장음표시 사용
381쪽
s. 11. Ex his speciminibus patet, Xperimenta nostra ad lii res laypotheses adplicari posse, nec quicquam stabile X inde concludi. ira propter, tiam ut illiscrentia omnis ab errore quodam profici Scatur, qui adeo exiguus est , ut vi adtentionem mereri ideatur illum tamen plane non negligendum esse intelligimus quin potius exinde sequitur, si ad certitudinem ali illam cruenire velimus, O ctiam ad quartam partem grani in P nderand i massi mercurii scrupulosbs csse debere. Hunc in suem denuo ad Xperimentorum repetitione, confugi, et loco sellacis bilancis pharmaceuticae aliam accuratiorem elegi n. mirum illam, quae a 'Graubandi sub no-muae bilancis hydrostaticae descripta inter instri inaci itaphystica academica reperitur, et Ondusculis minutissimis instructa est hiae inueni, sunt sequentia.
Thermometrum . quod pendet in OO gr. repleui Mercurio m aqua gelascente ad plenitudinem usque erat Pondus Massae Mercurii totali as S . gr. Pondus Massae partiali restanti as 28. gr. Portionis igiti r Xpulsae I9 gr.
In Thermometro . quod pendet 1 6 . gr. erat Pondus Massi Mercurii totalis a 2 gr. Pondus Mas te partialis post
expulsionem restanti 269 I. gr. Pondus ergo portionis Xpuli te gr.
382쪽
adi DE THERMOMETRIS CONCORDA TIBVS.
In Thermometro G. quod pendet q. 84 gr. pleno, erat Pondus Massa Mercurii totalis ssue gr. - post eXpulsilonem restantis Sq. O gr. Pondus igitur portionis Xpulsae Il gr. 12. Ex his obseruationibus sequentes emergunt calculi. Nimirum, uti sunt Massii Mercurii totales ada ooo oo ita ast 1 partiale ad quaesita respective muse Propter erit iuXta Exper VL as IOCO Oozzzas et 98 So m
383쪽
Sed nec albi hypotheses multum abitidunt Sit enim ΑΒ mi A
VII. et a 2: 269 si C, ' - 2691 LVIII. - tas 35 I:s IIa L; al οἱ 'Ilf. I . Dices ita nos pristina laborare incertitudine. Verum, si cui libuerit, rem ipssim tentare, ille mirari desinet, qu ire nullum Xperimentum, omni licet uni et circumspectione, et eadem methodo inlli tutum cum altero conspiret. Xperietur enim mecum, in ips Mercurio latere ineuit.ibile si cessitis impedimentum. Ab hoc videlicet separari non potest proprieta, naturalis, qua particul te suae niti tuo se attrahunt. Qi locis igitur . gr. hcrmo- metrum vel in rigore vel in seruore ad plenitudinem Iepleas, rarissime obtinere poteris, haec Iepletio X-
384쪽
1 6 DE THERMOMETRIS CONCORDI TIBVS.
acte ad libellam fiat, sed plerumque Mercurii summitas
aut depressior aut altior erit ori sicio ubi, neque minus a margine orificii quasi fugit, et in tumorem eleuatur, quiniator est pro maiore diametro luminis tubi. Hinc omne discrimen ad minimum quendam globulum mercurialem reducitur, qui quidem si deficit superaddi, si abundat, nullatenus userri potest, Unde etiam xi cauetur , quin pondus verum Mercurii aliquota parte niti grani im
f. os. Cum igitur propemodum desperandum sit de talibus Xperimenti S, quae de accurate inter se conspirent, ut plane nulla laborent differenti liberum nobis erit, talem eligere hypotlaesin, quae cum Obseruationibus quam proxime conuenit. Inter omnes autem illa pro portio optionem mereri mihi Videtur, quae Massam me
curii partialem in B ad massim totalem vel longitudi
neni viae AB, quam Mercurius a summo calore aquae seruentis ad infimum calorem aquae gelascentis percurrit, ad totam vitri capacitatem ponit Iso IO OOO, vel in Thermometris maioribus mos O ODIO OO OO Quamuis enim non negandum sit, tria ultima AEXperimenta, et imprimis NI μ η, potius AEXposcere, si AB i la: quia tamen non persecte correspondent aeqUe ac cetera scrupulum animo relinquUnt Ratione autem, quae ad illius proportion , optionem me determinant, sunt sequentes: quia, quamuis similiter, Ut omneS, ab obseruationibus discrepet, in omnibus tamen mediam sere distan tiam ac differentiam seruat deinde ipsi est, quae ad ex perimentum Thermometro clistiano normali f. 6. fi ctiam quam proxime accedit Tandem nulla diuisione
385쪽
DE THERIMO ME TRUS CONCORDAXTIBVS. et
sic a graditum commodius adaptari potest. Denique, si q loque Oiaeretur thim non esse Verisii naam differentia magnitudinis r. iduum iuXta reliqua hypotheses concin-n:itorum in Thermo metri minoribus, in quibus gradus Vi L lin. raro in eam aequant, insensibilis evadit. Di ui datur enim scala in Iso partes, et longitudo graduum sit ziblin. si eadem scala diuidatur in Isa. r. erit dissicientia graduum .', lin. si autem ni issio fiat in 14 9 p.arte, erit differentia graduum 4 , lineae. Sit auteni longitudo gradu in ista a prima 4 lineae tum erit differentia graduum in diuisione secunda, Min. et in diuisione tertia III, lineae, quae igitur cum impos
sibile sit, ut in oculos incurrat, merito pro insensibili habenda est. q. 16. Methodus igitur uniuersalis, construendi Ther-
mometra concordantia , talis esto:
Fiat instrumentum vitreum, cuius pars inferior est cylinde amplior, superior tubus angustior Magnitudo in strumenti potest esse qualiscunque. Proportio inter 'lindrum et tubum seruetur talis, quali susticit, ut gra
diis in scala diuisionum sitis distingui possint quo maior ratio est spacitatis cylindri ad capacitatem ubi eo maiores fiunt gradus optima est, si diameter cylindri est . . e s linearum , longitudo et Vel a pollicum diameter tubici vel , lineae, longitudo IO. Vel Ia pol
licum id quod solo intuitu ficile diiudicare disces , ubi primum breui exercitio habitum tibi adquisiveris. Tale
instrumentum repleatur Mercuri puro, qUOVsque placuerit quo i icto immitte instrumentum in aquam bullientem, Vt
386쪽
als DE THERMOMETRIS CONCORDAXTIBVS.
ut ei curius ascendat, vel si superabundat, illum e pelle. Terminum summum , ad quem Mercurius quiescit, obserua, itemque et ei minum infimum, quando instrumentuna in aquam gelascentem transtulisti. Longitudinem interualli intra hos duos termino divide in Iso partes aequales adscribendorum numerorum principium esto ter minus summus diuisionem denique continua insta terminum infimum, quo usque ubi longitudo id concesserit. Quia obseruatum est adtenus Petropoli, Mercurium iii summo aeris rigore parum descendisse ultra gradum et OO Vm: igitur pro captandis variationibus aeris unicit, si repletio ita fiat, ut Mercurius in rigore aquae gelasicentis circa tertiam partem longitudinis ubi hi creat; hunc in finem, si depressior erit, aut Mercurii massa debet augeri, si longitudo ubi id permittit, aut capacitas cylindri minui debet si altior portionem de Mercurio de
mere oportet. Quodsi ero thermometrum pro inueniendis multo vehementioribus rigoribus inseruiat opus est, ut terminus frigoris aquae in mediam circiter longitudinem ubi incidat. Atque hoc modo Thermometrum consectum erit, et si plura iuXta candem metho dum adornaueris, Omnia inter se concordubam in calore eodem, in diuerso autem magnitudinem differentiae re spectu voltiminis Mercurii indicabunt. f. I . In construendo et replendo instrumento itemque et in adaptanda scala cautelae quaedam ct artificia obseruari debent, quae nunc placet adiungere. Notum est inter artifices, cylindrum et tubum non
posse combinari, nisi sint eiusdem materiae vitreae Cylinder
387쪽
D THERMOMETRIS COX ORDANTIBUS azy
linde in infima sui parte in guram conicam ducitiir,
seruata in apice eius apertur angustissima. Repletio fit,eXugendo aerem per alterum ubi Xtremum, x Mercurius per apicis inferioris aperturam intret, vel, si Vercurii copia tibi suppetit totum cylindrum in illum immittendo, i sua grauitate intret. Repletum insti umen tum inuerte, applicando digitum ad ubi orificium, et apicem claude ad flammam lyciani, quam per alium tubulum vitreum, qui in capill irem ductus cst, celerrimo assiis. Ne flamma nimis ad Mercurium appropinquat, oportet cylindrum adore quatuorve linea Vacuum relin quere, et propterea partem Mercurii, si abundauerit, extubum dimittere. Qitia hoc modo inter apicem chiusti me Mercurium spatium X illi aere repletum ille fici loabigitur, si ubi summitatem duobus dexterae digitis prehendas, atque ita perpendiculariter suspensi, instrumento
dexteram manum ad sinistram allidas Saepe una alte raue succussione aer omni avolat. Quodsi vero res minus succedat oportet, It ad manu laabeas filum tenue
ferreum, quibus Musici tuntur, quo si per tubuli orificium ad cylindri apicem immissis bullulas aeris reli
quas tetigeris, irae cedentem fili Xtremitatem insequentes reciprocatis aliquibus motibus ficile Xtrahentur. Si sorte instrumentum non uis, aut nimis repletum fuerit,
huius ipsius fili ope mercurius commode addi aut demipotcst, si in primo casti iuXta illud per insundibulum tenue insunditur ita enim Mercurius ad num hilus sili descen dit, ad alterum vero aeri spatium relinquitur, ut auo lare possit, id quod multo melius est, quam si infundibulum tubulo capillari longissimo instructum adhibue Tom. VIII. Tt ris,
388쪽
11 DE THERMOMETRIS CONCORDA TIBI s.
xis, quia hi ficile distringi initidi in altero casu per idem
filum admissi, aere Mercurium superfluum dirimes, diremptum autem ficile Xtrahis. Ad obtinendos termisenos caloris et rigoris videtur quidem sussicere, ut solus cylinde aquae immittatur; sed securius est, ut totum instrumentum ad bellam sere Mercurii immergatur, cui fini super ignem urceus altior argillaceus aut serreus ii seruit Aquae gelascentis frigus maXimum est in ii in glacie tecto, aut in vase quodam amplo, quando ingruente magno gelu aeri Xposita crusta glaciali obducitur. Coctio fiat, quando altitudo Mercurii in Barometro satis notabilis est, quae aliquando continuari et igne urgeri
debet, ut summum calorem obtineas et si hira The mometra conficere VeliS, talia tempora elige, quibus aer candem aut non mustum differentem specificam grauitatem habet. Pro notandis termini et mensiurando inter uallo para tibi asserem e ligno duriore, vel si placet ex orichalco duo pollices et phlues latum, dimidium classum, longitudinis conuenientis: Xsculpatur sinus sitis spatiosus pro locando cylindro, It aqua bique appellere possit. Inferne applicetur sulcrum ligneum, aut, quod mellius, ferreum, ut sedes instrumenti inuariata maneat, et, ne fluctuet duobus locis tubum retinaculis X filo ferreo aut cannabino firma. Porro super duas lamellis chartae durioris duc lineam rectam subtilem atramento, et se cerae molliori post tubum, ad asseris superficiem applica heram ad terminum rigoris, alteram ad terminum caloris quando iam instrumentum in aqui tene tur has lamellas tam diu hinc inde move, donec li
389쪽
D THERMOMETRIS CONCORDA TIBVS rat
cXacte respondeant; quarum linearum distantiam te inope circini optime menturabis. Tandem uti per assercineXpande chartam glutine, duc in ea duas lineas longitudinales parallelas, intra quarum cancello tubuS Xcurrat, et opes lamellarum memoraturum vel si Mercuitu, in aqua bulliente tubum Xaete adimplet. sola applicatione instrumenti quaere in linei duo puncta eterminis alii tu . dinum respondentia. horum interuallum diuides in duas partes aequales, parte dimidias diuide in tres alia S partes has sextus subdiuide icrum in quinas, et singilla, di uisiones quatuor punctis aequaliter a se inui cm distantibiis interstingue Ita ductis ad lassii gnata luncta lineolis subtilibus parallelis, Tarasti scalam, et applicito sitro, totum instrumentum linea: non possunt separatim in
charta duci, quia, quando deinde aggliuinatur, c madorem glutinis X panditur, et hinc Vera diuisiui mutatur. Cui vero placuerit sica him aeri incidere , captis terminis inseparata lamina id peragere, et fictis diuisionibus illam assi-gere poterit. Otificium ubi globulo ceraceo clauditur, ne pilii uulentae brdes illabantur et ad consieruandum Vacuum. Pol t quidem extremitas ubi, in quo Mercurius in aqua bulliente non summum ascendit, in tubulum capillarem duci, et tercurio per calorem ii latato, aereque X pulso, hermetice
sigillari: sed aliud incommodum inde nascitur Qtiodsi enim
in transportando Thermo metro Mercurita succulsione patitur, ille in globulos dirimi solet intra tubtim , quorum retiniendorum caussi orificium iterum aperiri cberet. 18. Non opus es e mihi videtur, multis verbis praedicare insignem ficilitatem uita methodi, quae alias operosillimas longe antecedit, dum secundum illam intra TQ a Pati
390쪽
11 DE THERMOMETRIS CONCORDANTIBUS.
paucas horas machina leui negotio construi potest hoc
enim crspiciliam 1 harum crum intelligentibuS, et qui periculum Moerimenti facere cupiunt. Rest it potius obiectione, aliqua occupare et refellere , quae contra illarii in medium proferri possunt. 19 Dici potest, experimenta nostra non exprimere persecte era olumina diuersa Passae mercurialis, in diuersiis caloris gradibus, quia ob cylindri vitrei contractionem et dilatationem, quam patitur, dum X aqua frigida in bullientem et vici Isim desertur, non eadem xb que cauitatis amplitudo conseruetur hinc quoque δε signatam propositionem 5 O. IO OO inter respectiva maiasas Mercurii et capacitates vitri falsiim esse. I ihil habeo, quod regeram contra veritatem obiectionis. Sed nec institu tum nostrum est, quaerere, quae sit grauita specifica massiemercurialis sub diuersiis voluminibus in diuerso statu caloris, in genrre oportet no potius scire specialiter, quoirodo se habeat diuersium volumen in diuerso statu caloris, quatenus me tu, in instrument , cuius capacita Cariabilis es, contin tur. Imo, si qui esset, qui eram diuersualcm et ratiotiem voluminum Mercurii per Vario gradu caloris dilatati assis
gni re sciret nullum tamen commodum ad hoc negotium in 'e redundaret, quia naturae effectu ab Xperimentis non
possiu leparari, et xitrum semper dilatabile manet. Qiaodsi igitur calam graduum secundum longitudinem tibi, cuius capa, ita ob cruisitiem laterum inuariata supponi potest, iti 1 taveram Thestin diuidere esses illa nihilominiis numquam veram Mercuri contra istioncm indicatura esset clam e contra, si quae dissientia ex hac vitri pri 'prietate oritiar, Cuae tamen parua est, illa cr Omnc gradus, qua iuXta methodum