Caroli Stephani, De nutrimentis, ad Baillyum, libri tres

121쪽

Nutriendorum aegrotantium indicatione S.

. te quam aut pauid superius descripta nus trimentorum, aut victuum aegroti accommodatorum genera instituas, maxima cautionem te habere oportet: primum quidem eius

quod exhibere cupis alimenti naturae: deinde ve-rd ipsius cui adiumeto esse desideras decumbentis temperiei. In cibario autem exhibendo, ipsHIS cibariosis quidem qualitatem, substatiam, atque ordinem, nam comin aegroto autem corpore morbi genus , ac tem si Or π

pus solertissime disquires. In ciborum qualitate ualitaι. hoc maxime provide dum erit,ut simplices morbos,calidos, frigidos, humidos, siccos, cotrariis, iisque simplicibus alimentis, compositos autem compositis emendes: quod idem de aere, caeterisque non naturalibus appellatis rebus faciendum erit Simplices autem cibos ac morbos, eos esse cibis puintelligo, qui tales a nobis hoc est,parum apri Amis qualitatibus abesse, aut recedere percipiuntur. Quod praeterea in aegrotantium cibariis considerandum est, id circa obstructionem, resolutionem,apertionem, atque huius generis caetera versatur: ut morbis ab obstructione reseratia alimenta, atque ita caetera caeteris collata exhibea . Quin etiam alimenta multum vel parum corpus

nutrientia qualitatis appellatione coprehendun tur: in quo magnopere aduertedum est, ut quod H. ii.

ces ac morin

122쪽

II DE NVTRIMENTIS cibaria ' ad virium aegrotantis robur augendum vel con- grq seruandum attinet etia si morbus peracutus fue-

rantia rit, nutrientes ab OS,NOS tamen concoctu faciles ac tenue S,parum ac saepe offeras vel tum maxime, quum aegrum morbus vehementissime premit,aut dum ipsum citd reficere cupies. Huius generis sunt oua sorbilia, galloru nondum Venerem expertorum teste S, colata, expresisa, gelatinae, hordeata, panatae, vino quidem adempto caetera robur laborantibus adferentia: una enim salus pleuriticis Cait Galenum addam etiam peripneumonicis, synanchicis, lacuto aliud morbo laborantibus virium robur. Nam si adso μωmstr iam ac nudam inflammationis indicationem at-

is tendas minime plane cibandum ruerit, ne phle

gmone augeatur si ver3 ad virium infirmitatem animum aduertas, utique saepe nutrire, commodisq; cibis aegrum instaurare oportebit, ne Vires resoluantur, , morbi impetui natura facilius obsistere possit. Frisisse, Contra Vero in morbis plenitudine exortis nudipiendi faciedum erit corpore cacochymo malignisque quiplenim humoribus infarcto sin quo etiam si magna fuerit appetentia, tamen est cibis parum nutrientibus fouendu ne reliquis praeter modum augeam tu obstructio. Verum plurimum nutrientia alimenta, pleniora vocat Hippocrates hium quidem maxime comoda esse cessemus, dum aegrum reficere est opus, quemadmodum in morborum

dine labo

raui.

123쪽

LIBER TERTIUS. IIT

declinationibus accidit: vel ubi talis est aegri tem

peries ac costitutio, quae duriores cibos nullo fere negotio coficiat, concoctu aute faciles, in vapores acidos iidorosos couertat ac s1quando post morbi decursum, grotum corpus eXercita tioni ad vires resumendas, atque aded reuocandas permittimus , tum quoque pleniore ossili diore victu maxime utendum fuerit. Nutrimenti veri quantitas in auctione atque suantitas imminutione consistit: cuius indicia ab aegri vi- trimevuribus,symptomatis praeter spem accidetibus, atta Πqt ' inque aded eoru quae futura pertimescimus, indiciis desumenda sint . Est quum augenda quidem quantitas, adimenda veris qualitas dum praesertim turgens humoribus corpus , maxima appetentia concomitatur. Vtraque autem persaepe minueda est, acutoria aut peracutorum augmen to ac statu, vel tu maxime dum vires ita constant, ut medium aut tenuissimum victum nullo negotio perferre possint. Substantia autem almaetorum in ipsorum te μυ 'tia

nu1tate ac cra1S1tie potHSImum Versatur Tenues inrisaista enim cibos vocat Hippocrates qui vires cor Asideratis poris firmas ac constantes retineant, caeterum parum incrementi aut roboris adferant Tenuissi cibi tenues mos qui minimum nutriant ac vires aliquosa νυν φρ

cto conseruent. Pleniores, qui plurimu nutriant deplanimis Plenissimos, a quibus maximu virium robur ac mi Ἀπο-quiratur. Quadocuque igitur ob morbi vel cor- - 1-H. iii.

124쪽

poris natura,obstructionis erit metus: tu quidem etia urgente occasione tenuibus cibis uti oportebit: ac multd magis si praesens ipsa ut inutroq;

ictero cognoscatur. Omnes enim ab obstructio ne procreati morbi reseratia ac tenuantia medicamenta expostulant: quae sane cum magna praecautione aegrotantibus extuberi debent. o διὸ bis Ordinem porr alimentorum aegrotis, eumrio mas, dem fere que sanis corporibus esse oportet: hoc semendor tantum uno accuratiorem , qudd crassiores cibos ac cococtu pauid ditriciliore si resumptiuo praesertim victus genere postremos: tenues veryli quidos c cococtu faciles, priores interdum imperare debeamus. Nam communis nonnuquam

ordo in alui profluuiis in uerteJus est, in quibus quemadmodum cydoniatum prius assum edum esse praecipiunt practici quod alioqui postremis mensis inseruire solet sic etiam cibos obstruentes, crassioris substatiae,liquidioribus pr mit

tere oportet.

Rerum non naturalium ante Vi-etus institutionem cosideratio.

Erum cum ad dieteticen pertinereuideatur, aeris,motus, quietis,somni, Veneris,V1gille , inanitionis,ac repletionis, denique affectuuanimi cos1deratio quae res non naturales appellantur de his omnibus hoc loco non ita vehe-

meter erimus soliciti: id enim in libris de re me-

125쪽

dica a nobis conscriptis iam diffusissime pertractatum fuit, uniuersus hic sermo de alimento ruratione praecipue est institutus: ut quod de his subiungi, aut tanquam necessarium obseruari,id veri; breuissimia esse possit. Etenim abunde com

pertum est, morbis calidis, aestate ain1gentibus,

frigidiorem, hyeme frigidis assicietibus, calidiorem aerem deligendu, vel arte confingendii esse. Item pectoris ac thoracis morbis,aere nitidiore, ab oriete ductum, ex super nisi diu pauid altiore loco sitaru partibus, stagnis, paludibus, cloacis, montibus mari longe remotis esse hauriendum. Motus aute ac quietis obseruationes ,haud ita μορι ω sane sunt difficiles. Satis enim notum est, diutur in

norum aut acutorum morboru declinatione ex-- 'ercitatione ac deambulationem mediocrem esse commodam:violetam autem, corpore cacochymo,necdum optime confirmato admodu infensam. Nam aliis morboru temporibus de exercitatione nihil agedu est. Quies porr3 vel ipso accessesion tepore, vel a cibo perpetuo imperanda est. Ac quod ad affectus animi pertinet hoc est ira, - ' curas, ac vehemes animi qualibet in re studium haec vero singula, omnibus morbi teporibus magnopere vitare, im stetia sanis corporibus, dum pauid rectius habere videntur, oportet Maiora enim ac longe deterrima ab affectibus animi vehementioribus atque immoderatis pericula, si a quavis alia re suboriutur. Coturbatisq; aut defen

126쪽

sis spiritibus nihil aeque in corpore perniciosum

somuἰeon Somnus quoque frigidis morbis arcendus,ca- sideratio. lidis arte procurandus e 1t. Ad quam ratione propemodum accedit vig1liarum obseruatio. At ve- Inanitio. 3 inanitio ad medicam eta pertinet, ad quae non nisi morbi vehementius urgente impetu confugiendum est ut ipsa quidem pharmaca perpetud praecedere debeat commoda pro morborum natura victus ac nutrimenti institutio, quam priores Medici die teticem vocaverunt: qua vel unica permultas aegritudines interdum persanari, aut Cantiquoru ac recentiorum, indierd ipsius ex perientiae testimonio fallem leuiores fieri com- pertiss1mum habemus Tales autem sunt chronicae ac Iongiores sitem podagra asthmata, verti gines hemicraniae, atq; aded productiores quartanae quotidianae febres, quarum paroxismos comoda victus institutione breuiores ac mitiores fieri plerunque coperimus Sed est de morborum indicationibus etiam aliquid ad iugendum.

Quae circa morborum differentiaS, eorumque accidetia perpendere Oporteat.

A morborum naturam , eo mimque genera antequam victu instituamus)imprimis ad-

Uertere oportet .ssintne acuti aut peracuti,

qui breues: vel ex decidetia aut chronici, qui is-pe logiores esse solent.1te,sitne simplex an Om-

127쪽

plexus affectus: ut enim simplicibus morbis simplicia medicamenta, compositis composita sunt exhibenda, sic quoque de alimentis praecipiendum fuerit. Verum haec quidem morborum genera, rursus in suas species ita diuidere oportebit Sunt enim acutorum morbor particulares quidem, crati pleuritis, phrenitis, peripneumonia: uniuersales θ Vero, febres assiduae, tertianae, atque ab his deriuatς,aut ipsaru quidem species, superiores mor bos plerunque comitantes ex malignitate, plenitudine, aut putredine humorum pleruque genitae Peracuti autem morbi sunt, synanche, pa peracuti. rasynanche, cholera, apoplexia, epilepsia, lethargus . Acuti vel 3 ex decidentia morbi appellan Meusti intur, qui cum primis accessionibus acuti essent, in decidentia.

men haud ita citd finiunt: sed septimo aut decimo quarto iudicati,usque ad quadragesimu diem

interdum producuntur, eundemque motum re

tinent quem prius, quousque tadem in diuturnos degenerarint Diuturni autem morbi sunt, Diuis hydrops, suppuratio Graecis empyema tabes, ρrbi. melancholia,atque huiusmodi caeteri. Quibus omnibus morbis sua sunt signa, cer taque indicia, vel exteriora, vel interiora, quae alterum ab altero facile discernant. Exteriora ala taxteriora. tem sunt,aer,regio,aegri temperies, ex eius facie, Vel toto corporis habitu percepta, victus cosuetus,atque huiusmodi caetera.Exepto ita proposi-

128쪽

to, Vt ab aere regione temperie, Victus ratione calidis atque humidis, tales etiam humores nasci iudicemus , atque inde morbos quoque calidos, qui breues esse ipso experimento comperiutur. Contra autem,ab aere, regione, temperie victus ratione, frigidis atque humidis, pares etiam humores ac morbos exoriri, quos longos ac chronicos esse cognoscimuS...a -- Interiora verd signa a pulsibus urinis, atque

Agua aliis excretis,breuem aut longum morbum facile indicare possunt hoc pacto Breue quidem si-quado cocitatiorem pulsum, urinam aut sputum rubrum primis diebus confusum, vel in bonum, vel etiam in malum commutari perspexeris. Longum aute, si tardus est, ac lentus pulsus tenorem atque ordinem parum immutans, segnesque vrinarum coctiones appareant. Accessionum item Vehementiae, frequentes, vel intermissae repetitiones,idque eodem die, certo vel incerto ordine: rigores calorem excedentes, vel contra,morbi breuitatem aut longitudinem in febribus portendunt. A diebus criticis idipsum etiam colligimus, quibus si signa coetionis in urinis aut excrementis alui appareat, vel etiam vires supra morbum valentes, sudores multi,alui aut nariu pro- . fluuium mediocre, robur minime prosternens, sputu multum ac coctum , atque huiusmodi caetera signa,breuem morbum iudicabunt, salubrem, cotraria autem,vel lethalem,vel diuturnu

129쪽

significati. quorum omniu diffusior enumeratio, ab Hippocratis aphorismo 2 lib. I. Galenique in hunc locum explicatione petenda est.

Quis cuique morborum tempori victus idoneus esse debeat.

Vod verd in aledis aegrotis maxime aduer- .endum est, ac praeter anni aut diei tempus quae ad regionem,naturam,ac consuetudine remittenda sunt attendendu, id sane est morbi tepus: quod si neglexeris,auxeris, aut imminueris,decumbentem plurimu offendes. Hoc igitur est opus, ut certo ac statuto morbi tempore definitum etiam nutrimenti genus,hoc est,te nue vel plenum, eo qui sequitur pacto exhibeas.

Acutorum enim morboru principio, tenuem Aoutorum

victum imperabis, atq; eo magis, qud crisim ce morbor ε Ierius suturam expectibis: ut ea tandem instante, tenuissimo victu aegrotante foueas, existente nihil offeras. Morbis aut medio modo se habentibus,hoc est,quib cristes imperfecte sunt, quosq; haud ita celeriter desiturosi uti sunt qui ex decidentia dicu tur iudicabis eam victus obseruatione tenere oportebit, quae inter tenue 'leniorem media dici possit: atque ob hoc tantum,

ut virium robur conseruetur. Chronicarii autem ac longarum aegritudinum Nicor initia, Vica um pleniorem expostulant: optimita meneum, ciborum concoctu facilium: verum Ο,nto.

130쪽

124 DE NVTRIMENT Is ipsi morbo contrarium At quum augentur acuti

morbi, tum quidem cibo tenuissimo, di ferunt vires est utendum Chronicis autem audiis mi nuendus cibus ab eo qui principio institutus fuerat,Vt natura coquendo morbo sufficiat. cutorum Acutorum morborum status prorsus adimen

na, dus est, vel augedus cibus, ducta similitudine ab

iis qui peregre proficiscuntur, quibus quo longior est peregrinatio suscipienda ed maiore pecuniarum summa est opus. Verum in his omnibus virium robur perpetud cons ierandum erit. Viam des At declinante paulatim morbo,ad plenioremtρμφω victum aegrum reducere fuerit necesse, tum in a-

desti cutis, tum etiam in chron1cIS'. nisa per cra11m acuti,ne torum,Vehemens, subita, multa succedat euacuatio: in qua repente ac muliti, cibis tamen concoctu facilibus, celerrimae atq optimae distributionis nutriendum erit..-ὸὲρ his, Caeterum ut sunt morbi tempora uniuer1alia, tepora Nil initium augmentum fatus, ac declinatio: sic eonside re sinὸ sua sum accessionis febrium tempora, quae particularia dicii tur in quibus quemadmodum d caeteris maxima habenda est virium ratio: atque imprimis considerandum, quo tempore accessionis minus affligatur aeger ac si morbus est peracutus , eo quidem tempore nihil cibi quantumuis tenuis exhibendii ut minus a morbi impetu praepedita atq; distr cta natura, facilius humore noxios recoquat. Nonnuquam tamen vel