장음표시 사용
151쪽
Cetera pars omnis ,'quae cunctis eminet ultra , I 8s Quae su per excedit , quae passim tendit in altum . Quae sine fine patet, quam nec mens colligit ulla. Lucis inaccessae domus est, sedesque potentis Sancta Dei, unde procul quae iecit subdita cernit. omnia sie constant , dum spiritus omnia cingit.
roo Haec eadem , quorum nobis conceditur usus,
Quae polus inferior magna complectitur Vibe,r Crinna nibia, Mercurius, Venus , ct Sol, Mars, Ioue, Satur. Octauum a fixis sideribus occupatur , nouum vero primum Mobile est. cui succedit Empyreum. Nihilomimis septem caelos ante Empyreum extare diserte Paulinus sentit. Qui ratione quaeri se Poetici facultate respondeo; siquidem apud Poetas in Octauo caelo, videlicet in sidereo calo, Dei summi domicilium statuitur. Virgil. lib. Io. AEneid. conciliumque vocat Diuum pater , atque hominum Rex
Sidon. Apollin. in Panegyr. Auiti de Deorum Concilio Iria pauimentum Iunt sidera, iam Pater aureo Tranquillus sese solio locat. --
Euripides in Ione Gος--εδες Iouis pavimentum multi Mereum appellat, cui adde Chrysoli. Orat. 1. de Dei nat. , aliosque. Fuit haec quoque veterum Christianorum sententia. Se Calorum diuersitate Phi- Iasitius Brixiensis Episcopus imaginariam haeresim recenset cap. V.,
aitque, Sime ergo sex caelos secundum Tauid, oe septimum bre firm
mentum accipere quis volucrit, non errat, nam Salomon tres calos dicit, ita caelum , ct caelum cali. Pavius aeqκὸ Apostolus usque ad tertiam calum se raptum fatetur. Sive ergis septem quis acceperit, ut David, siuerres, siue duos, non errat, V. 188. Vnde procul. Virgilium amitatur ita lib. Io. AEneid. canentem et concilιumque vocat Diusm Pater, atque hominum Rex Sideream in sedem, terras unde arduus omnes Braque Dardanidum spectat. ---. Liceat quoque Italicorum vatum Principem hic audire lib. i.Hier. Liber.
Vissa uitro cio cb'inse'ι mondo aduna. V. isi. Complectitur Urbe . Romani Imperii sines eosdem ae orbis aerrarum Poetae statuerunt. Rutil. in Itiner. eleganter: Dumque offers υιctis proprii' consortia iuris
152쪽
Cun ta licet distent, una cum pace tenentur,. . Denique nomen habent Vnum , sunt omnia mundus.
Hunc etiam Graeci cosmon dixere priores; arys Hinc ita compositum distinguens utraque lingua Cosmon ab ornatu , mundum de lumine dixit. Nam quo Sol nitet, hoc totum sordebat in umbri,. Et manet exemplum, quotiens nox omnia faedat, Et docet ex tenebris, quae sit data gratia luci&. ixoo Tot bona qui fecit , qui sic operatus ubique est ,. Hie Deus est de corde Dei, hic Spiritus oris, Sancti sermo Patris, tantarum fabrica. rerum Nec
zςυ κοινδε ἀποδεδειγμένη . Quod autem est tuis finibus , ct regionibus urbs aliqua , hoc Roma est totius orbis prouinci s, quasi commane rotius habitabilis terra oppidum. Hinc Roma Claudiano dicitur quae fundixin omnes Imperium I sic Plin. cap. s. lib. 3 s. Romam esse unam cunctavum gentium in toto orbe patriam dixit. Plura pete a Butengero de ImΠRom. lib. 2. cap. s. V. iss. Hinc ita. Arrideret: Hunc ita. V. I . Cosmon ab ornatu. KDμος Graecis est ornamentum . Ab ha.sgnificatione munda, qui Graecis Κίσμος dicitur, nomen derivatum Censet Paulinus . quia reuera est mundus venusta ornamentorum stori es. Alij ἀπο - - , qui est ordo, seu modus , nomin: s huius et hymo logiam deducunt, quum mundus rerum simul nexarum , atque ordinatarum vere se status. Tertulliatius aduers. λlamon. lib. s. poetae nostr
subscribit: Ut ergὸ, ait, aliquid de luto huius ni di indigno loquar, cui oe apud Graecos ornamenti, O cultus, non sordium nomen est. V. I96 Mundum do lumine . Honor. Auguli . lib. de Imag. Mundi
cap. I. Isidor. lib. 3. Orig. cap. 28,& 13. cap. r . Mundum quali mouendum, quia in perpetuo sit motu, diebim putant. Sed rectius Varro , Cic. Plin., Paullus I. C., de alij, a munditie appellatum volunt. Huic Ethymologiae Paulinus accedit, dum a lumine mundum dici mi. V. 2ai. Hic Deus est. Hoc til Diuinum Verbum. Deiq; filius , per quem ut supra cecinit, omnia facta sunt, O me ipso factum est nihil, quod factum est. In MS. dicitur : Hic Deus de corde. Apposui verbum est . Adhuc tamen claudicat versus. possem alterum est adiicere: Hic es Spi
V. 2o2. Fabrica reram. Fabrica pro Uycina proprid usurpari doctae Sipontinus, . Ita forte capiendum hic nomen istud . Mei tamen sententia aut error in Codicem irrepsit, aut carmen aliquod abest. . S γ. io 3.
153쪽
Nee se Paganus laudet, si vitat Idola, Ac satis esse putat, quod Numine credat in uno retos Quid colet ille Deum, qui Verbum non colit eius Qui non virtutem simili veneratur honore pQuique inuis bilem, incomprehensibilemque fatetur Esse Deum , hic etiam Christum si cogitet idem
Inueniet, quoniam Verbum comprehendere nemo, aio Nemo videre potest , opera eius sola Videntur.
In Patre Natus enim, in Nato Pater omnia fecit, Et quidquid virtute dedit, pietate tuetur. Sie fuit, & steterit versus Saluator in aeuum, Qui tulit errores, qui fecit vera videri, BI 3 Placatoque Patri pereuntem reddidit orbem Nec mirum , si cuncta regit, qui cuncta creauit, Qui dedit ex nihilo totum, lucemque tenebris Praetulit, atque diem iussit succedere nocti, Quodque in carne fuit , carnis peccata remittit 12o Cernit enim fragilem faciles incurrere lapsus, Corripiensque tamen veniam dabit omnibus unam .
Remque nouam dicam , nec me dixisse pigebit VPlusque pius quam iustus erit. Si denique iustus
Esse velit, nullus fugiet sine crimine paenam; 22s Iustus enim mala condemnat , pius omata donat Hoc facit, ut rata sint ventura: munera vitae, Et quod culpa tulit, rursum indulgentia reddat, Quae si non fuerint plebi concessa roganti, Tunc prope nullus erit delicto liber ab omni .
23o Qui possit meritus promissa luce potiri c
V.2os. Nee se Paganus. De hoe nomine plura pete a magno Anna lium parente Baronio in Martyrol. ad diem 3t. Ianuar. , Gothosted. ad lib. 6. C. Th. tit. Io. de Paganis &c., alijsq; Scriptoribus. Seculo Christire . -- quarto nomen hoc Gentilibus aptari caepit, quum iidem ab urbibus pulsic, T ssς R-, gri'; profanam adhuc Religionem exercerent. V. io 3 . Si vitat. In MS. legebatur : Si qui uola vitat. Emendam . V. 2o . Humine. Ita scribere placuit pro nomine, quemadmodum habet MS. V. at 3. Versus Saluator. Illud versus mihi parum arridet. Fortasse
154쪽
Tangere tunc laetis Caelorum Regua licebit, Tunc poterit mors ipsa mori, cum tempore toto Vita perennis erit , quia tunc in Sede beata Nullus peccandi locus est , ubi nulla cupido est . Gloria tanta manet populo seruata Fideli. Amplius hoc tribuit, maius dedit hoc quoque munus , Quod peccatorem , quem paenitet, antea lapsum Non iacit in numero turbae peccantis haberi; ippe satis paena est, cum sit sua culpa dolori; Supplicium proprium timor est , tormenta reatus uTum veluti patitur qui se meruisse fatetur. Quid poterit melius , vel quid moderatius esse Iudicat, inquirit, castigat, parcit, honorat, Omnia qui vincit , nec in ipsa:vincitur ita. 2 3 Quod de praesenti m cernimus esse futurum; Nam cum saepe minax horrentia nubila cogit, Et terrore pio rutilo nimis igne coruscat, Tristibus & pluuijs , de nubibus intonat atris, Omne genus timet interitum, sed vita potestas 2so Desinet, & pariter Caelum mentetque serenat. Hoc quoque tunc sperare iubet, qui se modo cuncta Perdere posse probat , si perdere velle recusat.
Sic iteranda salus Venturo ostenditur aeuo , aternique Dei pietas aeterna manebit. V. 249. Vita potestas. Errorem ali, tollendum relinquo.
155쪽
ΡOst egregia hcie s. Paulini Poemati Hymnum quemdania
subnectere placui siet , quem ab eodem Santissimo vate in b. Ambrosij laudem compositum gemini Bibliothecae Ambrosia-- MSs., .vetu stique Codices assirmant. Eius initium est:
Miraculum laudabile canite omnes populi,
cuia datum est Ecclesia Fluctuanti in seculo. Ille vero idem est Hymnus, quo etiamnum Ambrosiana Eeelesia utitur , quique in eiusdem Breuiarijs legitur recenti studio expolitus, ac restauratus. Quum tamen plurima eidem Hymno verborum barbaries insit, nullaque metri sit habita ratio, apertissim ε patet , non a Paulini modo nostri stylo abhorrere, verum etiam humilem plane faetum sequioris aeui fuisse. Constat quidem , Gennadio teste , Omnarium a Paulino elucubratum, sed ab edacissima aetate tantum opus interceptum iuit, eiusque particulam opusculum hoc non esse quisque eruditus nullo negotio dignosi et . Itaque Dissertationes subdo , quas, ut malor Paulini carminibus lux assulgeret , pro viribus elaborare studui. Ex eis autem quaedam erunt viris doctissimis inscriptae , quas nullo inter eos praestantiorum delectu habito, sed secundum propositum Poematum ordinem distribuendas censui. Utinam huiusmodi labor aequo gratoque animo ab humanissimis Lectoribus cipiatur , tum enim & de suscepto consilio mihi gaudebo,
animusque ad maiora in polletum suscipienda appelletur .
156쪽
De Turcis Aproniano. DIS S. I.
ENS Apronia, aqua procul dubio Aproniana familia ζcelebris est apud veteres Latinos , eiusq; meminere Glandor pius in Onomas ., Patmus,&Vriinus in familijs Romanorum, exitibitis etiam de illa numismatrs. Apronianam vero singulariter exquisitissimi , ac neruosa eruditione post Glandorpium prosequutus eli Em. No- risius in Caenotaph. Pis. Diss. . cap. 2. g. l. Gens itaque Turcia Aproniana Asteria Romae nobilissima fuit, uti ibidem laudatus Cardinalis ait. Floruit sub Iuliano Augusto L. Turcius Secundus Apr nianus Praef. Vini, de quo apud Gruterum pag. 476. n. 7. In scri ptio habetur, itemq; alia pag. 647. n. 6. Ad eundem referenda est alia Inscriptio Gruteriana pag. I 6 s. n. 2. Fani sita, quae tamen hactenus cum errore proposita est, quasi DIUO AUGUSTO fuerit dicata. Veram lectionem exhihent Schedat Ambrosiana: Bibliothecae, eaeq, omnium vetustissimae , dχuibus multa mihi nausia in ornamentum collectionis ineditarum In-criptionum, quam iusto volumine comprehensam , fauentibus Superis, orbi communicare iam meditor . Sic autem se habet marmor , eiusqua adnotatio et
Fani in arcu Iemidiruto conuulbo tormentis bellicis bello Pη II. contra Fanenses. MCCCCLXII.
Subsequitur in medio marmore , ac infra quicquid apud Grutarum inuenitur. Positum Augusto pruis fuerat marmor , tum , uti frequenter contingit, eidem marmori copulata alia Inscriptio , quam Turcius Se
cundus Asterius Constantino Alagno dicatam voluit. Alii fuere Turcii Aproniani, aut Alleri j, quos in laudato numquam satia opere Norisiano videre
157쪽
videre licet. Ibi ex antiquissimo Mediceae Bibliothecae Virgiliano Codire exhibetur In scri ptio Turcii Rufii Aproniam. V. C., qui Consul Anno Chri iii 9 . processit, propria eiusdem Turci j manu elaborata. Rede
mus nunc ad Turcium nostrum. Hunc ita Paulinus commendat: fronianum Turcia gentis decusis ate puerum, sensibus carnis senem , Veteri togarum nobilem prosapia, Sed clariorem Christiano nomine, 'Qui mixta veteris, ct noui ortus gloria, intus e In Senator Curia, Christo nouus. Igitur Senatorum albo inscriptus erat Turcius it e, & nuper Christianam
Religionem suerat prosessus. Hanc suam ad Christum conuersionem . debuit Apronianus Melaniae senioris pietati, quae illum a Gentibus in Christi vinas adduxit . Auctorem huius rei Palladium habeo in Hist. Lausiaca cap. ii 8., ubi de seniore Melama Hierosolymis Romam reuersi his verbis agit Atq; illic quidem cum esset, beatissimum virum, magnaque exi Ilimationis clarismum Aprianum legendum est Apronianu qui erat Gentilis, Catechesi instituit, Christianum effecit. Romam reci it Melania anno 397. ex Saronil, Pagijq; calculis, igitur post illud tempus Ethnicismo Apronianus valedixit.,Erat autem hic inter paucos Rutini Aquileiensis amicus , quam samiliaritatem Melaniae senioris, ac iunioris ossicia conciliauerant,apud quas Rufinus Primas honoris,& existimationis tenebat. Hinc illius fautor effectus prauis etiam illius Doctrinis animum Obltrinxerat. Anno Domini ad Pammachium, & Oceanum Epistolam Hieronymus conscripsit, ubi quasdam Rutim sententias, calumniasque castigauit. Verum, ut lib. I. cap. 2. Hist. Pelag. ait Em
Norisus ; statim ac Hieroumi litera Pammachio reddita sunt, earumdam exemplar Apronianus, qui in Rullat rem vigilantιsmὸ incumbebat , quileiam ad magistrtim trai misit. Ad haec Rufinus duos e vestigio
libros inuectivarum in id eronymum elucubrauit, quos Aproniano n
stro inscripsit . Sic autem incipit et Periai scripta tua, Aproniane
carissime, quae ab amico , fratre bono i hoc cit Hieronymo de Oriente
ad viruia nobilissimum Pani machium missa trans tms It ι ad me. Nunc vi deamus, quae eius uxoria Palladius ι n Hi ii. Laus CAP. t 34. hanc nobis ii titiam seruauit: Vidi etiam, inquit ille, beatam uitam 'Deo dignam ctim eius marito Primiano. Ita in l. bri seditis . at corrigendus locus, de pro Primiano legendum Aproniano Heraclides in Paradiso, qui liber paucis mutatis idem est ac Hiliori a Lausiaca Palladi j, cap. 32. ita scribit: uitam aliquam 'Deo dignam cum Apremano quodam ipsius viro. β-ιia eorum Eunomia vidι. Et hic error in nomine, ac legendum Apronia-xo, non Apreniano. igitur Auita Pauli no aeque P Asens, de qui serino nem inserius habebo, Aproniam conrux erM. Ex illa duos ille susceperat natos, Eunomam videlicet, ac Asterium Puerum. De hoc primum
158쪽
De Aperio Turcij Aproniani filio.
CErtὸ hie Asterius a Turcio Aproniano distinguendus. tum ut
numerus verificetur, quem exhibet eo versu Paulinus: Ergo nouem cunctι socia cum prole parentes Oc. tum quia expresse id asseritur superioribus carminibus:
cum patre Paulino pater aquὸ Turcias iste est, Sed me aetas , soboles bune faciι esse patrem. Erat quidem Turcio soboles alia, nempe Eunonira , sed illam Auitae maia tri Paulinus primum adscripserat: Matribus his duo sunt tribus uno pignora sexu, Flos geminus , Melani germen , ct Eunomia. Itaque Turci j Aproniani filius erat Αiterius, cognomine utique gentis Turciae proprio. Expressius vero infra id a Poeta repetitur, postauam de Piniano filio suo in Christo egit his verbis:
a aliud mibi par lumen in Asterio est.
Quem simul unanimes vera pietate parentes Infantem Christo constituere Iacrum . Vt tamquam Samuel primis signatus ab annis cresceret in Sanctis votus alente Deo.
Hunc puerum , o fratrem fecit pia gratia patri. Nam pariter fancto flumine sunt geniti ,
Quos natura gradu diu erat, hos Seus alma Munera germanos in sua Regna vehet. Vides hye Asterium memorari, qui una cum Parente Turcio sicro Ba patismatis λnte fuerat ablutus. Neque ad quidem multo ante factum fuit. quod Asteri j aetas non patiebatur, dc obteruata nuper de Turcio non ferunt , qui dicitur metus Senator Curia, christo nouus, qui noui ortus gloria longe clarior euaserat. De hoc item Asterio forsan intelligendus
ille versus a Turcius ore pio , florente Suecrius suo. Turcius pater Primum refertur, dein filius, qui Suecrius etiam appellatur . nisi Pinianum potius hoc nomen respiciat. Fateor cognomen
istud satis peregrinum apud Romanos illo aeuo fitisse, unde in laspici nem deprauati textus facile trahor . Fortasta Syagrius legendum est. quod librari j nullo negotio in Suecrius conuertere potuerunt, huiusque cognominis duos Consules habemus in Fastis anno 38 t. de 381. Gentem quoque Syagriam Ecclesiae thesaurum appellat Ennodius in Epiphanis. Laudatus Cardinalis Noruius in autopli. ris. Diss. .caP. 1. f. I. Ida clum
159쪽
cium citat in Chronico ad annum Imperii Honorii 26. , hoc est AEG no. prae 4ro. ,&ad annum II. Valentiniani Tertii, nem γε ., iterumque Ren .itum Profuturum apud Gregor. Turon. lib. 3. Hist. Franc., qui duos Hilerios memorant sub Honorio, eiusque successore valentiniano , magisterio utriusque militiae in Hispanii Perfunctos. Alius item Asterius anno Christi 9. Consul in Fastis legitur. At neminem ex his Asterium nostrum fuisse milii lubenter suadeo, quippe a teneris, ut aiunt, unguiculis Deo Sacratus a parentibus ille fuerat, ac Sacerdotalem nutriebatur ad honorem, quem ad modum superius e Paulino didicimus .
TVrei j Aproni ni coniux erat Auita, eiusq; filii fuere Asterius
supra memoratus, ac Eunomia . De illi sic scribit Paulinus: Iungitur tale germana iugo, ut sit tertia princeps Agminis Θmnisonis mater Auita eboris . Palladius in Lausiaci Hutorii cap. Is . hanc mulierem beatam vocat, fae minasque vitae Sanctitate illustribus accenset. Sunt eius verba: mi etiam beatam Auitam Deo dignam cum eius marito Primiano legendume it, ut supra dixi, Aproniano eorum filia Eunomia in omnibus Deo
benὸ placentes , ut apertὸ facilὸ traducti fuerint adi Solata, oe volu
taria vita ad honestam, continentem vita institutionem , in his quoque digni habiti , ut in Christo dormirent , ab omni quide peccato liberi , perfectὸ in eertamine decertantes , in bona memoria vitani suavi resn entes. Llem Palladius cap. Ii 8. quum a Meta- mi seni re Apronianuin Fidei Christianae reddituto tetulis Iet, haec ad cit e Persuasitque eumdem , ut contineret etiam cum Iud uxore, eius autem sorore , uita nomine. Hinc da stimus Auitam senioris Melaniae fuisse lororem, ne poli eius monita continentiam seruasse . Nisi hic Palladi j locus obitaret, germana vocabulum apud Paulinum ita explicassem , ut soror Albinae supra memoratae diceretur Auita; sed intelligere cogimur inde aut affinitatem , quae illi cum Albini intercedebit, aut aetatis morumve inter easdem similitudinem, qaam multiplicem interpretationem patitur vocabulum istud. inum vero Melania semor Anno Christi 397. Romam redierit, Avitam , ac Turcium continentiam amplexos post illud tempus fatendum est, Proptereaque Eunomiam , Oe Asterium illorum filios ante memoratum annum in Licem prodi jiIe. Heraclides ita Paradiso ijsdem vel b: s ac Palladius Auitam dea scribit: tatuitam, inquit , aliquam Deo dignam cum Apreniano clem
160쪽
eentes Deo , ut transferri ad caelestem vitam ante conspectum ipsius mererentur . Et ipsi enim iam mitimo fine natura nunc in chrasto quiescunt, qui peccatorum quidem omnium nexibus absoluti sunt, diuinarum autem reram peritiam , atque notitiam Iemper habuerunt. Constat igitur ex di sis Eunomiae parentes Turerum, ae Auitam fuisse. De illa sic loquitur
Et stimul Eunomia aternis iam pacta virago In ealo thalamis, quam matris ab ubere raptam Festino placitam sibi Christus amore dicauit oec.
Iuam :nferius itidem memorat. Animaduersione vero dignum in primis est, quod hic innuit Paulinus, videlicet Eunomiam , ac Asterium pueros ab infantia dicatos Christo, quem veterum Christianorum m rem in notis aliquantulum illustraui.
CSkherrima quoque apud veteres habita est Albina tum natalia
bus , tum sanctitate tamina praestans. Prim sim videamus quid Pauimus de illa ferat: Trima chori Albina est cum pare Therasid. Et inserias : ,----- Famulos Christi loquor istos Par illustre. Deo, par nobile nomitae Christi tibina cum matre tuis modo finibus ortos. Huius praeclara ilima taminae parentes Cl. Cardinalis Nomiij ingenio innotuere'; quum enim in Actis S. Melaniae tumoris die 3 i. Decembr. apud Sucium exhibitis Melaniae θεῖος, hoc est auancnlus , Volusianus dicatur, praestantissimus Auctor inde Albinam eduxit Rufi j Celonii Albini filiam , qui Rufi j Celonii Volusiam frater fuit, ideoque in Ceioniam
gentem referendam hanc illustrem mulierem censuit. Haec ab illo eruis ditissimε animaduersa in quodam opustillo. De Rufici Volusiano inscriptionis fragmentum ineditum non pigebit e meis 11SS. Schedis libatum apponere, quod etiam in vilio ineditorum marmorum COIpore . Deo fauente breui per me reseretur. Extat illud in Lateranensis Basilicκ