장음표시 사용
231쪽
Digestorum lib. II. Tit. XIII.
scriptum est,non in quem solutio c5cepta est. Nam dies solutionis,sicuti summa,pars est stipulationis .Rationes L tamen cum die & consule edi debent: quoniam accepta& data non alia, possunt apparere,nisi dies & consul suo
rit editus. solaqwbus p sensums estis iudicio,iacie debet a limsarior me dicitur edidisse nisi totum contractum edideri it non edenti α- liquando parcitur propter aetatem,sexum et rusticitatem. Edenda autem sunt omnia,quq quis apud iudicem Uditurus est: non tamen ut instrumenta, quibus quis usu rus non est,copellatur edere. Edere non idetur,qui totam stipulationem non edit. Eis qui ob aetatem, vel rusticitatem,vel ob sexum lapsi,non ediderunt, vel ex alia iusta caussa: subuenietur. ELegatarius petens legatum licet in libello faciat mentionem det mento,non tenetur haeres dare illi copiam ad instructionem V suo uni flealpenes se exemplum babere.
SI legatum petatur, non iubet praetor verba testamenti edere: ideo fortasse, quia haeredes solent habero
exemplum testamenti. Lex ista tigitur duobus modis. secundum 'unam liciara continet
Austeriais,scilicet quodsisco editur adsisam hitentione fundanda. secunta Miam quodico editur ad suam replication fundandae
S En tus consuit,ne quisquam corum, a quibus quid a q
fisco petitur, alia instrumenta delatori cogatur ed re,qu-m quae ad eam caussam pertinerent, ex qua se deferre professus esset. Argentarim vationes edere tenentur cum die rensiae tu ad quos pertinet, est a gelarius ipse sui iuris e FUTifamilia,t quo casu eturm pater eius tenetur edere, dius quaesium argent ria ad parrem refciebat: sic pater tacite consenti bat argenta, a item eruus es algentarius edere icnetis domitu sisus, servus ipso volente argentariam exercuit: vel dominus rationes penes Rhabea: Ieis argentaria peculiaris erat .aut quom eius i rem do 'lim xersus eIL
232쪽
c o es s v L Ε. Huius edicti ratio squissima est.nam cusingulorum rationes argentarij conficiant: aequu fuit,id quod mei caussa confecit, meum quodammodo instrumentum mihi edi. Sed &li filiusfamilias cotinetur his verbis,ut vel ipse cogat edere.an dc pater,quaeritur' Labeo scripsit,patrem non cogedum,nisi sciente eo argentaria exerceretur. Sed recte Sabinus respondit, tunc id
admittendum,cum patri quaestum reserret. Sed & si seruus argentariam faciat potest enim si quidem volunt te domini fecerit: compelli dominum edere,ac perinde in eum dandu esse iudicium,ac si ipse fecisset. sed si inscio domino : fatis esse dominum iurare, eas se rationes non habere.Si seruus peculiarem faciat argetariam: dominus de peculio,vel de in rem verso tenetur. sed si dominus habet rationes,nec edat: in solidum tenetur. Is etiam,qui desiit argentariam facere,ad editionem compellitur sed ibi quis copellitur edere, ubi argentariam exercuit: δd hoc est constitutum. od si instrumentum argentariae in alia prouincia habeat, in alia administrauerit: ibi puto cogendum edere, ubi argentariam exe culti hic enim primum doliquit:quod alio instrumetum transtulit. Qu'd si in alio loco argentariam exerceat,alibi autem ad editionem compellatur: minime hoc facere cogitur: nisi descriptum velis,ubi de ea re agitur, ibi dari uis videlicet sumptibus.'
riciumque ad perferendas eas tribuendum est. '
SI quis ex argentariis ut plerique eorum in villa ha
beat instrumeta, vel in horreor aut ad locum te perducet,aut descriptas rationes dabit. Successor tenetur hoc edicto Put illa qui psidet λε plures idem in pim itus livoribus. Cogentur R succe res argentari j edere rationes
quod si plures sint haeredes, & vhus habeat: solus, ad editionem Gpolletur. scd si omnes habent, & unus edidit,
233쪽
Digestorum lith. II. Tit. XIII.
V omnes ad editionem compellendi sunt 'quid enim si humilis & deploratus unus edidit, ut dubitare merito quis de fide editionis possit vi igitur comparari rationes possint, etiam caeteri edere debent, aut certe unius editioni sus scribere . idem erit & si plures fuerint a gentarit,a quibus editio desideratur. Nam & si plures
tutores tutelam fmul administrauerint: aut omnes edere debent,aut unius editioni subscribere. Qui petia ed tionem,debet ma are de calumnia.
Exigitur autem ab aduersario argentarij iusiuranda, non calumniae caussa postulare edi sibi: ne fortὸ vel superuacuas rationes,vel quas habet,edi sibi postulet,ve-Yand i argentarij caussa.
illa ratio est edenda quae ad argentisia pertinet secus in instri mentis ex alia eausa confectisaaitolus. Rationem autem esse Labeo ait: vltro eitro dassi, accipiendi,credendi,obligandi, soluendi sui caussa negociationem: nec ullam rationem nuda duntaxat solutio ne debiti incipere: nec si pignus acceperit , aut mandatum,compellendum edere. hoc enim eXtra rationem eC. R. sed & quod solui constituit, argentarius edere debet. nam & hoc ex argentaria Venit. Conti a non edentem datur actio infamon ad interesse: r. ,iones dicuntur ad aliquem pertinere q9ando eo mandante vel eius procuratore eonfecta sunt. O ideo tamdi quam procuratorisum denda.
Ex hoc edicto in id, quod interfuit, actio eo etit. unde apparet ita demum teneri hoc edicto,si ad eu pe
tineat. Pertinere autem videtur ad me ratio, si modo ea tractaueris,me madante. sed si procurator meus, absen te me mandauerit:an mihi edenda sit, quasi ad me per tineat & magis est ut edatur. Procuratori quoque meo edendam rationem, quam mecum habet, non dubitor quasi ad eum pertineat, & cauturum de rato, si mandatum ei non sit. Si initi ii tabularum habet diem & c6sulem , in quibus Titij ratio scripta est:postmodum measne die & consule: etiam mihi edendus est dies & conia
fui. communis enim omnis rationis est praepositio diei
ct consulis. Edi autem est vel dictare, vel tradere libellum,
234쪽
belluni,vel codicem proferre. Argentario non fit editio rarionum suarum nisi obet quod ratis 1 να clyd i - rem erunt, perdidit casus tui torretiusfμ t iam iusta causa.Bareolus.
ti P i I 3 O . Prohibet argentario erit illa ratione,quod etiam ipse instructus esse potest instrumento suae professionis:& quod absurdum est, clim1pie in ea ut caussa , ut edere debeat: ipsum petere veettur. An vero nec haeredi argentarij edi ratio debeat videndum.& quidem si instrumentum argentariae ad ea peruenerit,no debet ei edi: si minus, edenda est ex caus 'ra. Nam &ipsi argentario ex caussa edenda est : si naufragio,vel ruina, vel incendio, vel alia simili caussa r tiones perdidisse se probet: aut in longinquo habere. 'eluti trans mare. Nec iterum postulanti, edi praetor
rubet,niu caussa cognita. V VII. PAVLvs Db. II r. ad edis n.
V Eluti si peregre liabere,quod primum editum est
vel minus plene editum doceat: vel eas rationes casu maiore, non vero negligentia perdiderit. Nam sinuo calu amisit , cui ignotii debeat: ex integro edi i bebit. o Razisinessemelia musint iterum edenda, nisi ex causa legitima Orobata: et o casu toties quoties causa suberit: facienda
Haec vox t V E R v M, duas res significat . altera est qua demonstratur tempus secundum, quod Graeci Rὐ-τ ρον dicunt alterai quae ad seQuentia quoque tempora pertinet, quae graece dicitur παMu: quod ua accipitur quoties opus erit. nam potest fieri,ut bis editam si di rationem quis perdiderit: Vt verbu I T E R. v M pro S AE- , I v s accipiatur. Argentarius vel dolo vel lata eulpa non edens, damnatur in id intei estpetentis: cuius quamitas secundis tempus decreti a-
roris iubentis edi Uimatutino inspectosipost desieris interes ut
235쪽
Digestorum lib. II. Tit. XIII.
Bi exigitur argentarius rationes edere: tunc punitur,cum dolo malo non exhibet: sed culpam nopraestabit,nisi dolo proximam. Dolo autem malo non z-didit,& qui malitiosa edidit, & qui in totum no edidit. Is autem , qui in hoc edictum incidit i id non praestata quod intersuit mea rationes edi, cum decerneretur a praetore: non quod hodie interest.& ideo licet interes.se desiit,vel minoris vel pluris interesse coepit: locum haec actio non habebit.neque ad augmentum, neque aa
Vbi potest dari adlio redis aria ex eontra ita, mel quasi ad ed di in sat officium iudicis, actio in factam ex lue ιdim: sunt remedias fidiaria.
aedam sunt personae, quas rationes nobis odero
oportet,nec tamen a praetore per hoc edictum c5-- - pelluntur . veluti cum procurator res rationesve nostras administrauit : non cogitur a praetore per metum actionis in factum rationes edere, scilicet quia id consequi possumus per mandati aetionem. d & cum dolo malo socius negocia gessit, praetor per hanc cla sillam non interuenit. est enim pro socio actio . ed neo tutorem cogit praetor pupillo edere rationes,sed iudicio tutelae solet cosi edere. Hoc ed Aum habet Imm inf-6Frra uniuersales argentarii, iacet eiusdem prosi ionis musin tamensecus in successorib- gularibussed ad eos in subiarum recurristur xtili actione. Nihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarij eiusdem fuerunt professionis: quia cam in io' cum & in ius succedant argenta ij, partibus eius fiano debebunt. Is autem,cui argentarius rationes suas lego uti,non videtur contineris quia iuris successior iis verbis significatur)non magis, qu in si ei vivus eas donas.set. sed nec h es tenebitur: cum nec possideat,nec d Io malo fecerit. Sed si ei antequam eas legatariis trad rei,denunciatum fiterit,rie anta tradat : tenebitur, quasi dolo fecerit. quod si nihil dolo fecerit: caussa cognim legatarius cogendus est edere. Numdarii esa;ων edere suas rationesFore a marii di
236쪽
Nuna dilarios quoque non esse iniquum cogi rationes edere,Pomponius scribit: quia & si,sicut argentarij, r tiones conficiunt. & quia accipiunt pecuniam , & ero-hant per partes, quarum probatio scriptura eodicibusque eorum maxime continetur : ideo frequentissime ad fidem eorum decurritur. Caeterum omnibus postulatibus, & iurantibus non calumniae caussa se petere : rationes,quq ad se pertineant,edi iubet. Ad nos aute pertinet non tantum,cum ipsi contraximus,vel successimus et,qui contraxit: sed etiam si is , qui in nostra potestatu est,contraxit. Argentarii omi es quigerutra officium publicum , cogunt-
N. C A I v s lib. I .ad edictamnouinciale. Ngentarius rationes odere iubeturmec interest, euipso argentario controuersa sit, an cum alio. Ideo autem argentarios tantum, neque alios ullos absinites rationes edere cogit: quia officium eorum atque ministerium publicam habet caussam:& haec principalis eo-Tuna opera est,ut actus sui ratione diligenter conficiat. Non debet edi lotus liber sed tota ratio prout pertinet ad pete
Edi autem ratio ita intelligitur,si a capite edatur . naratio, nisi a capite inspiciatur, intelligi non potest: scio licet ut non totum cuique codicem rationum, totanque membratias inspiciendi, describendique potestassat: sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat,inspiciatur & describatur. bla actis datur ad interes quod possibile 6Zpivbari insecuti do iudicis,licet in primo non poιumit .Batsolus. Cum autem in id actio competat, quanti agentis inters editas sibi rationes esse: euenit, ut siue quis condemnatus sit: siue quod petiit, non obtinuerit, cb quod non habuit rationes,ex quibus caussam sua tueri posset: idipsum,quod ita perdiderit, hac actione consequatur. sed an hoc prccedat,videamus. nam si apud hunc iudi Ce,qui inter eu & argentariu iudicat: potest probare in
illo iudicio, quo vilius est,uincere potuisse:poterat α
237쪽
Digestor n. lib. I. I. Tit. XIIII
tunc probare. & si non probauit, aut probantem iudex non curauit: de seipso, aut de iudice queri debet. Sed non ita est.fieri enim potest, ut nunc rationes, vel ipso edente,vel alio modo nactus:aut aliis instrumentis vel testibus, quibus illo tempore aliqua ex caussa uti no potuit:possit probare, potuisse se vincere. Sic enim & de cautione subrepta aut corrupta, competit condictio α nni iniuriae actio . quia quod ante non potuimus i tercepta cautione probare,& ob id amisimus: hoc nunc aliis instrumentis aut testibus , quibus tunc uti non potuimus,probare possumus.
XI. MODESTINUS I I I. Regulamum.
EXempla instrumentorum etiam sine subscriptione edentis edi possedeceptum est. E
l Oeminae remotae videntur ab officio argentarij,cum
HAec actio neque post annum, neque in haeredem, nisi ex suo facto,dabitur:haeredi autem dabitur. unde
v et v s edicti aequitas naturalis est, quid G nim tam congruum η fidei humanet,quis, ea Η seruare,que inter eos placuerunti Pactum Fautem e pastione dicitur, unde etiam pacis' nome appellatum est. Est aute pactio dum rum pluriumve in idem placitum & consensus. Coi uentionis verbum generale est:ad omnia pertinens , de quibus negocij contrahendi transigendique caussa c5- sentiunt, qui inter se agunt. Nam sicuti conuenire di-'cuntur, qui ex diuersis locis in unum colligutur & v
niunt : ita qui ex diuersis animi motibus in unum consentiunt,id est,in unam sententiam decurrunt. Adeo autem conuentionis nomen generale est, ut eleganter diacat Pedius mullum esse contractum, nullam obligati nem , quae non habeat in se conuentionem: siue re, siue
verbis fiat.nam & stipulλtio, quae verbis fit, nisi habeat
238쪽
eonsensum , nulla est. Sed conuentionum pleraeque in aliud nomen transeunt: veluti in emptionem,in locati nem,in pignus,in stipulationem. Conue ui-- alia tacisa, alia expresse: G boc qualidoquefrinter abraues en tum Hlper episto : quandoque interna- fenus.Essi creditor debitorisuo Osriinem dederit, intelligitur tacite pactus de non petendo dAisori dabitur exceptis piati se redditu tunis contrariumsis actum.
II. P A V I. v s lib. I I i ad edictum.
LAbeo ait,conuenire posse,vel re,vel per epistolam,
vel per nunciuin,inter absentes quoque. Sed etiam tacito consensit conuenire intelligetur. inde si debitori meo reddiderim cautionem,uidetur inter nos conuenisse, ne peterem et Profuturamque ei conuentionis exceptionem placuit.
III. MODEST IN Vs lib. I I I. Regularum.
Post pignus vero debitori redditum, si pecunia soluta non fuerit: debitum posse peti, dubium no est: nis specialiter contrarium actum esse probetur. Inuecta in domum conductam sunt tactu obligara Propensio
ne. Bariolus. IIII. PAVLus lib. II I .ad edictum.
ITem cuia conuentiones tacitae valent: placet in vo banis nabitationibus Jocandis inuecta illata pignori esse locatori , etiam si nihil nominatim conuenerit. secundum hoc & mutus pacisci potest. Huius rei argumetum est & stipulatio dotis caussa facta. nam ante nuptias male petitur: quasi si hoc expressum si,ut nuptiis non secutis,ipse iure evanescat stipulatio. Idem Iuliano placet ex facto etiam consulto: cim conuenisset, ut donec usurae soluerentur,sors non peteretur: & stipulatio pure concepta fuisset: conditionem inesse stipulationi, a que si hoc expressum fuisset. V. VLPIANV alor ir i .adedi Elam. Conuentionum autem tres sunt species. aut enim ex publica caussa lant,aut priuata et priuata aut legitima,aut iuris gentium. Publica conuentio est,quae si per principe aut quoties inter se duces belli quaedam paciscuntur.
239쪽
Digestorum lib. I i. Tit. XIII1.
Issa dieitur esse legitima couentio quae lege aris a confirma:uri Diu ex ea adlis scitur,s conuentio ordinatatur ad uoonem producenda Si vero ordinabatur ad tollendam actione: tune rellit actionem. vi. t Autus lib. I II. ad edictum.
LEgitima conuentio est, quae aliqua lege confirmatur. & ideo interdum ex pacto actio nascitur, vel tollitur: quoties lege, vel senatusconsulto adiuuatur. Couentio iuris gentium nominata parit actio nem: secius est ii nominata, nis implemento iusta cala ruel cobra entia contractas me amari TII. VLνIA NYs lib. t ri r .ad edictum. IVris gentium couentiones quaedam actiones pariunt, quaedam exceptiones.quae pariunt actiones in suo no ne non stant, sed transeunt in proprium nomen comtractus: ut emptio,Venditio, locatio, conductio , societas,commodatum,depositum , & caeteri similes contra ctus. Sed &si in alium contractum res non transeat,siibsit tamen caussa: eleganter Aristo Celso respondit esse obligationem : ut puta dedi tibi rem, ut mihi aliam des: dedi,ut aliquid facias: κω σαυο λαγμι ἶνα.& hinc nasci ciuilem actionem. Et ideo puto recte I lianum a Martiano reprehensum in hoc . dedi tibi sti-elium , vi Pamphilum manumittas .manumisisti. euictus est Stichus. Iulianus in factum actionem a praetore da dam : ille ait, ciuilem incerti actionem,id est praescriptis verbis sufficere. esse enim contractum quod Aristo dicit) σαυάλλαγμα, unde haec nascatur actio. Si ob maleficium ne fiat,promissuin sit: nulla est obligatio ex
Simplex conuentio im ominata fi ncn vestitur implemento iusta ea ipse dicitur nuda ideo non parit actionem. sed si fiat ad tiberi
Sed clim nulla subest caussa praeter conuentionem: hic constat, non posse constitui obligationem. Igitur nuda pactio obligationem no parit,sed parit excepti
Pacta ineominenti avsta nouam producunt actionem, Ox-Drem informanis cmsi ex inter B.barn
240쪽
Quinimb interdum format ipsam actionem,ut in bonae fidei iudiciis. solemus enim dicere ,pacta conuenta δε inesse bonae fidei iudiciis. sed hoc sic accipiendum est: visiquidem ex continenti pacta subsecuta sunt, etiam
ex parte aeti, risinsint. si ex interuallo: non inerunt,nec valebunt, si agatur: ne ex pacto actio nascatur . vlpura rost diuortium conuenit, ne tempore stato dilationis dos reddatur, sed statim. hoc non valebit , ne ex pacto actio nascatur. idem Marcellus scribit. Etiam ii in tutelae actione conueniat,ut maiores ,quam statutae sunt. usurae praestentur : locum non habebit, ne ex pacto ctio nascatur. Ea enim pacta insunt, quae legem contractui dant,id est, quae in ingressu contractus facta sunt. - Item responsum scio a Papiniano, si post emptionem
- ex interuallo aliquid extra naturam contractu s conueniat: ob hanc caussam agi ex empto non posse propter eandem regulam,ne ex pacto actio nascaturi quod & in
omnibus bonae si dei iudiciis erit dicendum. Sed ex parte rei locum habebit pactum : quia solent & ea pacta,
quae postea interponuntur,parere exceptiones. Pacta eis substat uialia renaractus insta re λιτ interuata valem, quo ad actionem e in totum sue in partem fue eum vnosiue eumptu ribus contra ratur. νtolus.
Adeo autem in bonae fidei iudiciis exceptiones postea sactae,quae ex eodem sunt contractu,insunt: t co C stet in emptione,caeterisgue bonae fidei iudiicis. re n dum secuta, posse abiri ab emptione. Si igitur in totum Iotest: cur non & pars eius pactione mutari potest i Et ita Pomponius libro v i. ad edictum scribit.Quod cum est: ex parte agentis pactio loeu habeti, vi & ad actionem proficiat nondum resecuta , eadem ratione. Nam si potest tota res tollit cur non & resormari , ut quodammodo quasi renouatus contractus videatur
quod non insubtiliter dici potest. Vnde illud aeque non reprobo,quod Pomponius libris lectionum probat:posse in partem recedi pacto ab emptione, quasi repetita
partis emptione. Sed &cem duo haeredes emptori exstiterint: H veditor cum altero pactus est,ut ab empti ne recederetur et ait Iulianus valere pactionem. Sc dis-