Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

51쪽

AD C. VALERIuM CATu LLuΜ. in Ethismodi syllabas. Complures vero Silones inter Rhetoras &Grammaticos invenias Apud Senecam Rhetorem saepius occurrit Abroruus Silo pater filiusque, Pomprius Silo , aliusque ab hoc Gavius Silo , sed plerique hi posteriores hoc Catulliano Silone. Sulanis quoque Grammatici mentionem sicit Virgilius in Epigrammate ; Ite hinc inora Rhciorum manipli ire hinc , Si lectionem viri eruditi sequi velimus Et νοι Sila, Albuti, Arquitique Varrogne, Sed vero in veteri nostro libro sic concipitur iste versiculus ,

Et vos alique Tarquitique Varroque.

omninoque accipiendum de alio Stilone. Saturnalibis optimo dierum J sic Pl autus, die festi celabri , nubistque Afradsis. Et alibi, die bono Afrodisiis. Passim apud Graecos de Romanos singulares construuntur cum pluralibus si singultas signisi

eationem habeant, & contra. Notandum praeterea selium Satum lium tempore Catulli uno tantum apud Romanos patuisse die, non septem . ut postea. Attamen etiam apud verustiores Romanos totis septem diebus celebrata nonnunquam fuisse Saturnalia docet Macrobius , quem vide sis, uti & Lucianum in Saturnalibus.

Non non hoc tibi salse sic abibit J Reduxi priscam scripturam, quam

in melioribus inveni exemplaritas. Non modo lac tibi salse sic abutit. Mora non tantum de praeterito, sed & de praesenti accipi tempore , idemque valere quod nunc, notissimum est. od trochaeum p nat in prima sede, & hoc quoque Catullianum. Casin, Aquinos J In libro Marquardi Gudii scriptum inveni a fos: Sed intera exemplatia cum vulgata conveniunt lectione. Ca si velut mali poeta mentio fit in Rhetorica ad Herem. Aquinor vero in Aquinios recte mutant viri doem. ω .

si qui forte mearum ineptiarum, Lectores critis manusque vostras Non

52쪽

Non horrebitis admovere nobis, Paedicabo ego vos & irrumabo.

Siqui sorte mearum ineptiarum J Hoc loco in plerisque veteribus libris consi ituuntur tres isti sequentes versiculi, quos solos ex epigrammate aliquo Catulli superesse existimant docti. Qui eos epigrammati ad Lurelium & Furium ante ultimum versiculum inserendos censuerunt , intemprestivo prorsus eos collocarunt loco , neque enim cum praecedentibus cohaerent. Sed quandoquidem optime conveniunt cum ultimo, Paedicabo dec. Omnino illum huc quoque revocat dum esse existimavimus ; tum quod sensus requirat, tum quoque, quod si sic sentiamus , jam manifesta fiat ratio vitii, quod omnia occupat exemplaria. Ncmpe propter similem velfum, quo hoc ramina terminatur & alterum incipit, omissum a librariis fuit id, od medium est inter utrunque. idemque postea additimi, omisso eo quem reduximus versu. Millies hac in re peccati, nullumque errorem fiequentiorem csse eo , qui ex omissione oritur , norunt quotquot veteres tractant libros, Caeterum epigramma hoc ανεάκα ,ον reliquimus ,& fieri potest ut sit integrum , nihilque ei desit praeter lemma ad lectores. Ego sane sc libenter existimo. Nam ut sepe alias, ita quoque hic, sola obscoenitas facit epigramma.

. AD AURELIUM.

COMMENDo tibi me, ac meos amores , Aureli. veniam peto Pudentem, ' . Ut si quicquam animo tuo cupisti, Quod castum expeteres. & integellum: .

Conserves puerum mihi pudice: Non dico a populo: nihil veremur Ibis, qui in platea modo huc, modo illuc

In re praetereunt sua occupati: Uerum a te metuo, tuoque Pene

Infesto pueris bonis, malisque. Quem

53쪽

Quem tu, qualubet, ut lubet, moveto Quantumvis, ubi erit soris, paraturi,

Hunc unum excipio, ut Puto , pudenter. Quod si te mala mens, furorque vocors In tantam impulerit. speleste, culpam. Ut nostrum insidiis capud lacessas: Ah tum te miserum, malique fati, Quem atratis pedibus, patente porta, Percurrent raphanique, mugilesque. quem attractis pedibus patente porta J Attractis pro diductis & divaricatis accipit Murcius. Sed rectius intelligas de Wiore quo saepe rei ad supplicium pedibus trahuntur. Cicero uri. Epist. ad Volumnium; Trahuntur per me pedibus omnes rei. Graecis πιδοβρυπι, &mδορρυ Hesychio τι τ-Sic lege. Hinc pedibus . trahi dicuntur illi, qui plane victi in potestate sunt victoris. Attamen lectio haec ut ut videatur satis commoda, non tamen omnium est librorum , cum aliqui habeant ad strictu, alii vero atratis, quod postremum & ipsinia quoque minime rejiciendum. Moechis enim apud Athenienses atra pice evellebanrur pili, & vocabatur supplicium hoc κατα πίωας seu , ut docent veteres Grammatici. Non autem soli moechi, sed & alii sontes eadem paena astaciebantur. Tradebantur primo mίωτως qui einplastra pice calida oblita pilosae cuti adhibebant. Illis frigeficiis una cum picedetrahebantur pili. Lucianus itaque in ιυς jubet servum fugitivum ale δοθ' ωα πιις mβωπος , ως ' ἀλοιπο- οριεν παπτωτα ρυπωση προσεπι κῶ γ-mκεια τσ m Eri. Picena si υπω- σων & γ-πικειου vocat quam Martialis turpem resinam. Notandum tamen καταmsωαν quoque fieri solitam absque 'τλειω , in illis nempe qui vivi comburebantur, quemadmodum in mororaνια apud Graecos, & tunica molesta apud Romanos. Quo supplicio erebro olim afficicbantur Christiani, nec dubito quin de illis accipiendus si locus Martialis, lib. x. Ep. 23. ubi negat Mutium pro forti viro esse habendum, quod manum jussus urere, paruerit. Lo

54쪽

na L Vo I oasERVATro Nελ e enim sortiores esse illos , qui tum a prasente molesta , audenticere, non sacro , ut solebant Christiani respondere, cum Sacruficare jubereniti. De hac ipsa tunica capiendus locus Iuvenalis

Sat. I.

- taeda lucebis in illa Qua flantes ardent, qui xa gutture fumant Et larum media sulcum deducit arena. Vulgo haec male interpretantur. Dicit enim ab incensa hac tunica tantam liquefactae taedae seu picis desiuxisse copiam, ut latus etiam in media arma deduceretur lutcus, & ardens quasi Armaretur rivus. Ut vero ad moechos redeam, illorum poena non subsistebat in , ita enim assectis, tum demum praegrandis r plianus, quales nempe proveniebant in Laciadis Atticae horum inserebatur p

dici. Quod si illla ad manum non esset idem ossicium praestabant aut mugil, aut scorpius piscit, aut scapus ligneus securis, seu penici qua a bajulis gestantur onera, quam Graeci αλαύοι ν appellant vesανασμον, utrunque enim rectum. Tali supplicio Alcaeum me

tam periisse docet epigramma in Anthologia hactenus laedita. Est autem istiusmodi ;άλκωου λύγ ον ενι νεν ἡ πλατυφυλγ TV 4ρος μοιχων γῆς θυγι ρ ραφανγ. Recipi debet hoe distichon non de Alcato lurico, sed eomico, quem lepidum Philippi regis epipramma habes apud Plutarchum invita Flaminii. . Est enim verisimile poetam hunc incidisse tandem in manus Philippi, ab eoque tam diro supplicii senere excarnificatum

laterii sse. Scholiastes tamen vetustus ad Luciam de morte Per grini, dicis non nisi jam mortuis aut certe morientibus raphanos i seri solitos; ἐπινο-ῆ πιλας ἄλλας αικιας πιλίτωσγριτο πυγῆ ζ πα- ἀδρο ν ωειροR. . Sed vero Lucianus ipse aliud hoc loco indicare videtur, utpote qui Theag

55쪽

Ao C. Vae Estrum C ATu LLuΜ. snem istium fartis raphano natibus aufugisse dicat. .Unde liquet non semper lethale fuisse hoc supplicium, & ipsum hoe videtur signimeare versus Comici cujusdam I apud Hesychium in

τις αν ἀ

Sic concipiendus locus. Verba sunt moechae dicentis ad aliam, si pro rapharao poena moechis statuatur crux, nemo nos accedet.

AD AURELIUM E Τ FURIUM.

Aureli pathice. & cinaede Furi: Qisi me ex versiculis meis putatis. Quod sint molliculi, parum pudicum. Nam castum csse decet pium poetam. Ipsum. versiculos nihil necesse est: Qui tum denique habent salem,ac leporem, Si sunt molliculi, . ac parum pudici, Et quod pruriat incitare possunt, Non dico pueris, sed his pilosis, Qui duros nequeunt movere lumbos: Vos, quod millia multa basiorum Legistis, male me marem putatis: Padicabo ino vos, & inrumabo.

Tegillis G me marem putatu J Hoe loco perperam in edit exemplaribus ci cantur tres versiculi si cui forte &c. reluctante sensi& invitis omnibus antiquis libris, in quibus sequuntur statim post epigramma ad Licinium Calvum, ut paulo ante monuimus.

56쪽

AD COLONIAM.

O Colonia quae cupis ponte ludere ligneo Et selire paratum habes : sed vereris inepta Crura ponticuli asculis stantis, irredivivus Ne supinus eat, cavaque in palude recumbat: Sic tibi bonus cx tua pons libidine fiat, In quo vel Salii ipsulis secra suscipiunto: Munus hoc mihi maximi da, colonia, risus. Quendam municipem meum de tuo volo ponte Ire praecipitem in lutum per eaputque, pedesque 2 Verum totius ut lacus putidaeque paludis Lividissima, maximeque est profunda vorago: Insulsissimus cst homo, nec sapit pueri instar Bimuli, tremula patris dormientis in ulna. Quoi quum sit viridissimo nupta flore puella, Ut puella tenellulo delicatior hoedo, Asservanda nigerrimis diligentius uvis :Ludere hanc stoit, ut lubet, nec pili Deit uni, Nec se sublevat ex sua parte : sed vel ut alnus In fossa Liguri jacet subpernati securi, Tantundem omnia sentiens, quam si nulla sit usquam: Τalis iste meus stupor nil videt, nihil audit. Ipse quis sit, utrum sit, an non sit, id quoque nescit

Nunc cum volis de tuo ponte mittere pronum, Si pae stolidum repente excitare,cternunt, Et supinum animum in gravi delinquere coeno:

Ferream ut soleam tenaci in voragin Gla.

o Calon J Nonnulli Coloniam hic interpretantur oppidulum aliquod prope Veronam, quod hodieque nomen servat; alii vero de Mantua naec accipienda esse contendunt, ac si illa unquam Romana fuisset

57쪽

AD C. VALERIuM C A τ ut Lu M. qssuisset Colonia. Non deerunt etiam qui existimabunt intelligi hic

praedium aliquod riisticum, ςum non tantum apud Iuris consultos, colonia pro quavis villa riistica accipiatur , sed etiam apud Col mellam Lib. xi. 2, I. Rectiti vero Scaliger coloniam hanc Comum interpretatur , utpote quae paulo ante , quam haec scriberet

Catullus, sacta sit a Caesare Colonia Romana sub nomine Novi mi. Et sane videtur etiam hic aut domum, aut villam habuisse Catullus, ut ex iis, quae insta dicentur, fiet mani sestum. Qua cupis ponte ludere longo J In optimis membranis invenimus tigneo non longo, & rectius omnino. Si enim ponticulus, ut sequitur , quomodo longus Crura ponticuli adpulit intis J Ita Scaliger locum hunc emendare conabatur, non satis seliciter. Dactylum in tertia sede posuiti ubi tamen requiritur Creticus ; quem si sustuleris, simul quoque tolles

rhythmum, id est totam vim carminis. Motus enim hujus cantici

penitus est iocosus & ridiculus . idque pmpter pausam quam in ipso

versus messio currenti metro injicit Creticus, qui cum ultimam longam babeat, sitque pes maxime gravis & serius, aegre conjungitur cum dactylis & trochaeis , quorum levis & volubilis est natura Quamvis & ex hoc epigrammate & praeterea cx altero Priapeio, Hunc ego juvenes locum dec. lex hujus carminis satis colligi possit, multo .tamen clarius istam cretici necessitatem deprehendet, siquis musicae non imperitus motum rhythmi observet, id enim si fiat, utique sentiet, in prima & quarta sede alios quoque pedes admitti, sed in secunda & tertia sede nisi Creticus dactylo copuletur, totam & vitia & sorinam carminis perire. Ut itaque metri legibus satisfiat, reduximus veram lectionem rescribendo a cuin inaniis, pro eo quod est in omnibus libris ac sulcis tantis. Asculis pro assiculis seu axiculis,& sic non uno. loco apud Vitruvium in veteribus libris scriptuin invenimus. Porro axes inacis N asseres & reliqua quae exinde sunt accipi non debent pro tabellis ii eis, ut vulgo existimant, sed pro perticis de minoribus tignis, sive illae quadram sive rotam lae suerint , ut jam saepe ab aliis monitum. Sensus itaque perspicuus, Vos inquit Coloni Novicomenses, qui paratum habetis, s ἐπίμω ludere & saltare in ponte vestro ligneo, sed timetis crura pontis inepta, utpote stantis in asculis id est minutis asseribasseu perticis, non

58쪽

o I. V o s s I Ons VATION , uti moris est sublicis seu tignis majoribus, quique proinde talis sit, ut si supinus cadat, irredivivus & irreparabilis fiat &c. 'an quo vel Salibubsuli sacrasuscipiantal Salisubsulum hie vocari Ma tem dicit Muretus , adducitque hunc tracuvii verbina; Pro imperio sic

Salisubsulis νestro emutat. Mera haec est impostura. cum ille versiculus nusquam alibi cxlhet, nec Pacuvium, set Murcium habeat auto. rem . Mirum fraudem hanc non detectana fuiste a Scaligero, cui me esto suspectae esse debuerant merces sub quocunque demum titulo etam dolosa prodeuntes incina; utpote qui adulterinis hujus viri ve

sibus deceptum se fuisse optime nollet. Sed prosecto tanti apud Soligerum ponderis fuit Marcii facundia, ut bis quoque ab eo , past iis sit se decipi. Quod autem hunc Catulli locum adtinet, illum sic legi

in plerisque manuscriptis exemplaribus monet Statius; In quo dies Salisubsuli sacra suscipiunt. Nec aliter nostrae membranae. Omnino sic scripserat Catullus ; In quo vel Salii ipsuiu Sacra suscipiunto. Ipsilae αipsules, ut Butae & flutes , 'sublicae ge sublices & sexcenta similia. Quid vero illae sint docet Festus: Sub les sunt quas aliter V les vocant,

lamellae necessaria sacris, qua ad rem divinam conferre dicuntur max me specie rirorum ct mulierum. Dicuntur etiam Ipselices ut ex e

dem constat Festo. Ipsusces bractea is virilem muliebremo e sp riem expresse. Minime hoc loco audiendus Scaliger, qui ipselices legit e est enim vocabulum Saliare, cujus rationem ne ipsi quidem p .

tuissent reddere Salii, utpote quorum carmina obsoletis& nemini intellecto vocabulis erant resertissima. Ut vero rem ipsam teneamus

sciendum Pontifices & Salios in ponte Sublicio saltantes Sacris suis adhibuisse istiusmodi bracteas seu lamellas in quibus expressae essent deorum lieroumque imagines, quemadmodum apud Athenienses in peplo Minerva . cocet πύμαG. & δεικηλα istas imagines vocat Zorimus lib. iv. qui docet ritum istum apud Thessalos in pol te Penei fluminis olim obtinuisse, & inde d Romanos transatum;

59쪽

Nec aliter sensit Varro cujus verba haec sunt lib. I v. de L L. Pons ces , ut d Scapola Pontifex maximus dicebat a po1seo facere, ut potisces. Ego a ponte arbitror : nam ab iis sublicius est factus primum O restia tutus saepe, cum ideo ct uis o cis Tiberim non mediocri rhu fant. Haee est prisca lectio quae non stat mutanda. Pontificibus nempe incumbebat cura reficiendi & conservandi pontis sublicii ab utraque ripa. ideoque cum masna pompa electio eorum fiebat non tantum in eis , sed Se transtiberina regione. Patet itaque quare Catullus Coloniae suae optet pontem tam firmum, quam sit. pons sublicius Romae, in

quo Salii subsulis vel subsilibus suis Sacra possint celebrare. Ut puella tenellulo J Ut hic est admirantis particula, dummodo si cera sit lectior nam in quibusdam libris scriptum invenimus Et puella. Sciendumque o in initio saepe redundare. In fossa Liguri jacet supernata Securi J Recte observatum Politi γ& aliis legendum esse su errata id est succisa, ex Festo. Verum e rant in eo, quod fossam Liguri accipiant de fossis Liguriae. Sane hi tota Liguria, ut nunc, ita quoque olim nulla fuit fossa sed amnes &torrentes complures. At vero in veronens tractu & revonibus Pado adstis crebrae semper fuere fossae. Itaque Asian .Liguri inte pretor de sessa Ligurii alicujus. Frequens enim olim Liguriorum rat nomen apud Veronenses, uti patet cx in scriptionibus, quas .

consule.

Si pote 'sildum repente excitare veternum J Haec lectio Vi debetur, estque longς melior illa altera Si potest olidum dec. qua λexinde interpretari conantur, quod hircis tussi laborantibus praesens remedium sit, s nares eorum fimo oblinantur. sed inepta haec est expositior Plenius satisfaciet Celsus qui lethargos monet eurari se

60쪽

8 I. V o s s I Oasn Ru A et I o N s s, que bic posuit Catullus, cum veternosum illum suum municipem in putidis sinam & virotissmam paludem deiici postulat.

Ferream ut Soleam J Ex hoc loco adparet quam antiquum sit ib*leis ferreis equorum mulorumque ungulas substernere. Et tamen multo vetustiorem .ine hunc ritum colligo ex Xenophonte κῆς , qui jubet equorum ungulas muniri serro δηρω, licet vulgo πλχειλωο' legatur, quae ridicule proisus interpretes accetare, ac s lapides cui insistant equi serreo labro sint includendi, ne diffundantur. Idem mendum apud Pollucem occurrit lib. i. taxi, ubi hunc Xenophontis locum adducit. Quod si etiam altius hunc morem inquirere libeat , invenies illum etiam apud Homerum: Quum enim equos κοπιδας seu aeripedes appellat, ipsum hoc quod dicimus manifeste indicat. Antiquos enim, tam Graecos, quam Romanos, aeris vocabulo pro serro semper uti solitos fuisse , notius est, quam ut moneri debeat. Scio quidem χαλυπαλας

accipi etiam posse de pedum robore in χαλκα μελη adtignari '--ς πιρκ 2-ς & qui pedibus valeant, sed vero longe poti, r prior

mihi videtur expositio, quam ipse confirmat Homerus cum ἐκ Παδας ἴ-ων & alibi vocat γ' γαλκου ut recte exponit Eullathius. Apud Romanos : dein factum fuisse docet Plinius lib xxx m. cap. xi, cum dicit Poppaeam delicatioribus jumcntis soleas ex auro induere solitam fuisse. Scaliger eqi. stitiat eas non clavis serreis sui pactas, sed inductas tantummodonisse. Verum qua ratione absque clavis id fieri possit, non satis luquet. In tu sto exemplari Hippiatricorum Graecorum, quod habeo, cui etiam picturae accedunt, clavorum quibus trajiciantur un- .gulae, signa & vestigia manifeste adparent. Maxime vero notan- . . dum, quod Xiphilinus de eadem agens Poppaea, afirmet ejus mi los non soleis aureis. ut Plinius , sed απαρτοις Ttare υπις substrato fuisse dicat. Veteri spartea animalia calceari solita fui fled t Palladius lib. i. cap. xxiv. Sed & apud Columellam lib.vi. cap. xo. bubus claudicantibus Solea spartea pes induitur. Nec cuiquam hoc mirum debet videri, cum & veteres Hispanies Asti sparteis olim uterentur ealceamentis ut ex Plinio constat. Camelos quoque apud

Asiaticas gentes carbatinis id est recentibus pellibus calceari solitos.