장음표시 사용
331쪽
ut singulari uiri offectuum verae caussae patefiant. Interim i amen sietum est, ut plurimi illud non dicam, neglexerint, sed non sitis attenderint, et hinc in deuia deflexi a veritate aberrauerint. Sed intellectus humanus interdum vult admoneri. Qila propter cum in phaenomeno ascensit occurrat itrum et aqua, Vitrtim autem aquam attrahat et Vicissim Pr. IV.), neque minus par ticulae queae se mutuo Pr. V. attrahant suum cuique tribuendum est, et sedulo curandum, ne cautelam hanc ex oculis dimittamUS.
Vbis que datur tinctu erit reum, et particula glira, in debita discntia ibi datur attractio; et si blantia aequa lis 1l, attractio etiam aequalis 6t.
Vt attractio fiat, corpora in debitam distantiam transferri debent, quae si nimia sit, T. ctus omnis irritus redditur. Hinc vitrum in aquam non agit nisi in vicinia, et si vitrum a gutta quea tu iusto separatur, utrumque quiescit. Hoc experientiae est. Sit iam glo F Π ro. bulus vitreus C, circumdatus bique crusta aqueae sphae rica ΑΛΛ, in distantia aequilli AC, quanta requiri tur, ut attractio in effectum deduci possit. Dico, nullum punctum esse in superficie huius globuli vitri, quod non in crustam queam agat, et illam ad se secundum omnium radiorum directionem attrahat , et qui
dem in omni distant i AC aequaliter siue, quod idem est, globulum hunc ab omnibus punctis crustae queae
332쪽
sphaericae aequaliter sollicitari. Vis enim attractiva viis tri et aqtiae semper adest et si cetera paria sint, si e dem est particularum aquearum, et Vitre.ὶrum conditio et positio nulla est ratio, quare num punctum vitriphis attrahat, et alterum otiosum sit Om/ria igitur pum
Figura ita Confideretur grebulas ille Otreus C, tamquam purictum et centrum sphaerae, catus radius es distantia AC, squam is attractis centri iti ei se exerere potes, super ῆcies autem es crus aque ΛΑΛ. ano sphaeram a semio, D A C A A circa diametrum A C A rotando geni tam dicosphaeram attractionis et activitatis, et radius Aces radius attractionis et activitatis.
Radius activitatis, ad gur aqua et Citro attrahitur, es breulismus
Quando tubulus capillaris Xtremitate sua altera ad gintam queam in plano cuiuScunque materiae positam i et in vasculo contentam admouetur et in distamia, quanta minima oculis discerni potest, seruatur illa ta--ΕXper. neu mutationem figurae nullam patitur . laetenus igitur 'ὀμ non mouetur aut eleuatur, sed nanis a census , incipere videtur in ipso momento condultus, in eodem ipsis momento quoque clica sitiperficiem tubuli externam agger 'as a Fieus, , ad uotabilem altitudi aena AElatiatur, in cuius
333쪽
cutias figuram l. inussebonbron in diff. de attriustione spec. Exp. I. studiosui, inquisi ut Cum igitur nulla quan titas nuciis oculi, , tu parua, assignari pollit, quae di , stantiam, ad quam vitrum attrahere incipit AXprimat: sicquitur omnino radium otiuitatis se breuissimum.
Non dico, hunc radium esse in sinite paruum, ratI iri rullum Posset enim sorte detegi per microscopium, et ad radium tubuli capillaris angustissimi, datam et finitam rationem habere Forte etiam mitor est quam , apparet, sed in protractiori distantia debilior, ut effectuS .cius per 'mdusculit guttae attrahendae vel lauandae resin stens Pr. VII), et per vim, qua illa cum plano aut cum aqua in vasculo cohaeret Pr. V.), irritus reddatur. Hoc tantum volo, Vt is attractiva' vitrii intra imites suos a natura conces S coerceatur, nec plus Oncri ei imponatur, quam ferendo par sit. p.,
334쪽
Quia distantia, ad quam alticulae aqrieae ita se inuicem agere incipiunt, tuis notabilis est, ut oculi manifesto distingui possit congressit earum mutuu Prop. V. Dem. ). radius activitatis particu arum aquearum Anglores videtur quam radius activitati Citri
Quia gutta que insignis diametri suspendi a vitro potest EXp. 1 O. 11. et Ta), antequam cohaesit rumpatur, cui diametro tamen radius activitatis vitri breuissimus non aequatur sequitur, utrum plus aquae attrahere posse, quam quo radius eius pertingere potest, mediante cohaesone particu larum aquearuvi inter se quantum nimirum vi attractiva istarum particularum Pr. VII. C. a. sine rupturae metu permittit. illa mi
In tubulo capillari omnia puncta superficiei tam e ternae, quam internae et baseos attrahunt, quando parti cula que intra sphaeram oliuitatis puncti alicuius. trei es constituta. v
Necessiitas huius Propositionis patet e Prop. IV. et XI. Tubulus enim vitrum est, hinc et itri natura ei competit; et quodvis punctum in tubulo, proprio suo activitati radio gaudere concipi potest. Sed actu itarriper. 6. fieri, EXperimenta quoque ostendunt. Sit tubulus Assi, 'Τεμ δ δ' quoad latera o quidem crassissimus, sed cum orificio angustissimo. admoueatur basis B, superficiei aquae: i- de-
335쪽
debis, circa stipei siclem Xternam attrahi a Qirum in forma aggeris eleuati. EXp. 1 . interne vero a illam similiter ad altithidinem quandam BD ascendere. Non dubium hic est, quin omnia iliact. superficiei Xternae atque internae, quibuScum aqua cohaeret, in suam attra stitiam,cXercuerint. Immergatur tubulit pro fiundius seni per idem erit ph.ie nomenon, uicendet nimirum aqua interne ad altitudinem Bia , extern autem siue dicendum cst igitur, similiter annulo Omnes peripheriarum, quae superficiem tubuli internam a b ad , et Xternam ab n e constituunt, portionem suam attraXisse. Qtio ratiocinium itidem erum est, si tubulus ita immergatur, ut aqua Vsque ad e, Vel V., que ad summitatem A ascendat. Qiiodsi tandem ante immersionem digitum superiori orificio A admoueris, ne quid aquae in tubum intret, et post factum contactum retraXeris, videbis ab omni illa lata basi Bo guttam queam suspendi. Qtio item accidit, inversi, tubulo, cum basi A. Tota igitur supescies tam interara quam externa, et bases tubuli capillaris aquam attrahant, quant haec intra spha Wayyy a uitatis compre
ita interna tubuli superficies aeque attrahit atque alia quaecunque lamina Vitrea de tubulis verum esse debet, quicquid de Vitro in genere praedicatur Propositione IX et X. Hinc tubulus, qui semel aquam attraxit illam non totam dimittit Prop. IX. C. I.); et quando in tubulo sicco inuerso quantitas attracta delabitur ad orificium alierum, illa semper aliquid de mole sua amittit.
336쪽
Γtia in denique talis tubulus ad sensum Honari euacii se stur; numquam tamen omni aqua, attracta Terlacte iri- uari potes restas canaliculus aliquis ' astraeus tenu is mus, interiori concauae supri iciei tubuli uetsi agglutinatus, ita, ut lac ratione . tubulum diametri, breuioris, quam
ante attractioncm fuerat, nanciscaris.
ita etiam actio vis utractivae a singulis punctis contactus Xercita Pr. X. xbi lii ac quali cit sequitur, quodvis punelum snpescio intereae tibuli ea illaris ceteris tribus aequaliter ait chrae di ulla igitUr stratio, quale annulo supremo huiu, uipei sici ei, cui sun m aquae attract te superficie S Chaeret et ntigua si plus ivtuti, tribuatur, quam reliqui superficiei annulis isti supremo aequalibuS. Si enim nane, aequaliter attrahunt, Unanes tiam aequaliter retinelit Prop. II.) quatenus haec retentio a sola vi propria attractiva annui intra xi ri pro scis itur Pr D . CVr. . .
Ascensus aquae et u lentatio eius in tubis capillaribus; qui diametrum habent, duplo radio Miuitatis maiorem mn dependet nice et in elate sola actione Citri Famat Nahente.
Sit tubulus capillaris ABC cuius diameter δ' C d, sit maior quam duphis radita, et uitati xitii ciui b: dico, Cylindrum aqucum, sin prehensiim sub basi BC, et
337쪽
et altitudine comaenienti BD, non attrahi aut sustine i totum unice et immediate a vi attractiva vitri. Qitia enim viti tu non agit extra sphaeram activitatis 1liae Pr. I. XI.) igitur, quaecunque et quotcunque puncta in intero superficie tubuli imaginatus sueris , singula tamen non agent, nisi in distantia per radium istiuitatis sitae I expressi non igitur attrahunt ac uam immediate nisi illam, quae intra sphaeram huius radii delata ierit, et reliquiarum attractio necessario ab alia quadam vi dependet. Similiter quia vitrum immediate retinere aut sustentare plus non potest, quam attraxit Prop. VII.): ideo etiam pars cylindri illa, quae a vitro non attracta est, et tamen retinetur, necessario ab alia quadam visestentari debet.
Cyllinde igitur aqueus sub basi BC, et altitudine
AB a comprehensus in duas partes diuisii esse sippo Figura σε. ni potest in canaliculum aqueum sit perficiei tubuli internae proXime adhaerentem p et dr; III canaliculus Figura Is e meris annulis aquei constare concipitur, ut FGEH, quorum Luitudo aequalis est radio activitatis FE HG b; imma autem altitudinem a conficit. Altera Vero pars est cylindrulus restans, Hq. comprehensiis sibbasi H, cuius diameter est d ab et sub eadem altitudine a quarum partium sola tilia, Ita a Cirtute 'traotilla citri attollitur et sistentatur, canalicidus es; cum interea cylindrus mediante alia stadam Pilari et retineri debeat. Corol-
338쪽
α8 DE ASCENS A ME Corollari um 2.
Qitia radius actita itatis vitri est breuissimilis Pr .XIII): sequitur canasiculam illa temι4sMinu fore, et tamquam lamellam subtilem cylindricam concauam concipi debere; imo ortasse aequalis est canaliculo illi Prop. XIV. C. I. ,
qui post euacuationem in tubulo restat, aut certe non multo maior Sequitur etiam, differentiam inter cylindrum, cuius baseos diameter est d, et inter alium, cuius diameter Izd-2b, esse Xiguam interim tamen, quia ab constans manet, quo angustiores tubuli sunt, eo minor est ratio diametri ad 29.
Qitia radius vix perceptibilis est diametri vero tubulorum, quale ante conficiuntUr semper quantitatem vicitiaque signabilem habeant semper plus suae in se recipiunt, quam actioni peripheriae suae interioris immediatae competit.
Quia Cylindrulus II non attrahitur aut sustentatur immediate a virtute vitri in tubulo autem nil sit cognitum, nisi vitrum et aqua huius attractionis et si sentationis cauissa necessario a aqua ipsa quaeritur. De hac enim constat, Prop. V. quod ipsius particulae se mutuo attrahant, et quod vi huiu mutuae attractionis, vitrum tu attrahere possit, quam radius suus Pr. XIII. Cor. a. immediate permittit.
339쪽
IN TI IS CAMILLARIBUS. - 28 IPROPOSITIO XVI.
Sine citractione mutua partio lilai lim aquearia nulla eleuatio cis suspenso seri potest, in tubis capillaribus.
Pone attractionem muttiam particularum aquearum evanescere thim nulla errat ratio, quare X. gr. annuluS
infimus iuperficiei internae tubuli ad oram orificii, plus attrahri, quam intra sphaeram activitatis sitae cadit; et quia annulit stiperficiei proXimus maiore attrahendi virtute Pr. XIV. Cor. a. non pollet, quam primu S, nulla quoque est ratio, quare annuliis primu portionem suam attractam dimittat, et sit periori cedat. Nihil igitur aquae attolleretur, si nulla daretur particularum aqueariam cohaesio. Pone autem, tubulum repleri ad altitudinem debitam, modo qualicunque, tum vero anni hilari mutuam cohaesionem H, inter particulas aqueas: ne Figura cessirio cylindrulias H delaberetur, et nil nisi canaliculus Pr. XV. Cor. I. aqueus restaret, ultra cuiuS latitu dinem radius activitatis superficiei vitri non pertingit.
Nullus igitur suspensioni locus oret et Cera es Prop0sitio.
Absque cohaes e pateticularum aquearum igitur, ne canaliculus quidem ormari potes haec enim est, qua mediante aqua distans in viciniam punctorum supersciet internae iuXta longitudinem ubi fertur, t intra sphaeram activitatis cadat. Tota igitur agris quantitas in altum Guatur a C attractrice supersiciei internae tubuli , mediante Tom. VIII. Nn co
340쪽
cohaesione, quae inter partibulas queas se mutuo attrahen tes et insequentes intercedit; quia praeter hanc cohaesionem Pr. XV. Cor. . nulla ali virtus cognita est.
Quia vis attractiva particularum aquearum non nisi guttam Prop. VII. sustinere potest qua nimium aucta cohaesio Pr. VI. Cor. . rumpitur patet ratio, quare in tubo maiori, cuius radius maior es, quam guttae con venit, nuda leuatio aut sustentatio locum habeat numque idem est, ac si per resistentiam gutta vi attractiva a nihilaretur.
Ingressu aquae in tabum capillarem ressit aqua in
vase i Quae attractionis, quae inter particulas queas intercedit; et i grauitatis.
ΕΗςr Quando aqua ad bellam in vase consistens tubum capillarem admotum intrare debet tunc guttula intrans in monticulum eleuatur supra libellam. Dum igitur haec guttula situm suum pristinum relinquit, et altiorem occupat, auulsio quaedam a reliqua massa fieri debet, quae in abolita cohaesione particularum consistit. Avulsio igitur per cohaesionem sumaminatur. Porro monticulus ille violenter eleuatur, quia vi grauitatis Prop. I. in ratione pondusculi sui, tu parui, deorsum potius quam sursum nititur. Pars igitur virium eleuantium impendi debet in superanda cohaesione ista particularum aquearum, quae