Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

61쪽

ΑD C. VALxRIuM CATu LLuΜ. Ddocet Aristoteles de Animalibus lib. II. Nostro quoque seculo apud Seras aliosque Orientis populos coriis animalium calceantur qui perinde ac homines. Et sane miror id ipsum passim non fieri, prauertim tunc quando crebra clavorum impactione aduo labefactatae& disruptae sunt ungulae, ut nulli amplius sidant clavi. Nec est, ut quisquam objiciat istiusmodi calceos cito nimis ab equis consumi ; huic enim malo ferreorum clavorum suppactione facile occur

ritur.

AD AURELIUM.

AURELI pater esuritionum, Non harum modo, sed quot aut fuerunt, Aut sunt, aut aliis erunt in annis:

Paedicare cupis meos amorra,

Nec clam: nam simules, jocaris una, Haeres ad latus, omnia experiris. Frustra. nam insidias mihi instruentem Tangam te prius inrumatione. Atqui si id faceres satur, tacerem.

Nunc ipsum id doleo, quod clarim Meus me puer, & sitire discet. Quare desine, dum licet pudico: Ne finem facias, sed inrumatus.

Nec clam nam simul ct iocaris una J Proba omnino est lectio, nam mules, jocarisu , Hares ad latus. Es pro eis, ut infra essem pro ederem. Frigida sunt Stesigeri ad hunc locum commenta, neque satis puto Latina. Paulo post rescripsi tangam te prior, uti est in li

bris veteribus, non prius, ut vulgo.

Ab me me puer o sitire discet J Sie Scaliger edidit, quod in libris invenisset, me me puer ostire discet. In quibusdam libris lectitur Zmo jam puer Ositire discet. Sed rectior lectio Meio me puer Asitire G discet.

62쪽

so L V o, s s Ι Οas vΑT PONE di siet. Iambus enim a Catullo in prima quoque sede ponitur, cum alibi , tum in ipso statim initio. Meas se aliquid putare nugaι. Simile huic epigramma vide apud Martialem de Mamuriano. Causa ex eo petenda, quod famelici & siticulosi sint magis salaces, quam bene pasti & obest. Patet hoc in borealibus populis, qui cum epulis & poculis libenter indulserari in rebus tamen Venercis longe minus valent, quam soli vicinae sentcs. Inter boreales tamen populos, siqui sint famelici ut Scoti & alii, ii salaciores sunt ut plurimum Anglis & Germanis. Sensus autem Catulli clarus. Relicto Catullo Aurelium sectabatur puer. . Illum rogat Catullus, ut situr amet;. id enim ni sat, necessum esse, ut & ipsc esurire & sitire discat, s. puero restitui cupiat.

SUFFENUs iste, Vare, quem probe nosti,. Homo est venustus, & dicax, & urbanus, Idemque longe plurimos facit versus. Puto esse ego illi millia aut decem, aut plura Perscripta: nec sic, ut fit; in palimpsesto.

Relata. chartae regiae, novi libri, Novi umbilici, lora rubra, membrana

Directa plumbo , & pumice omnia aequata. Haec quum legas, tum bellus ille, & urbanus

Suffenus unus caprimulgus, aut fossor Rursus videtur: tantum abhorret, ac mutat.

Hoc quid putemus esse ρ qui modo scurra, Aut si quid hac re tritius videbatur ,

Idem inficeto est inficetior rure Simul poemata attigit. neque idem unquam AEque est beatus, ac poema quum scribit. Tam gaudet in se, tam que se ipse miratur.

Nimirum idem omnes fallimur. neq; est quisquam, Quem

63쪽

Quem non in aliqua re videre Sussenum Possis. Suus quoique adtributus est error. Sed non videmus, manticae quid in tergo est.

Relata charta regia J Cum haec omnium esset tenuissima, non mirum est eam maxime aptam fuisse voluminum constructioni. Hoc nomine laudat quoque illam Hero mechanicus in Automatis ; Τουτων ομενων χαμυ- λε τροπατην τ βα πλικῶν λιγομενων - ων αν Υ -

Nori libri , Novi umbilici J Libros hic vocari involucra & tegumenta librorum, recte notat Statius, licet nec exemplum, nec ullam adducat rationem. Haec vero ut cognoscatur, libet modum compingendorum apud veteres librorum, a nemine quod sciam latis hactenus traditum , breviter hoc loco exponere. Primo itaque hoc monendum apud veteres tam Graecos quam Romanos, non tantum tempore Catulli, sed etiam diu postea, raros omnino hiisse libros quadratos, quales proximis seculis maxime in v v suere. Tota lupellectilis libraria & intrem veterum bibliothecae e solis utplurimum componebantur voluminibus convolutis, in sormam columellae seu cylindri, quemadmodum illos vocat Diogenes, cum Epicurum ccc cylindros conscripsisse dicit. Primus qui libros quadratos sive codices membraneos secere instituit, is ut puto fuit Attalus Rex, cuius demum aetate innotuit facilior ratio emundandi pelles ab utraque parte, cum antea non nisi ab una parte conscriberentur, quemadmodum fit in voluminibus. Vcrum hoc esse vel ex eo adparet, quod nullus vetustiorum Graecorum aut etiam Romanorum mentionem tecerit .m P οκα pin aut librorum qui non in rutulum convolverentur. A terum quamvis codicum membraneorum, id est librorum quadratorum usus ab Attalo demum incoe perit, non tamen cessavit prior ratio quin potius non tantum Catulli & Ciceronis seculo, sed & aliquiii Ilii Ostea, totae, diximus, bibliothecae e solis cointonebantur voluminibus, nulla facta membraneorum codicum mentione.

M gno quippe isti vaenibant, cum volumina tenui dc salubri potatoni

64쪽

se L Vos sI ons s Ru ATIO Nas, haberi pretio, utpote quae e facili papyro , propemodum sine arte. sne labore & sine impensis a quibuslibet construerentur. Vilitatem

quidem hujus mercis istud satis indicat, quod ρωπω Ai γυάλpapyrus accenseatur. Et sane ipsa papyri compositioi,oc satis evincit. Quippe non ea ratione qua linum intercurrentibus se mutuo de permixtis tex batur staminibus . sed totum ejus opificium constabat in acu, pectine , glutine ac proelo. Ex papyraceis monumentis. quae in multis supersunt bibliothecis , clarius etiamnum quam ex descriptione Plinii ad paret inas seu filamenta papyri non mutuo nexu colligati fuisse, sed solum transveria serie superposita, & solo colia: rentia glutine, quo vel usu attrito, vel senio dcficiente, sola denuo, adparebant filamenta, ac tum barbata erat charta, ut loquitur Martialis. Ratio vero compingendorum voluminum haec erat. Chartae, ea qu2 diximus ratione, paratae glutine a librariis conjungebantur in longam scriem, pro magnitudine nempe libri describendi, cui, quanto prolixior evaderet, tanto subinde plures subjungcbantur pagnae. Cha

in vacua: c propiore analogii seu pulpiti scrii torii parte a librariis

successive producebantur, eaedc inque peracta sciti tura in aversam &temotiorem analogii tantem recondebantur. Finito opere tot una volumen in rutulum seu si irain convolvebatur, convolvendi initio faeto a fine seu umbilico voluminis. Umbilico autem firmamenti gratia inserebatur bacillus ex buxo, ebeno aliave materia, qui ultimae schedae seu ἐκαπκωλιρι erat annexus. Capiti vero scripturae, hoc est extimat voluminis orae in aversa parte chartae, agglutinabatur stustum membranae, quod erat velut operculum & tegumentum v luminis. Fiebat autem hoc non tantum ad muniendam chartae fragialitatem , sed & ornatus gratia; haec quippe membrana vel croco, vel minio, aut etiam purpura tingebatur, ita tamen ut color interior dita creparet a colore exteriorc, unde bicolora Persio dicitur; ci positis

bicolor membrana capillis. Usu quippe aut vetustate fatiscentibus v luminibus barbata aut capillata, ut diximus, reddebatur charta, ac tum vel sponte sua diffvebat, vel facili negotio excut ebatur a m brana cui cohaerebat, tumque haec membrana cedebat usui puerorum una cuin charta, siqua a tergo scripturae patiens supercsset, unde Massalis , inversa pueris aranda charta. De hac ipsa membrana accipienda sunt verba Ju, malis Sat. viti atque ideo crocea membrana labella.

65쪽

Ao C. VALERIuM CAT ux Lubi . ssImpletur; quae verba quia non intelligerent immutare conati sunt. nonnulli contra veterum exemplarium sidem. Haec autem membranea tabella intus quidem continebat inscriptionem lati dedicationem voluminis, foris autem in parte nempe aversa quae utplurimum pii puteo erat tincta colore, indicem id eli titulum libri, ait reis ostentabat literis. Unde Martialis lib. I I I. Ep. II. Et cocco rubeat superbus isdeg. Sed multo clarius Cicero ad Atticum lib. I v. Ep. Iv. V Iem hi mutas de tuis librariolis duos aliquos, quibus Tyrannio utatur glutia natoribus ad caetera administris et ii que imperes ut sumant membranulam , ex qua indices sunt, quos τοι Gr ci, ut opinor, mρυcους appellatis. Vulgo non recte legitur cum enρυσους verum sit. Sie idem sequenti epistola, Bibliothecam mihi tui pinxerunt constrictio-- m ct siti bis. Has enim: membranas vocabant Graeci, erantque velut stolae continentes & simul constringentes volumen.

liber opi: mus, cujus beneficio inlinita in Polluce loca restitui possunt. Peractis his, supererat circumciso librorum, cujus inventionem Isidorus Siculis acceptam refert, cum dicit circumcidi libros primum in Sicilia increbuisse. Ego tamen malim credere morem hunc aeque antiquum esse, quam sit iple voluminum usus, praesertim cum Aristoteles luculentam hujus fecerit mentionem in problematis Sect. xv I. Probi. vi. ubi docet qua ratione sectio istaec fieri debeati Erigenda nempe sunt volumina ad rectos angulos super planum aliquod aequale, sic ut semo frontis superioris ad perpendiculum respondeat basi seu fronti inferiori. Si enim hac ratione sectio instituatur ac dein explicetur.volumen, sectio erit aequalis& rectilinea. Quod sit volumen non ad rectos angulos, sed oblique erigatur & sic secetur ut circuli non sint aequi distantes ad centrum umbilici, utique sectio non erit aequalis , evolutoque volumine linea sectionis ad parcbit non recta, sed undulata & in minores minoresque successive desinens sinus. G s

66쪽

Ut in volumine A si ad rectos secetur ansulos, iam quoque recta erit sectionis linea. Idem si oblique secetur ut in B efiicies lineam C, D,

quam evolutam seu explicatam nelicem possis dicere, de cujus generatione, variis se is & accidentibus, multa hodiernis mathematicis intacta & tamen consideratione dignissima dici possunt, sed quae explicare non hujus sit loci. Ultimus libri ornatus Crant cornua, quae pumicata utraque voluminis fionte ex auro, argento, ebeno aut denique ebore assigebantur bacillo umbilici. Superiunt di alia haud pauca, de colligatione nempe plurium voluminum eorumque thecis & manualibus , de ratione digerendi illa in bibliothecis , de constructione codicum membraneorum, de voluminibus epistolaribus, aliisque id penus, sed prosecto haec ad Catullum sussciunt& forsan nimia sunt. Unum hoc tamen addo unius librarii munus fuisse omnia haec praestare S perficere. Neque enim ut nunc, ita quoque olim diversa fuere os ficia scriptorum, bibliopolarum & compactorum. Ut apud Graecos unum idemque sunt bibliographus, bibliopegias & bibliopola, sieraue apud Romanos tria haec munia uno librarii nomine compro

ebantur.

Membrana Directa plumbo, o pumice omnia aequata J Plumbo prae-sgnare lineas parallelas, ad quas librarii scripturam suam dirigant, ut nunc, ita quoque olim solenne suisse, non tantum ex testimonio antiquorum, sed & plerisque vetustis codicibus clare satis cognoscitur. Huic usui inserviebat liylus plumbeus, qui dirigebatur beneficio regulae, quae Κανων seu Κανονὶς dicebatur, seu etiam thecae calamariae, quae de ipsa vicem regulae praestabat, ac similiter canon appellabatur. Istiusnodi stylum plumbeum a Graecis, a Latinis vero praeductat vocari jam aliis notatum. Pollux appellat. Hinc praeducere. Attamen non hoc

67쪽

hoc de sola plumbi praeductione accipiendum : quippe qui minio ,

cocco & rubrica libros exornabant etiam illi Q ικάφων dicebantur. Et hinc est quod Iurisconsultorum rubricae paragraphi adpellentur. Et hac quidem ratione patet, quid sit apud Catullum membrana. directa plumbo, licet si proprie loquamur, non ipsa membrana,

sed versus in membrana plumbo dirigantur. Caeterum cum vetusta exemplaria, ut monet Statius, habeant detecta, aliter sorsim accipiendus eli hic locus. Nempe a quibusdam veteribus membranis vel

ipsis oculis testibus, peracta scriptura detergebatur plumbum idque majoris nitoris gratia. Itaque membrana plumbo detecta est illa, inrua nullum plumbi supe si vestigium. Alteram quoque lectionem uppeditat exemplar Mediolanense, in quo legitur De ecta. Videtiitaque possit sic scripsisse Catullus, membrana Desecta, plumbo ct pu-rvice omnia aquata. Membrana desecta est membrana circumcisa, ut paulo ante monuimus. AEquandi autem vocabulum duplici hic ponitur significatione , uti saepe. Plumbo enim aequantur versus, ut scriptura aequaliter procedad;. pumice vero aequatur charta & membrana, cuiar abraditur, quidquid inaequale subest. Sed profecto verior est altera lectio, quam libenter admisimus, praesertim cum constet veteres directa & derecta promiscue scripsisse. Confirmant hanc lectionem Glossae Philoxeni ; Directum, κανονια ορθωθεν, ἰθ-Rεν , καμροιθεν. Et alibi. κα2 μω, derigo. Tantum abhorret ac mutat J Mutat hic passive accipitur,. ut saepe; itaque praepostere secerunt qui nutat rescripserunt. Dicit Suffenum, . licet sit urbanus & scurra, aut siquid tritius & versutius sit scurra , adeo tamen immutari & illepidum fieri cum scribit poemata, ut unicus &praecipuus aliquis sessor aut caprimulgus potius videatur, quam poeta. Minime vero audiendus hoc loco Scaliger, cum legit, aut quid huverritius videbatur, neque enim opus novum fingere vocabulum, cum

vulgata lectio proba sit. trita res est scurra, aeque Latinum est quam sit, Credula res Amor est. Sed nec recte locum corrigit I venalis - - Populi frons durior hujus

Ru sedet, ct spectat triscurria Patritiorum.

68쪽

I. V o s s I Ons s Ru ATION Es, Nam quod trocurria reponendum existimat, id nemini ut opinor persuaserit. AEque ineptum est hoc vocabulum, ac sit alterum. Omnino 'ictoria legendum. Sic vocabantur tunicae strictae, quibus non histriones tantum & comoedi, sed & ipsi quoque patritii & senatores deposita toga & neglecta honoris & dignitatis suae ratione, in conviviis , in ludis & spectaculis, passim & palam spectabantur. Multa

nisi fallor de hoc more habet Lipsus. i. illum vero. transsatum esse a Carthaginensibus, tunicatis videlicet, ut ex Plauto & aliis constat, colligo ex Valerio Maximo capite de spectaculis; Tranflatum autem a Poenicis indutum tunicis M. Scaurus exquisito genere resis cultum imduxit. Sic legendus iste locus qui stustra viros doctos exercuit. Dicit indutum seu habitum transsatum a Poenicis tunicis, ornatiorem factum a M. Scauro, qui simplicem istum amictum exquisito gen re vectis ornant. Multa a Poenis habere Romanos & totam triumphorum pompam ab illis accepisse alibi monemus. Nam sane si pius Poenos triumphase de Romanis, & porticus suos spoliis eorum ornasse, testis apud Servium est Varro. Mantica quid in tergo es J Nota est sal lla ex ,Esopo de duabus psris, unde ortum vocabulum καGνωῖζε e , quod non tantum accipitur, pro in tergo aliquid ferre , sed & pro contemnere, uti apud Suidam exponitur. Hinc est quod apud Dicaearchum Thebani diacuntur κα νω2 υ -νως δικουου, Sed & ηαλαπιν pro eodem dixere Graeci a ταατη humerus. Hesychius ; -iςτ' ωμο- ετ ms. Toles enim ηπλα is pro πλοι ν , ut γεροι iς pro dicebant. Utraque voce usa est Sappho, licet vulgo admo dum inquinati legantur ejus versus, ut alibi ostendimus. Latini dicunt postergare, eadem si nificatione pro . contemnere & vilipende re, significatione sumta a bajulis, qui res viliores ei quae est a te

So committunt manticae , nunquam vero nummos. Vocabula

etiam dictincta habuisse Graecos, docet auctor Etymologici; so λανῖον, μυαραπιον 2- ζ' om θεν. Marsupii loco Romanis er nonnunquam balteus, ut ad Nonium diximus. Et sane Κτη

69쪽

AD FURIUM.

Fυα x, quoi neque servus est, neque area, Nec cimex, neque araneus, neque ignis: Verum est & pater, & noverca, quorum Dentes vel silicem comesse possunt: Est pulchre tibi cum tuo parente, as Et cum coniuge lignea parentis. Nec mirum; bene nam valetis omnes, Pulchre concoquitis, nihil timetis. Non incendia, non gravis ruinas, Non facta impia, non dolos veneni, Non casus alios periculorum. Atqui corpora sicciora cornu,

Aut si quid magis aridum est, habetis,

Sole, 6c frigore, & esuritione: Quare non tibi sit bene, ac beate 'A te sudor abest, abest saliva. . h. Muccusque, & mala pituita nasi. Hanc ad munditiem adde mundiorem, 'Quod culus tibi purior salillo est,

Nec toto decies cacas in anno,

Atque id durius est faba, & lapillis:

Quod tu si manibus teras, fricesque, Non unquam digitum inquinare posses. Haec tu commoda tam beata, Furi, Noli spernere, nec putare Parui Et sestertia, quae soles precari, Centum, desine: nam sat es beatus.

Nec cimex , neque araneus, neque ignis J Facete haec dlata volunt interpretes, ac si ut omnia deesse ostendat, ea quoque deesse dicat,

70쪽

I. V o s s I ons VATI ONEs, quae nullum habent usum , quaeque non habere melius sit, quam h bere. Sed cum mox subjungat, illum nonaimere incendia, ac proinde ne domum quidem habere , malo haec sic accipere , ut per cimicem intelligatur locus in quo lateant cimices, nempe sponda lecti- Cum itaque dicit illum non habere cimicem, araneum & ignem ,

ostendit illum adeo esse egenum, ut nec lectum, nec larem , nec

secum possideat. Pro summae paupertatis indicio posuit quoque haee ipsa Martialis lib. I. Epigr. XC m.

Sed sit nec secus est, nudi nec sponda grabati. de alibi

Nec toga, nec secus est, nec tritus cimice Iectus. Spondam esse locum praecipuum in quo latitent cimices, norunt omnes. Itaque etiam apud Petronium, quo loco dicit Gnithonem subiisse grabatum , adeoque se contraxisse, ut ipsos stin bes ore tangeret. omnino legendum cimices. Cum adeo notum & obvium hoc sit vocab tum , miror doctissimos viros adeo se torsisse in explicandis Adriani Imp. versiculis, qui exstant apud Spartianum. Ubi enim vulgo legiatur culices pati rotundos,quam facile erat cimices pro culicibus reponere. Et cum conjuge lignea J Id est sicca, ut & apud Lucretium , ner-νομ ct lignea Dorcas, sumta similitudine a statuis ligneis, quae fieri nequeunt e ligno recenti aut viridi, sed demum jam sicco, quale

Graeci δαλον & κομαριον vocant.

Atqui corpora feriora J Sic quoque Martialis frigore O faine fucus.

Porro quod Statius hic legat utqui, id minime proin Particula haec non potest hoc loco esse causalis absque detrimento sententiar, neque enim sequitur, ut sint pauperes, si qui sint frigore & fame sicci . Atqui

hic accipitur pro ct certe, ut saepe. Sicciora cornu ' Comu pro inpleria aridissima ponitur etiam in epia grammate, quod exstat in Priapeis; Ductor ferreus inpilaris aeque Laterna videor fricare cornu, cujus tamen sensum non satis assecuti sene

viri docti. Nam quod putant hie intelligi vel quemlibet fabrum fer-

rarium , vel denique opificem laternarum, in eo omnino fugit illos ratio. D inor serreus insularis, hic est Vulcanus, cujus nempe sedes est Lemnus insula. Graeci 'Eλωον dixere, a ducendo ferro. He- .hius; Ἐλωος ο Δωροευαν. Cornu vero igne dure