장음표시 사용
371쪽
DE THERMOMETRIS CONCORDANTIBUS ara
Cum enim opera potissimum danda Tt, terminii maliquem tragoris magni constatuem qua be:i relincas, donec consectum sic instrumentum id, quod ab aere, cuius calor per hortatas subinde mutatur expectare vix queaS: numquam tutu eri S an diuisio graduum cum l- uisione massae mercurialis exacto conueniat igitur methodus certa sit, oportet, primo, o in potestate artificis sit, eundem semper frigori gradum conseruare deinde, xt sciatur, quomodo se habeat Volumen mercurii in calore aquae seruenti ad Ohimen in isto determinato et fixo frigoris gradu, in Thermometro . f. s. Terminum fixum rigoris ipsa aqua gelascens nobis exhibet. Quemadmodum enim aqua nonnisi ad certum gradum calori effervescit et ebullit, qui augeri nullo igne potest ita etiam ille calor non nisi ad certum gradum minui potest, etiamsi aquam in intensissimi r goris viciniam, quod Umquam arte aut natura producitur, reposueriS. Tali autem gradus frigoris est, quando ita gelascit, ut illa iamiam in glaciem conuerti incipiat, vel saltim glacies in illa non liquescit id quod per exper menta luculenter constat, quae pro inuenienda varietate caloris aquae fluentis in flumine Neva institui, et de quia bus ad Ill. Societatem 1 3 . et Ias retuli. g. 6. Thermometrum, quibus memorata β. s.)experimenta feci, fuit unum e secundariis elissianis cuius capacitas in OOo parte diuisii erat, et in quo Mercurius in aqua gelascente semper ad gradum Isamum constiterat. Cum repeterem experimentum Thermometro alio Mercurius similiter ad eundem locum haerebat. Tom. VIII Ar-
372쪽
σ1 DE THERMOMETRIS CONCORDANTIBUS
Arbitratus igitur sitim, hunc gradum i Jbbmum esse Verum terminum frigoris aquae gelascentis; et iuxta hanc hypotlaesin aliquot thermometra conseci, quae omnino per
secte conspirare videbantur. Sed suspicio mihi subnata
est, ut de veritate rei dubitarem, cum obseruarem , re
liqua Thermometra secundari Desistiana, etsi in eadem aeris temperie, Vel in aqua eadem gelascente reposita, Plerumque no duobus, pluribusue gradibus inter se di DKrre. Cuius discrepantiae caussam, quemadmodum hic loci non est pndagare ita illam plane nollem in deficientem autoris ira iustriam reiicere. Vt tamen cognosce rem, quod nam e secundarii cum primario maxime conueniret praesente Cl. DA. De Isis primo Thermo- metrum meum in ipsum fluuium glacia tectum demisi, quod iuxta praediet: im hypothesin consegeram, i certo constaret, nullam mutationem calori aquae factam esse; deinde etiam expertus sum, quomodo se Mercurius in Thermometro Delistiano normali haberet in eodem fit gore. Inuenimia autem, Mercurium in me haerere adas ad*m gradum cum in altero tantummodo indicaban
tur 1 9 seu quod idem si 1 9. gradus unde disserentia et graduum se manifestabat. q. . In hac rerum incertitudine operae pretium duxi ad experimenta confligere; quae duobus diuersis modis statui, et nunc paullo fusius recensebo. Odus
Tab. XXIII.alter hic erat. Sumsi Thermo metrum Vacuum, e tu-FAS' bo A et cylindro C constans et pondus eius per bilancem quaesiui tum repleui cylindrum et aliquam partem tubicita, ut Mercurius in aqua gelascente e gr. circa A
373쪽
DE THERMOMETRIS CONCORDANTIBUS arct
haereret, et pari modo in pondus Mercurii inquisiui. Quo i icto Thermometrum immisi in aquam bullientem,
i terminus B innotesceret, ad quem Mercurius in lutius aqu:le calore ascenderet. Longitudinem viae , quam pler- cur tu a calore aquae bullientis ad calorem gelasiccntis Ampercurrit, mensuraui; et reposito iterum instrumento in aquam gelascentem, totum spatium istud Mercurio addi to repleui, et huius denique augmenti pondus inueni. Alter modus talis suit. Sum Thermometrum simile vacuum; ponderaui, et in aqua gelascente ad plenitudinem ubi usque Mercurio repleui. Inuento pondere Nercurii transtuli instrumentum in aquam bullientem, et expulsa per huius calorem omni superflua artione quaesiui pondus Mercurii restantis, et terminum denique ad quem ille in aqua gelascente descenderet, obserUaui. Ex his datis calculus emergebat pro determinandi diue sis voluminibu Mercurii reflantis, et applicanda scala diuisionum Totam autem Massis Mercurii, et capaci tatem vitri assumsi diuisam in OOOo partes aequale8. Bilanx qua primo sita sum, suit pharmaceutica cum eo pertinentibus instrumentis. Mensura sui decima pars lineae, quarum decem pollicem, duodecim vero pollices
pedem Anglicanum constituunt. Thermometra adhibita vocabo A. B. C. etc.
In Thermometro A. quod vacuum pendet a8 .gran. erat Pondus Mercurii in aqua gelascente
'ma cum augmento Mercurii in B. IS9O. gr.
374쪽
a1 DE THERMOMETRIS CONCORDAXTIBVS.
Ergo augmentiam ipsiam, spati tam
Longitudo viae AB IG. dec part lin. Ex his datis sequens emergit calculus Nimirum, quia, uti est Massa totalis ad OOCOO: ita sunt massae partiale ad quaesita reipective erit IS9 IO OOo mo 861 Q 98 6 ἶ
Porro quia in spatio ΑΒ continentur Mercurii 29. grana; ponamus, tubum eousque produci, donec Omnem Mercurii massam capere possit; erit longitudo spatii, quam adimplet Massa 1861. gr. OzIS J d. p. l. ergo longitudo totali pro Massi totali ta O59l: dec pari. lin. Q lapropter erit 2 39 Z; IO OO OO QOz Slἴ:98 6 l aet 2O59 ὁ:1O OO OO II 6 Sa εἶ a.
Sum Thermometrum aliud B. , pendens asar. cuius tubulia ratione cylindri paulo angustior erat. C su accidit, at esset aequale cum priori Pondus Mercurii primi in A 86r. gr. sed una cum augmento in B m 188 9. gr. Ergo augmentum ipsum 28. gr. Longitudo viae AB Iz5. p. d. I. Est igitur iuxta proportiones consuetaSI 889 IO OO OO IT 1861 9851 G ἰet 1889 1OO OOO S: 1 82 . Porro
375쪽
DE THERMOMETRIS CONCORDANTIBUS. si
Porro longi itido ubi pro Massii I 86I, erit III 216OO Ergo longitudo pro Massi totali zzzz I92sἶ
Retinui Therni ometrum antecedens, et Mercurium, qui in aqua gelascente steterat ad B, pepuli per aquam bullientem usque ad D et spatium BD postmodum addito nouo Mercurio impleui Erat autem Pondus Mas te totalis TI I92O. gr. Si iam ponamus affini partialem iuxta EXp. II. suisse I 889. gr. erit augmentum in BD TA I gr. Longitudo viae BD Is 2. . d. l. Vnde sequitur: I92o: Iocio Oo I 889:9838s et 192O: IO OO OO II I SI E JPorro spatium pro massa Mercurii 188 9. erit et I δε Ergo longitudo totalis pro Mercurio, I92O. gr. α 2I8O DQtla propter erit ISO DIO OO OO I 9:9838 D. II et 2I8OI IO OO OO asa: 161 I l , quae est longitudo viae a Zero ad frigus aquae lascentis. Qitia vero nulla ratio sussiciens est, quare augmentum Mercurii in Experimento II sit tantum 28. gr. , cum tamen in Experimento primo fuerit m 29 gr. et Massa partialis in utroque sit aequalis ' 861 gr. Quia etiam
spatium, quod Massa Mercuri L 1889 in Experimento Rr a II et
376쪽
51 DE THERMOMETRIS CONCORDAXTIBVS.
II. LIII. occupat, diuersum sit, nimirtim 2192sζἶ, et 214 9I , cum tamen cetera paria sint seqttitur numerum S 89. .ilsi, accepitaim esse. Quodsi igitur loco illius Onatur 'o 89 . gr.
Porro longitudo pro Massii partiali a I. gr. est a s a d. p. l. Ergo longitudo pro Massa pari 180O. gr. erit' 22I 6 et longitudo tota pro Massa totali zas et 8 Quapropter 2 328 IO OO OO 221 6 98 a
quae est longitudo viae AB a Zero ad rigus aquae selascentiS.
Repleui Thermometrum C. iuxta mollimi alterum f. . in aqua gelascente Mercurio ad plani tuuinem x Sque, et suit Pondus Mercurii totale I9s I. gr. Pondus Mercurii restantis post expulsionem in seruida ta 1922 gr. Ergo portionis elapsiae pondus 29. gr. Longitudo viae, quam Mercurius in gelida descendit GTq. p. d. I. Qinpropter erit iuxta proportiones consueras: 19sI IOCO OO 'Isaa: 98513 ἰ et 19s1:1Oo Ooo et Q 14 86 Ii. Porro
377쪽
Porro longiliado ubi, quem adimplet Mercurius restans ' et 8 d. Ergo longi itido totalis pro massi totali II 6 db d p. l. ut apropter et I 6I: IO OOCO T 2 78 98s Ia et asI6I: IO OO OO a q. I 86 II; d. p. l. quae est longitudo viae a Zero ad gradum frigoris.
In Thermometro .)Pondus massae Mercurii totalis est, asso. gr. Pondus Mercurii restantis 'ISI 2. gr. Frgo Portio lapsa a 8. gr. Longitudo spatii, quod portio elapsa occupauit 's O. d. p.l. Qita propter erit . Ss ODIO OO OO 25 12 98sO9.ἰ ζόitemque asso: IO OO OO 38: a 49OIL. Porro longitudo ubi pro Massa Mercurii rest into TTI 68O, p. d. l. pro Massa totali a Saso. p. d. l. Erit ergo a SasO IO OO OO a 68OQ983O9ζζζζόet 8asO IO OOOO STO 1 9OS Ag. Ex his obseruationibus Variae determinationes deducuntur pro diuidendo spatio AB a termino caloris aquae bullientis ad calorem aquae gelascentis Distant enim hi duo termini iuXta EXPerimentum I. a g. gr. sule rasa circiter
378쪽
Vtut autem fatendum sit, primo obtutu diuersitatem ingentem videri omne tamen discrimen fortasse ab errore aliquo minimo , qui e nequitia bilanci ponderumue obseruationibus facillime se ingerere potuit, obortu est, ut aut pondus masi e totalis aut partialis, aut fortasse utrumque minus ulte determinauerimus. q. . Vt igitur errorem detegamus et prosequamur, ponamus eram esse hypotlaesin, quod mercurius e calore aquae summo ad calorem aquae minimum viam percurrat, quae est ad spatium reliquum, quod occupat xtos 2:IOO OO, et quod Volumen Mercurii expansi ad contractum sit, ut O OOOQ98 8. Inde sequitur, Massa inuentas partiales esse ad Massim totalem, ut 98 8 IO OOO, itemque vi Isa IO OOO Sit igitur error in Masta totali, erit iuxta EXp. I. 98 8 ΙΙ. III. I)z
Quodsi vero massam totalem Xacte ponderatam esse, et errorem in partiali restante iacere putemus, similis ori tu disserentia: EXper. I. IO OOO: Is et 89O: 28, ἰ a quo et differt a
379쪽
Videmus in experimento primo, numerum 189O, quiqilantitatem massi totali e obseritatione erutam X pri mit, non differre a numero I 889, quem hypothesis suggerit, nisi na quarta parte niu grani interim tamen hanc minimam differentiam nihilominus in caussa esse, cur terminus elationis sesqui gradibus profundior poni deberet. hiemadmodum vero in experimento primo Massi totalis iusto maior assumta sitit ita e contrario in eXperimento secundo dum casis accidit, ut lassii par tialis utrinque aequalis esset iusto minor assignata st. Et, quia error semel admissus alios plures gignit, non mirum est, quod in experimento tertio, in quo massipartiali 188 9 gr. perperam pro Vera assumebatur, disescrentia maior Orta fuerit, quae omnino minor euasit, cum massae determinatio altera, nempe I 89O. gr. subsit tuebatur. Pari modo in reliquis Xperimenti quarto ni mirum et quinto ni grano non aequiparatur. q. D. Verum enim Vero non platandum est, hypothesin hanc adscititiam veram esse, quia tam prope ad obseruationes accedit sed eo ipso, quia res ad minutias redit, iudicium potius suspendendum cst. Qtiodsi enim pliam adoptate velimus, in qua longitudo iac AB ite gr. Vel, quae in diuisit nae Thermometri Deristiani primarii locum obtinuit I, videbimus, illa aeque
bene, im aliqua e parte accuratius cum Xperimentis
concordare. Sit enim Longitudo AB, vel Massa partialis in illo spatio contenta Ita: ἱ, erit iuXta