M. Antonii Mureti Scripta selecta. Curavit Carolus Philippus Kayser philosophiae doctor, gymnasii Heidelbergensis professor, bibliothecae acad. praefectus. Accedit Friderici Creuzeri epistola ad editorem

221쪽

M. A. 3Iu RETII 8atissimae civitatis fama pervaserit' quis populus, quae gens, quae hominum natio vel tam . . immanis atque barbara vel tam exculta disciplinis atque artibus, quam non jam pridem

florentissima Venetorum respublica non gloria modo et splendore nominis sui, Verum etiam admiratione compleverit Τ Haec vero fi mamenta reipublicae, haec ornamenta Italiae, haec virtutum omnium laudandarumque a tium praeclarissima lumina intuentem, non commoveri, tantum id quidem est, ut, non

dicam in meam hanc mediocritatem ingenii, sed vix in quenquam hominem, qui ceterorum de se iudicia extimescat, cadere posse videatur. Etenim si cloquentissimos olim viros a cepimus, cum ad dicendum venissent, 'unius principis adspectu ita conturbatos fuisse, ut obmutescerent ; quid mihi tandem animi esse oportet, qui neque comparandus cum illis omnino sum et apud vos dico, senatores amplissimi, ad quos cum oculorum COnVerto aciem, totidem mihi consessum principum Videor intueri Ac ceteri quidem saepe ad eam

excusationem confugiunt, ut se, Cum tenuitatiS .suae conscii essent, tamen, vel necessitata

vel officio impulsos vel amicorum sive precibus sive tempore aliquo adductos, . dicendi

222쪽

munus non tam appetivisse, quam detrectare non potuisse dicant: quam totam rationem nobis hodierno die ipsa rei natura 'conditioque praecludit. Non enim detrectantes, sed ultro. nobis deposcentes hanc dicendi provinciam, ad eam non alienis precibus impulsi, sed vestra incredibili bonignitate admissi sumus ut, si minus ex aliqua parto nostra vobis approba ta suerit industria, caussa nulla sit, quin omneA .accusandam potius nostram temeritatem, quam imbecillitatem sublevandam putent. Equidem cum et ab ineunte aetate, tum domesti Cis excitatus exemplis, tum ipsa hortante natura, honestarum artium stridia coluerim, et,

ubi primum per aetatein iuvit, quae mihi mso ipse Iabore pepereram, aliis tradere ingressu novem Ρrope iam annos in hac dicendi, et

docendi exercitatione consumpserim; tamen, 'superiora illa considerans, i ita commovebat animo, sacile ut hoc potuerim abstinere obh- silio, nisi me huc summa de vestra singulari humanitate concepta spes et magna qtuem approbandae vobis, si minus' erit litionis, Certe voluntatis meae cupiditas impulisse . MI Omihi quidem, et, cujus rei otium α miscum adscenderim, et ad quos verita m)tupus Sim, cogitansi, - prorsus ita videtur 'in is V ii,'

223쪽

M. Α. M D R E TIargumBnto meam commodius orationem posse versari, quam si, litterarum disciplina qua tum non Ornamenti solum, Verum etiam pra sidii bene temperatis civitatibus asserat, tum adhibitis rationibus tum etiam exemplis, a que ex veteribus seculis repetita memoria, e ponam: minime id quidem . quo vos, tales viros, Commonefaciam, excellentibus a natura

ingeniis praeditos, eruditos a studiis liberalium

doctrinarum, a diutumo assiduoque magna . rum rerum usu peritos; sed quia libenter s Cis, , ut, quarum artium percepta scientia unumquemque vestrum vehementer assici constat, earum animos vestros jucunda comm

moratione delectem. Quae cum ita se habeant, mihique ipsa per se delectae ad dice dum materiae dignitas satis magnam audiemtiam lactura videatur; . tamen magis ConSuet diue, quam quod ita necessarium judicem, peram a vobis, Ut mihi, res pulcerrimas brevio tione, comprehendero meditanti, exiguitetyporis, attentionem ne denegetis. Magna Nni 'j.Vis maguumque momentum positum es in sexteris, . . viri amplissimi, ad conservandal b iisque cumulandas omnibus civitates. Nμmi cu . selicitas publica, ad quam humana omnis reserenda sunt, e singulorum civium

224쪽

felicitate constet; singulorum autem felicitas

in excolenda exercendaque virtute praecipue sita sit; et ad perfectam virtutem ConSeque dam necessariam quandam praecursionem ad

hibeant litterae: illud profecto consequitur, ut, nisi in qua litterarum cultura vigeat, flo-

rere absolute civitas nulla possit. Ponite vobis ante oculos Omnes aetatis humanae partes, omnem Publicorum temporum Varietatem, omnes instituendae vitae rationes et vias animo et cogitatione percurrite; nullam Omnino re-Ρerietis, quae non ita, litterarum auxilio indi geat, ut, eas si quis sustulerit, solem ipsum de mundo sustulisse videatur. Ese nos, ubi primum firmius incedere atque articulatius lO-

qu1 coepimus, de Ipso prope nutriCum acceptos sinu, titillatioue quadam honestissimae voluptatis alliciunt, allectos praeceptis' salube rimis complent; non tantum bene dicendi, erum etiam bene livendi commonstrant vias;

excitant in animis nostris igniculos gloriae; iquantus sit in virtute splendor, quanta in Vitiis deformitas, edocent; quae qui semel bene penitus imbiberint, ii . nunquam non Postea et vitii turpitudinem omni studio refugientet. ossicii honestatisque rationem rebu4. aliis ROmnibus anteponent. Ut autem in semente

225쪽

posita spes messis est, ita totius reliquae vitae spectatio ab educatione pueritiae pendet. Ut vero infirmam illam ineuntis aetatulae t neritatem robur adolescentiae excepit, quae tandem alia res aut animum praeclararum P Tum studio accendere aut efferentibus sese cupiditatibus, Ptibus ea pars insigniter agitari solet, frenos injicere, praeter litterarum tractationem, Potest Themistoclem olim, cum somnum Capere adolescens non posset, dic re solitum, tradunt, se Μiltiadis tropaeo, quiescere Volentem, excitari. i Quanto eos acrius incendi atque inflammari neccsse est, qui qu tidie nou unius, sed innumerabilium hominum Virtute praestantium tropaea non e ma more constituta ad exigui praedicationem temporis, sed ad omnem aeternitatem Commendata litteris i intuentur Neque vero pertimescendum est, ne aut labore frangantur aut voluptatis irretiantur illecebris ii, qui aetatis suae florem litterarum studiis dedicandum esse statuerunt. Tanta si quidem est oblectatio paullatim acquirenda cognitione rerum sese Pascentis animi, ut, ea qui fruuntur, ab iis nequct laboris taedium neque avocantium Voluptatum blanditiae sentiantur. Itaque Sapienter 'Poetae, Cum ceteros omnes deos Veneris

226쪽

imperio . subdidissent, in Minervam modo et in studiorum praesides nihil ei, nihil Cupidini juris esse voluerunti Quiα etiam illud ab iisdem memorive proditum es JasOnem Olim ceterosque argonautas, Cum eam insulam, quae ab amoenitate florumque copia nomen invenerat, praeternavigarent, Periculum pie esset, ne molli ac delicato Sirenum Cantu, quae eam insulam incolebant, ad exi- 'tium perducerentur, unum in Orpheo persu-gium habuisse: qui cum assedisset in puppi simulqiue fides blandis impellere digitis, simul

vocem illam, qua rupes nemoraque traxerat, explicare coepisset, tanta simul aures animo que audientium voluptate complevit, ut jam Sirenum vocibus nemo navigantium moveretur. Hoc figmento quid tandem aliud doctissimi homines, nisi id, quod nos volumus, indicarunt Florida videlicet illa insula ju- . Ventus esL Eam qui quasi praetervehuntur, magno in periculo sunt, ne, Sirenum, id est, voluptatum blanditiis decepti et a recto itinere abducti, in vada et scopulos deserantur. Vox sigmentiιm non habet idoneum auctorem. Vide Scioppium insam. sum. P. III. et de stil. histi p. 167. RUHN

227쪽

Quodnam igitur huic tanto periculo comparatum remediunx inst y Quod nisi Orehei, optimi ac sapientissimi vatis, lyra cujus suavitatem qui percipiuri 1 ii et Acheloidum cantus pro nihilo putaui et, tandem institutum illud iter emensi, vellus aureum, id eS

virtutem cum immortali conjunctam glo- .ria consequuntur. Nimirum ut major lux minorem, ita minoris voluptatis Sensum perceptio majoris extinguiti Quanto autem Oluptas ea, quae discendo sentitur, ceteris omnibus major sinceriorque sit, vel . illud i

dicio est, quod aliarum, etiam qui eis plurimum tribuunt, satietatem tamen quandam

esse ac taedium, confitentur; hujus ut qui que percepit plurimum, ita eam acrius atque

avidius concupiscit. Quod si cui sorte dubium est, prodeat in medium Chrysippus, qui saepe

. studio intentus tanta voluptate perfruebatur, ut eum tanquam extra se positum cibi potionisque caperet Oblivio. Prodeat sollertissimus ille caelestium orbium non perscrutator tantum, sed etiam imitator, Syracusanus Archimedes, qui non modo earum remm , quas natura seri, prae ea, quam capiebat e studiis, oblectatione memor non erat; sed in illa ipsa Syracusanae urbis direptione ita defixus erat

228쪽

in studio, ut prius. hostilis gladii cuspidem

Corpore exceperit, quam urbem in hostium potestatem venisse sentireL O rem omnium seculorum admiratione dignissimam i Diripi batur urbs ea tempestate Omnium opulenti sima; effusi per vias milites, ut in quemque inciderant, sine ullo sexus, aetatis, ordinis discrimine obvios contrucidabant; undique gladiorum sulgor praestringuebat oculos; undique

armorum sonitus, 3 undique cadentium tect

xuri '1ragor audiebatur; Ρuerorum ejulatibus, mulierum lamentis, morientium gemitibus, militum clamoribus, privata publicaque omnia cimeumsonabant; ipsa urbs paene dimota et convulsa sedibus suis, suorum civium in caede ac sanguiane natabat: cum unius hominis mens iq media civitate civitatis ipsius casum ac ruinam: non .sentiebat. Solonem veri, accepimus, cum in lectulo, . morti proximus, decumberet ina i, dissetque, assidentes amicos ' de re quapiam summisse, ne ipsi molestiam parerent, disp tantes, erecto, ut potuit, jam semimortuo c Pite, a Togasse eos, ut aliquanto loquerentvvelutius: sibi, si etiam moriens aliquid discere' potuisset, discessum e vita jucundiorem sore.

O discendi cupiditas, ' quid non efficis, ubi semel genuosa ingenia occupasti l Tenebatur

229쪽

homo supinutissimus gravissima vi morbi d fixus in lecto; vicinitate jam mortis, ab omniabus paene corporis partibus sensus abscesserat . . egregius ille animus, mox liber ac si lutus f tums, e Corporeis vinculis exsilire cupiebat: eum, quidquid supererat virium, cto contulit..ut, deficiente lingua , vocibusque. interruptis ac morientibus, suum doctrinae cognitionisque

desiderium indicareti Quid hunc verisimile

est firmum. .ac Valentem suci se, qui ne mori

quidem, nisi disceudo . voluerit P Merito igia . tur tam diu floruit Atheniensium respublica, quam diu tam praeclari viri tenuit disciplinam.

GSed, ut eo redeamus, unde nos iacta praeclarissimorum hominum , mentis . Ρaullisper duxit: idici profecto, non potest, dolescentes Nobilissimi, . Vos enim, Vos mea jam eo eulabit oratio dici, inquam, non potest, ea εtudia, in , quae nunc toto pectore . incumbitis quanto, olim vobis et. ornamento et tauxilio su a sint, cum Vos et generis vestit nobiliatas et vestra virtus ad reipublicae gubernacula admoveriti Etenim quibus artibus civitates 'praecipue conservautur, pietate, justitia, set titudine inprimisque prudentia earum sunt omnium artium basi semina litterarum Prodita monumentis, Neque veηO haec a me

230쪽

ORATIONES.29 ita disputantur, ut contendam, nisi litteris eruditum, . civem patriae utilem esse neminem posse; sed hoc dico, nisi litteris exculti sint ii, qui, velut in reipublicae puppi sedentes, cla-

um tenent, multis eos muneris sui iisquo praecipuis partibus necessario desuturos. Nam cum duo publicorum temporum genera Sint, unum pacis, alterum belli, quorum alterum semper optabile est, alterum Hunquam opta bile , nonnunquam neceSsarium; quomodo,

ut hanc partem priore loco attingamus, iupace, civibus jura describere, quantum cuique tribuendum sit, intelligere, civium inter . se dissidia componere, verba Ρublice sacere, legationes cum laude gerere, praeterita tenere, sutura prospicere, quid in omnibus rebus factu optimum sit, videre et ex aliis alia colligere poterit, nisi qui haec sibi de litter rum fontibus haurienda omnia existimaverit Nisi vero eorum recipienda sententia est, quisieri putant posse, ut, qui reipublicae praeest,

quamvis litterarum sit expers, tamen ad eagres, quas modo enumeravimus, aliena opera non incommode utatur. An vero T. Manlium Torquatum, memoriae proditum est, Cum COH-sul declaratus suisset, excusasse valetudinem oculorum et summum imperium detractave,