장음표시 사용
201쪽
R I T: cum effectu accipimus,non verbolenus. δd ideo si vcum vellet statuere, prohibitus.sit, nec effectum deo tum habuerit: cessat edictu . nam verbu s T A T v I τ, τε perfecta significat,& c5 summatam iniuria,non coepta.&ideo si inter eos quis dixerit ius,inter quos iurisdictionem non habuit: quoniam pro nullo liqc habetur,nec est ulla sententia: cesilare edictu putamus Ruid enim obfuiteonatus,clim iniuria nullum habuerit effectum
II. PAVLVS lib. I. ad edictam.
Hoc edicto dolus debet ius dicentis puniri . nam si adsessoris imprudentia ius aliter dictum sit,quari oportuit: no debet hoc magistratui officere, sed ipsi a
Contra impetrantem ivi iniquumst retore utio,etiamsi illo non sit usu sed contra eum qui non impetrauit. sed oprio mclusum ru obtinuit Ut retorculio,etiamsi illosis 'U-.Bai toti . III. VLPl AN Vs lib. 3 II. ad edictum.
SI quis iniquu ius aduersus aliquem impetrauit:ipse
eo iure ita demum utetur, si per postulationem eius hoc euenerit. caeterum si ipso non postulante: non coco. cetur. sed.& sue impetrauit,& usus est iure aliquo: siue impetrauit,ut uteretur, licet usus no sit hoc edicto punietur. Si procurator meus postulauit: quaeritur quis eodem iure utaturi& putat Pomponius,ine solum uti,si hoc ei specialiter mandaui,vel ratum habui. Si vero tu- Flor vel curator suriosi vel adolescentis postulauit: ipse hoc edicto coercetur. Idem aduersus procuratorem Ob seruandum est,si in rem suam fuerit datus. Haec poma aduersus omnequi in edictum incidit, statuitur: non solii eo postulante,qui ab eo laesus est: sed omni, qui quandoque experitur. Si is pro quo spopondisti, impetr uit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptionet utatur: deide: tu in negocio,in quo spopsidisti, velis exceptione uti: nec te, nec ipsum oportet hoc :mpetrare:& si interdum patiatur iniuria, si soluendo debitor nonst. Sed si tu incidisti in edictum : reus quidem utetur
exceptione, tu vero non uteris , nec poena tua ad reuit
promittendi pertinebit. & ideo viandati actionem non
202쪽
Si quis ius dicenti non obteperauerit. 39
habebis. si filius meus in magistratu in hoc edictum A incidit an in iis actionibus,quas ex persona eius intento,huic edicto locus sit & non puto, ne mea c6ditio deterior fiat. Quod autem ait Praetor,V T rs EODEM xv R. v v TATUR: an etiam ad haeredem haec poena transinittaturi & scribit Iulianus, non solum ips denegari actionem, sed etiam haeredi eius. Illud quoque non sine ratione scribit: non solum in his actionibus pati eum poenam edicti, quas tunc habuit, cum incidit in edictu: verum & si quae postea ei adquirentur. Ex hac eaussa solutum repeti non posse, Iulianus putat: super
esse enim naturalem caussam, quae repetitionem inhiaberet. a iiii .c Arus lib. r. ad edictums omne. lILlud eleganter praetor excipit: , RAET, R qua M
di rectῖ. ne scilicet vel magistratus, dum studet hoc edictum defendere vel litigator,dum vult beneficio huius edicti uti,ipse in poenam ipsus edicti committat.
Omnes magis aliispossum inobedientes punire. Is qui rem ma- bilem vindicari uri vel auferri a se passus non Ghim dicenti i ἀobieperasse videtur Oporii iudicio, merquetor puniessiuV L P i A N v s lib. I. ad ediclum. Mnibus magistratibus non tamen duumvi- De ris secundum ius potestatis suae, concessum in Ciee.is, est iurisdictione suam defendere poenali iu- erat 2.ec dicio. Is videtur ius dicenti non obtem . tra Bodrare asse , qui quod extremum est in iurisditactione: non fecit. veluti si quis rem mobilem vindicari ia se passus non est, sed duci eam vel ferri passus est .caeid . um si & sequetia recusauit,tunc non obtemperasse Vi- Adetur. Si procurator tuus,vel tutor,vel curator ius dieenti non obtemperauerit: ipse punitur,n5 donamus vel pupillus. Non solum autem reum, qui non obtemperauerit, hoe edicto teneri Labeo ait: verumetiam peti
203쪽
Digestorum lib. II. Tit. IIII.
tore. Hoc iudicium non ad id quod interest,sed quanti ea res est, concluditur: & cum meram poenam contisneatineque post annum,neque in haeredem datur.
In ius vorare quid. In vocare non oportet manstras are tes,sacrafacientes, patronos,impuberes. In eum qui aduersu easceris,quin ginta aureorum iudicium datur. P Λ v L V s lib. I I i t. adedi lam. N ius vocare est, iuris experiundi causia vo
II. YLO ANV s lib. v. ad edictum. N ius vocare non oportet,neque consule, A neque praefectum,neque praetorem,neq; proconsulem,neque caeteros magistratus,qui imperium habent,& qui cocrcere alique possunt,& iubere in ca cerem duci: neque pontificem,dum sacra iacit: nec eos, qui propter loci religione inde se mouere non possunt: nec eum,qui equo publico in caussa publica transuehitur. Praeterea in ius vocari non debet,qui uxorem dacit: aut quae nubit. nec iudicem oportet, dum de re cognoscit: nec dum quis apud praetorem caussam agit: n quo funus familiare ducente, iustave mortuo facietem.
V Et qui cadauer prosequuntur,quod etiam Videtur
rescripto diuorum fratrum comprobatum esse. IIII. V L P i A N V s lib. v. ad edim .
inique litigadi caussa necesse habet in iure,vel certo loco sisti: nec furiosos,vel infates. Praetor ait:
N B us Is Voc ET . Parentem hic utriusque sexus accipe. sed an in infinitum, quaeritur ' & quidam usi adtritatium parentem appellari aiunt, superiores maiores dici:hoc veteres existimasse Poponius refert.sed Caius Cassius usque in infinitum omnes parente; dicit: quoade honestius est, & merito obtinuit . Parentes etiam eos accipi
204쪽
accipi Labeo existimat, qui in seruitute se sceperiit. nec tantum ut Seruius dicebat ad solos liberos iustos pestinet: sed & si vulgo quaesitus sit filius,inatrem in ius novocabit.
Da certa est, ct si vulgo conceperit: pater Verb istantum, quem nuptiae demonstrant. v I . I D E M lib. I. Sciuentiarum naturales iii ius vocare nemo potest. una est enim omnibus parentibus seruanda reuerentia. VI I. I D 1 Μ-I I I I. ad edim .
P Atris adoptiui parentes impune vocabit . quoniam
hi harentes stius non iunt: cum iis tantum cognatus fiat,quibus & adgnatus. V III. V L P I A N v s lib. v. ad edictum. A Doptiuum patrem,quamdiu in potestate est,in ius vocare rasi potest: iure magis potestatis,queni prq- cepto prqtoris :nisi si filius,qui castrense habeat peculium. tunc enim caussa cognita permittitur. Sed naturalem parentem, nec quidem dum est in adoptiua familia , in ius vocari licet. PATRONUM, inquit, PATRONA M. Patroni accipiendi sint, qui ex seruitute manumiseriit: vel qui collusiones detexerui: vel si praeiudicio pronuncietur osse libertus,cum alioqui non fuerit:aut si iuraui eu libertum meu esse. quemadmodu per C contrarium pro patrono non habebor, si contra me iudicatum est:aut si me deserente,iurauerit se libertum non esse. Sed si ad iusiurandum adegi, ne uxorem ducat, ne nubat: impune in ius vocabor. & Celsiis quidem ait, in tali liberto ius patronatus ad filium meum me vivo non transire:sed Iulianus contra scribit,&plerique Iuliani. sententia probant.secundum quod eueniet,ut patron squide in iusvocetur,filius quasi innocens non vocetur. I x. P A V L V s lib. I I i i. ad edictum. Is Quoque,qui ex caussa fideicommissi manumittit,no debet in ius vocari: qu anuis,ut manumitta in ius Vo
205쪽
Digestorum. lib. II. Tit. III I.
ne diui Marci venit ad libertatem: cum sim patronus,inius Vocari non potero. Sed si suis numis emi, & fidem vfregi: pro patrono non habebor. Prostituta contra le- gem venditionis, venditorem habebit patronum: si haeiege venierat,ut si prostituta esset,fieret libera. At si veriditor , qui manus iniectionem excepit, ipse prostituit: quoniam & haec peruenit ad libertate: iub illo quidem, qui vendidit,libertatem consequitur: sed honorem haberi ei aequum non esse,Marcellus libro sexto Digestorum existimat. Patronum autem accipimus,etiam si capite minutus sit: vel si liberius capite minutus sit, dum adrogaretur per obreptionem .cum enim hoc ipso,quod adrogatur,caelat conditionem:non id actum videtur,ut fieret ingenuus. sed& si ius anulorum accepit: puto eum Ereuerentiam patrono exhibere debere, quamuis omnia ingenuitatis munia habeat. aliud est, si natalibus sit restitutus. nam princeps in8enuum facit. Qui manumittitur a corpore aliquo,vel collegio,vel ciuitate: sing Ios in ius vocabit. nam no est illorum libertus. sed reipublicae honorem habere debet: & si aduersus rempublicam, vel uniuersitatem velit experiri, veniam ediam petere debet, quamuis actorem eorum constitutum
in ius sit vocaturus. L l B 1 Ros , PARENTES, PATRONI, PATRON AE' V E,Vtriusque sexus accipere debemus. Si per poenam deportationis ad peregrinitatem redactus sit patronus,putat Pomponius eum a- Fmisisse honore: sed si restitutus fuerit, re ei etiam huius edicti commodum saluum. Parentes etiam patroni adoptiui excipiuntur: sed tam diu,quam diu adoptio durat. Si filius meus in adoptionem datus sit, vocari a uberto meo in ius non poterit: sed nec nepos in adoptiua familia susceptus. Sed si filius meus emancipatus adoptauerit filium: hic nepos in iusvocari poterit. in mihi alienus est. Liberos autem secundum Cassium vein paretibus & vltra trinepotem accipimus. Si libe in ex patrono fuerit enixa: mutuis se ipsa & filius eius inius non vocabunt. Sin autem liberi patroni capitis accusauerunt libertum paternum , vel in seruitutem peti runt:nullus honor eis debatur. Praetor ait. rN rva
206쪽
, ista 32RMissu Ma o M 1 Is V o e ηπ.per missuriis enim est,si famosa amo non sit,uel pudore non' suggillatiqua patronus couenitur,vel parεtes. & totum hoc caussa cognita debet sacere. in interdum etiam ex caussa famosa ut Pedius putat permittere debet,patronum in ius vocari a liberto:si eum grauissima iniuria aefuit, flagellis sortὸ cecidit. semper autem hunc li morem tintrono habendum: & si quali tutor,vel curator. vel defensor,vel actor interueniat patronus. sed si patromi tutor,vel curator interueniat. impune posse eos i ius vocari, mponius scribit,& verius est.
Panumti. actionem 1 minenti venia eo meditur. x PAVLV s lib. II II. ad ediminia
nouauis non adiiciat praetor, caussa cognita,se pc Mnale iudicium daturu: tamen Labeo ait,modera damiurisdictionem, si poeniteat libertum, Aeactione remittat:vel si patronus vocatus non veniat ut non irruitus vocatus st:licet edicti verba n6 patiantur. AU-epis vrasem filis potesteteris os a misma. Bartoluti
SI libertus in ius vocaverit contra praetoris edictum filium patroni sal,quε ipse patronus in potestate habet:probandum est,absente patre, subueniendum esse filio, qui in potestate est: & ei poenalem in factum acti nem, id est, quinquaginta aureorum aduersus libertum
et competere. x II I. M o P 1 s T I R v s lib. x.
GEneraliter eas personas, quib' reueretia praestata
est,sne iussu praetoris in ius vocare non possumus. Qui se defendit in crimine, accusare non videtur, licu iudicem repellet visne debito terminetur Idemsi accusatus rerestri
Libertus a patrono reus constitutus,qui se defendere paratus,pro tribunali praesidε prouineiae frequetisime,llat: patronu accusatorε in ius vocare non videL
LIbertus aduersus patronum dedit libellum, non dissimulato, se libertu eius esse. an si ad desideriueius f rescrib
207쪽
rescribatur, etia remissa edicti poena esse videaturi R spondi, non puto ad hunc casum edictum praetoris pertinere. neque enim qui libellum principi vel praesidi dat,
in ius vocare patronum Videtur. Libertus alieno nomine potest initu vocareparemum ετ via.Bartoltu. x v I. I D E M lib. II. Restonsorum.
inarsitu est, an tutor pupilli nomine patrona suam. sine permissu prςtoris iniusvocare possit 'Respondi eum de quo quetritur,pupilli nomine etiam patrona suam in ius vocare potuisse, sine permissu prae
Comur quis ad implentam quia apud acta promin. Bariolus.
XVII. IDEM lib. I. Sententiarum. E
EVm,pro quo quis apud officium cauit,exhibere cogitur.Item qui apud acta exhibiturum se esse quem
promisit:& si omcio non caueat,ad exhibendum tamen cogitur. Inuitus quia de domo non debet extrahi,sed ibi existes pus νωbatiter citari, contra eorumaeemst misito inpossionem. Bart. xvi II. c Aius lib. i. ad L. duodecim talmiarum. PLerique putauerunt, nullum de domo sua in ius v cari licere, quia domus tutissimum cuique refugium atque receptaculum sit: eumque qui inde in ius v Oret,vim inferre videri.
SAtisque poenae subire eum,si non defendatur & sati- tet. Certum enim est, quod mittitur aduersarius in possessionem bonorum eius. Sed si aditum ad se praestet, aut ex publico conspiciatur: recte in ius vocari eum Iulianus ait.
SEd etiam a vinea,& balneo, & theatro nemo dubitae in ius vocare licere.
SEd & si is qui domi est,interdu vocari inius potest:
208쪽
siquis inius vocatus non ierit. 42
, X et r. c Ar v s lib. r. ad L. duodecim tabularum.
N IEquo impuberes puellas,quae alieno iuri subiectae 6 1 sunt,inius vocare pinissum est. dii in ius vocat est,duobus casibus dimittendus est: si quis eius persona defendat: & si, dum inius venitur, de ea re transactum
suerit. xx II r. MARTIANV S. M. Ii t.Institutionum.
Communis libertus licet plurium sit debet apra
toro petere: ut ei liceat vel queda ex patronis suis vocare,ne in pinnam incidat ex edicto praetoris. x XII I I. V L P I A N v s lili. I. ad edicium. IN eum , qui aduersus ea fecit, quinquaginta aureorum iudicium datur:quod neque haeredi,neque in v redem,nec Vltra annum datur. Qisi tufinam bie infe iram non potestseluo e luat in corpore. Bar.
SI sinevenia edicti impetrata, libertus patronsi inius vocaverit: ex querela patroni vel quinquaginta aureorum poenam dat: vel a praesecto urbi quasi inofficiosis castigatur,si inopiat dignoscitur laborare. 1 Idon ad
SI IS IN IVS Voc AT vs Nos ierit: siue quis eum uoccuerit,quem ex edicto,
Non videmi fideiussorem dedisse,qui dedit eum qui fori priuilec gis isti u smisi ei renunciauerit.
zI quis in ius vocatus, fideiussorem dederit,l iudicio sistendi caussa, non suppositum iu-lirisdictioni illius, ad quem vocatus est: pros non dato fideiutar ba detur,nisi suo seiuile
igio specialiter renunciauerit. Citatus intemino debet reparere: alias multabitur si ex caussa excusetur, vetuon interfuerit actoris ipsum intermino compare
EX quacuq; caussa ad praetorem vel alios, qui iurindicii5i praesunt,in ius Vocatus, tum est, οὐ et ipsum sciat,an iurisdictio eius sit. Venire debet: ut hoc si quis in ius vocat ii. tus non
209쪽
Os non ierit: ex caussa a compatεte iudice multa prorisdictione iudicis damnabitur . rusticitati enim hominis parcendum erit. Ite si nihil intersit actoris, eo tempore in ius aduersarium Venisse, remittit praetor poena.
puta quia dies feriatus fuit. In Obligatione facti post moram succedis Obligritis O amo ad
CVm quis in iudicium sisti promisit, neque adieci e
poena,si statum non esset: incerti cum eo agendum
esse, in id quod interest, verissimum est. dc ita quoque Celsus scribit.
satis uel cautum dent. Tit. VI. R
Fideiussor de veniendo ad iudice debet dari idonem: eouinctapersena tabentur ut idonem recusam eos reciprae pumtur. P A v L v s lib. I. ad edim .
Dicto cauetur, ut fideiussor iudicio sistendi caussa dat pro rei qualitate locuples detur:
exceptis necessariis personisabi enim quo lemcunque accipi iuvet. Veluti pro parente, vel pro patrono. II. CALLIs T RAT us lib. r. ad edram monitorum I Te pro patrona,liberisve suis,vel uxore nuruue.tunc enim qualiscunque fideiussor accipi iubetur:& in eu, qui non accepit, cum sciret eam necessitudinem personarum,quinquaginta aureoru iudicium competit. Q r ii, ν AV L V s lib. Ir tr. ad edictum. Voniam pro locuplete accipitur fideiussor in no- cessariis personis.
Qui duos boles in iudiciu sisti promisit: si alterum
exhibeat,alterun6: ex promistione no videtur eos stitisse,cum alter eorum non sit exhibitus.
Obitur,ut eximat. Titulus VII.
Qui eximit ecqui non debebat tralu ad ra tione pe sonaves fori ,οe edicto non tenetur.
210쪽
v xv I A N v s lib. v. ad edimini. l Oc edictu praetor proposuit, ut metu poemel copesceret eos,qui in ius vocatos vi eripiut. Denique Pomponius scribit, serui quoq; nomine noxale iudicium reddendu : nisi sciete domino id secerit.tunc enim sine noxae deditione iudicium suscipiet. Ofilius putat, locum huic edicto non esse: si persona quae in ius vocari non potui exempta est: veluti parens,patronus,caeteraeque personae.quq sententia mihi videtur verior.& sane ii deliquit,qui vocat:n5 deliquit,qui patronum vi exemit.
NAm cum utem; contra edictum faciat: & libertus, qui patronu vocat, & is qui patronu vi eximit:d teriore tame loco libertus est, qui in simili delicto petitoris partes sustinet. Eade aequitas est in eo, qui aliis,gsub debuerat,in ius vocabatur. Sed & sortius dicedum est,non videri eu vi eximi, cui sit ius ibi non coueniri
.d si quis seruum exemit in ius vocatum,Pedius
putat cessare edictum:quoniam non fuerit perio na,quq in ius vocari potuὶt.quid ergo ad ei hibedum erit agendum. Si quis ad pedaneum iudice vocatu eximat, poena huius edicti cessabit. Quod praetor praecepit, Vr EXIMAT: an& dolo malos suffieitvi,quamuis dolus malus cesset. III 3. P RV L V s lib. I lx r. ad edictum. SEd eximedi verbum generale est, ut Pomponius ait. eripere enim est,de manibus auferre per raptur ex mere quoquo modo auferre. v uta si quis non rapuerit quem,sed mora secerit, quo minus in ius veniret, ut actionis dies exiret,vel res tempore amitteretur: vid bitur exemisse,quauis corpus no exemerit. sed & si ebloci detinuerit nec abduxerit,iis verbis tenetur. Items quis eum,qui per calumnia vocabatur,exemerit: e stat eu hoc edicto teneri. Praetor ait: NE νE DOLO
nam & sine dolo malo potest id fieri r veluti eis iustaeaussa est exemptionis.