장음표시 사용
711쪽
ni diuidundo iudicio mecum agatur,aequitate ipsius dicij retinem possim, considerandum est. Quod qui- odem magis puto: quia bonae fidei iudicium est communi diuidundo: sed hoc ita, si mecum agetur. Caeterum
si paricio meam alienavero: non crit, unde retinere poΩsm. Sed is, qui a me emit, an retinere possit, vitandum est. nam si vindicaretur ab eo pars et impendiorum nomine, quae cgo fecissem, ita ut ego . poterat retentionem ficere. Et vcrius est, ut & in hac specie expensae retine antur. aecum ita sint: rectissim S dicitur, etiam impendiorum nomine utile iudicium dari debere mihi in socium, & manente rei communione. Diuersum est Gnim, cum quasi in rem meam impendo, quae si aliena aut communis. hoc enim casu.ubi quasi in rem meam impe- εdo, tantem retentionem habeo : quia neminem mihi ob-
Iigare volui. At clim puto rem Titij esse,quae sit Maevij:
aut esse mihi communem cum alio, quam est: id ago, ut alium mihi obligem.& sicut negociorum gestorum actio datur aduersiis cum,cuius negocia curaui, com putarem alterius ca esse:lita & in proposito . igitur etsi abaliena-
uero praedium quia in ea caussa fuit, ut actio mihi dari deberet danda mihi erit ut Iulianus quoque scribit
negocioru gestorum actio. Si coueniat, ne omnino di uisio fiat: huiusu odi pactum nullas vires habere, manifestissim una eri Si autem, ne intra eertum tempus , quod etiam ipsius rei qualitati prodest: valet. Si inter ioci- Fos conuenisset, ne intra certum tempus societas diuideretur : quin vendere liceat ei, qui tali conuentione teneretur,rion est dubium.quare emptor quoque communi diuidundo agendo, csem exceptione subnaouebitur, qua auctor eius submoueretur. si paciscatur soci , ne partem suam petat: effectu tollitur societas.
I socius serui communis nomine conuentus & condemnatus sit : a i communi diuidundo etiam ante. quam pret stet. nam etsi noxali iudicio cum vno adium sit, satim aget cum socio,vt ei pars tradatur: cautionib' in-μrpositis,ut si non dederit,reddat. x v r. D E M y I. Plautium. Cum
712쪽
ditione debetur,cautiones interueirire solent.
i cohaeredes habet, si landum pignori datum a '
testatore suo, comparauerit a creditore: non debeta cohaercdibus communi diuidundo iudicio
Dueniri. seimeninia debetesse confirmis liberi: alias iudex non intro et tis se de iis,qua ex natura actionis non veniunt. Bal. xv Ii I. I ABOLEN s lib. I r. lari ολγ.VT fundus haereditarius fundo no haereditario se .uia arbiter disponere no potest quiavltra id,qil in iudiciu deductu est,excedere potestas iudicis no potest.
ani epira parte Husa qua diuiditui solum sed aflueparatum dia
eeturpro indiviso esse commune. Bartuus. N I X. P A V L V s v ad Sabinum.
ARbor,quae in confinio nata est: item lapis, qui per
utrunque fundum cxtenditur: quam diu conaerent fundo, e regione cuiusque finiu utriuiq; sunt, nec in c5muni diuidudo iudicium veniunt. sed cdm aut lapis exemptus,aut arbor eruta, vel succisa est: comunis pro indi uise fit,& venit in communi diuidudo iudicium. nam quod orat finitis partibus,rursus confunditur. arc sicut duabus massis duorum dominoru conflatis,tota mansa communis est,etiam si aliquid ex prima specie separ tum maneat: ita arbor de lapis separatus a fundo, confundit ius dominii. De vestibulo communi binarum aedium, arbiter communi diuidundo inuito virolibet dari non debet: quia qui de vestibulo liceri cogitur,necesse habet interdum totarum aediuin precium facere, si alias aditum non habeat. Pro iure incorporali diuidudo ei piis eo quod sit circa illa boe
iudicium locum non habet. Bisolus.
Si per eundcm locum via nobis debeatur, In ea impensa facta sit: durius ait Pomponius, communi diuidundo vel pro socio agi posse. quae enim communio iu
ris separatim intellisi potest 'sed negociorum festorum
713쪽
Iura incorporalia non veniunt in iudicio communi diuidundo. nisi simi accessoria rei corporalis pro indivise communis. 1 totus. Iudex communi diuidundo,item familiae erciscundae de seruo, qui in fuga est, iubere potest liceri eos, inter quos iudex est:& tunc eum adiudicare ei,penes quem licitatio remansit: nec erit periculum, ne ex senatusco sulto poena legis Fauiae committatur. Aquaru iter non venire in iudicium communi diuidundo Labeo ait. nam aut ipsius fundi est,& ideo in iudicium non venit:aut so paratum a tando,diuisum tamen aut mensura,aut temporibus . Sed possunt iura interdum separata a fundo esse, nec mensura,nec temporibus diuisa: veluti ce in is, cuius silerunt,plures haeredes reliquit. quod cum accidit: consentaneum est,& ea in arbitrio familiae erciscundae ruenire. Nec videre se inquit Poponius quare minus in communi diuidundo iudicio, quam fimiliae erciscundae i dictu veniat. Igitur in omnibus huiusmodi speciebus incommuni diuidundo iudicio venit, ut praefata iura aut mensura,aut temporibus di uidantur. 4 i' re communi eulpa mnia fit a magistratu, venit in Meiudicium communi diuidundo.Bariolus. x X. POMPONIVs lib. x et I r. ad Sabinum
S I is, uum quo fundum commune habes, ad delictum non respondit:&ob id motu iudicis villa diruta est, aut arbusta succisa sunt: praestabitur tibi detrimentum iudicio comuni diuidundo. quicquid enim culpa socij admissum est,eo iudicio continetur. XXI. VLPIANV s lib. xxx. ad Salin .
IVdicem in praediis diuidundis,quod omnibus utilissimum est,uel quod malunt litigatores,exsequi couenit. XXII. POMPONIus lib. XI i I. ad Sabinum. SI meo & vicini nomine parietem aedificem, vel repetiturus ab eo pro parte impensam, vel donationis gratia: communis fiet paries. XXIII. VLPIANV s lib. xxx I r. ad edim . SI conuenerit inter te & socium tuum , ut alternis annis fructum perciperetis,& non patiatur te socius tui anni fructu percipere: videndum, utrum ex conducto sta 'io,an vero communi diuidundo. Eadem quaestio est.
714쪽
& si socius, Fi conuenerat,vi alternis annis seueretur: pecus effecit ut futuri anni fructus, quos socium percipere oportuit,corrumperentur. Et puto magis communi diuidundo iudicium,quisi ex conducto locum haDem. quae enim locatio est,ciis merces non intercesierit laut certa actionem incerti ciuilem reddendam. X X I III. r V L I A N V s lib. V III. Digei um.
Communis seruus si ex re alterius dominorum adquisierit,nihilominus c5mune id erit: sed is,ex cuius re adquisitum fuerit, communi diuidundo iudicio eam summam praecipere potest: quia bonae fidei cohenit, ut unusquisque praecipuum habeat, quod ex re eius seruus adquisierit. Cata agere tecum communi diuidudo vellem,partem tua Titio tradidisti, mutandi iudicij caussa:teneris mihi praetoria actione,quod secisses, ne ieeum
communi diuidundo ageretur. x x v. 1 D E M lib. x Ir. Digestorum.
SI Stichus communis meus & tuus seruus habueste Pamphilum vicarium aureorum decem ,& mecum Metum de peculio silerit,condemnatusque decem praestitero: quamuis postea pamphilus decesserit,nihilominus Chione communi diuidundo veI pro socio quinque praestare debebit: quia te hoc aere alieno liberaui. Longθm gis consequar,si stichus post mortem Pamphili alium vicarium adquisierit. XXVI. ALFENvs VARVs lib. I I.Dig67--.
Communis seruus c&n apud alterum esset, crus se git in opere quaerebatur, alter dominus, quid cum eo, penes quem fuisset,ageret Respondi .si quid culpa illius magis,quim casu res communis damni coepisset:per arbitrium communi diuidundo posse recuperari. XXVII. PAVLus lib. II i. επιτιμ Alfeni digestorcDE communi seruo unus ex socis quaestionem habere,nisi communis negocij caussa ure no potest.
Ante factum melior est eonditio prohibentisa.d. ad hoc allegatur ista lex, quod quoties rencurrunt dua is ut es naris potenti tantu iuris habet una ad resistenda, quantῖ; altera ad obtinendis a. S xx Viir. PAPINrANV s lib. VII. Quaestionum. Abinus in re comm uni ait neminem dominorum iures
715쪽
re facere quidquam inuito altero posse.vnde nianifestum est prohi ndi ius esse. in re enim pari potiorem caussam esse probibentis constat. Sed & si in communi prohiberi socius a socio,ne quid iaciat, potest: vi tmen factum rus tollar,cogi non potest. si com prohibere poterat, hoc praetermisit.& ideo per comuni diuidundo actione dat num sarciri poterit. Sinautem facienti consensit: nec pro damno habet actionem.quod si quid absente socio ad hesonem eisis secit: tunc etiam tollere cogitur.
βI quis cum existimaret fundum comunem sibi eu blaevio es..' in cum Titio communem habebat,impenset: re dicitur etiam communi diuidundo iudicium ei sufficere.hoc enim cst: si sciam rem comunem esse,ignorem autem cuius socii. ncque enim negocia soci j gero, sed propriam rem tueor: & magis ex re,in quam impeditur,quia ex persona socij actio nascitur. Denique ea actione & pupillum teneri dicimus,ut impendia restituat ossicio iudicis. Diuersa caussa est eius , qui putat se in rem propriam impendere, cdm sit communis. huic enim nec communi diuidundo iudicium competit, nec utile dandum est ille enim,qui scit rem esse communem, vel Iienam: negocia co animo gerit, ut alique sibi obliget,l cci in persona labitur. Pomponius scripsit, posci iudiacem posse a quolibet sociorum. Sed etiam si unus ex s ciis mutus crit,recto cum eo communi diuidundo agi. xxx. fCAEVOLA tib. I. Re1 nsirinu. Communi diuidudo iudicium recte agi: siue neuter possideat,sive alter sociorum tantum no possideat. x x x i. P Α v L v S Bb. v. Restonsorum. BIna mancipia, quae ex haereditate paterna iussu praetoris pupillis ministerij caussa seruata essent: diuisa non videri,sed omnium communia permansisse.
v L pr AN vs Id. xl x.Medio m. Aec actio perquim necessaria est,& vis eius in usu quotidiano est:& minime Ppter vindicationes introducti est.
716쪽
II. PAVLus lib. xx r. ad edictum.
Xbibere est facere in publico potestatem,ut ei qui a sit experiundi sit copia.
IN hae actione actor nosse debet,& dicere omnia argumenta rei,de qua agitur. Qui ad exhibendum agit
non utique dominum se Acit, nec debet ostendere: cum multae sint caussae ad exhibendum agendi. Praeterea iis hac actione notandum cst, quod reus contumax per in litem iusiurandum petitori damnari possit, ei iudice quantitatem taxante. Est autem personalis haec actio:&ei competit, qui in rem acturus est qualicunque in rem ai-ctione: etiam pignoraticia Serviana, siue hypothecaria: h quae creditoribus competit. Sed & vsumfructuin petituro competere ad exhibendum Pomponius ait. Sed & siquis interdicturus ron exhiberi des deret, audietur Item s optare velim seruum,vel quamlibet aliam rem,
euius optio mihi relicta est : ad exhibendum me agere posse constat, ut exhibitum possim vindicare. Si quis noxali iudicio experiri velit, ad exhibedum ei actio necessaria est. id enim, si dominus quide paratus sit destiadere,actor veta designare non possit,nisi exprq sciatibus: quia aut seruum no recognoscit, auε nomen non tenet in ne aequom est ei familiam exhiberi, ut noxium suum agnoseati QMd ex caussa debet fieri, ad des Man-C dum eum,cuius nomine noxali quis agit,recensitione seruorum si quis extra haeredem tabulas testam eii, vel codicil los ,vel quid aliud ad testamentum pertinens
exhiberi velit dicendum est,per hanc actionem agedum non esse,ci in sufficiant interdicta in hanc rem competentia.& ita Poponius. Sciendum est autem non solum eis quos diximus,comperere ad cxhibendum actionem: veru ei quoq;,cuius interest exhiberi. iudex igitur summatim debebit cognoscere,an eius intersit,non autem, & an eius res sit:& cc iubere vel exhiberi,vel non: quia nihil illius interest. Plus dicit Iulianus: etiam si vindicationem non habeam, interim posse me agere ad exhibedum,
s mea intersit exhiberi: viputa si mihi struus legatussi, quem Titius optasset . agm enim ad exhibendum, ut Tis
717쪽
Digestoriim lib. X. Tit. IIII.
ut Titius optet,&sic vindicem:quamuis exhibitum ego ootare non possim. DInteresse quod non est causatum ex rationabili causa odisiatur interesse Ad concord.insta- .l.penultima.Baiam. Si mecum fuerit actum ad exhibendum : ego ob hoc, ruod conuentus sum ad exhibenduActione ad exhibemum agere non possum: quamuis videatuτ interesse mea ob hoc,quod teneor ad restituendum. sed hoc non suffiacit.alioquin 3d qui dolo secit,quo minus possideret, po terit ad exhibendum agere, quanquam neque vindicaturus,neq; interdimarus sit:& fur,& raptor poterit. quod nequaquam verum est.Elegater igitur definit Neratius, iudicem ad exhibendum hactenus cognoscere: an iustam& probabilem causum habeat,propter quam exhiberi si- Ebi desideret. Omne interesse causatim a prurietate possistisius et quasi,
fert a tionem ad exhibendum. UM.
Poponius scribit,eiusdem hominis nomine rectὸ plures ad exhibendum agere posse: soria si homo primi sit, secundi in eo vlas ctus sit, tertius possessionem suam
colendat, quartus pignoratum sibi eum adfirmet. Omnibus igitur ad exhibendum actio competit: quia omnium interest eum hominem exhiberi.
Exceptiones qua rep/unt altiorem videtinem, in eaustas i mariis nomadmittuntur :sed in causu principalibus rinuantur. Bariolus. 3Ibidem subiungit, iudiem per arbitrium sibi ex haeactione comissum,etiam exceptiones aestimare,quas posse r obiicit: & si qua tam euidens sit, ut sicile repellatagentem, debere possessorem absolui. si vero obscurior, vel quae habeat altiorem quaestionem:disserendam in directum iudicium e exhiberi iussa.De quibusdam tamen exceptionibus omnimodo ipsum debere disceptare, qiri in ad exhibendum actione iudicat: veluti pacti conuenti,doli mali,iurisiurandi,rei iudicatae est. Pro instriniam non potestam ad exbibendum pro alio interesvam dominii reus in Hiis rebus.Bariolus.
Interdum aequitas exhibitionis efficit, ut quamuis ad exhibendumaci non possit,in sinum tamen actio detur. vi Iu-
718쪽
vi Iulianus triatat. seruus inquit uxoris meae rationes meas conscripsit. hae rationes possidentur a te. desidero eas exhiberi. Ait Iulianus siquide in inca charta scriptae sint,locu huic actioni: quia & vindicare eas possum. nam cum charta mea sit.' quod in ea scriptum est,mcum cst. sed si charta mea non sit: quia vindicare non possum, nec ad exhibedum experiri.in factum igitur mihi actionem competere. sciendum est, aduersus possessore haeactione agendu:non solam eum,qui ciuiliter,sed & eum, qui naturaliter incumbat possessioni .. Denique creditorem, qui pignori r accepit, ad exhibendum teneri placet.
t III. POMPONIus lib. vi. ad Sabinum.
NAm ct cum eo,apud quem deposita, Vci cui commodata,vel locata res sit agi potest.
CElsus scribit: si quis merces, quas ex uehendas co duxit, in horreo posuit: cum coductore ad exhib dum agi posse. Item si mortuo conductore haeres existat: cum haerede agedum. sed si nemo haeres sit:cum horreario agendum nam si a nullo inquit possidentur: verum est,aut horrearium possidere, aut certe ille est, qui possit exhibere. Idem ait: quomodo autem possidet,qui vehendas conduxit an quia pignori teneti quae species ostediti etiam eos,qui ncultatem exhibendi habent,ad exhibendum teneri.
Nota quia r utio quam facis Uufiuctua tu colonus, priuat dominum possessione. Barto . Iulianus etiam scribit ad exhibendum teneri, qui rerum vel legatorum seruadorum caussa in possessione sit. sed &eum, tui ususseuctus nomine remaneat: quavis nec hic utiq; possideat. Inde Iulianus quaerit, quatenus hos oporteat exhibere.& ait priorem quidem sic,ut actor possessionem habeat: is autem,cum quo agetur, rei seruandae caussa sit in possessione. eum vero,qui usumfructu habet, sic ut actor rem pomdeat: is,cum quo agetur, utatur fruatur. Idem Iulianus scribit:emptorem,qui ruta carissa non restituit,ad exhibendum teneri,in quantum in li
719쪽
Digestorum lia . x. Tit. 11 IL
io secerit,qud minus possideat. Nota quodsicut alibi non ad ustui particularissolutio, ita
nou admittitur particiniam receptis inuito reo Bagdus.
Idem Celsi is scribit: stercus,quod in aream meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi, ut tollas: sic tamen,ut totum tollas.caeterii alias non posse. Sed & si ratis delata sit vi fluminis in rem alterius: posse eum conueniri ad exhibendum Neratius scribit. Vnde quaerit Neratius, utrum de futuro dumtaxat damno ,an etiam de praeterito domino agri cauendumst. Et ait etiam de praeterito caueri oportere. Sed & si de ruina aliquid in tuam aream,vel in tuas aedes deciderit: tenebe' ris ad exhibendum,licet non possideas. Item ssquis facultatem restitueodi non habet: licet possideat, tamen ad Rexhibedum non tenebitur.vtputa si in fuga seruus sit:ad hoc plano solom tenebitur, ut cauead se exhibitum, si in potestatem eius peruenerit sed si non sit in iuga, periniseris auteni et,ubi velit morari: idem erit dicendum. aut si peregre a te missus sit,uel in praediis tuis agat ad hoc se
Rin teneberis,ut caueas.. . Quando obstaculum est in medio, prius debet agi ad remotum obstaculi,quam ulterim procedatum. Baldus. v I. P Α V L V s lib. XI ID. ad Sabinum.
Emma inchisa auro alieno,vel sigillum cadelabro vindicari no potest: sed ut excludatur,ad exhibendum agi potest. Aliter atque in tigno iuncto aedibus, de s quo nec ad exhibendu agi potest: quia lex duodecim ta- bularii solui vetat,&actione DE TIGNO IUNCTO ex eadem lege in duplum Uitur.
4 Igni appellatione omnem materiam in lege duode cim tabularum accipimus, ut quibusdam recto via detur. Sed & si rotam meam tuo vehiculo aptaueris: t neberis ad exhibendum & ita Poponius scribit quavis tunc ciuiliter non possideas Idem de si armario, vel naui tabula meam,vel ansam se ho ini unxeris,uci emblema ata phialae: vel purpura vestimeto intexueris: aut brachisi statuae coadunaueris. Item municipes ad exhibendunt
ueniri si ossunt: quia sicultas est restituendi na & por
720쪽
sidere & usucapere eos posse c6stat idem in collegiis terisq; corporibus dicendum erit. Si quis non possideat. litis contestatae tepore,postea ante sententia poludere cinperit:oportere dici putamus,debere condenari isi restituat. Si quis cu iudicij accepti tepore possideret,postea sine dolo malo possidere des erit: absolui cum oportet, quamuis sit inquit Pomponius)quod ei imputetur, cur non statim restituit,sed passus est secum litem coni
stari. Idem scribit:si quis litis contestatae rempore possederit, deinde desierit possidere,mox coeperit siue ex
eadem caussa, iue ex alia)condemnari eum oportere,nisi restituat. Ibidem non male Pomponius scribit:eius, qui ad exhibendum 'git, viroq; tempore interfuisse oportere rem ei restitui: hoc est,& quo lis cotestaretur. Scquo fieret condemnatio. ita etiam Labeoni placet. Possiis superueniens hae, edi parit condiumn ionem exiiij untia
SI ad exhibendum actum est cum eo, qui neque pom-debat,neq; dolo malo secerat,quo minus possideret: deinde eo detuli ho haeres eius possidet rem : eaehibere eam cogendus erit. Nam etsi fundum vel hominem p tiero, & haeres ex eadem caussa possidere coeperit: rest
tuere cogitur. I x. VLPIANV s lib. x xiii l. adiat bon.
J Vlianus scribit. si quis hominem,quem possidebat,o ciderit:siue ad alium transtulerit possessionem, siue ita rem corruperit,iae haberi possit:ad exhibendum tenebitur,quia dolo malo fecit,qu3 minus possideret Proinde dc si vinum , vel oleum, vel quid aliud effuderit, vel
con gerit:ad exhibendum tenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit. eam ego immisso pecore depasco. qua actione possum tenerit Pomponius striabit, competere lictionem ad exhibendum : n dolo pecus immisi,ut gladem comederet Nam etsi exstaret,nec patereris me tollere,ad exhibendum tenereris: quemadmodum si materiam meam delatam in agrum suum quis auferre non pateretur. Et placet nobis Pomponij δε
sentia, siue glans exstet, siue consumpta si t. Sed si exstet,