장음표시 사용
321쪽
las si pei ficiei internae intermedios ab orificio tubuli
ad summitatem attriti'. te uiuae, partim Vero abolitam grauitationcm aquae suSpensae per vim attractivam, thiii ficilitatam pressionem aquae in Vase contra ponderantis ad maiorem altitudinem, in subsidium vocare O- actus est, quod tamen adminiculum iisdem cum hypo- ille si Carreana difficultatibus laborat. Reliquae , quae fieri possent, obiectione clariores euadent in progressit huius meae tentatae commentationis, qua sententiam meam phaenomen attractionis generali innixam sequentibus propositionibus as riam ibo
Qtιa id duo corpora in uulua et cisuam delata, ad se inuidem accedant, absque potentia 'vani est hactenus co ita extrinysecus i ute, num continuum sciant: Talis mutuus congresus Corari solet Attractio, et Cis, quae hunc congressinu produci , es Cis attractiva.
Talem attractionem dari, adeo euidenter in pluribus corporibus obseruatur, Ut omni iure a sagacissimis nostrorum temporum Physici tamquam phaenomenon generale sit receptum. Q lamui autem caussa huius mutuae accellionis vel Attractionis proXima no adhuc latere omnes fateantur hoc tamen non impedit, quo minus aliorum ess Et tum caussi in Attractione quaerantur; quemadmodum multi effectus ex grauitate corporum deducuntur, quamuis grauitati ipsius caussa nondum sit determinata.
322쪽
Qtii ergo inestionem aliquam ad phaenomenon tale nati irae generale reduXit, ille problemati omnino hactenus satisfecisse putandus est.
Quando Cis attrae lilia congressis semel corporibus indisin ter axit, corpora cohaerere, sisentari, suspendi, Otineri dic&ntur pro Cain corporum stu.
Cohaes igitur talis corporis niu cum alio, Vel suspensio, sistentatio etc. nil est, nisi continua attractio siue continuata vis attractivae actio.
Ullaeclorque igitur pom sensu propositioni primae, mutuo congressa cohasrent , suspenduntur , retinentur: ea
Aqua a Citro suspenditur vel retinetur, et Cicissim.
T. quam a vitro iuspendi, siue illam ab hoc re- Exper. 1 tineri, Xperimentis patet. Quando enim a lux ad tubulum vel etiam ad laminam vitream politam guttatim adspergitur, illa immota adhaeret Qtiodsi etiam Autta Exper. a. ad laminam Verticaliter positam vel ad tubulum defluens ad oram infimam peruenit, non decidit, sed a luminae margine
323쪽
margine suspenditur in 'ti bulo Iutcm motu reti gnido lip inti: cauitaten erils resarbetiir vid. MD h n hv x. c. I. quo ille vitrum inclinetur ad lorigontem : EXI'ς - .guit. A uicto pondere moti secundum Terpendicu huem Figura . AB decidit, sed iuxta hi tu tubuli vel laminae ad insimam oram C deuoluitur siud fieri non , posset, nisii guti P a aliqua: retineretur . Q. , Vitrum . quoque ab aqua aetinetur suspenditur adesinit inimi lamina Experi s. itrea vel eburnea, et imponatur tubulta horizontaliter:
ille ab aqua aegre stirlum diuellitur; et si laminam a desse stim invertas, ut deorsum spectet tubulus, ille non decidit.
Huius Propositionis veritas non solum ex antecentibus clare elucescit dum enim in Xperimentis Prop. II: nihil adsit nisi aqua et vitrum, et praeterea nulla alia vi externa mani est premens et trahens suspensio talis autem nil nisi continuata sit attractio Prop. II. Cor. I. 2.) sequitur necessario, haec duo corpora se multa attrat aere sed patet illa etiam ex consideratione modi suspensionis. hiodsi enim lamina vitrea Am gut-ESper Stae G admouetur, ut cohaesio at glutta non in solo '. a puncto contactus suspenditur, sed basi latiuscula per superficiem vitri diffunditur. Similiter, si tubulus AB ad Euttam G inclinetur in ipso momento contactus ad la- ΕΤ p
tu tubuli tam deorsum ad c quam sursum versus ibi 2 om. VIII. L nuit.
324쪽
sitit. Cum igitur particulae quaedam aqueae ad vitrum succestiue accedant et suspendantur, quae ab initio non in contactum veniunt, sequitur attra Itonem inter imιm et aquam intercedere.
Laudandi igitur sunt omnino ingeniosissimi Viri
qui ieiectis alii hypotthesibus phaenomenon Attracti ni ad hoc negotium transtulerunt. Interim quiuis se cile concedit, in simplici allegatione huius attractionis aquae ad vitrum non subsistendum esse neque enim ad plenariam solutionem problemati propositi sussicit dice re aqua ad vitrum altrahitur Ergo aqua in tubulis a pillaribus ascendit oportet etiam Ostendere, Oomodo et quare aqua ad hanc vel illam altitudinem, sub his vel illis circumstantiis ascendat Verbo leges ascensus explicari debent fricte ex pharn9meno et legibus attractionis. Qilousque Vero sola aquae ad Vitrum attractio huic quaestioni satisfaciat, ex sequentibus clarius patebit, quando
circumstantia ascensi pleniu euoluemuS.
Mercurium quoque a Citro retineri et attrahi quidam voluere dubitare. Sed Veritatem rei demonstrauit ei. Iurinus in Diff. II. Prop. IV. et manifestum quoque est Exser. s. ex eo, quod globuli mercuriale minimi, tubulis capit laribus externe adeo pertinaciter adhaerere soleant, ut abstergi se non patiantur id quod, dum replendis mercurio thermometri, occupatus essem, me saepe incommodo
325쪽
modo expertus sum Sed video me nimis operosum esse in re chira propero igitur ad
Huius propositionis nulla mitem opus esse demonstratione Frs ' . Interim tamen non possum reticere elegans aliquod pliae F s si nomenon, quo attractoto particularum aquearum munia ad oculum demonstratur, et quod mihi occurrit, cum in alio quodam Xperiment faciendo occupiitu essem.
Siphonem ABCD, cuius crus unum AB altius erat amplum, alterum o breuius capillare, repleui aqua. Crus capillare angusti stimum a C ad D sensim crassescebat. Hoc silphone perpendiculariter erecto, orificiis Aet D sursum spectantibus, particuli aque per orificium D protrusia descendit, et annulum sphaeroidem oblongum, qui tubulum circumcirca cingebat, Ormans substitit ear in I P. Cum hic annulus addita noua particula ex orificio D defluente turgesceret, porro descendit in P, ubi denuo auctus descendit et substitit ad DP donec gutta satis ponderosa facta tandem ad C usque deflueret. Cum hi an
nuli S. I. a Zetc. per nouam accessionem ita succesia siue augerentur, manifesto Vidi, e gr. annulit Irinon quiescere, donec augmento suo ditatus suisset, sed quando hoc augmentum ex Orificio D protrusum in viciniam suam peruenerat, multum leuari, et tum demum cum illo illo coalescentem versus a P descendere. Similiter annulus es ad notabilem quantitatem eleuatus superiori annulo Il
' Vid. Iuruit Diss. II. Prop. L
326쪽
in viciniam suam descendenti in occilrsium Venit quod tidem cum annulo a accidit, quando anteceden ad illum appropinquauerat. Qilod iucundissimum spect icuhim luculenter demonstrat, mututam accessiim dari inter particulaSaqucaS, quando in viciniam iustam et requisitam constituuntur.
Partibulas Mercurii ad se inllicem attrahi , vide in allegata Hur. Dissert. II. r. II.
Attractioni essit grauitas molacularum agilearlim.
Moleculas queas Vtcunque parma graCitare tamen et pondus habere, e natura corporis sequitur ita, ut τὰ. . 'i nemo, spero, negauerit. Dubitantem Vero Xperientia docet. Ducatur enim tubus B lateraliter ad angulum rectum in Capylarem angus Em re istum BC, sed longum, et repidatur aqua, ut Iaaec per capillarem C sensim protrudatur per orificium C: idebis guttulam G ab extremitate C pendentem insectere tubulum capillarem elasticum BC, et quo magi gutta accrescit, eo magis tubulum incuruari delapsi autem gutta, tubulum iterum post aliquas vibratione recta X tendi. Aqua igitur sus pensa grauitat , resistit igitur vi attractivae, quae descensum, quem gutta vi ponderis assectat, impedit.
cscente igitur galla quea, crescit res sentia sunt enim pondera in ratione massie, et resistentiae in ratione ponderum, ut statica docet. Corol-
327쪽
IX TUBIS CAPILLARIBUS. 269 Corollarium .
Ouodsi igitur poncla guttae nullis Eliadi , qtiam re actio attrmotionis ullinere potest cohast mntitur, cigritia decidit.
Vis attractilia , quae inter particulas queas interce .fit, non iis gutta retinere et c9hibore potι
Hoc abunde patet per Xperimentum anteceden S Prop. I. , dum primo aqua e orificio C minutatimeX truditur, quae, Ibi sensim in guttam coaluit, tandem abrumpitur et decidit. Probant hoc etiam omnia illicidia. Et fluXus aquae guttatim delabentis, et prosilientis non nisi celeritate disserunt, imo radius aquae prosilientis nil est nisi series guttarum aquearum velocissime sese insequentium.
Patet igitur ratio, quare Cap es aptet, quando in guttam sitis notabilem coalitere, in lamina Citrea e pendiculariter erecta, ut e gr. in senestriS, tandem di saant.
Qitia gutta quea, quae a tiro suspenditur, nihilominus decidit, quando in nimiam molem Xcreuit: Pr. VI. Cor. a. Sequitur vim vitri attractitiam non posse plus sustinere, quam vi attractiva particularum quea-L a rum
328쪽
rum permittit i. e. stra guttulam a citro non pos Ius
ssa ritudo guttae non semper es eadem, sed pro Q titudine baseos a qua dependet, paullo minor et maior se
Guttae in Experimento decimo Prop. I. decidentis diameter lineam ViX aequat. Qilando vero tu Ε per xx. bulum in alium situm detuleris, ut aqua ex orificio C '.' protrusi iuxta longitudinem tubuli BC versus angulum crassiorem B defluat, ibique in nam massam colligatur: Videbis non ilum omnem aquam latius diffundi, sed guttam quoque abrumpendam multo maiorem euadere.
Aqua ad Citrum sortius attrahitur, quam ad aquam iis
Exper. a. Qtiando in principio particula que emuXit ex ori 'ti /Ff 7 scio C, cruris capillaris i siphonis ABC. illa mon continuo decidit , sed pro maiore minoreue eleuatione vel inclinatione cruris C ad origontem I motu retrogrado haerebit e gr. ad D, et guttulam ellipticam GFigura, sormabit. Vid. Fig. 9. A). Aucto pondere per muXum nouarum particularum guttula quoque turgidior et magis prolongata B euadet. Accrescente pondere gutta separari incipit, et lapsum minitari. Separatio autem monsit -proxime ad canalicusiit BC, sed in notabili distantia
329쪽
incipit aqua suspensa in duas partes diuidi C), quarum
superiori ad vitrum haeret, iiserior autem guttam lapsuram G constituit; et in loco diuisionis in collum quasi coantari, ubi se mutuo tangunt et continent. Quod collum primo latiusculum post tuam sensim strictius D)fustum est, xt uneta cint.ictuum retinendae G non sunficiant haec inferior decidit E); pars vero superioricum canaliculo capillari BC stirsium resilit Nimirum cohaesio particularum a lucarum sollicitatur a duabus viribus, ab attra tione vitri, atque a pondere suo. Qilamdiu cohac si ista Sitis sortis si ad resistendum istis potentiis Prop. I. aqua indiuulsa manet. Quando vero pondus ita auctum fuit, ut aut attracti Vitri, aut attractio particularum aquearum mutua Prop. VII. guttam maiorem retinere non possis necessirio disruptio fiet, et quidem in loco debiliori . taodsi igitur mutua aquae cohaesio sortior esset, quam Vis attractiva Vitri necessario omnis aqua a vitro auelli deberet. Hoc Vero non fit, sed vitrum retinet, quod attrahere potest collum, cohaesionis basia exponens decrescit; et gutta pondere
suo uis onusta decidit Aqua igitur non tam sortiter ad se attrahitur, suam ad Citfum.
Phaensine ron plane contrarium manifesatur in Mer LXpς a curio. Huius inim globulus minimus vitro . adhaerens augeatur, Ut pondus vim attractivam vitri Pr. VI. Sch. a. superet tum tota, quanta massa est, cim unum globum coalescen decidit, neque quicquam dummodo purus er-
330쪽
charitis hierit ad vitri superficiem relin illitur '' Me twius igitur Drtjus ad se congreditur, quam a Pro trahitur.
Vitrum ergo aquam GHEM, quam altr it mi quam dimittit, sed retinet quantum potest, nisi potentia Outraria et maior quam is at inustitia aquae aut Vitri accesserit. Hinc fit, gutta aquea, quae sEXp. z. et q. in lamina vitrea pondere suo deuoluitur, semitam quandam madidum post se relinquere soleat, et in genere Omn: Vasta, in quibus aqua colhibita fuit, post effusio nem madida restent cum e contra mercurii nullum superstes maneata vestigium.
Quia superficies vitri non omnem a se aquam di mittit, sequitur, quando gutta delabitur, illam severaliquid de mole sua inter descendendum perdere et mmui.
In explicant ascensu aquae tu tubis capillaribus d singuendum es inter eseolus, qui ab actione Citri in a amet icissam, et inter eos, qui ab actione paxticula; tim aquea rum in se inuicem dependent et producuntur. Huius Postulati aequitas sole meridiano clarior est, ut neminem ore iure putem, qui illud denegare audeat. Hoc enim omnis physicae scientiae scopus et finis est,