Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

111쪽

A, C VALERIuM CATu LLu M. IOIEt me recuravi otioque o urticu Non video quare durum hoc loco debeat videri recuravi, 'uare Scaliger contra librorum veterum fidem malit procurari, cum alterum rectius sit. Sic alii, sic quoque

Apul in lepidissima illa fabella D cedestatero otiosus ad iste Onec probe recuratum istud tibi repraesentem. Sic libri veteres Male quoque pro otio reposuerunt ocimoque, cum chrysippus, Galenus, iterique fere veteres medici ocimum hominibus fugiendum censuerint, u pote non inutile tantum , sed & damnosum stomacho, veluti quod inducat insaniam lethargos, adeoque ipsas quoque capras id asperna ri. Licet non desuerint, qui haec aliter se habere existimarint, de quibus vide Plinium lib. xx. cap. II. Non tamen ista efficere debent, ud vulgata lectio, quae omnium librorum autoritate fulcitur, displiceat, Mut Catullus suspectae fidei herba valetudini consulere voluerit, ne glectis infinitis salutaribus remediis, quibus tralativo huic malo sinerpericulo occurritur. Iam vero gravedineo tussi laborantibus aeque ac aliis corporis affect ibus nocere literata studia a quies ibet negotia Celsus complures medici testantur. Lenes ambulationes holles, motus tollere gravedinem, eandem vero induci cursu & violentis exercitiis monet Cassius Jatrosophista quaestione xxv I. Urticae vero sum prodesse huic malo docet Plinius, Celsus, cum lib. IV jubed ut tussi laborantes cibo utantur aliquando acri, aliquando vero molli, ut malva urtica Hinc, ut puto, satis verisimiliter emi potest, Catullum relictis urbis negotiis ad villam suam secessisse salutaris otii amore , non vero ocimi vescendi gratia. Meum quod non es ulta peccatum J Vetera quaedam exemplaria habent, quae non es ulta peccatum, quod libenter secuti sumus. Reseruntur enim haec ad villam, quae proxime praecessit, non autem ad fundum in qua erat villa.

Si nefaria scripta Sextii recepso J Vetus lectio est sensi recepso, et

gestire cepso, ut nescias utrum legi debeat dentu receps , an vero G sit recepso. Posterius tamen magis probamus, cum paulo ante in veteri libro Cestianus pro Sextianus scriptum invenerim. Ut enim a jus&Gajus, ita quoque Gestius Cestius idem nomen esst, ex Cestiae seu Gestia familia. Ex hac quoque fuit Cestius Florus Judaeae praeses, qui Albino successit. Apud Josephum perperam amo, legitur pro Γεε1 Quisnam vero fuerit Catullianus iste Cestius certo:

112쪽

1o Vos sI DBsERvATION Es, quide affirmari non potest, si tamen haec vera sit lectio, verisimile est eundem fuisse, ac fuerit ille, qui triumviratus tempore proscriptus seipsum vivum combussit , ut habet Appianus Iu bell. civ.

Ac MEN Septimius suos amores Tenens in gremio, ea inquit Acme,

Ni te perdite amo, atquzamare Porro Omnis sum assidue paratuSannOS, Quantum qui pote plurimum perire:

Solus in Lybia, Indiaque tosta,

Carsio veniam obvius leoni. Hoc ut dixit, Amor sinister ante, Dextram sternuit adprobationem. At Acme leviter caput reflectens, Et dulcis pueri ebrios ocellos, Illo purpureo ore suaviata, Sic, inquit, mea vita Septimille Huic uno domino usque serviamus: Ut multo mihi major, acriorque Ignis mollibus ardet in mediatis. Hoc ut dixit, Amor sinister ante, Dextram sternuit adprobationem. Nunc ab auspicio bono profecti,

Mutuis animis amant, amantur.

Unam Septimius misellus Acmen Mavolt, quam Syrias, Britanniasque.

Uno in Septimio fidelis Acme Facit delitias, libidinesque. mi ullos homines beatiores Vidit quis Venerem auspicatiorem p

113쪽

MD C. At RRIum C AT uae Tum IOSNoc ut dixit Amor nistra, ut ante J Vitiosam esse hanc lectionem vidit Scaliger, sed non vidit qua ratione emendari debeat. In quibusdam libris bis repetitum legitur ante, hac nempe ratione 'franio ante. Profecto scripserat Catullus; Hoc ut dixit, Amor sinister ante,

Dextramsternuit adprobationem. Sternutamenta a dextra parte advenientia boni ominis suilla, patet cum ex aliis , tum ex Plutarcho in Themistoese, cum huic ante pugnam

navalem ανομον εν δεξιων victoriae signum isse scribit. Lepide quoque Aristophanes idem significat in Equitibus Ταωτα, φρο

o si μοι 'κ δεξιας α πέπιδεο καί, et γωλάνη Καγω προς-εκυσα. De adoratione autem sternutationis sive αρμ. opus non est quidquam dicamus, cum exempla passim Obvia sint. Hoc tantum monemuS, non esse ut quemquam moveat, quod complura etiam loca apud Graecosin Latinos occurrant, ubi sinistra omina pro felicibus , dextra vero pro infaustis habeantur. Hujus enim rei ratio satis ex Varrone est manifesta , cum dicit, si meridiem contemplemur, jam partes Orientis, id est dextras, fieri nobis sinistras, ac proinde hinc liniora captari auspicia. Idem eveniebat in avibus cavea inclusis, quae enim sinistrae erant, dextra faciebant omina, contra. Quod si atava ad dextram discederent, fierent ἔξεδοοι, sinistra inde proveniebant omina. Inde Hesychius E ω λιας, ας , id est ἔξω λωοῖς, interpretatur Ch ἀισεις. Sic enim legendum. Nec dubitandum quin arte consuetudine aves edoctae, ea, qua sacrorum vellent antistites, discederent, ita ut pro ipsorum lubitu

fieret vel ξελμα, vel αυεhώοι, aut etiam λε' μα, id est,

ut avis propitia ad unam, alia vero ad alteram caveae extremitatem dis.

cederet, ita ut tota distarent diametro. Istiusmodi artificia etiamnum apud Asiaticas usurpantur gentes, eritque de his alibi forsan commodior dicendi locus.

114쪽

VALE DICIT BITHYNIAE.

At ver egelidos refert teporeS, lana caeli furor aequinoctialis lucundis Zephyri silescit auris. Linquantur Phrygii, Catulle, campi,

Nicaeaeque ager uber aestuosae. Ad claras Asiae volemus urbis. Jam mens praetrepidans avet vagari. Iam laeti studio pedes vigescunt. O dulces comitum valete coetUS, Longe quos simul a domo profectos, Diverse variae viae reportant.

Catullum Epigramma hoc scripsisse in Bithynia recte monet Mur tus, perperam hoc nomine reprehenditur a Scaligero, qui ridiculum esse dicit, ut Catullus exequias fratri scripserit ante unus. Verum longe aliter se res habet. Catullus scripsit haec cum etiamnum versaretur in agro Nicamo, qui quidem ager secundum posteriorum temporum divisionem extra Phrygiam erat, sed vero secundum anti quos in ipsa situs erat Phrygia Bithynia quippe pars tantum erat Phrygiae majoris Sallustius apud Servium . Igitur introrstu nimis i. Ei rhynia est, multis ante nominibiti appellata. Ipsa rivn esto major Phrygii, o Bebrycia c. Catullus itaque peragrata ea Phrygiae majoris parte, in qua morabatur, Bithyniae nempe ingressus est dein Phry.giam minorem, demum Troada , ubi fratrem amisit Proseiri, si statim post obitum fratris carmen hoc scripsisset, non tanta se extulis set laetitia. yam caelifuror equinoctialis J Coeli aequinoctialis furorem ideo diicit, quia quando Sol est in aequinoctiis, tunc maxime fiant tempestates. Hoc cum sit notissimum , miror quid interpretes velint sibi cum aequinoctiali Zephyro , ac si ista duo unxisset Catullus Zephyri& ante tost aequinoetium vernum solent spirare, linc est quod Graeci vernum tempus appellent πει θ φυρου mοας, pari ratione

115쪽

AD C. VALERIuM CAT ut LuΜ Io 7 ac aestatem risi τα ἐτήσαο m ιιὼ sed isti Zephyri qui a quinoctium praecedunt frigidi sunt ingrati, qui tempore aequinoctii stant horridi lare uis permixti tempestatibus t ultimi qui pirant, illi demum placidi sunt tranquillivi jucundi, ut habet Catullus. Nicaeaeque ager uber aestuosa Mirum possit videri cur agrum Nicaeensem aestuosum appellet, cum tamen Galenus non uno in loco universiam Bithyniam frigidam esse adfirmet, specialiter Nicaeam locis Bithyniae frigidioribus annumeret lib. I. cap. XIII de Aliment facult. ubi geopyrum dicit provenire is χειμεν οὐ τM H ι υνιας χωργοις. Deinceps designans quamam sint illa frigidissima Bithyniae loca, nominat primo quidem Nicaeam , postquam sequuntur Προυσα, mus Κωμου Κλι λου λεις τε u κλιουπιλις ἐλλαε, Δορυλπιον. Sic lege. Hinc est quod idem de Simpl. Medic.

facult. lib. o. cap. XX. Bithynos obes saeu corpulentos esse prodat,& quod alibi pleraque Bithyniae vina alba, quosa nullarum pene virium esse dicit. Quamvis autem haec ratio non satis sit firma, cum AEgyptus complures alia regiones, licet calidissimae, vina frigida pingues producant homines , non tarnen ideo desinit verum esse id quod Galenus dicit, Bithyniam, .separatim agrum Nicaenum,stum esse in loco frigido. Sed neque falsus est Catullus, qui contrarium dicit,4 agrum Nicaeae vocat aestuosum. Opem hic nobis fert Aristoteles, e quo utrumque verum esse colligi potest. Is nempe in Problematis feci: xxv. Probi vi docet Pontum, id est Bithyniam, maximo frigores simul maximo aestu infestari, cum quartit, his, τῶ Πονlα κ ψυχη μάλιM , πιγη. Causam vero reddit, quia aer cum admodum sit crassus, hyeme difficulter calefiat, aestate vero calefietus propter eandem causam plurimum faciat aestum. Addit hoc, omnia palustria loca hyeme esse frigida, aestate vero admodum calida. Idem monet in iisdem problematis secit. Iv. Probi. LII. Iam vero talem esse situm Nicaeae satis constat, utpote qua sedeat in

ripa lacus Ascanii, cujus solum sit humidum ac molle ut inquit Plinius junior XL vi II. Epist. ad Trajanum. Patet itaque quare Catullus Nicaeam aestuosam, Propertius Cyricum frigidam dixerint: sed 'o patet non peccaturos fuisse& hunc cillum etiamsi contraria dixissent.

116쪽

lus agebat, erat extra Asiam proprie dictam. Haec quippe solam comprehendebat Ioniam partem Lydia Waliquando etiam olidem Homeri seculo diu etiamnum p ,stea Asiae nomen pro magna sumtum continente aeque erat ignotum ac Europae infricae. Ab Asia palude, vicinoque huic in moto monte ejusdem nominis oppido, si antiquis credamus Grammaticis, transiit haec appellatio ad reliquam continentem, quemadmodum ab Europo iuro pia oppido provincia Macedoniae, tota haec nostra continens nomen accepit Priscam hanc divisionem secuti sunt fere Romani, qui Asiam proprie dictam appellarunt tractum litoralem, qui a Pergamo civitate usque ad

κά ni γ' ἡ Λυλων. Sic lege. Cum in ira terrae portione fuerint tredecim civitates Joniae Waliquot Solidis, omnes antiqui temporibus clarissima & nobilissimae, mirum quod caliger de quatuor tantum civitatibus Catulli verba accipiat Epheso nempe, Smyrna, Colop ne a Mileto Has a numero quadrigam Asa vocari putat a Propertio;

Etsi quadriga visenda est ora Cusi hquia nempe in libris scriptis legitur is qua rua. Sed vero sola E-ohesus adjacet Caystro, a quo reliquae tres absuntll irimum. Proseiactos quis veterum exemplarium lectiones consulat, fatebitur Propertium sic scripsisse; Etsi qua Phrygii viscnda est ora Caystrii.

Haec cetio magis placet, atque illa quam olim exhibuimus Cay strum Phrygium vocat, quia in Phrygia oritur. Eadem ratione huic uicinum Maeandrum Ovidius Phrygium vocat, nam maeander ne Phrygia suos habet natales. Longe quos 'nu a domo profectos Diverse varia viae reportunt Cum haec omnium librorum veterum sit lectio, monente etiam Statio, non recte fecerunt qui rescripsere diversos. Offendit nempe illos caco phonia, ut putant , dipose uitia via. Sed vero alibi ostendimus,

117쪽

AD C. VALERIuΜCAT ut Lu M. Io9 diphthongum e quam vetustiores Romani proferebant velut at pau lo ante Catulli tempora coepi lse contrahi in i , ac tum sonuisse , non ut e Latinum, sed velut a Graecum. Non itaque magis hic locus squam Horatianum istud Iam satis terris nivis, aures cujusquam debet

offendere , cum constet veteres terreu non terris pronuntiasse. Frum

stra sunt qui ex corrupta nostra pronuntiatione, de antiqua judicium ferunt, larc similis loca emendare conantur. Porro quos dicit simul a domo profectos, illi a Graecis μοocοι, vel elegantius etiam num μοι λοι vocantur. Dipes vero ita accipiendum, ut apud' Suetonium in Galba cap. I x, qui mi itifariam diverseque tendebant.

AD PORCIUM ET SOCRATIONE M.

PoαCI Socration, duae sinistrae

Pisbnis, scabies famesque mundi: Vos Veraniolo meo, Fabullo Verpus praeposuit Priapus ille T

Vos convivia lauta sumptuose De die facitis, mei sodales Quaerunt in trivio vocationes ZScabiesfamesque Memmi J Et hic quoque retinenda librorum veterum lectio, Scabies famesque Mundi Complures olim fuere sic cognominati. Nota est ex osepho historia Decii Mundi, qui Paulinae in Serapidis fano stuprum intulit. Vos convivia Iauta sumtuosa De die faciti. De die id est statim, repente, ut interpretatur Donatus ad Terentium. Porphyrio ad Horat. Epod. x III. ιle ιbe, inquit, id est primo mane, quod tamen hic locunt non habet, neque enim quisquam tam perditis olim erat moribus, ut primo mane convivaretur, nam&illi qui hora quinta vel sexta genio indulgebant, justo tempestiviora dicebantur celebrare convivia Ilai tempestiva demum censebantur convivia , quae hora solita, nonanem pe vel decima, vergente jam sole, instituebantur. Scio quidem virum magnum aliter arbitrari, tempestiva convivia illa appellare, quae

Emedio die ad mediam nos in protrahebantur,in negare ulla fuisse s intem-

118쪽

1ro Vos s P. OBsERVAVI ON Ss, intempestiva convivia sed vero crebra nimis tam apud Graecos quam Romanos occurrunt testimonia, unde contrarium evinci possi ac flendi pleraque convivia vel justo tempestiviora, veteream ad multam noctem producta habita fuisse pro intempestivis. Indignatur vero hoc loco Catullus quod Porcius iste Socration quocunque tempore genio possent indulgere, quibuscunque etiam intempestivis convuviis interesse cum Verannius Tabullus in triviis exspectare coge

rentur donec ad communes Cena vocarentur. Vocare enim cie-

vocare absque alia adjectione poni pro vocatione Wrevocatione ad coenam , notissimum .lSed peccant viri docti, cum eodem sensu vocabulum hoc apud Justinum accipi debere putant atque hic apud Catullum. Veiba enim ejus lib. xxxv D, de Mithridate, ita refingenda sint ex libro nostro vetusto Issem dein appetente, non in convivio, sed in campo nec in avocationibus, nec inter sodales sed inter coaequales aut equo, aut cursu, aut viribus contendebat. Avocationes lavo camenta accipi passam pro negotiis jucundioribus, quibus animi curas levamus, norunt qui Latine sciunt.

AD IUUENTIUM.

MELLIT Os oculos tuos, Iuventi.

Si quis me sinat usque basiare, Usque ad millia basiem trecenta, Nec unquam inde ero fatur futurus, Non si densior aridis aristis Sit nostrae seges osculationis.

Necumquam siturum inde corsuturum es J Nec haec lectio, nec illa, quam substituit Achilles Statius, placet Librorum veterunt scriptura est, Nec unquiim inde ero satur futurm hiante syllaba ut solet Catulatus Non dubitavimus itaque sic rescribere.

ISERTIssIME Romuli nepotum, Quot sunt, quotque fuere, Marce Tulli, Qilotis

119쪽

Quotque post aliis erunt in annis Gratias tibi maximas Catullus Agit pessimus omnium poeta: Tanto pessimus omnium poeta, Quanto tu optimus omnium Patronus.

Tanto pessimus omnium poeta J Versus hic abest a melioribus libris,& sane citra damnum sententiae abesse potest. Quantu , qualis , talis, imilia pronomina saepe ponuntur absque relatiVis, siluae subintelliguntur.

HESTERNO, Licini, die otiosi Multum lusimus in meis tabellis, Ut convenerat esse, delicatos Scribens versiculos uterque nostrum, Ludebat numero modo hoc, modo illoc. Reddens mutua per jocum, atque Vinum. Atque illinc abii, tuo lepore Incensus, Licini, facetiisque, Ut nec me miserum cibus juvaret, Nec somnus tegeret quiete ocellos: Sed toto indomitus furore lecto Versarer, cupiens videre lucem, Ut tecum loquerer, simulque utessem: At defessa labore membra postquam Semimortua lectulo jacebant, Hoc jucunde, tibi poema feci. Ex quo perspiceres meum dolorem. Nunc audax, cave, sim precesque nostras Oramus, cave despuas ocelle, Ne poenas Nemesis reponat in te Est vehemens dea, laedere hanc caveto.

120쪽

aar. I. Vos s L OEsERvATIONES, Cave despuas ocelli Prior lectio ocelle, omnino sic scripserat

CatullUS. Ne poenam Nemes reposcat a te Reponat, non reposca habent libri veteres unde apparet legendum; Ne parvam Nemes reponat. rate ,ehemens Dea, Iadere hanc caveto. Ate, eadem quae Nemesis, non ex Homero tantum, sed vel ipso nota nomine. Verum ut multi non unam, sed plures Nemeses et Te crediderunt, ita quoque pluralis, pius quam singulari numero cras dicuntur, nec furias tantum, sed& parcas item alias deas, omnes

Jovis filias Min puniendis aut tollendis hominibus ministras, sic dietas invenias. Eaedem apud Hesychium dicuntur iras , nec audiendi sunt qui errorem subesse e istimant, ut enim promiscue fatum&fata, ita quoque se Αντ;1, 6 άτα seu ira dicuntur. Nec dubitandum quin hinc sit χῖα d, MI P . Nam certe&4melια idem quod ἐπιουβια.

ILL mi par esse deo videtur, Ille si fas est, superare divOS, Qui sedens adversus identidem te Spectat, laudit Dulce ridentem, misero quod omnis Eripit sensit mihi nam simul te Lesbia adspexi, nihil est super mi Lingua sed torpet tenuis sub artus

Flamma demanat, sonitu suapte Tintinant aures gemina teguntur Lumina nocte.

Otium s