur tibi puella, quam petis, datur. Datur superbe Noctuine, quam petis.
Sed superbe Noctuine, non ides Dura habere lias Atilium , Dara, ct hunc, ct alteram tibi dari.
82쪽
7 Vos s P OBsERvATIONAs, Adeste nunc adeste, ducit ut decet, Superbus ecce Noctuin vi hirneam Thalas is Thalasio. Porro quam frequens in canticis hoc seculo fuerit versiculus iste 3 cer generque c. ex altero quoque constat epigrammate in eun clam Noctuinum, quod ipsum vulgo non recte concipitur.
Socer beate nec tibi, nec alteri, Generque Noctuine recutitum caput, non nunc puella talas, heu tuo
Stupore pre se rus abibis, hei mihi lUt ille versus usquequaque percinat, Gener socerque perdidistis omnia. Calvi videtur esse hoc epigramma. Recutitum caput dicitur illorum,
quibus ex crebra percisione seu irrumatione os quasi recutitum esset Rus abibit, hic est, rus fiet, seu plena ruris, ut infra et ex stupore stem p mariti. Porro ut hic soceri generique, ita apud Graecos πενθεροῦ
ωγαμσροῦ accipiuntur appellationes; nam et B se m F,de Eosi, ut habet Hesychius, αραμρος etiam dicitur sponsus utrique inserviens sexui. Promiscua sunt haec vocabulari cum omnis familiaritas consuetudo omnis, sive nuptiis, sive alia ratione contracta, istis signetur contineatur nominibus Graeci vocant: μύοά ειν. Idem itaquc Catullus hoc loco Caesariis Mamurra exprobrat , quod poeta quidam apud Eustathium ad HIliados de rege quodam Libyco salse satis scripsit MMνόμενν βουν , iri νυμ, φι γ Mλοτε Ῥύμφα
83쪽
A L FAE N E immemor, atque unanimis false sodalibus: Iam te nil miseret, dure, tui dulcis amiculi. Jam me prodere, jam non dubitas fallere, perfide. Nec facta impia fallacum hominum caelicolis placent, Quae tu negligis, ac me miserum deseris in malis. Eheu quid faciant dehinc homines , quoive habeant
fidem ZCerte tute jubebas animam tradere, inique me Inducens in amorem, quasi tuta omnia mi forent. Idem nunc retrahis te, ac tua dicta omnia, factaque Ventos inrita ferre, nebulas aereas sinis. Si tu oblitus es, at dii meminerunt, meminit Fides. Quae te ut poeniteat postmodo facti, faciet, tui.
Eheu quid faciant dic homines J Recte legit Statius hoc Ioco dehinc, non c. Non est autem dubitandum , quin hoc epigramma scriptum sit ad Alfenum Varum, prius quidem sutorem, ut ex Horatio constat, postea vero uris- consultum celebrem&poeticae addictum, de cujus perfidia conqueritur Catullus, contra quam Virgilius, cui hujus plurimum profuit amicitia, uti colligere est&ex ipso Virgilio, ex Donato, qui vitam ejus ex Suetonio compilavit.
PEM IN su LARuM Sirmio, insularumque Ocelle, quascunque in liquentibus stagnis, Marique vasto fert uterque Neptunus: Quam te libenter, quamque laetus inviso, V1x mi ipse credens Thyniam, atque Bithynos Liquisse campos, iidere te in tuto.
84쪽
Labore fessi venimus larem ad nostrum, Desideratoque acquiescimus lecto. Hoc est, quod unum est pro laboribus tantis. Salve, o venusta Sirmio, atque hero gaude, Gaudete, vosque Lariae lacus undae. Ridete quicquid est domi cachinnorum.
Neptunus terque J Falluntur interpretes cum mare Superum&Inserum hic intelligi volunt. Sirmionem suam , non latitum horum marium , sed & omnibus omnium marium insulis praefert Catullus Mare vastum hic est Oceanus. Stagna vero vocat, non lacus solum, sed, quaecunque maria mediterranea , ut passim . Uterque ergo Neptunus est mare exterum, mare internum, sive Oceanusin mare Mediterraneum, quod Neptuni paret imperio Varro in Chorographia apud Priscianum lib. III. Ergo inter Solis stationem Jdera septem Exporrecta acet tellus huic extima fluctu
oceani, interior Neptuno cingἰtar ora.
Nunc pater aequoreus, nunc oregnator aquarum
Ille suam Tethyn, hic polluit Amphitriten. Tethys nempe Oceani coniux , pro ipso mari Oceano saepe ponitur,. unde infra ultima Tethys, alibi cana Tethys pro Oceano Scio qui dem saepe confiindi haec vocabula, quibusvis maribus attribui haec
nomina, eruditiores tamen poetae, quibus merito annumerandus Catullus, distinguunt,in prout quaeque maris partes, diversis subjiciuntur numinsibus , ita quoque divertis utuntur appellationibus. Itaque Nereus, Neptunus, Amphitrite, A gaim, Pontus, Portunus, Proteus.
85쪽
AD C. VALERIu MCAΤuLLum Iesse licuntur. Oceano vero praeest ipse pater Oceanu' conjux ejus Tethys, Atlas, Saturnus, Phorcys , alii. Hinc est quod in multis veterum scriptorum locis nomina haec ponuntur vel pro ipsis numinibus maris, vel pro ipsis maribus, quibus ni ina haec praesidere credebantur. Ita Atlantem pro ipso mari Atlantico posuit Felius Avienus in tralatione Dionysiii. Terrarimque caris stabitur arduus Atlas.
Pro eodem mari horcyn posuit Manil his lib. v. tibi de Andromeda agit,
Sonat undique Phorcys Atque ipsi metuunt montes scopulique ruentem. Sic emendamus locum illum ex optimo nostro libro, in quo scriptum invenimus, sonat undique sortis. Pessime vulgo legitur Syrtis , quae nihil cum Oceano habet commune Pari ratione idem Manilius libro eodem Portunum posuit, de urinatoribus agens;
Deducet palma Portiino remus in ipso, Nunc in aquas rectiu veniet, a spumque notabit. Et hunc quoque locum, jam a viris magnis depositum, sic corriger dum esse libenter, ut opinor, fatebitur, siquis vulgatam lectioncna cum hac nostra committat. Sed & non intempestivunpvideatur, lie Lucretio simile tollamus mendum. Is itaque circa finem libri v. commemorans primorum hominum vitam cinores, hunc quoque habet versum ;Tum mare velivolam 'orebat propter odoresia
Haec est scriptura omnium, nisi fallor, librorum, quam merito docti se non intelligere fatentur Sic enim puto scripserat Lucretius ;Tam mare eupolam fore bat Protei ad oras. 3 Pr
86쪽
8 Vos s P OEss Ru AT IONAs, Proteus cipse deus marinus, utpote qui primus navigasse creditur unde claues maris eum habuisse fabulantur. Hujus tutelae cimperio , non Carpathium tantum , sedis AEgyptium & Phoenicium mariasiibesse dicebantur. Orae vero Protei sunt orae in quibus regnabat Proteus, in quibus omnibus navigationem floruisse affirmat, etiam antequam literae essent repertae. Attamen siquis in hoc Catulli loco per utrumque Neptunum malit intelligere Neptunum quatenus etiam lacubus praeest, per me licet. Nam sane quemadmodum Nymphae aliae limniades, aliae marinae, ita quoque alter Neptunus qui in stagnis
dulcibus aquis, ab eo, qui in mari regnat. Hinc Hesychiusa Em λιμνι', Ποσειδων Male vulgo Emλ ανι P . . Gaudete vosque L dia lacus unda J optimum exemplar quod olim fuit Hieronymi Commetini, legit hoc loco, Laria lacus unda, quod omnino probum esse existimamus. Non enim ad Benacum tantum sed Mad lacum Larium in Comensi Colonia domicilium, larem habuit Catullus, ut haud obscure ex carmine ad Coloniam intelligi potest.
A in B o mea dulcis Hispitilla, Meae delitiae, mei lepores, Iube ad te veniam meridiatum. Quod si jusseris, illud adiuvato, Ne quis liminis obseret tabellam, Neu tibi lubeat foras abire: Sed domi maneas, paresque nobis
Verum si quid ages , statim jubeto:
Nam pransus jaceo, cusatur supinus Pertundo tunicamque, Palliumque. Hi itilla Scaliger diminutivum esse existimat ab Hypsithea Riod
tamen nihilo probabilius, quam Turnebi Hospitilla. Guyeto placebat
87쪽
AD C. VALERIuM CATu L Lubet. 79bat Iphit illa ab Iphito. Sed cum Catullus Romanis tantum utatur appellationibus, malui Histitilla, quomodo in veteri libro scriptum reperi. Hujus, nisi fallor, contractum Hispilla apud Plinium junio. rem Forsan quoque sic scripserat Juvenalis, non Hispulla. Pube ad te xyniam meridiatum J Meridiari quid sit notissimum. Graeci id vocant μεσημcνάζειν, βυξιμ, ρλάζων , quae pleraque accipiuntur pro requiein somno post prandium , ni mi ων πέibi ut loquitur Eustathius Mos iste solennis omnibus gentibus Womnibus seculis, praesertim diebus aestivis, quamvis ignotus Homericis possit videri heroibus, qui statim a prandio se exercebant, αμα δαὶς , αμα, ἀεθλοι, excipiendus tamen Agamemnon,quem meridiari solitum fuisse, non male ex hoc colligas Homeri loco, ἔν δ α ὰν νυν ἴσοις Κραμεμνονα δον. Hinc forsan lactucae Cypriae genus, puniceis praeditum foliis, dictum γαμἈμνονη. . Sic enim lactucam appellari docet Hesychius. Eadem quoque dicta βριξ αβρενθιξ, ut ex eodem, WAthenaeo constat. Notum
vero omnes lactucas ad inducendos facere somnos.
Ne quis ruinis obseret tabellam J Accipiunt hoc nonnulli de pessulo , alii de ligneis repagulis quibus fores exterius sepiuntur. Neutrum bene Tabella liminis est ipsa anua, more Graeco qui θυρον, mi δα vocant. Pollux Αἱ μεν ουν υρ οὐ Gωίσε f υχες ὀνομάcον, Navi prunsvijaceo J Supinitatis id nempe indicium, unde Varro
apud Servium , in lecto temulentos acere, sobrios cubare consuescere. Quod vero sequitur, pertundo tunicamque palliamque id Graeci ele ganter dicunt πιπλον κρύειν.
O furum optime balneariorum Vibenni pater, is aede fili:
Nam dextra pater inquinatiorC,
88쪽
Quur non exilium, malasque in oras Itis quandoquidem patris rapinae Notae sunt populo, latis pilosias. Fili, non potes asse venditare ΘNam dextra pater inquinatiore J Conjemira Guyeti est unichiati re. Ego vulgatam lectionem retineo. Sic apud Ciceronem manissIava, in depeculatorem, cujus manus turpibus sordidis furtis erant inquinatae.
DIANAE sumus in fide Puellae & pueri integri: Dianam pueri integri, Puellaeque canamuS. O Latonia maximi Magna progenies Iovis, Quam mater prope Deliam Deposivit olivam, Montium domina ut reS,
Silvarumque virentium, Saltuumque reconditorum, Amniumque sonantum.
Tu Lucina dolentibus Juno die sta puerperiSr
Tu potens Trivia, iotho es Dicta lumine luna. Tu cursu, dea, menstruo Metiens iter annuum,
89쪽
Rustica agricolae bonis Tecta frugibus expleS. Sis quocunque tibi placet Sancta nomine, Romulique
Ancique, ut solita es, bona Sospites ope gentem.
Carmen hoc scriptum esse a Catullo ludis ecularibus factis anno u 1iς DCC xxxv D. C. Furnio M. Iunio Silano Gos s. cmndo&Horatius suum seculare edidit carmen , adstruere conatur Ios . Scaliger in Eusebianis animadversionibus ad annum MDCCCCLX. Verum longe id secus se habet, totis quippe triginta quinque annis antea jam Catullus obierat. Istud quidem negari non debet, Catullum non trigesimo aetatis anno vivere desiisse, ut habet Eusebii vel potius Hi ronymi Chronicon, cum Tritanniae a Caesare subactae meminerit Catullus, ex Suetonio constet illum reconciliatum fuisse Caesari,
postquam iam magna Caesaris in Re p. esset autoritas; sed vero illum potuisse spectare seculares ludos sub Augusto, supervixisse Virgilio, utique absurdum fuerit. Nullus scriptorum qui sub Augusto floruere, Catulli tanquam viventis mentionem facit,4 ipsa Catulli, quae supersunt, scripta, nihil continent quod non praec erit bellum civile Caesaris QPompeii. Quod vero vidum attinet secularem, quem hic memorat Catullus, illum omnino de eo intelligendum esse existimo, qui proculdubio celebratus fuit anno urbis DCC vel DCCv. Hoc sic efficitur. Licet olim discrepantes admodum fuerint sententiae dotempore celebrationis hujus ludi, qui peractis tribus aetatibus, ut testatur Herodianus, instaurari debebat, aetatum vero spatia non eadem ratione subducerentur, cum uni artati seu εο alii xxx Io, alii xxxv quidam etiam plures annos adsignarent, unde factum est, ut longissimae vitae humanae complures annos centum, alii centum quinque, nonnulli etiam centum S decem annos adscriberent vicisse tamen videtur eorum sententia , qui humanam vitam seculo sive centum annis terminarent, eoque peracto spatio ludos seculares institui debere crederent. Ex horum itaque senteotia ludi seculares cele-
90쪽
brati fuere anno Urbis CCC v, CCCC v, D v, ac denique Dev, ut
ex Censorinovi aliis colligi potest. Claudius Caesar annis quinque
anticipavit praefatum ordinem , quippe cum anno urbis DCCC vludi illi ritu majorum instituendi essent, voluit nihilominus ut completo exacte octavo seculo indicerentur. Idem faetiam non .decimo seculo. Hinc facile perspici potest etiam septimo seculo ludos istos recurrisse, silve illi celebrati fuerint exacto praecise seculo septimo, ut postea Claudio Caesari placuit, sive quinquennio serius more antiquo, quod tamen minus mihi videtur probabile, cum ante bel-him civile libellum suum ediderit,&,ut puto, vivere desierit Catullus noster. Cum vero Augustus eumque secutus Domitianus aliter tempora subducerent, hinc factum, ut eodem seculo bis celebrati fuerint ludi seculares, quod ipsum quoque antea non semel contigisse ex multis veterum testimoniis facile conficitur Satis, ut puto, hinc patet quantum errarit Scaliger, cum Catullum septuagenario majorem obiisse
scribit. In qua sententia hoc inprimis absurdum, quod si Catullum usque ad ludos seculares Augusti vixisse putemus, illud omnino sequatur, ut ex judicio Cornet Nepotis Julius Calidius melior poeta fuerit Virgilio& Horatio, quorum prior obiit biennio ante ludos, alter sexennio tantum supervixit. Verba ipsius Cornelii in vita Attici haec sunt Idem L. Iulium Calidium, quem n Lucretii Catullique mortem, multo elegantissimium poetam Uram tulisse aetatem vere videor posse contendere&c, Ut vero aetati Catulli annos xxxv ita quoque aetati Lucreti annos xL1v. idem addidit caliger , utpote quem in Eusebianis natum scribat C. Laelio Sapientes Q. Scrvilio Coepi
ne os s. anno urbis DCx1 v, unde sequeretur Lucretium vixisse annis xxxv III, cum tamen constet illum anno aetatis quadragesimo
quarto mortem sibi conscivisse. Vide quanti errores a magnis saepe
committantur viris. Non tamen incessenda est hoc nomine eorum fama, nec carpendi quod, dum ardua literarum conscendant culmina,. nonnunquam praecipites eant, cum magnae cillustres anima , quanto fortius terra affigantur, tanto siepe altius resurgant. Non metuunt istiusmodi casus vilia & plebeia quorundam nostri seculi grammaticorum ingenia, quibus ne labantur tutissimum videtur humi semper reptare eos qui sublimi versantur maledictis lacessere, ac si subjectis capitibus turpiter illudendi deesset facultas. Porro ut quae dixi clarius patescant, apponam tabellam quae singula temporum spatia declaret. Anni