장음표시 사용
401쪽
latas, atque extinctas flammis, quae ferro perire non poterant: enormi prostratum claua leonem, obscoenas illas e caelo deiectas aues ; monstra terrarum omnium interfecta. Sed si tipiunt,illam eius sortitudinem suspicient magis, quam in eo bivio tum ostendit, cum contempta, Spraeterita voluptate, vimitis asperitatem , S duritiem amplexus est adolescens . Quem enim hic reperit in insidiis positum, is tantus, ac tam validus hostis est, nulla vi possint cum eo monstra, de magnitudine, de robore,de vi,de crud litate contendere. Quantam ergo sortitudinem a me commendari putatis,Auditores , cum eam 'animi firmitatem comniemorari auditis, quam
antiqui sapientes , quia re ipsa inuenire aliquando se poste dissidebant, in Hercule tantum, illo fortitudinis Deo , inuentam fuisse finxerunt 'Quamquam quid ista sic disputol Herculem ipsum hac animi sortitudine viciste videtur Alo sus. Tenetis quippe memoria, Herculem in illo ipse virtutis itinere quod sertissim e siliscep rat adolescens, deflexiste tandem aliquando
dultum, atque in Voluptatis, quam antea repudiauerat, regnum sic introrsus penetrasse, ut ii bidine corruptus, colum etiam ac lanam inter
puellas tractare non dubitarit. Commenti sene haec, qui significare voluerunt, esse neminem, qui non aliquando ἡ virtutis egressus via, breuissimo saliena , diverticulo fines ipses dolosissiuae
402쪽
. mae Voluptatis attingat. Sed illud fgmentulu inuadat quantumlibet caeteros, nunquam inuadere , aut perstritigere poterit Aloylium : qui cursum semel institutuna aequabili, constantique gradu ita promouerit semper, ut grauissimi viri, quibus haec erant exploratissima , tellificati sint, eum ad postremum utque vi ae diem pudoi is fi rem illibatum retinuisse, nec unquam, non dicoscesere , sed ne sceleris quidem sit spicione ansemum contaminasin. Caeterum, quia de illa a sertitudinis parte dicimus, quae in rerum extemnarum contemptione ponitur a sapientibus , eam diligentius perpendere necesie habeo ut demum intelligatur, verum illi sertitudinis praemium , S publicam virtutis praedicationem, non a nD-stia tantum mediocritate sed a singulis ordiniabiis, atque ab uniuersa Christiana Republica in celeberrimo Vrbis conuentu frequentiaque deberi. Cum enim sertis, & magnus animus, ardua semper , & summa persequi debeat, n hil autem in humanis altius , aut dissicilius via deatur, quam ea despicere, quorum causa caerteri pugnant, & bella continenter gerunt, illum sane sertissimum putant , qui opes, qui gloriam, qua regnum,ueluti res infra se positas assernari, ac pro nihilo ducere potest . Haec autem et tio animi pulcherrima , & rerum despicientia , quanta, & quam ampla suerit in Aloysio, illa ipsa declaram in tabulis auitae ditionis insignia ,
403쪽
quae ad pedes adolescentis abiecit callidissimi pictoris industria. Quid enim ea significant aliud, nisi repudiatam ab Aloysio pulcherrimam haereditatem imperii , ad quam & ipsis prope,
modum euocatu naturae, & summa. parentis
amantissimi voluntate destinabaturi In quo genere, non opum tantum contemptionem, imperii , ae dignitatis admirari necesse est, Verum etiam incredibilem quandam animi constantiam, ac firmitatem: qua circumuallatus,& septus somtissimus adolescens, non dico mortuos calcare parentes, quod silmmae religioni, ac sortitudini Hieronymus adscribit, sed praeterire ausus est vivos, & lacrymantes . Deus immortalis i qua ta vis illa pectoris fuit, quae domesticinii preces, & quotidiana conuicia , quae domus orbitatem, & luctum, quae matris lacrymas, quae parentis angorem ferre, ac secis oculis spectare potuerit λ Caetera quantumuis a ra, & dura, cedunt tandem aliquando constantiae: mollem hunc , & tenerum animi scopulum vincere vix humanus animus potest . Neque vero haec . Aloysii constantia criidelis aduersiim parentes, aut rustica fuit. Nam qui caetera vicerat, mis rum etiam animum , & voluntatem expugnauit : sed quanta eum dexteritate, ac sortitudine, operae pretium est explicare. Qui hanc arcem saepissime frustra tentasset, nihil a proposito dimmotus, tandem postulauit a patre, velut eman-
404쪽
ei pationem siti, enixeque petiit, Vt aliquando
liceret paterna egredi domo, eique nomen S dalitati Iesiit dare, quam intelligeret sibi de cae- Io demonstratam es e diuinitus. Summa orationis vel grauitate, vel asperitate reiectus a patre,in conclaue se recepit c ubi selitus erat pia supplicatione, atque afflictatione corporis sui, sibi, Parentibus, caetetis mortalibus Deum facilem , & propitium reddere. nec adeo nullium elapsiim eis temporis, cum eo Aloysij patet una cum coniuge pedem refert, ut exploraret quid rei gereret filius. O spectaculum caelo gratissiarium, parcntibus , miserandum ne dicam , ac
admirandum i Offendunt innocentissimum adolescentem genibus humi prouolutum , S semi-mid Lim , armatum in se seruilibus loris, & flagris : vident corpus vibicibus liuidum, concisium vulneribus, pauimentum lacryniis undiqtie respersiam, S sanguine . Vincitur hoc speetaculo pater: ipsae matris lacrymae nouo lacrymandi genere comprimuntur. Age igitur fili : nemo
te tenet inquiunt et licebit tibi per nos ire qua pergis . Istam vitam, istum sanguinem Clitillo
reserva, cui te libenter addicimus,& redonamus. Ita pulcherrimum facinus, quod erat ardenter aggrelius, honestis ima victoria, atque egregio sine conclusit Aloysius. Sed ea magnanimitas hoc loco non stabilitat, quae ad omnia summa tam vehementer altillimum allum animum impelle-
405쪽
bat. Nam in sacrum hunc Sodalitatis Iesu adscitus ordinem, quem ita sitienter experijsi velute tirocinio in arenam progressus, non modo siti similis semper suit , sed tam multas, tam varias
coniunxit cum ea magnanimitate virtutes, ut
quia verbis, & oratione audientium animis obij-ci dissicillime possunt , hisce, quas videtis in parietibus, emblematum , atque argumentorum
picturis exprimendae fuerint: quorum videlicet beneficio facilius ab oculis transferrentur actanimum , quam per se in animum ipsum uicurrere potuissent. Vt enim ij , qui Soaeis intueri u Iunt , non ipsum luminis sontem, sed aquis, aut speculis impressam solis imaginem intuentur; ita necelle habuimus earum virtutum imagines coloribus effingere , quanim eximius splendor, &lux, animi aciem facile perit imisi et . Haec ergo sunt,beatissime Iuuenis, tuae magnanimitatis indicia, hae virtutes animi tui,quae ornatu pulcherrimo veluti nouae Canephorae mouis in sacris circa sepulcrum illud hodie choros ducunt. Hae sitnt egregiae laudum tuarum imagines, quas in futurum gentiles tui habebunt semper eximias inter ea maiorum simul cra, quorum non vetustate solum .sed gloria insignita Conzagatum familia nobilitatur. Habet illa in longissima, & pene infinita propinquitatis serie permultos, imperio, bellica laude , sacerdotijs, ct docuina spectauliunos viros, quo rum
406쪽
nim imaginibus distinguere atria , 3c propylaea potest: sed haec tua ipsius efigies,istae maiorum
tuorum imagines, istae tabulae supplicantium expressae votis, quae tuo circumsuae sent cineri , tantum praeclara maiorum monumen ata Vincunt, quantum eonim tu res seseriter, & egrepte gestas, quantum h nores, & decora, constantia , sonitudine, sapientia, religione, ac pietate 'superasti.
407쪽
In Templo Romani Colleguprope Sepulcrum.. ORATIO XX v.
L Gonragam fami- Regia prosieminatam: s bole, imperatorijs ornamentis, armorum gloria Ucerdotijs, omni honorum .
ita a ues u lorum lumitalutistrarunt. Tu eos,qui tibi nomen ac ditionem ut Italia reliquerunt ampliisnaam, longo post te prorsus interuallo reliquisti. Tu maiore. tuos aliqxia genus exulinaatione iam nobiles, aucta claritudine generis, omnium testacatione mor
p mauus , ac translaticiam accepetas ampli-
408쪽
amplitudinem , plusquam ab ijs hauseras decoris, & splendoris ex tua ipsius dignitate restidi- . Nam quid illae votivae tabulae , quid illa. donaria tam multa , tam varia significant , quae tumulo tuo vel impendent, vel hinc atque hinc circumfusa cernuntur i quid inquam haec sibi volunt, & significant aliud, nisi te in augustissimo collocatum diuini domicilio i Numinis, ea iam florere inter Caelites gloria, quae mortalium afices infra se positos habeat uniuerses, &multis partibus vincat etiam aliquot immortales Hae nimirum . sunt tuae dignitatis , solidaeque amplitudinis verissimae notae: haec istius fasti-
magnitudinem, atque ornammta gloriae L. singularia non obscura praedicatione testantur a haec minime secata, vel intermoritura curetas tempore tuae fiant argumenta charitatis. Aetanta demum sunt; vili cum ijs omnium Imperatorum laureae,omnium sceptra Regum,--ines antiquae nobilitatis imagines omnium viro ἰnim sortium insignia,&monumenta, omniuIIL .
nationum & gentium potentissimi dominatus , omnia mortalium Imperia quantumuis longe , Iateque dissilia comparentur, nullam habeant . excellentiam, in nulla prorsus laude, vel commendatione ponantur . Quod cum ita sit, exquisitius , ac prae caeteris amplius mihi videris
esse perhibendus Aloysi : qui nuper in splendidam illam , ae pene triumphalem familiam no-
409쪽
tium hunc splendorem assertae. caelo, publiceq, cultae sanctitatis inuexeris. Si enim apud Ro- 'manos, inusitatum aliquod, & nouum laudationis promerebantur genus, qui ius imaginum , . Curulesque magistratus suae familiae peperis. sent primi ; quas nam tu tuae reposcas a nobis. exornationes, S praeconia virtutis, qui non modo supra maiores tuos, auctoresque familiae, sed supra mortales evectus, famam GonZag dirum genti reliquisti ad memoriam milest itatis, sempiternam , ad commouenda studia publicae
venerationis,acerrimam. Quanto sane maiorem.
sibi vindicat laudem animus iste diuinus, qui:
gloriam illam auitam, & i vetuitum familiae no- .men hac tanta celebritate publicae gratulationis textulit, qui primus bellicam maiorum sitorum famam, qui fluxos eorundem triumphos, & πο- phaea nouo decorum genere, nouo virtutis miraculo reddidit auctiora λ Quae quidem eo magis .admirabilia mihi videntur, quod cum ille admodum adolescens excesierit e vitiis, in prima. vitae parte, ac . pene puer eOS cumulatae virtutis, abiblutaeque sanetimoniae terminos attigit, ad quos vix aliquando perueniunt longo decu su senes, atque aetate prouecti. Habet enim etiam ipsa morum sanctitas gradus suos, S velut aetates quasdam , quibus astendatur ad sum- .mum, ac per incrementa virtutis paulatim perueniri oporteat ad extremum. ExperimenM . - a quippe
410쪽
' quippe didicimus, praeclaros animorum habitus longo temporis spatio, ac ex interuallo stibnasci; nec praestantiore pretio, vel mercede maior , t quam lasoribus diuturnis virtutum complexionem omnium parabilem esse . Hinc videlicet sactum in omni ratione mortalium intuemur, ut , nemo, rerum a se praeclare gestarunt insignia . monumenta reliquerit, quin initijs quibusdam hinnixus suas paulatim accessiones habuerit , &adumbrata primunm lineamenta virtutis exqui tis subinde coloribus exornarit. N ullus demum ex ijs , quos in aliquo genere praestantissimos nouimus, magnus apparuit subito , vel ante tu .l stum aetatis flexum extitit silmmus ' Quod si
praecox aliqua in tanta mortalium multitudine
aliquando visi sit indoles, eam quoque videmus habitam iuisse diuinam , illisque nominatimi opinione gentium attributam, quos antiqui nominarunt Heroes , hoc est, viros non communi, & nostrate conditione concretos, sed alia qua-' dam augustiore, quam humana, atquei, ut semel dicam , Numinis cognatione generatos. Neque enim qui se tam cito rebus singularibus Ppra mortalitatem evexissent, homines 'l mortales, sed vel immortales Deos, vel Dij sl smillimos homines existimabant. Scitum esti illud Pindari de Achille puero: quem sexto