장음표시 사용
231쪽
29a M. A. M Π R E T Iquod indignum duceret, ei cu ita ac sortimnas ceteroirum committi, qui alienis oculis omnia gerere cogeretur: qui alieno ingenio alienaque lingua ad omnia uti necesse habebunt , ii satis ad gubernandos ceteros idonei videbuntur At oculorum quidem lumine carentes nihil prohibet acie ingenii etiam sutura cernere optimeque consulere: quales in
fabulis Τirosiam, in historiis Appium legimus;
cujus vero doctrinarum luce careat animus,
. quid is tandem gerere, quid suscipere, quid cogitare praeclarum potest Z Sed sunt quidam hinmines, qui cum litterarum tractationem tranquillis pacatisque temporibus et honestam inprimis et utilem esse fateantur, iidem tamen. cum Occul,ata bello aliquo civitas est, latere eas, quasi perterritas metu, et inter tubarum lituorumque clangorem nullum sui amplius Ρraebere usum arbitrantur. Quorum nobis . hac in parte coarguendus error PSt, et, quantum vel in medio bellomim tumultu litteraevaleant, aperiendum. Etenim si corporis tantum, non etiam animi, viribus bella gererentur, tum isti fortasse aliquid dicerent; nunc quis est, qui cum ' hi et maximum esse in bellis consilio ac prudentide locum, et eas Vi tutes bona ex parte litterarum studio COmΡR-
232쪽
rari, certe quidem insigniter augeri 'confim
marique Concesserit, idem tamen earum scie
tiam in bello inutilem esse contenda ιὶ Αα ignoramus celebre illud regum . regis Mamemnonis Votum, qui, uvi Troia lacilius potiretur, non Achillis aut Aiacis, sed Nestoris decem similes optabat sibi Τ Neque temporis nobis ad vivendum a natura praescripti ea longitudo est, neque ita fert humanarum. Perum ratio, ut multis admodum bellis interfuisse unus idemque possitῖ itaque, qui unum alterumve. Spectarunt, multum sibi militaris prudentiae collegisse existimantur. Quid eos judicabimus, qui hoc sibi diuturna librorum evolutione pepererunt, ut omnibus, quotquot post hominum memoriam gesta sunt, bellis
in te uisse videantur Quod si quis ita bella
aliquot spectare posset, ut utriuSque partis Cousilia teneret, rerum administrandarum viam ratiociemque cognosceret, eventus BuimO Cm
neret, quid non ei postea tu robust boIlicis Oniuium cousensu tribueretur Τ Αt haec omnia, qui versantur in litteris, aliaque plurima ac pulcerrima otiosi ac sedentes ConsequuntuΓ. Taceo, quam multa expressa sint eruditissimorum hominum scriptis do virtute, de glo-xia , de caritate patriae, de animorum interni-
233쪽
tate, do praemiis, quae post mortem manent eos, qui se pro patria animose ac sortiter g serint: quae tantam vim habent, ut neque, qui 'ea iguorent, verae laudis habere gustum, neque, qui tractant, Verae ac solidae gloriae ullam omnino rem anteferre possint. Quid illud, an non quantivis est, quod saepe laban tes jam ac deficientes Exercitus eloquentium hominum voco legimus suisse revocatos Citetur testis Lacedaemoniorum Civitas, cujus exercitus, Tyrtaei poetae vel Sibus inflammatus,
pulcerrimam illam de Messeniis victoriam reportavit. Dies me deficiet, si aut eruditos homines, qui bellicis laudibus praestiterunt, aut sortissimos imperatores, qui eruditionis ot
doctrinae gloria excelluerunt, enumerare imi stituam. Nam et Archytam ' Tarentinum sexies exercitum duxisse Comperimus, et Melissum navalibus aliquoti victoriis insignem suisse, et ter stipendia secisse Socratem, et Platonem et Xenophontem egregiam in bello Civibus suis operam praestitisse. Quid illa propugnacula Graeciae, . Periclem, Themist Haec exempla sumta sunt ex Aeliano V.
234쪽
clem, Epaminondum loquar Quid illa Romani imperii columina, Scipiones, Lucullos, Fabios, Marcellos aliosque innumerabiles proferamὶ quos omnes cum bellicis laudibus claros tum praestantes doctrinae studiis suisse, historiae loquuntur. Nam Julium Caesarem, quis nescit, utra laude praestaret, ambiguum posteris reliquisse Τ Brutus autem quanto litaterarum ardore flagraverit, vel ex eo colligi potest, quod ea ipsa nocte, quae mortem ipsius antecessit, Platonis dialogum de animorum immortalitate legisse aliquoties dicitur. Atque hoc praeclare olim intellexisse videntur Mitylenaei, praecipuam esse in republica vim litterarum, qui, quos populos bello devicerant, nullam eis aliam poenam irrogabant, nisi, ut ne liberos suos litteras edooerenti Sciebant videlicet, eas tacitum civitates florere posse, in quibus litterarum studia colerentur. Cujus rei cur tandem aliunde exempla repetamus ZAn vero, cives, quod viget hodie vostra respublica, quod floret, quod beata est, quod,' Aollatins V. H. VII, 15, undo haec ducta
sunt, non hostibus devictis hanc poenam constitutam dicit, sed τοῖς ὰφιωτα πενοις
235쪽
196 M. Α. MUR ET Icum ceterae Orbis universi partes gravissimis bellorum tempestatibus agitentur, una haeC quod ei Deus Optimus Maximus proprium aC perpetuum faxit l) in pace atque in otio COH- quiescit, aliunde id fieri creditis, quam quod ei et praesunt homines cum ceteris omnibustum hac eruditionis et sapientiae Iaude clarissimi et semper eorum simillimi praefuerunt o divine Plato, tua sunt omnia et diuta et CO-gitata praeclaret Tu dicere solebas, tune demum respublicas beatus fore , cum eas aut philosophi coepissent regere, aut, qui Tegerent, philosophari. Tuum hoc sapientissimum oraculum perpetua jam mille amplius annorum felicitate Venotorum respublica comprobavit. Equidem quo longius in altum invehor, ' patres amplissimi, eo mihi amplior et patentior orationis quasi cursus OSten- vide supra P. 6a. Iogolstadienses bene correxerunt mehon Sic enim veteres loquebantur. Exempla sunt apud Drahe orch. ad Liv. XXXVII, II. R. Pro Patentior cursus exspectasses Patentior m S. Sed quoniam metaphora ab itinere maritimo ducta est, cura PPO ---
236쪽
ditur. Sed et temporis me ratio et vestra singularis sapientia, ut Vela contraham portumque tandem aliquando respiciam, monet. Neque enim credibile est, posse aut me aut quemquam de litterarum praestantia si uctibusque, qui ex earum tractatione capiuntur, Vobiscum melius aut copiosius, quam unumquemque Vestrum secum loqui, et milii non tam orationis conquirenda copia est, quam Vestra Satietas refugienda. Itaque sinem dicendi faciam, si vos prius etiam atque etiam TogRVETO,. ut, si sorte mitius a me ornate ac copiose dictum est, quam et huius loci amplitudo et summa audientium dignitas postulabat, meum tamen
idcirco placetidi vobis studium De improbetis. Ego quidem, si non indignus, a vobis qui saepius audiar, judicer, erit, quod mihi
magnopere gratuler; sin sorte: sed reprimam me neqiue Committam, ut meis ipse Votis videar male ominari, qui tamen a tot, tam Ρrδ
Pus dicere'. maluit, imitatus Ciceronem pro Planc. 7: Plancium uou obre sis ad .horio em, Sed eo omine curra , qui SemPer patuerit hominibus hoc nostr o Equestri loco. Cujus tamen loci dispar ratio est.
237쪽
i08 Μ. Α. MU RETIclaris viris, tanta benignitate auditus suerim, Diagnum milii non hujus modo laboris, sed totius anteactae vitae fructum hodierno dio
vestro singulari beneficio videor Consecutus.
Dixi. Oratio I, a, habita Venetiis meus Octobri anno MDLIV. . 2.
. . QUOSDAM EQViri VITUΡERATORES. Permultos esse intelligo, qui do his litteris,
quae humaniores vocantur, eam animo imbibere sententiam, ut earum traClationem: leve quiddam osse ac nugatorium existiment; neque aut magnosedmodum labores ab iis suscipi, qui eas iuventuti tradant; aut eorum magnopere fructuosam esse reipublicae itidustriam; in eis denique non exquisitam ullam ac reconditam, sed circumforaneam quandani haustamqtie de triviis ac circulis requiri doctrinam Putent. Λ quibus ego quoniam ita dissentio, ut ex omni tuis, qui se aliquid docere profitentur, horum Vol gvavissimum mu-
238쪽
mis esse Contendam; neque .ullos esse, qui aut laborum plus perserant aut majores iurepublica pariant fructus; doctrinae denique a nullo hominum genere majorem aut copiam requiri aut varietatem arbitrer: constitui hodierno die, patres amplissimi vosque ceteri viri ornatissimi, eam, mihi ad dicendum materiam sumere et nobilissimam studiorum pamtem, quantum id quidem in me positum eri a Contemptu atque ab intolerabili eruditorum hominum insolρntia vindicarer Et vero quid aut huic tempori' aut omnino meo muneri sacere convctnihntius possum, quam ut, quae mihi studia celebritatis aliquid cum aliis in locis tum hac ipsa in Civitate pepererunt, a quorum' ego veluti sontibus ad hanc quantu-lamcuri pie profluxi hominum famam, iis quoque vicissim oratione mea splendoris ac claritatis asserre aliquid Couer λ' Praesertim cum qui hoc litterarum genris aspernantur, facere nullo modo possint, quia de Vestra, patres amplissimi, singulari Spectataque in omnibus rebus ac paene divina sapientia nonnihil eadem superbia dotrahant. Etenim si haec tota res tam levis est, quam isti eam videri volunt:
quae vos tandem CRUssa Commovit, ut proximo
SuΡeriore anno, propositis publice, libellis,
239쪽
studiosorum hominum animos ad nobilem illam ingenii doctrinsecyae contentionem exCitaretis, utque iis, qui vobis in eo certamitio probati essent, honestissimum postea Ρraemium ex aerario decerneretis P i Quae certe una res ad coercendam istorum temeritatem satis ponderis habere debebat: ut; si hebetiores eos natura stolidioresque sinxiisset; quam ut pervidere harum rerum Ρ estuntiam possent, quod tamen vestro talium virorum judicio probatum laret, maguum esse aliquid ac Praeclarum Suspicaretatur. Sed, quoniam cum iis, qui auctoritate non movevtur, rationibus agendum est; adeste animis mihique breviter OStendenti, quam Varia quamque multiplex
eruditio requiratur in iis, qui litteras humaniores docent, eademque opera, quantos ex eorum' navitate atque industria respublica pe cipiat Ductus, non aures modo, Sed mentes quoque attentas, quaeso, paullisper adhibete Atque adeo, ut haec tota conti oversia melius dijudicetur, operae pretium est, initio. quo namsit istorum Cotatem torum humani intis oratio, Cognoscere. Qui quoniam eos, qui hasce litteras tractant, ad nullum sevo majoris momenti negotium adhiberi vident, non ad judicandas lites, non ad agendas cauMas, non
240쪽
ad dicendam de rebus gravioribus sententiam, sacile in eam opinionem prolabuntur, ut ab eis, praeter poeticas quasdam sabulas ad pueriles animos hilarandos compositas et aliquot levia comendae ac poliendae orationis praecepta , nihil omnino teneri putent. Quid autem magni negotii est, inquiunt, in puerorum consessu de eiusmodi figmentis comm morare ac modo de Thebano, modo de Trojano bello. modo de Ulixis aut Aeneae erroriabus molli et ad inanem oblectationem Comp sito sermonis genere disserere; identidemque velut e quibusdam arculis accum modata COIO-randae. Orationi pigmoula depromere Τ Ecquae autem magna eruditio est solvo, quot navibus Graeci ii ad i. oppugnandum Ilium accesserint; quot .silios . habuerit Priamus; Helenam x puerit Alexander, ut Homerus, an Helenae simulacrum, ut Euripides prodiditῖ quod emolumentum ex istorum omnium scientia, quod detrimentum ex ignoratione percipi potest Nam ceterarum quidem artium Pr fessores . quantum utilitatis asaerant, perfacile