Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

71쪽

AD C. VALxnrupi CATu LLu M. duci& extendi nequit. Dicit itaque iste hortorum praeses, quod siccam& aridam adeo amplectatur puellam; se sibi videri Vulcanum.qui quamvis igne suo ipsum quoque molliret serrum, frustra tamen laboraret in subigendo cornu, utpote quod isnc molliri aut extendi nequeat. Muccusque 2 mala pituita nasii J Haec omnia optimae valetudinis esse indicia vel ex Cicerone notum. Hinc quoque e traiξ γ Hesychio est αἴνοσύλ. Pituita vero hic inquatuor syllabarum, cum Horatio & Persio sit trisyllabum. Mirum vero possit videri, suod muccum distinguat a pituita nasi, cum Celso & plerisque aliis idem

prorsus sit. Nisi fallor muccum accepit pro classiori nasi excremento, pituitam vero pro liquidiori. Et sane si vocis spectemus etymum, pituita nihil aliud fuerit quam saliva, agυειν, pro quo etiam πιτυο & οππυζειν seu πυθι ειν dixere ; ut non tantum ex Etymologico magno &Suida. sed N e. Vitruvio &Iuvenale colligi potest, cum vocepitysmatis seu pytismatis pro sputo utuntur. Saepius autem migrare istas vocales patet ex πνῖη dc mάη , et Τινη & πιτυν . item metυλγ& αα λγ & multis similibus. In Vitruvii libris veteribus prin-matu scriptum inveni pro pityunatis. In versu vero Juvenalis qui Lacedaemonium pii sinate labricat Orbem recte a viris doctis accipitur hoc vocabulum pro sputo, scd vero in reddendo sensu mirifice omnes caecutiunt. Postquam de seminis egit Satyricus, transit ad Laconicos seu masculos amores, de quibus accipienda illa verba, Major tamen illa voluptas alterius sexus, magis ille

extenditur.' orbem vero Laced. aemonium vocat discum, quos aut se

reos , aut lapideos aut denique ligneos fuisse notum est. Habebantvcro illi in medio soramen , per quod transmittebatur lorum, cujus beneficio discus in gyrum agebatur. Eustathius ad ει ολ

ερριτρον, οθεν ο Figuram vero disci videre est a pud Gruteruin in inscriptionibus pag. 34. quam nongulti perperam interpretati sunt de crotalo aut tympano. Jam vero qui disicum hunc

72쪽

I. Vos sI OBsERVATIONES, eram libraturi, solebant medium ejus foramen, & ipsum quoque ici. rum saliva inungere, quo nempe velocius moveretur & emueret discus. Quid vero per discum seu orbem marmoreum intelligat Satyri cus. dicant ii qui lordibus c piuntur. Nam certe vix obsceniorem versum usquam reperias.

Faba ct lapilli, J Nonnulli malunt lupillis, quia Iupinis melius convenit cum fabis. Sed non quaeritur, quid magis fabis, sed quid

magis conveniat sententiae. Similitudines depromtae e rebus inter se dissimilibus, tanto habentur pulchriores, quanto res eae magis sucrint diffinites, dummodo exacte rei quacum comparantur conveniant. Quapropter vulgatam lectionem , vcterum librorum autoritate in nitam , immutare noluimus.

AD IUVENTIUM. .

O qui flosculus es Iuventiorum, Non horum modo, sed quot aut fuerunt, Aut posthac aliis erunt in annis: Mallem divitias Midae d&isses Isti, quoi neque servus est, neque arca zmam sic te sineres ab illo amari Qui ' non est homo bellius, inquies 3 est: Sed bello huic neque servus est, neque arca. Hoc tu qua lubet abjice, clevaque: Nec servum tamen ille habet,ncque arcam.

Mallem diuitias mi hi dedisses In omnibus, quos vidimus, Iubris seriptum invenimus mi dedisses , unde mihi fecerunt viri docti , quia nempe τ' mihi saepe Sed quis unquam dixit μοὶ, άιχάρ Geminata itaque syllaba pro mi dedisses rescripsimus Mida. dedisses. Divitias vero Midae quis nescit

CINAE DE Τhalle mollior cuniculi capillo, Vel anseris medullula, vel imula oricilia .

73쪽

Vel pene languido senis , situque araneoso: Idemque Thalle turbida rapacior procella, Quum clivias Malea aves ostendit oscitantes. Remitte pallium mihi meum, quod involasti, Sudariumque Saetabum, catagraphonque Thynon Inepte : quae palam soles habere tanquam avita. Quae nunc tuis ab unguibus reglutina, & remitte, Ne laneum latusculum, natisque mollicellas Invia turpiter tibi flagella conseribillent.

Et insolenter aestues, velut minuta magno Deprensa navis in mari vesaniente vento. Vel anseris medullula J Omnino hoc intelligendum, non de osi,um medulla, sed de interioribus plumis. Notum enim anserum ol rumque pinnas, quae eorpori proximae sunt, esse mollissimas, idemque magno etiam pretio a Germanis redemtas, ut e Plinio constat. Cae teris praestare creduntur, quae latent in partibus quas alae tegunt, uti etiam illae quibus collum vestitur. Unde apud Lucillium v M. Sat. --- Calidissime ae bene Plumatus olorum atque asseris collus.

Ita enim legendus locus ille corruptissimus, qui est apud Nonium ita voce collus. Constat enim id quod in quadrupedibus pilorum , ipsum

hoe inavibus plumarum effcere subtilitatem, ut nempe quantum t neriores fuerint , tanto majorem afferant calorem. Graeci seu

αλα & πιλλοι vocant, quod vellus potius & lanugo videantur, quai plumae seu pinnae , a πιαειν scilicet. seu qWod idem est pro quo etiam dixere, unde pilus. Hinc Ac minutissima quaeque corpuscula & atomos τλας vocat Plutarchus. Hinc &ct,nλαs , micae panis , pro quo male apud H chium lego

74쪽

6r . I. Vos sΙ OBSERVATION Es, Cum de via mulier aves ostendit oscitantes J Ita quidem Scaliger, sed nemini, ut opinor, persuaserit. In aliis libris, Cum dira mulier ares ostendit oscitantes , aut etiam Cum diva mater alites, quod de Iunone

possit intelligi. Apud Servium enim Iuno in auguralibus libris praeesse dicitur auspiciis. Sed prosecto non sic scripserat Catullus. Optimum exemplar, quod olim fuit Palatinae Bibliothecae, sic habet , Cum dira Malia naves ostendit oscitantes. unde facile veram eruas lectio

Cum clixius Malia ares ostendit os itantes. Maliae promuntorium formidabile navigantibus, notum vel adagio, Μαλε- Pej καμφας ἄλλα θου F In Inscriptione non ita pridem in Hierapoli Phrygiae reperta, memoratur tanquam res admiratione digna, quod aliquis bis & septuagies promuntorium hoc transierit. ΦΛΑΟΥΙΟΣ ΖΕΥΞΙΣ EPTAΣTΗΣ ΠΛΕΥΣΑΣ ΥΠEP ΜΑΛΕΩN ΕΙΣ ΙΤΑΛ IAN. ΠΛΟΑΣ EB-ΔoMHRONTΑ ΔΥΟ. Propter πιλυς αγέ- , S quia tot naves in hoc inaris tractu absorberentur dictum fuit hoc, aeque ac aliud vicinum promuntorium ονου γνάθ' , id est asiis maxilla , sive ovas iecis μαγουλον , ut docet Scholiastes Euripidis ad Oresten. Posterioribus enim Graecis καs μάγουλον idem est quod γάθῖ a κα*μ σω. Cliviae vero aves sunt prohibitoriae, dictae ex eo quod tempore tempestatis clivos & excelsiora petant loca. Plinius Clivinam appcllat, dummodo recta sit lectio, nam & hoc loco quidam libri legunt clirium. Hinc clivia auspicia, quae aliqird fieri vetant, ut testatur Festus. Idem vocabulum reddendum Papinio Statio in Sylvia lib. iv. via Domit. ubi vulgo legitur; a

Notant viri docti in scriptis exemplaribus legi , nisi devia reta

rem, unde mirisca exsculpere conati sunt. Vera lectio est; nisicciria vetarent. Oscitantes vero cum dicit, notat λαρίεσμον l. avium

75쪽

AD C. VALERiu M CATu LLuΜ. avium de praecipue larorum. Eadem ratione. ρογκων λαρυ γ λον vocat Democritus apud Plutarchum in υγιεινάις μγελμοι πί Hinc quoque oscines aves dictas puto. Uti enim abhio, hisco, hiscito ; ita quoque oscito est ab inusitato ψω , unde

oscines.

Catagraphosque Thyno Non placent hoc loco correctiones & interpretationes virorum doctorum, & omnino ab omni verisii nititudi- sunt alienae. Lectio vulgata bene se habet & confirmatur a plerisque quos vidi libris antiquis, nise malis catagraphonque Thinon, quomodo est in exemplari Palatinae bibliothecae. Ut vero sciamus quaenam

sint catagrapha, observandam vocabulum hoc non eadem semper accipi ratione. Plinius lib. xxxv. cap. v III. catagrapha interpretatur

obliquas imagines o varie formatos vultu , respicientes , suspicientesqueo desticientes. Inde manifeste colligi potest catagrapha quoque a

pellari eas picturas quae diversas repraesentent formas, licet niuia accedat colarum diversitas. Altera hujus vocabuli acceptio est cum rem

diversis distinctam notat coloribus. Sic Athenaeus libro IX. genus anatum quae βοσκάδες vocantur. καπικαφον esse dicit eodemque libro Attagenem scribit esse ολον κοιτάκοις τοτ ηπεὶ et νῶτον , licet Eustathius ad Λ Iliad. haec Athenaei verba citans haheat κατάκοιἄον & interpretetur hoc est lineis conscriptum , nam καμφων est lineis notare & conscribere. Iamivero quod Hipparchi locum attinet, ille se debet intelligi. Dixerat Aratus dextrum tempus ursae majoris in directo esse ad linguam serpentis extremam. Hoc reprehendit Hipparchus lib. I. adfirmans non dextrum sed sinistrum tempus ursae dicendum fuit. Nec potuisse Aratum caput draconis a mundo interiore aversum fingere, unAttalus volebat, cum omni sidera ad nostrum consormata lint aspectum, εἰ μη π κα-καφον ἀυlων ε , id est, nisi quid illorum colaribus pictum sit, quemadmodum fit in sphaera artificiali, in qua omniae astra averso a mundo interiore situ picta adparent, ita ut quae nobis dextra sunt, illic sinistra appareant, inverso penitus siderum aspectu Mordine. Veteres autem sphaeras suas armillares coloribus depingeresistitos fuisse, testantur cum alii, tum Achilles Tatius in Magne ad

Phaenomena, unde patet signis erum cera miniata, gylaxiam cera albasesidera

76쪽

6 L Vos sI OasERvATIONES, sidera aureo colore expressa fuisse. Et hac quidem ratione patet quid st καπικαφον apud Hipparchum. Ut autem ad Catulli veniamus catagrapha, puto illa accipi debere de pugillaribus membranis , quae vario colore tincta fuiste & alii observarunt & nos ipsi vidimus. Quatuor squidem praecipue coloribus olim tingebantur membranae , coccineo, luteo, viridi & purpureo. Unaquaeque pagella peculiari erat tincta colore, ita ut si purpurea esset ab uno latere, eadem vel crocea, vel viridis, vel coccinea esset in parte aversa. Dupliaces itaque sive libelli, qui duas sed sibi invicem oppostas ac

mittebant aperturas, quia tamen quatuor constabant pagellis, quarum duae a Exae erant libelli operculis buxeis vel eboreis, quatuor i

men poterant insigniri coloribus. Conficiendis vero istius nodi pugillaribus aptissima erat Bithynia, utpote quae sola praestabat quidquid

ad eorum constructionem esset necessarium. Praeter enim buxum quae nusquam copiosior quam ad Cytorum &Thyniam provenit,etiam accedunt molabranae Bithynorum, ut diximus , inveniunt. Coccus

quoque bapti ca nusquam felicius quam in Bithynia cique vicina Paphlagonia germinat. Eadem quoque terra praestabat rubricam seu minium, cujus praecipua & unica propemodum officina erat olim Sinopensiuim civitas . quae etiam nomen dedit minio, uti ex Strab ne, Dioscoride, Plinio aliisque abunde colligi potest. Nec ochra. ad inducendum luteum colorem deesse poterat , cum ex iisdem venis N ochra, & minium ut plurimum effodiatur, & omne minium priussi ochra, omnisque ochra ustione vel naturali percoctione nccessario in minii transeat naturam. Haec omnia aliaque infinita cum proveniant in Bithynia, & praecipue illa ejus parte ubi sunt Thyni, merito Thynae merces praedicantur etiam ab Horatio con Elatione ad Ast ricia, ubi vocat juvenem Thyna merce uatum. Inusta turpiter tibi flagella conscribilleni J Urere aliquem sagellis r cte dicitur propter insanamationem quae plagas consequitur. Hor tius Iberiis peruste funibus latin. Lucretius; torretque flagellis. Cum tamen in plerisque veteribus libris scriptum sit insula, quomodoctiam supra, epigrammate de Vari scorto, scriptum fuisse monuimus pro inrisa, errore orto ex in , quod & i in veteribus libris eodem in do compacant, pro constribillent aliqui legunt constrigillent, eademque ratione obstringillare apud Nonium accipi volunt. Sed falluim

77쪽

AD C. VALERI ubi CAYuLLuΜ. 6 tur; obstringillare enim non est a strigile, sed ab obstringo, accipiturque pro obsignare, recludere, obstare, ut recte interpretatur Nonius. Alii legunt concribissent, quod Scaligero in prima editione non displicuit, sed in postremis curis merito rejecit. Attamen modulus syllabae quae semper producitur repugnat. Sed Scaliger hoc negat &dicit syllabam hanc corripi. Recte quidem hoc loco, si lectio bene se habet, sed ipsum hoc est quod quaeritur. Turnebus putat Catullum scripsisse conscribilent flagella. Exempla tamen, quibus adstruere conatur diminutiva in L O per simplex L scribi debere, non satis firma nonnullis videntur, quia vitiose apud Plautum legi exist mant; Hem, mihi jam rideo propter te victitandum sorbilo. Verum locus iste recte se habet. Sic enim loquitur servulus Milphio, quod dentes ipsi excussi essent a domino , cujus manus habitaret in ejus ore , ut ipsius Plauti utar verbis. Hinc verbum sorbilo apud Terentium. Pari ratione a vigeo sit vigilis, unde vigilo ; a rutilus, rutilo; aventulus, ventilo. Sic quoque a mulco, mulcito & contracte mulcto, fit mulctilo, unde mutilo. Notandum autem istaec seu diminutiva seu frequentativa, non semper a Nominibus, sed etiam a Verbis serinari, & Verba aeque ac Nomina sua habere diminutiva, quae si sint simplici adiit inutiva, uti illa quae attulimus, tunc saepe quidem in I LO, saepius tamen in VI O terminantur, ut pullulo , nipulo, cjulo, collutulo, postulo , quod formatur a posco, poscito, ct contracte posto, unde demum postulo. Quod si bdiminutiva istaec non sint simplicia sed secundi aut tertii ordinis & quas diminutiva diminutivorum, tunc torminantur in ILLO, uti a sugo, sugulo sugillo; obstringo obstringulo obstringillo; calvo calvulo calvillo, unde cavillo & sexcenta alia id genus. Haec eo fisius, ut constareta conscribo non minus analogice formati conscribulo vel conscribilo, quam conscribillo. Et sane in inclioribus Catulli exemplaribus verbum hoc per simplex L concipitur. Nihilominus receptam retinemus lectionem, idque eo magis , quod postquam haec scripsissem, inciderim in locum Manilii, unde clare satis collugi possit, quod aliis contingit compositis: ut non semper primitiv rum sequantur legem , idem quoque evenire in illis quae sunt ascribo. Locus Manilii in ipsa statim occurrit operis praefatione

.ceria

78쪽

- -- certa cum lege canentem

Mundus ct immense vatem circumscribit orbe. Sic longe optimum nostrum habet exemplar, non circumstrepit ut vulgo, quod sensui non admodum conveniens. Circumscribit, id cst coercet, cohibet & in arctum cogit. Ipse seipsum interpretatur Manilius. Minuta magno Deprensa navis in muri J Magno mari, id est asiatato & magnis assurgente Buctibus, quomodo apud Lucretium, Visesilium & Sallustium.

AD FURIUM.

. Furi, villula nostra non ad Austri Flatus opposita est, nec ad Favoni, Neu sevi Boreae, aut Apeliotae: Vcrum ad millia quindecim & ducentos. O vcntum horribilem atque pestilentem irari villula nostra J Monet Muretus , aut legendum esse rectra , quemadmodum & nos in quibusdam libris scriptum invenimus, aut Catullum ex sua persona dicere, quod tamen de Furio intelligi debeat. Posterius merito reprehendit Scaliger, & dicit virum disertum somniare hoc loco; & sane non est admittenda talis prosopo ij a. Quaenam tamen lectio verior sit, dictu dissicile est. Nos vulgatam retinuimus ; nam certe Catullum pauperem suisse , non uno apparet

Flatus opposita est 2 sic quoque Iuvenalis , lancibus oppositis, pro oppositis pignori. Verum ad millia quindecim se ducentos J Sic est in omnibus libris

antiquis, non ducenta, ut recte monet S caliger, verum nescio qua ratione , dum is summain sub ducit & cum hodierna componit moneta,nctum sit, ut neque sestertii cum denariis, nec denarii cum solatis, ut vocat, conveniant. Cum enim quatuor nummi sestertii conficiane unum denarium, jam clarum est sestertios aueroo conficere denarios , SO

79쪽

An C. VALTRI ubi CAT ut Lu M. 6738oo. Hos si in hodiernam convertas monetam, habebis coronatos aut Philippeos argenteos, quos & ducatones vocant 38o, summula sane hoc tempore non magna ,.qi iam tamen capitalem existimavit Catullus, unde apparet quam vile humina sit aurum & argentum, postquam sitas nobis opes contulere Indi Occidentales.

AD POC ILLATOREM PUERUM.

MINIsTER vetuli puer falerni, Inger mi calices amariores,

Ut lex Postumiae jubet magistrae Ebriosa acina ebriosioris. At vos quo lubet hinc abite lymphae, Vini pernicies, & ad severos Migrate. hic merus est Thyonianus.

Iugere mi calices amariores J Exemplo caret in hoc versuum genere, ut dactylus primam teneat sedem. Libri veteres habent jungere, in aliis ingue. Videtur inger scripsisse Catullus. Glossae optimae, Inger, ει εγρον. Pari ratione biber pro bibere apud Charisium. Fre-qllantes sunt istiusmodi apocopae, praesertim in imperativis. Quod vero hunc Catulli locum interpretantur ex illo Homerico, Ζωροπρονο κερμιρε, id demum recte sit, si illorum sequaris expositionem,

qui ζ ον, reddunt πιλυετῆ, a γ δ G κω & ωρο- annus. Nam alii γρον velut γερον id est vividum , nonnulli etiam &sorsan non male, ducunt hanc vocem a θηρον seu γρον, id est μεγαλως , cum θης & γῆς idem sit. Denique non dolant qui a b ειν, aut etiam aliunde so ari existiment. Verum omnibus his opus est minime, ut cognoscam amariores calices dici hic calices vini vetustioris, cum notum sit vinum vetustate amarescere. S neca Epist. Lx Iv. In vino nimis veteri amaritudo nos dei lat. Ι-psunt hoc docent Plutarchus, Galenus, Plinius, aliique innumeri, notumque ideo marinam aquam addi solitam, quod omnia salsa brevianaarescant.1 2Ebris-

80쪽

68 I. Vos sI OusERVATIONES, Ebriosa acina ebrio oris 4 Ebriosioris pro ebriosiores , ut passim. In Gellii vetustis exemplaribus lib. vii. cap. xx. versiculus hic sc l gitur ; Ebriosa acina ebriosiores, quod licet rectum possit videri, cum notum si comparativos aeque ac positivos aut superlativos junsi genitivis , ut apud Horat. major juvenum, non tamen hoc permittunt Gellii verba , quae clare satis ostendunt Catullum scripssse ebriosa

acina.

Bis merus est Thyanianus J Antiqua lectio habet, Hic meus est TVenianus , quomodo etiam in suo exemplari reperisse videtur Lilius Gi

AD VERANNIUM ET FABULLUM.

PIso NIs comites, cohors inanis ,

Aptis sarcinulis, & expeditis, Veranni optime, tuque mi Fabulle: Q 1id rerum geritis Z satisne cum isto Vappa, frigoraque, & famem tulistis ZEcquidnam in tabulis patet lucelli Expensum p ut mihi, qui meum secutus

Praetorem, refero datum lucello: . . O Memmi bene me, ac diu supinum Tota ista trabe lentus inrumasti: Sed, quantum video, pari fuistis Casu. nam nihilo minore verpa Farti estis. pete nobiles amicos. At vobis mala multa Dii Deaeque . Dent, opprobria, Romuli, Remi que.

Ecquidnam in tabulis patet Iucelli expensum J Nulla hie dissicultas. Ut nunc, ita quoque olim construebantur tabulae accepti & expensi- Si minus accipimus quam expendimus , si jaetura. Sin contra plus accipiamus quam expendimus, tunc omne id quod redundat, lucrum appellamus. Quaerit itave Catullus , an non in illis tabulis seu p