Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

91쪽

ANNI U. C. 60. Atticus naseitur.5 8. Cicero astitur. 6 6. Lucretius poeta nascitur. 668. Catullus nascitur. 68 . Virgilius nascitur. 689. Horatius nascitur. 69O. Lucretius poeta moritur, ut habet scriptor vitae Virgilianae, dicet Hieronymus triennio sere serius obiisse scribat. oo Ludi seculares celebrantur. 7o . Vel hoc , vel sequenti anno , Catullus obiit. os . Bellum civile inter Caesarem Pompe-jum incipit. 7io Caedes Caesaris. 7ii Cicero occiditur. Ovidius nascitur.

722. Atticus moritur.

73ς Virgilius moritur. 737. Ludi seculares sub Augusto. 7 6. Imratius critur.

a pueri

92쪽

Pueri integri moratius puero vocat necdum virum expertos, ubi mira est simplicitas commentatoris Ani erpiensis, qui nescire se a tetur, quinam illi sint. 'ι θεους vocant Graeci. Varro etsi εξαγωγῆς , apud Nonium, pueros appellat devirginalsis, suam sympathiam lun ad oculos haberent, quid imaginem interesset, puerum utrum essem devirginatum visuru , an μονους ἔρωτας puros , dum cogito. Ita ex puto avimus locum hunc Varronis ope libri veteris, sensu claro manifesto. Quam mater prope Delium deposivit olivam J Contendunt mythologi utrum palma, an vero oliva fuerit ad quam Latona pepererit, cum discrepent veterum testimonia. Sed quaestionem eam solvere,idetur Elianus, qui utramque nominat arborem quam apprehenderis Latona, ita ut altera manu oleam , altera palmam presterit, idque fortiter prout solent plerique qui in dolore Versantur, praecipue mulieres dum pariunt Plutarchus tamen Boeotos adfirmasse scribit, non in Delo insula, sed ad Delum Boeotiae montem haec contigisse, idque non inter duas arbores, sed inter duos fluvios, quorum hic Palma,

alter Oliva vocaretur Vide illum in Pelopida. Tecta frugibae exples More Graeco, praesertim Asiatico, quiabus Diana Meres est eadem, quod vel ex cognominibus , quae eadem sunt, palamst. Nam αυλακία, sive Aυλιμία dicta, quod arationi pharsit, & Αἰγιλία, seu JEυκλια quod opimas largiatur epulas, 4'Limetoli ab affluentia, uIαμπαν quod omnes pascat. Male pro eo Πάμπανον legas apud Hesychium, ut recte observat doctissimus Thomas Bruno. Eadem quoque de causa dicta μηνία. Nottim enim quid sint ομπνα in μι uias αιτες. Hinc ομπνειν largis indulgere dapibus , unde ομπν Ακὴ Ciceroni vo I. Famil.

Epist. I. Ego qui scirem es Pon dum Baulis lubetπηῖ αἰ facere,

sistae eo, hi misererer ejus esuriet. Male vulgo embaeneticam legas. Bauli olim erat taberna diversorium totius Campaniae affluentissimum bi Pompejus corpus largis curabat dapibus, unde Cicero dicit se misereri ejus, utpote qui tantum esuriat. Si quocunque tibi placet Sancta nomines Haec dicit quia pauca tantum recenseat Dianae cognomenta, cum tamen infinita sint illa. Est

quippe Diana dea λυνωνυμ, aeque ac Isis.

93쪽

Scalio errancique reposuit , cum libri veteres habeant antique, non antiquam. Et sane Ancus rex conditoribus Romani nominis praecipue accenseri meretur, unde Ennio bonus Ancus.

POETAE tenero meo sodali Velim Caecilio , papyre, dicas: Veronam veniat, Novi relinquens Comi moenia, Lariumque litus. Nam quasdam volo cogitationes Amici accipiat sui, meique. Quare si sapiet, viam vorabit, Quanuis candida millies puella Euntem revocet, manusque collo Ambas injiciens roget morari: Quae nunc, si mihi vera nunciantur, Illum deperit impotent amore. Nam quo tempore legit inchoatam Dindymi dominam ex eo misellae Ignes interiorem edunt medullam.

Ignosco tibi Sapphica puella,

Musa doctiora est enim venustei Magna Caecilio inchoata mater. Num quo tempore legit incohatam J Ita accipiendum quemadmoduna apud Virgilium,

- - Nocturnas incohat aras.

Incohare verbum sacrorum notatque perficere consummare. Est autem a Graeco ροῶν vel κριῶν Hesychius, Sιατα , laser . Idem Κοι ς, ρά- κασώρων ο καθαίρων φονέα, ο ῖ θης.

94쪽

as ossI MasERVATION Es,mιολης idem, quae omnia possint videri orta ab Hebraeo na. Hine quoque οσχον. orro ut apud Latinos incohare geminam habet significationem , ita quoque apud Graecos λιαν. Nam ccssι Di idem est quod ἔλυν, ωκειοφόρο- idem quod κυος ορ', id est εsουν. Sapphica puelli Sic vocat amicam Caecilii, quam dici esse Musa domorem id est, ipsa Sappho. Nam Sappho dicta Musarum de

cima Ausonius Lesbia Pieriis Sappho soror addita Musis, Εἰμ νάτη Λυγιων, 'ονβων δεκα . Ita ex vestigiis veteris editionis legit frater meus Gerardus.

ANNALE Volusi cacata charta, Votum soluit pro mea puella.

Nam fanctie Veneri, Cupidinique Vovit, si sibi restitutus essem, Desissemque trucis vibrare jambos: Electissima pessimi poetae Scripta, tardipedi deo daturam Infelicibus ustulanda lignis. Et haec pessima se puella vidit Joco se lepide vovere divis.

Nunc o caeruleo creata ponto, Cive sanctum Idalium, Uriosque apertos, Quaeque Ancona Cnidumque arundinosam Colis, quaeque Amathunta, quaeque Golgos, Quaeque Durachium Adriae tabernam: Acceptum face, redditumque votum,

95쪽

Si non inlepidum, neque invenustum est. At vos interea venite in ignem Pleni ruris,in insi etiarum Annales Volusi cacata charta.

Annales Volusi cacata chartae Idem de annalibus Tanusii olim dicebatur. Seneca Epist. cIII. Et paucorum versuum liber esto qui dem laudandus atque utilis'. Annales Tanusii scis quam ponderosi sint θqili vocentur. Ita reformandus hic locus ex optimo meo libro, in quo legitur non deroti. Itaque non est ut eam vocem suspectam habea-

imus.

Qua sanctum Idalium Uriosque aperto, Nec Scaligeri lectio legentis Uxios, nec Statii invitis etiam syllabarum modulis substituentis Arios succedunt hoc loco, cum Uxiorum rariorum terra undique montibus includantur. Nihilo meliores sunt Turnebi, Leopardidi aliorum cbnjectiarae, quae praeterquam quod ab omni abhorreant veri similitudine, etiam syllabarum repugnant quantitati. Omnino Ca tullus sic scripserat, Qua sanctum Idalium Syrosque apertos. nam Sappho, cujus imprimis studiosus fuit hic noster, ex Cnido, Syria, Cypro Venerem advocavit, uti docet Menander Rhetor, in eo quod etsi κλη Iκῶν μνων scripsit capite. Error exinde

provenit quod cum initiales literae tam versuum, quam nominum propriorum soleant minio aut croco notata, illae autem a librariis saepe aut negligantur, aut licet appingantur vetustate nihilominus evanescant factum sit ut urosque hoc loco in vetustis legatur libris pro Surosque, quod cum passim in Catullo, tum in hoc ipso quoque contigit epigrammate, ut cum electissima plerique libri habent, pro selecti ma, Walios vel olcos pro Golgos Syros vero apertos vocat hoc loco Catullus Syros superiores, id est Assyrios. Iustinus lib. I. AFhrii, qui postea Syri dicti sunt Assyribrum vocabulum longe vetustius esse nomine Syrorum , etiam e sacris constat literis. Sed vero Romani& Graeci posteriores Assyriam Syriae accensent, Phoeni cen quippe&aliasprovincias mari vicinas Syriam nominant in serio

rem:

96쪽

s I. Vos s Io BsERVAT 1 NEs, rem Assyriam vero seu Babyloniam iidem appellant Syriam superiorem. Perperam itaque viri docti Justinum reprehendunt, ac si contrarium dicere debuisset. Quare vero Syros id est Assyrios apertos hoc loco vocet Catullus, causam pro me dicat Cicero primo de divinatione haud procul initio Principio Alyrii, ut ab ultimis auctoriatatem repetam, propter planitiem magnitudinemque regionum, qua incolebam, cum coelum ex omni parte patens atque apertum intuerentur,

trajectiones molinque stellarum observaverint. Per Venerem Assyriam perinde fuerit utrum intelligas, coelestem de qua Herodotus, seu Anaitin, cujus cultus a Persis propagatus ad Assyrios ac reliquas ditionis Persicae gentes, seu denique Atergatin quae mercetos nam haec etiam Babyloniorum quondam sui dea. Manilius lib. v. scilicet in piscem sese Cytherea novavit, Cum Babyloniacas summers profugit in undas anguipedem Iatos humeros Typhona ferentem

Idem postea eodem libro; Piscibiu Euphrates datus est, ubi pisce sub atro quum fugere Typhona Venus subsedit in undis. Sic emendavimus hunc depositum Manilii locum ope optimi nostri

exemplaris.

Colis quaque Amathunta quaque Golgo, In libris sere Colchos invenias, non Golgos. Nec inficeta possit videri haec lectio , cum propter insignem mulierum formam nulla toto terrarum orbe sit regio, cui Venus magis favisse videatur testis sit non Medea solum, sed& Hippocrates scripto de aere, aquis locis, qui Colchicarum mulierum pulahritudinem mirifice commendat. Nostro quoque clasuperioribus seculis quae Turcorum, Persarum monarchis praecipue in deliciis sunt, majoremque gynaecei constituunt partem, e Colchide ex Circama vicinoque huic Georgiano tracti a mangonibus adducuntur pellices. Verior est tamen ea, quam exhibuimus, lectio, pro qua stant non Theocritus tantum, sed praecipue Sappho, quam ubique noster hic si deliter exprimit.

97쪽

nascantur arundines. At vero qui calamos Cnidios commendat, quidem prae caeteris, si est Plinius libro xv I c p. xxxv I, cum scribit probatiis mos calamos provenire nidi, circa Anaiticum lacu im, sic dictum ab Ancea , quae & ipsa est Cariae oppidum Cnido via

cinum.

Dyrracbium Adria tabernam Non sine causa Dyrrachium sic vocat. Illyriis quippe omnibulque Adriaticum tDare accolentibus commune erat hoc emporium. Quippe cum Apolloniae vicinisque urbibus interdicta esset exteris habitatio , Dyrrachii seu Epidamni quibusvis habitare mercaturam exercere erat licitum, ut docet lia Mus Var. lib. III cap. xvet I. Huc accedit, quod cum omnibus fere e Graecia Macedoniaque Romam tendentibus per Dyrrachium esset transitus, utpote ubi brevissimus in Italiam sit trajectus, necesse sit exterorum plenam semper furi se hanc civitatem. Pari ratione Egnatiam , vicinum Brundus oppidum , commune advenarit in Graeciam proficiscentium diversorium vocat Strabo, utpote unde aeqUe, atque a Brundus , breviissimus ad Dyrrachenos esset transitus, itavi hic locus celebris viae Egnatiae, quae totam secat Macedoniam caput& principium possit videri. Plem ruris 4 De hoc loquendi genere superius diximus. Huic co trarium με ς Συcαe ιδ Vide Adagia.

AD CONTUBERNALES.

S A L A X taberna, vosque contubernales,

pileatis non fratribus pila, Solis putatis esse mentulas vobis 8Solis licere, quicquid est puellarum

Confutuere, putare caeteros hircos ΘAn, continenter quod sedetis insulsi Centum, aut ducenti, non putatis ausurum

Me una ducentos inrumare es res ZAtqui putate, nanque totius vobis

98쪽

Frontem tabernae sopionibus scribam. Puellanam modo quae meo sinu fugit,

Amata tantum , quantum amabitur nulla,

Pro qua mihi sunt magna bella pugnata, Consedit istic. hanc boni, beatique omnes amatis, quidem, quod indignum est, Omnes pusilli, semitari moechi. Tu praeter omnis ne de capillatis Celtis perosae Celtiberi de illi Egnati, opaca quem facit bonum barba, Et dens Hibera deuicatus urina.

sique contubernales PNon recte contubernales intelligi hoc locos lunt de scurris perditis hominibus , quales in popinis tabernis ut plurimum versantur, nam in bonam partem accipitur hoc vocabulum apud ipsum quoque Ciceronem Malibi passim , pro eo, qui sub

eodem versatur tecto. Hinc Petronius allucitas, id est culices, ut volunt, contubernales suos vocat. Nam contubernales me allacita molestabant. Vulgo inepte legitur nam centum vernales. Ego vero allucitas hic interpretor, non culices , sed illos qui officia lucis noctisque pervertunt, qui in tenebris vivunt interdiu stertunt, cujusmodi hominum genus M. Cato antipodas vocabat, ut est apud Senecam epist. CYxa, Dicuntur vero allucitae vel alucitae a privativa particula a vel

ab .luceo, unde lalucinari vel allucinari quasi ablucinari quidam

dici existimant Pari ratione aves nocturnas alucos vetere vocarunt.

Philoxeni glossae; υκ iura γε, lucus, bubo Sed QServius advII1. Eccl. Ulula aves γα ου λολυζειν, id est a fetu nominata, qua vulgo a lucos vocant. Sic lege , non ulucos, ut Vulgo. pileas is nona fratribus sila' In vetustis nummis Castores semper pileati visuntur apposta supra pileum stella. Constat vero apud Spartanos pileum non libertatis tantum, uti apud Romanos Macedonas, sed iobilitatis fuisse indicium Itaque e Ulysses in Ithacensium nummis pileatus exprimitur , quod propter coniugem Penelopen, . aer Lacama fuit, civitate donatus, ripartana insertus fuerit nobi litati.

99쪽

Α, C. VALERI ut CA Tu u Μ. stlitati. Primus qui hoc Vlysem expresserit habitu, Plinius dicit fuisse Nicomachum Aristodem filium. Sed scholia mea antiqua, ex illis Eustathius ad K Iliados, Apollodorum stlagraphum primum ita pinxisse Ulyssem affirmant. Mirum est quod scribit Herodianus, qui perperam vulgo dicitur Erotianus, cum in dictionibus Hippocraticis

σκια χαρον pileatos fuisse dicit Laconas. Veteres quippe nummi Scriptores complures testantur pileos istos Diolcororum fuisse instar dimidiati putaminis ovi, ut non immerito exinde possit videri conficta fabel 'anatalium Castoris& Pollucis, veluti qui toti ex ovo dissecto, id est ex pileolis quae gestant, prodire videantur pari fere loquendi formula atque in Anthologia de hippocentauris legas, - νάπιρα γύλανουι, ροτ g, - αρδε Arar ον. Sed tamen ne

putemus Herodianum errasse & pileum Laconicum confudisse cum pileo seu petaso Thessalico seu Macedonico, notandum vocem Πλου accipiri, pro simplici pileo , qui e lana coacta erat contextus, rimul pro galea, quae istiusmodi contineret pileum , linc est quod Graeci magistri omnem galeam dicant esse λον πλοῦν Nec vero simile est galeas seu pileos Spartanorum bellicos margine caruisse, pra sertim qua fronti imminerent. Observandum quoque, quamvis Vulcanus se in per pileatus exprimatur, tamen in nummis Liparaeorum

troque habitu visendum occurrere, impliciter pileatum, alias galeatum, uti videre est in nummis Siculis Philippi Parutae. Namque totius vobis Frontem taberna scipionibu scribam J Alii titi nibus reposuerunt, pro eo quod in veteribus legitur libris scorpionibω, aut sopionibus. Scripserat forsan Catullus sopironibus. Ζωπυρους- Ζωπυροι quid Graeci vocent notissimum. πυρρο seu Numρον est amplificativum Γωπτριων, ut a γάρ si γνάθων, βλεφαρον βλήφάρων , χειλο- χειλων sexcenta similia. Hinc

sopirones mutato dii S more veterum Latinorum, quibus ignota erat prior litera, utri Velius Longus ilerique veteres testantur Grammatici. Hinc quoque Zαὶ me ίων undouteseu, vilissimi mancipii nomen, ut docet Lucianus in scripto de mercede conductis. Sed tamen ampliato judicio, magis probamus, ut retineatur sopioni-biu, quomodo in melioribus libris scriptum invenimus Sopiones M a sunt

100쪽

-1 I BI ERVATIONE AE, sunt extincti aut sopiti carbones , idem quod οὐ et be A sopisti autem prima producta, ut saepe, recte lanat Opice sopiones formari, nemo qui Grammaticorum libros triverit, inlicias, ut puto, verit. Emendandus quoque Petronius Ancilla totam faciem fuligine longa perfricuit non sentientis labra umerosque sopionibm pinxit Vulgo legebatur sopitiombus, qua lectio multum exercuit eruditos. Puella namqueritia meo nu fugit J In duobus vetustis exempla ribus invenimus, Puella nam modo qua meo sinu fugit, quam lecti

nem retinendam puto.

Cuniculas Celtibhriasi i Sic quidem correctores , inuidem satis speciose sed apud Priscianum in plerisque manu exaratis libris, idque duobus aut tribus in locis. legitur Celtiberos Celtiberiae liquemadmodum etiam legebatur .in eo Bibliothecae Palatina libro quo usus est Commelinus, unde nuper in Castigationibus ad Melam fecinuis, Celtis perosa Celtiberia li.

M A L E est, Cornifici, tuo Catullo, Male est mehercule, & laboriose: Magisque, .magis in dies, & horas. Quem tu, quod minimum, tacillimumque est. Qua solatus es adlocutione ΘIrascor tibi sic meos amores' Paulum quod juvet adlocutionis, Moestius lacrimis Simonideis.

Paulum quidlubet allocutioni. Libri veteres brabent quid iubet, una de, ut sensus constet, fecimus quod juvet Indignatur Cornislato quod jejuna nimis allocutione se in magna conlii tutum tristitia solatus fue

rit , ac si amores ejus parvi faceret. Cum enim aliquod doloris levamen percipere soleant homines, quando alios ident et lamae χο vloe ς; : propter petit, ut Cornificius ossicio humanitatis satisfaciat, non