Libri de arte obstetricia

121쪽

ιο pol vis occludento. Unde languere partuS et frequentes et molesti nisus parum promovent Ob inertiam. Auxilium inprudenti admotione manus ad obicem est, ut amnion Vel humores alii effluant. XL. In re gravi quaestio sit Ot consilium: Postquam in puerperis humor in cava corporis deScendit, morS Ρlerumque haud dubia est. Ad hoc, quia certa Signa Sunt hujus descensus, item, quod interdum occupet, quin membra gra em et insanabilem degenerationem subeant ΡΓOtenuS, quaeΓitUΓ, numne tali in casu expediat, incerte potius mederi, quam proximam mortem certe et otiose opperirii Atqui fortasse

Prodest, mucrone, quem Troicari Vocant, Vaginam, qua Parte uterum amplectitur, tempore quam maxime OΡΡOrtuno , perfodere, ac inclusum humorem paullatim eliquare. Posse ita educi, multis in cadaVeribus ex febre puerperali demortuarum factis a me eXperimentis clare constat. Atque etiam, postquam humor partim .purie in membranas coixit, fieri tamen potest, ut impune intestinis adhaeΓeScat, quandoque imo etiam partes praeter naturam conglutinet. Adde, quod similis mombrana nonnisi tarde aliquando et plures ho-xus , imo dies, post factam exundationem coale Scat, Quare, quod proposui experimentum, tantum abest, ut eo ad Perniciem abuti, sed potius cum foenore uti possis. Tum accidit, forte inStituam.

Puriculose vivitur, ubi pauciores acgrotant, quam m0

122쪽

LIBER TERTIUS.

Affectus, unde Primum maximeque imminet periculum, hic primus curari debebit; interim non Primus modo, Verum etiam Solus.

DESCRIPTIO MORBI, ET CON, ECTURA DE CAUSIS ILLIUS, ET INDOLE.

Etsi morbus, quem descripturus sum, PutreScentia uteri, inde sortassis a passionibus mortalium exstiterit, attamen a nemine, quod sciam, hactenus ObSeruatus et perscriptuS IegituΓ. Qua animadversione facile innotescit, non hic vulgo de uteri gangraena, Vel insequente graVes inflammationes ac Mudem partum Sphacelo, neque de notissima genitalis p tredine : de cancro et maligna Sanie , SCYmonem CSSe. Ea quippe inter illos assectus, et morbum praesentem est discrepantia , ut, juxta periculum, Vix aliquam similitudinem habeant. Vulgares illao affectiones quo is Vitae tempore, vel etiam citra graViditatem ut intra eam possunt infestare; ista Vero labeS plerumque uterum duntaxat altius gravidum aggreditur, licet passim ex ea proVenisse quoque abortus

Eaque putrescentia proprium et peculiarem uteri gravidi morbum Si Stit, quum a tunicae Hunieri corruptela oriri videatur , hancque saltem ρ inem habeat. Vel etiamsi primo ab cervice uteri seu orificio ortum traxerit, medio tamen illius tunicae mox ad interna Subrepit. Est enim singularis hujus putrescentiae natura, ut uterios potissimum et internam faciem occupet. Unde a Vulgata gangraena, utramque plagam indiscriminatim obsidente, cum

123쪽

maxime differt. Hac in putredine exterius ad uterum Vel nulla vel rarior livida macula est, ovariis interim tubis et ligamentis plerumque Suspectis. Quandoque partes iStae 8Olum ex uno latere livent; sed interdum etiam vitii penitus experte S Sunt. Unde probabile est, illarum mutationes aliquando ipsa ex putrescentia induci. Verum saepe etiam Rcollecta in Ventre et circa uterum lactea, sic nominata, mam

At intus quoque in utero putridum Saepe non in ΡΓO- funda penetrat. Tum a contaminata decidua Variis plagiS pernicies ultra Velut ossunditur. Sed intimius saepe pulvedo labia Oris rodit. Ut plurimum elapsis quatuordecim aut pluribus etiam a partu diebus, eo loco, ubi haeserat placenta, aliqui etiamnum illius, aut densioris hic deciduae, ne cultro quidem avellendi socci restitant. Aliquando noxa in Vaginam repit; Subinde tamen, praesertim, infantis capite haud diu in ea morato, incolumiS perStat. Vidi ego persaepe morbum, quippe, ut ViolenteΓ mox ac repentino mortem infert; mox per insidias adducit; nec tamen praetereo, indolem illius diu mihi inter abscondita

fuisse. Ut enim ad hoc usque tempus ignoratum malum aperirem, nequaquam usurpatio oculi in cadaveribus sume- Cit; Sed necesse erat, perituras ex morbo ad ultimum halitum invisere et per idere , et indagare, ut ConStaret tandem, causam horridae Stragis putredinem esse ipsius uteri, quae innumerabilium humani generis malorum puerperarumque inprimis luctuosissimum nox um nunc additamentum noscituΓ. Ita graVidas et recens enixas perire ex convulsionibus Vidi, quae di Ssecto corpore citra exspectatum et Sine ullo praegresso Signo hanc putredinem uteri exhibuere. Aliae , postquam recte ad partum Usque in operis SutS navaVerant, foetu etiam facile excluso, brevi post citra ullam manifestam causam insolenti sebre et fatigatione corripiebantur; insecuta intra biduum morte. Tum Secto cadavere inopinato

Putrescentia uteri apparuit. Complures sebris puerperalis Sustulit; nempe in his etiam inquisitio praeter inflamma la

124쪽

I I O

LIBER TERTIUS.

intestina, peritonaeum et Omentum, cum copioso descensu lactei seri, foedum uterum monStrabat; ac Ubicunque ΠOXnsimilis subest, Omni medicinae refragatur febris. Aliae mulieres succubuere miliari, quanquam cunetis ex rebus atque ex febre ipsa laetior spes fuisset. Aperto corpore uterus in putredine Visebatur, quin inter morbi initia, seu serius, ulla inciderit passio, quae Phlogoseos Vel gangraenae incuteret metum, Vel suspicionem modo. Ita plerumque sit, ut morbum pro cauSa mortis Pronunciemus, qui primae morbi illius mortisque causae nonnisi effectus et Consequentia e St. Sic frustra medemur passionibus, dum illarum interim ignorata Occasio pulcherrimas inter spes conquiescit, et in-

Curata Vitam Subruit.

Quae hic de pernicie uteri notaVi, comperta maXim habeo, nec disputari possunt, utpote ab ipsa natura prodita, nec addubitanda, nisi ab iis fortasse, qui innumerabiles morbo S, cum aptis ad illorum sanationem cunctis remediis, concludi jam pridem in libris somniant, pleraque alia, DOVa et aliena sibi, ad inania referentes. Id quod ego parum curo; Sapient aliquando, dum morbos didicerint spectare,

nec rimari in mortuis fastidio orit. Verum, quae mOX Sequuntur, moderatius subjiciam. Atqui ante Omnia id assero, morbum illum certis tempestatibus CrebriuS Occurrere, praesertim autumno ac brumali tempore,

humido simul frigidoque. Sed promptiores in excitando

malo Certe, Sensibus parum ObViae, adeoque incognitae aeris mutationes Sunt. Deinceps quaedam foeminae praecaeteris infestantur ; plerumque Vitium nec tamen Sine ex ceptione laxas et humidas naturas occupat. Mala nutriti O, graVes Et Protractae aerumnae , Vita Se dentaria, in recluso Praecipue et impuro aere, Vehementer ad perniciem disponunt; interim aliae quoque gravidae, tametsi citra tales errores, eadem non ubique immunes perStant.

Ortus et indoles hujus morbi in Obscuro sunt; interea pro meo judicio haud stricto ad inflammationes accensenda assectio est. Ac etiamsi quaepiam ab initio phlogosis aliis

125쪽

DE PUTRESCENTIA UTERI GRAVIDI.

quando amigit; est tamen maligna ea et comparato ad reliquas passioneS tam fluxa tamque fugax , et a Vera phlegmone adeo diversa, ut a medico persaepe ne quidem animadVertatur , et a gravida ipsa ob lexitatem negligenter, ac plexumque Sine querimonia feratur. UniVerSim tanta est narrati morbi in cursu et assectibus suis, tum in modo, quo mortem fert, inconstantia et mutabilitas, ut nihil certi de eo statui possit. Solus ferme ae Perpetuus ejuS character is est, caracteris sibi esse nihil. Etiamsi novem et nonaginta vicibus ObVenit, centeSima Pe- Currens no us et alienuS adest. Quandoque repente Occidit, quandoque aliquot post dies, Varia ante in corpus inducta vastatione. Barissime ultra Vigesimum diem durat; paucae undecimum superant. ΙmO foeminis, mobili animo et tenuisibra, putrida noxa aliquando conVulsiones moVet, inter quas mors confestim irruit.

Quin imo edoctus periculo sum, a putredine uteri non raro humoris in ventre illuviem alias ius pravas mutationes dudum fuisse inductas, priusquam partus labor inceperit. Qua rerum positione obstetricans, qui gravidae, tam infenSa, ad speciem vero modica admodum Valitudine, miniStrat , pessime Versatur. Ambigua parturitio Segnis est, dolores anomali parum movent, et debilitant. Foetu interim bene composito, ac justa illius ad pelvim portione, ad naturam saepe labor, aliquando etiam paucas intra horas, Cessat. Ubi Vero pol i angustiore moles infantis, seu iniquus Situs est, obstetricans ob necessitatem Vel amore factitandi, opus illico instrumentis, Vel alia industria suscipit. Tune gaudere aliquamdiu de felici eventu, et Omnium laetitia; at

mox alia Scena est: rerum in puerpera omnismodi confusio, Varius malorum confluxus , et inopinata mors. Tum eruditum et rude Vulgus et consanguinei et adstantes minime desunt, culpam naViter in ObStetricium Volvere. Alii aegram ad praematuro S coactam ni XUS, inde exhaustam; alii omissam sibique nimis fuisse relictam arguunt: Vevbo,

quaecunque in simili Occasione consilii, agendique fuerit

126쪽

LIBER TERTIUS.

ratio, Vix tecto honore absceditur. Quod tamen inpostorum facilius ovitabunt, qui meis moniti periculis et Observatis

Signatissimam perniciem habent, a nemine hucusque nec cognitam neque proditam. Est, ubi descriptus morbus nonnisi excluso foetu evolvitur. In quibusdam mulieribus praegre Sso naturali et expOdito partu in uterum et Vaginam, Sine ullis prodromis citraque apeΓtam omnem Caia Sam, acriS adeo ae repens labes irruit, ut ichor ipsa metalla admordeat, et ungues digitos tuo curiosi fusco et diu nihil abstergendo colore foedet. Atque ejusmodi exempla nonnunquam in Deminis contingunt, ad exterius saluberrima quidem forma. Nihilominus uteri hanc perniciem cum sphacelo sermo Scorbuticorum , item cum gangraena ex de cubitu in sobribus malignis et universim cum membrorum illa neci Osi CompaLamuS, quae ΡeL Venenatos influxuS, aut ex generali Corruptione demum in ipso corpore solet induci. Ibi quippe membra similiter ab extraneo potiuS Stimulo, Seu ex latente quadam intus 11OXa, quam a Vera ac Satis assidua, seu intensissima phlogo si dissolvi et sphacelari vides. Haecque sententia adnixa sactis certiSSimum documentum capit, quod cum uteri putrescentia jam ex principio summa adsit virium vitae dejectio, quae neque PaSSionibuS, neque genio assecti ex putredine loci congruat. Unusquilibet, dummodo prudens alioqui medicus, tam-otsi morbi hujus insidias Vix unquam expertuS Sit, Cum aD sectionum, quibus decurrit, singulari anomalia, tum incerto remediorum delectu non modice perplicatur. Quin imo ipse idem, cui, aegrotatione hac saepius Visa, illius aspectus prope familiaris est, Variabili tamen medieatione nutabit, noscitanS quippe, quam parum Valeat in hoc exitio Omnis modicina. Ego quidem, quamVis existimem, miseriam hanc me nosse propemodo, ita, ut ab ingressu saepe indicerem, eamque funestam fore ad diem Vel ad horas declararem, ubi

alii medici, iique non novissimi, ex levitate febris, tum ob

127쪽

DE PUTRESCENTIA UTERI GRAVIDI.

graviorum passionum absentiam sere, puerperas Viat aegrotare affirmaverant; haud tamen significare scio , quid morbo mox dignoscendo ubique sufficiat. Vereor potius, ne in tam mutabili signorum sallacia, ubi noxa abest, aliquando adesse videatur. Indicia enim putredinis ambigua , et parum constantia , imo ex parte mitioribus etiam morbis adeo sunt sa- miliaria , ut de iis apto nexu et ad modum medendi recto

ordine perscribi nihil queat. Cunctae, quae febribus malignis, iisque cum inflammatione complicatis, propriae assectiones Sunt, hanc quoque corruptionem saepissime Comitantur. Verum multa possunt obesse, stante etiamsi putrido. Mori hoc morbo aegras vidi, libero a doloribus ac molli Ventre, pulsu sere naturali, haud Spurcata lingua et immuni capitin

Assectans putredinem ut plurimum ex continuis remittentibus febris est. Raro persectas exacerbationes, aut nOVOS cum manifesto frigore accessus habet. Aegras incertis spatiis incalescunt, ad vesperam maxime, cum sudore nihil le-Vante , cum multo Virium lapsu, Et cruditate urinae. Lingua

humida plerumque et pura, nihilominus ardens et porpetua sitis est. Deinceps, ubi assultus Valido horrore ingruunt, mors pulsat laxes; paucissimae tertium frigus superant. In plerisque aegris exhauriens diarrhoea est, alvo susco- flava foetentissima, interspersis subinde floccis albis , tenacibusque ; pessimi semper in hoc amictu ominis. Item vomitus materiae Viridis mucosae cum simili prope faecibus olei sedimento. Quo copiosior aut facilior vomitus, eo pejus. Lumbrico ejecto, vel pluribus infra Vel per os, salutis Spes nulla. In duabus modo acgris, injectis licet enomatibus, aliisque, quae subtus moVent, remediis, alVus pertinaciter clausa mansit; eae jam tertia die obierunt. Turbata plurimum in aegris secretio laci s est. Aliquando

turgent mammae, Sed humor eVanescit, Vel Sensim Vel Ocyssime. Vidimus etiam ultimo halitu plena adhuc ubera, imo ab morte post muItas horas feriens contuitust in magis nunc turgescere , ac plus continere lactis, quam ad vitae exitum.

128쪽

LIBER TERTIUS.

Atque etiam in lochiis multa est varietas; pro latitudine,

ut videtur, assecti loci in utero. Parca plerumque Sunt, ne CCessant tamen, nec a Sanitate ita recedunt semper, ac loci in tanto malo opinareriS. PutreScente utero, circa pubem praesertim et ad inguina dolens Venter est. Interdum tamen regiones illae ne rudiore attactu, neque ipsa tractatione uteri notabiliter patiuntur. Ipse uterus solito magis minusve expansus, hoc in CaSU, plerumque mollis et laxus; in illo, citra modum craSSUS et

durus CSt.

Malum istud, nisi ocytis interimit, alias insuper ad inferendam necem Velut singulariter intentas pas Sione S COΠCitat: dolorem, intus confluvium, Phlogosin, CaeteraSque turmbas, nec prae erit, nec tolli aptas, ni Si putredo, quacum, quamque propter mortem parant; Sublata ante, ceu princePsxitium, ipsa fuerit. At occurrere huic cum caecacia dissicillimum scito, ut seri saepissime omnino nequeat. Gravidi namque uteri et paullum ante evacuati tantum onus, illiusque cum Vagina, et visceribus reliquis, per raro S nerVOS, aliqua VASa, et de-

bilia ferme in usum ligamenta, laxus adeo, tonuis et exiliSnOXUS CSt, ut in Ventre ceu insolatum membrum suetuet, vix ulla intus Suscepta medicina attingi apetum. Quapropter curationiS Summa, in hac ferme ut in plerisque uteri passio- Dibus, maxime externis praesidiis, illorumque peculiari administratione Comprehenditur, quorum aliqua, dum malignitas non artem modo, Sed et naturam superabat, feliciter probaVi. Quoniam Vero Singulatim illa recenSere longum ac taediosum foret, Putrescentiam uteri omnium me primo detexisse et Scripsisse in praeSentia sati S CSto. Interea aliquas hiStorias et cadaverum extispicia adjung0, quae Veram, quam de Caede exposui delineationem confirment, et dilucident. HISTORIA I. Maria S. 19 annorum, rubris capilliS, Ut tenera Compagine M. Decembris febriens et prehenso nixubus illucescente die ad parientes desertur; brevi ante paSSa Coai-

129쪽

DE PUTRESCENTIA UTERI GRAVIDI.

VulsioneS, mentisque ac sensus impos. Ambabus foeminis, quae aegram adducebant, post illius susceptionem subito degressis, nihil circa proditum. Aegra interim ad lectum commiSSa partus mox Signa dedit. Exploratione, quamvis lenis Sima, Ocyus redire spasmi. Elapsa circiter hora defluxus amniOS, Paullum post Octimestris in conspectu socius est. Brevis Sima mora quoque placenta Sequitur. Utero rite contracto, aegra multum emendari Visa, ut Vix amplius a nervorum distentione metus fuerit. Sed novo impetu confestim obit. Versus meridiem puellae, quae pavientem aliquas horas ante in hospitium Pheda duxerant, denuo adfuere, qua OCCasione ex narratis conStitit, illam sericorum textricem, ipsis laboris et lecti fuisse Sociam, Semper ac egregie ValuiSSO, juxta, quod ante biduum de capitis dolore et redundatione Stomachi quereretur; continuatis nihilosegnius ab illa suetis in fabrica operis. PraegreSSa VeSΡera amicam, quum eX Secessu in cubile r2grederetur, POSi sortem Venti per canalem in partes amatum, torminibus Optam fuisse, ut foetus sibi instare jacturam diceret. Ipsas rem primum jocose tractaVisSe, et quod alioqui serum noctis erat, ne tumultus fieret, in diem detulisse; adventu solis mox adscitam fuisse Obstetricem , cujus monitu aegra protinus, atque ob satigationem,

cui ru fuerit transportata ; in itinere .X UaSmo plures eam spasmos habuisse.

Corpus Vesperi eo die secari iussi. In cranio nihil alieni,

nec, ut in conVulsionibus aSSOlet, turgidae venae. Etiam in pectore immunitas, praeter insatos quiddam spumeo Sanguine pulmones. Aspecto utero, illius collum ad altitudinem , qua Vagina complectitur, totum Putridum apparebat. Eadem labos uterum intus foedaVit, cum maxime, ut in collo, ad partem anticam; noxa caeteroqui, ut Plerumque fit, intra Viscus Vix duas tre Sue lineaS penetrante Soliditatem. Exterius neque maculam habuit. Nec etiam circa putridum nota aliqua inflammationis visitur , Vagina prope aliisque partibus sanissimis. Atque hoc

130쪽

LIBER TERTIUS.

ipsum plerumque ista putrescentia peculiare habet, quo recte a vulgari gangraena uteri Sphaeeloque dignosci non satis

monere possum. In illis circa confectam carnem aliquid semper praegressae Phlegmonis restat, Sanas etiam pOSt mOY-tem partes ab aliis jam ante obitum extinctis fluxe secernens; unde clarum sit, gangraenam ct sphaceiuni actuOSaquadam potentia fuisse inductos. A litor ros in praesenti corruptione habet, hic quippe nulla ambientis phlogoseos, nisi

ab ipsa putrescentia per casum accesserit, conspicua macula

Ost. Unde cito intelliges, istam sphaceli speciem jam morbi intra principia, modo quodam paSSiVO, oriri.

HISTORIA II. Catharina N. 31 annorum, aliquoties enixa, 'UStico , at per immodicam Venerem enervato habitu, sine

graviditatis institutum adiit. Quinto ab ad Ventu die partus

indicia. De nullo hucusque incommodo que Sta continuo appetit, ut ultra Suas portiones, quidquid comestibile obvium Crat, aVide ConSumeret ; Solitis caeterum operibus domesticis solerter, et lubenter occupata, prae cunctis reliquis sociis quum mane invisebam, renuntiat aSsistens Obstetrix, aegYum noctu frequenter alVum SolViSSe, per aliquot horas queri de redeunte dolore in lumbis, et imminere partum digito nosci. FOemina in parientum cubile mandata Versus Ita artam horam Vesperi masculum foetum, tum tribus horis

post altorum edidit. Elapsis circiter horis duabus Sponte etiam placenta exiit, Cum multo foetidoque sanguinis grumo, et copia seri Intra triginta sex a labore horas puerpera praeter Solitos post partum dolores nihil incusabat; nec febris aderat. Verum Ob magnitudinem uteri, Ventri prius volatili unguine tractato, fumigata lintoa impo Sita Sunt. Sequenti nocte profusus aegrae sudor, prostratis Viribus, eum febre et ardentissima siti. Tertio die sparsim ad axillas et si er pectus pete Chiale exanthema. Altera nocte eXhau-xiens Ventris fluxus, meteorismus et dolor. Cessant Ischia. Die quat lo circa VesPeram mors.