장음표시 사용
561쪽
pulatura esset. Sed Martino illa praecipua erat cura.ne tribuni cum jure gladiorum ad Hispanias mitterentur. Pia enim erat sollicitu Ado ipsi, ut non solam Christianos, qui sub illa occasione erant vexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret.
Gomodo cum Herefricis agendum,sententia Erasmi.
IN Apologia adversus articulos aliquot per monachos quosdam
in Hispaniis,exhibitos, trirc scribit Erasinus ad Alson sum Mauricum archiepiscopum Hispalensem, titulo quarto sic a monachis distincto, contra sanctam Hsi reticorum inquisitioncm. In Paraphrasi Matth. 13: Servi qui volunt ante tempus colligere etiZaniam, sunt qui Pseuda postolos & hqresiarchas gladiis ac mortibus existiniante medio tollendos , cum paterfamilias nolit eos extingui , sed tolerari, si serth resipiscant in E Zizaniis vertantur in triticum. Quod si non rcs piscant, scrvcntur suo judici, cui poenas dabunt aliquando. Hqc ille. I a. Ad hunc articulum abunde responsum arbitror in supputationibus ad Bedet propositionem 3 a. respondi & Latomo , qui nonnullis visus est obliquc me suggillare , ut supervacancum sit
hic eadem repetere. QuotieS mecum reputo, quam execranda ressi h resis & schisma , non possum damnare legis licci durum
cauterium : rursus ubi considero qua mansuctudine Christus plantarit, alucrit, provexerit , stabilieritque luam Ecclesiam multis seculis, vix reperio quomodo tuear exemplum quod hodie videmus in nonnullis, qui opiniones scholasticas ilico pertrahunt ad carceres & incendium : veluti nunc exuri videmus Iacerdotes, qui pucllam qui cum habent consuetudinem , malunt appellare uxorem, quam concubinam. Equidem talibus mederi soleo, non patrocinari: nec in hoc haec mihi dicuntur, quod talos velim esse impunitos: tantam illud admiror, quomodo tanta se veritas conveniat cum ecclesiastica mansuetudinc. 6 3. Non eli meum probarc aut improbare principum mundanorum lcge: habent suum jus , habcnt lita consilia, habent suum judicem , cui rcddituri sunt rationem. Mea paraphrasis Evangelicae
parabolae sensum cxplanat : qui si verus est, si Christo dignus, Tit si proba-
562쪽
si probatis orthodoxis interpretibus placuit, si multis seculis usu
ecclosiae comprobatus est,cur reprehenditur aut si reprehendendus est, cur non pariter in jus vocentur & illi Uiquc ad aetalcm Augustini, hoc est plus quam quadringentis post Cbristiun natum annis, niisquam legimus orthodoxos implorasic Caesaris praesidium adversus haereticos , quum id frequentissime factum esset ab ipsis haereticis. Nunquiam iamcn hoc exemplum imitari visum cst orthodoxis, doncc Donatistarum & Circumcellionum huc per pclleret pcrvicax & insanabilis insania , nimium diu tolerata. Nam praetcr schisma , quo non aliud exitiabilius si processisset, gitabant, vulnerabant, injecta in oculos calce aceto temperata exoculabant orthodoxos,alios occidentes,alios ad homicidium metu mortis adigentes.Nec mitiores erant in seipsos quam in alios,uutro sibi vel gladio: vel si gladiorum non esset copia, praecipiatio neceni accerscntcs. Quid multis p tanta crat rabies , ut nec ab ethnicis principibus tolerari debuerint : nec a Christianis. etiamsi nulla fuisset haeresis , aut schisinatis crimen. Per hos quum nulli licerct esse quietum , nec ullus esset insaniendi modus aut finis , tandem inter episcopos agitatum de implorando Caesaris praesidio adversus Donatistarum intolerabilem impro
s q. Mansuetioribus, inter quos fuit D. Augustinus, non placuit imploratio prophanκ potestatis ad negotium Ecclesiasticum, existimantibus non tacere episcopoS aliis armis uti, quam verisbo Dei, procibus: & 1i malum foret insanabile, anathemate, hoc
est, separatione a communione. Hoc erat tum extremum ecclesiae stipplicium : Be sicut apud Jurisconsultos, civilis mors diciatur exilium : ita apud Apostolos & horum successores, poena capitis crat, ab ecclesiae consortio submovisse. Ad hanc sententiam non sollim invitabant exempla Christi , apostolorem de martyrum : verlim etiam metus propellabat, considerantes fore periculum, ut fi ageretur terroribus , pro haereticis fictos haberent Christianos , majore Christiani gregis ecrnicio. Verum ubi vicisset aliorum sententia, resque bene cessisset multis hac seia veritate corrcctis, qui vel inviti manserant in ea factione, vel ambigui , vel errorc modo seducti , sortiter probavit Augustinus, quod prius improbaverat. s s. Sed tamen adversus tam iuriosos latrones ac scarios veri Diuiligod by Cooste
563쪽
prim4m nec corpus cujusquam attingerer, nec quenquam facultatibus excuteret: 1ed tantum ecclesiarum haereticarum facultates adorinodoxoruin ecclesias transferret:ad quas qui transire vellet , &iis quas prius habucrat,& iis quas inveniebat, uti frui posset, tanta
mansuetudine,ut nec clericis & cpiscopis resipiscentibus suus honos adimeretur , tandem es mulita caeteris indicta non adminium gravi: qui quum esilant pauci, nollent resipiscere. Et adeo nihil tentatum est de occidendis tam immanibus bolluis,ut quum prius cdl-ctum Macedonii ni fallor praesidis sic ambiguis verbis csset propositum,ut haereticis videretur minari necem, ni resipiscerciat, Augustinus illum diligenter admonuerit, ne quenquam intorfic Cret,
quum hoc jus ex constitutionibus Caesarcis haberet, laudetq; quod edicto posteriore verborum ambiguitatem explicuisset. Idem admonet praeter alios Dulcicium tribunum, ne quem capite plectat. 3 6. Ex his satis liquot, quantum illorum animus abhorruerit ab hac confiscationum, carcerum, suppliciorum , incendiorum saevitia, quae nunc quibusdam & nimium & sola placet, praesertim ex eorum numcro, qui persectionem Clitistianae pietatis profitentur, quorum omne studituri esse decebat mederi potius quam interimere, M legum sinceritatem sua interccssione mitigare. Nunc etiam ultra principum cdictum saevitur ab istis clementiae magistris. Caesaris edi m habet, Legitime convictis : quam hoc interdum fiat legitime, mea nihil rosert: tamen multis incognitum non est.Nam hoc hominum genus sere nullis legibus paret,nec ccclesiasticis nec prophanis: sed quicquid volunt, Sanctum est.* . Mihi nulla placuit unquam haeresis, nec ulli unquam favi, faveo , fauturus volum haeretico , nisi spe medicandi, nequis me suspicetur haec mea causa dicere. Nullum abstractum ab ecclesiae caulis adiunxi mihi : sed ipse constantissime persiliens in ocelesiae
contartio, nonnullos ad illius societatem revocavi. Τanthin loquor de quorundam laevitia,quos oportebat osse mitissimos, tiamsi principes terrerent gladio, si qui cpiscopi pro sua autoritate po-wltatem ad improbotum terrorem exercrciat. Nunc contra fit, ut illorum saevi iae monarcharum ac praesulum autoritas cogatur frenum imponere. Eoque hu)us negotii principatus lammis ecclesiae proceribus delegari solet, ne istis liceat, quicquid libet. Quid autem quorundam scditiosis apud populum voci serationibus, saevi -
564쪽
3Iis DE MAGO ROM ntiaque prosectum sit, res ipsa loquitur. Fortassis h longinqua regione nonnunquam scribunt principi quod volunt: ille rescribit,Si sic
habet res, sumatur supplicium. 6 8. Hoc rescripto non liberantur, sed onerantur illorum conscientiae. Praeterea cum judex laicus pronunciat ex illorum relatione, non ex cognitione causae, totum judicii pondus in ipsos recidit. Jam mihi confer episcopos ecclesiae procereS cum monachis conser sit carios Donatista; cum his qui sorti dixerunt monachorum ordines non esse necessarios ecclesias, aut in concionibus Christi spiritum invocari docentius , quam virginem matrem , alit se dubitare , an horum temporum consessio sit instituta ab ipso Christo , & an sacerdotum coelibatus sit juris divini: confer lenitatem Caesareae constitutionis vix impetratae a Theodosio, & consor atrocitatem suppliciorum, quibus nunc agitur cum idiotis , ctiam in qualemcunque induetis errorem , desiderabis plane in nonnullis exeniolum ccclesiasticae mansitetudinis. Sed postea, inquiunt, lex non uitu causa lata est se-Verior. Non damno cauterium , tantum doleo tam a*crum remedium Christianorum peccata meruisse: & parricidarum suppliciis indolesco , tamen hunc dolorem publicae tranquillitatis repectu
6 9. Eodem modo sum affectus erga illos , qui quoniam sanari non possunt, neccssarici tolluntur,ne plurcs trahant in tuom. Quicquid agit legum fortasse necessaria se veritas, certd sacerdotum M monachorum cst studcre sanandis potius, quam extinguendi S.Principum constitutiones nunqnam improbavi, qualiquam & ipsos oportet legum rigorem ad Christianae moderationis lenitatem, quatenus licet, deflectere. 6 ro. Multum enim interesse debet intcr principem ethnicum,& Christianum : rursum plurimum interest intor prophanum principem de ecclesiasticum. Postremo nonnihil intercit inter praesulem autoritate publica praeditum , & monachum aut theologum, quorum est cum omni mansuetudinc docere. Quale est autem,olim nullis theologiae scholis institutis , solo Dei verbo feliciter pugnatum csse cum haereticis : nunc cum orbis cetobribus Academiis sit plenus, articulis & fasciculis rem tantum gerip Quid autem reprehendi potust in Paraphrasi, nisi quod non meminerit de Constitutione monarcharum posterioribus annis inventa id non licuit, eo,
565쪽
Ι N ν A M I u M P OE N I S. FIT quod illic Evangelistam facio loquentem , qui constitutionem illam non noverat: nisi debui sic illum inducere loquentem : Usque ad annos octingentos Christus neminem haereticum vult occidi, sed post illud tempus exorietur alia lex , ut exurantur. Inepti nimirum imaginantur , 1 ermonem hunc me dici his temporibus, cum dicatur ab Evangelista priscis ecclesiae temporibus. Neque
Christus illic agit de gladio principum , cum ecclesia tot a Christo pata seculis egerit sub principibus othni eis: sed de studio loquitur
Apostolico cum mansuetudine pertrahendi omnes ad salutem , exemplo summi pastoris , qui venerat non ad perdendas animas , sed ad 1ervandaS-6 m. Ita fit, ut haec mea interpretatio non officiat principum constitutioni. Nam illa docet mansuetudinem evangelicam , non
adimit principi jus gladii : illa praescribit quid illi congrueret
tempori, non quid in fine sicculorum exactura esset hominum improbitas. Nonnullae principum leges ad terrorem eduntur verius
uam ad exemplum. Atque ut profani judicis est eximere gla-ium interdum, quo unius interitu servet multos : ita quoties c ror, aut casus, aut aetas excusat crimen , dc spes est correctionis,
debet meminisse Christianae clementiae. Quin & illud inspiciendum, an monarchaejus habeant, ob quodvis delictum , capitis poenam indicere. Tum illud etiam videndum, an principes volucrint ob quemvis errorem, qui videri potest haereticus, hominem tradi flammis. Etenim si certus est error, nihil hic opus cst theologis , cum tantum sit cognitio facti: si dubius est , non est cujusvis theologi, sed Romanae sedis potissimum, de Articulis fidei dubiis judic3 e. Multo durius est ob articulos non solum dubios & controvorsos, verum ctiam leviculos hominem flammis tradere. Sed multo durissimum ob titulos , quos ipsi suo arbitrio confingunt subinde novos , hoc est contra doctores scholasticos, hoc est suspcctum , hoc scandalodcs , hoc contra laudabulem consuetudinem , hoc male sonans ut jacet , hoc impertinenter dictum , & hujusmodi innumeros , ut nihil sit , quod non aliqua pateat calumniae , si malevolus accesserit animus: ει interim tamcn disputant , an ecclesia possit condere novum articulum fidei , quum isti quoties commodum est , gignant. eos in ipsa cognitione , nonnunquam & post editam sonte
566쪽
s II. Res agitur per relatores, deputatos, ac iudices monachos , nec sincere, nec legitima juris ibrma , pronunciant in carcere tres priores, monachis duobus testibus, & apparatur rogus. Haec nescit princeps, cujus lex praetexitur, privato quorundam odio serviens , cum in publicam utilitatem lax edita. Haec quoniam fieri compertum cit, admonendi erant principes: quae tamen admonitio nec haereticos vcros & insanabiles lublevare, nec sinceros inquisitorcs gravare debet. Constitutio quae in Cod. libro primo. tit. dc Haereticis Manichaeis & Samaritanis, sertur octava, 1blos libros & chartas jubet exuri: doctores tantum capite pleim, discipullis decem librarum auri mulcta dicitur: cos vero qui non solum audiunt illos, verum etiam contemptis principum legibus , libros illorum apud se servant, manifestum haereselis favorem praesci rentes , in exilium deportari jubcr. Nec haec tantum constitutio serit quoslibet haereticos, scd nominatim Manichaeos, Apollinaristas, & Samaritanos, qui manifestam doc bant blaspiamiam. 6 13. Hujusmodi sere sunt quae praecedunt eodem titulo, quae jubent inqui litionem etiam usque ad capitis poenam cxtcndi: sedcxprimunt certas haereses. Similiter eodem libro, titulo de summo Trinitate, &c. Arianos exprimit. At hi spoliabant Dei filium , & multo magis Spiritum Sanctum veritato divinae natutae. cmadmodum Apollinaristae verum hominem ncgebant , detrahcntes illi meliorem hominis portionem, nimirum animam h manam : Donatiani furiosi latrones erant, non solum pcstilentis. simi schismatici. Non hic agebatur, an haec confessio fit instituta, Christo, an constirutio hominis pura obliget ad crimen, an
symbolum sit frustulatim editum ab Apostolis, an Apostoli caltae-,rint linguam Graecam : sed de Majestave Christi, deque summa Christianitatis. S 14. Jam per Pontificum constitutiones , quae sunt in Decre
talibus libro f. titnio de Haereticis, & in sexto eodem numero ac titulo, convicti, dc in errore porsistentes , aut in haeresuri a juratam relapsi, tantum jubentur tradi curiae seculari: quanquam hic Glossemalographi de suo adjecerunt , Aut comburantur Iquando Pelagianus aut douinianus ex Caesarum edictis dicti in inuicta. Nunc ad ignem pertrahitur , qui dubiter, an Romanus
pontifex jus habeat in purgatorium. Et olim in sy nodo episcoρο-
567쪽
m IurAMIUM POENI s. tum haeretici citati reddebant suae doctrinet rationem: convictis libera erat optio, utrum mallent ipsi in suum dogma pronunciare anathema, an simul cum dogmate seriri anathcmate: hoc est, a columunione separari. Nam haec tum erat poena ecclesiet gravissima. Berengario, qui non de consessionis origine , neque de purgatorio postulatus erat, sed de veritate torporis Christi, ne tum quidem vis est adhibita , cum seniet dimissus in eundem errorem esset relapsus. Nunc interdum monachi vanum spargunt rumorem, moκ veluti suspectum pertrahunt in carcerem : ibi disputant suo more, notantur articuli, & parantur fasciculi. 6 I s. Linum sumigans non extinxit Christus, nec arundinem uassatum confregit. oviculum ab initio persequutus est lupus,la autem semper tolerantia vicit.
Censura issigniam Iurisconsultormn de Lamiis, quis 'niten
tes, mas evitaηt corporales: nec in criminali s
AT in sagarum patrocinium annectam censuram eximii Jurrisconsulti pauli Grillandi de Sortilog. Io. volumine Tra
de singulare, quod istorum apostatarum due sunt syccies. Una est , quet inpliciter retrocedit a fide, & sequitur cultum & obedientiam det monis : altera est, quet postquam Christi fidem abnc-gando reliquit, se dέccit ex corde suo, iterum se baptizat expresse in nomine diaboli, & aliud nomen sibi superimponit. Licet utraque species sit damnata: prior tamen, si inccatum suum revocat, admittitur ad poenitentiam, & evitat poenas corporales : tsicut hqretici. ut l. Manichetos. C. de hqreticis. Indentidem theologi authores Mallei, in tertiet partis initio, qu stione 3 s. his
verbis docent: Ex corde vero apostatet si nolunt resilire , ut heretici impcenitentes, tradentur cur et seculari. Si autem velint, recipiuntur prout hqretici poenitentes. Juxta c. ad abolendam. g. poenitenti. de hqrcticis lib. 6. Concordat Raymun. tit. de ap
stolica. c. revertentes. Ubi dicit: inod revertentes ab apostasiae
568쪽
perfidia, cum fuerint haeretici, tanquam revertentes ab haerea sunt recipiendi: & hic sumitur unum pro alio. 6 2. Et in a. parte Decretorum, caus. a S. quaest. s. episcopi: Ex praemissis authoritatibus colligitur , qudd arioli, aruspices, in , cantatores & sortilegi, atque caeteri hujusmodi sectatores abclesia sunt eliminandi: & nisi resipuerint, perpetuo excommuni- . candi. Sed qubd in ultimo Acquirensi ea. Ea quae fiunt per inca tatores , non in corpore, sed in spiritn fieri dicuntur, Augustinus in libro de Civitate Dei idem videtur asserere, ita dicens: Quae maingorum praestigiis fiunt, non vera, scd phantastica esse probantur. Quarc criminali actioni hic nullus erit locus. 6 3. Si urgeatur hic denud propria carum consessio e cum D.
Joanne Francisco Ponetivibio Placentino, Tractat. volum. x. de Lamiis, respondere audeo : Cum tales personae sint illusae, ut diactum est, ergo debere dici, earum confessionem etiam csse erroneam , nec admittendam. l.error. & l. cum post. C. de Juris & fact. ignor. No. in l. de aetate. q. fin. ff. de Interroga. action. Conscisio enim debet continere verum de possibile: ut per gi. Bald.& alios in l. I. C. de consess. per glos . in c. si . de consess . in 6. ff. ad lcg. Aquit. l. inde Neratius. j. lin. Sed ista respuunt jus & naturam : ergo non sequitur : Istae mulieres sic confitentur , ergo sic est. Nam
consessio longe distat ab actu vel actus possibilitate ) ει quicquid
est contra naturam, deficit in suis principiis , ergo naturaliter est impossibilc. 6 4. Praeterea in criminalibas regulariter non statur soli consessioni rei, ut per Bald. & Αng. in l. 1. C. dc consess. & dicam infra in a. no. Nec obstat, quod dicit Bald. in d. l. si quis non dicam rapere: quia rius dictum procedit in haeresi , in quantum perficitur seta mente & cogitationc : quo casu bene, ut inquit ipse : quia cogitatio mentis, quam solus Deus novit, non potest aliter pronari, quam per confessionem : ideo statur soli confessioni. Sed consessio , de qua in casu nostro , continci actum ab extra, &. minus possibilem de jure & natura , ac etiam mimis verisimilem : & ideo potest dici, quod licet, quoad ca quae credunt, si standum conses sioni earum, quoad punitioncm: quia talis credulitas pondet ab animo & voluntate : non tamen quo ad hoc , ut quia sic sit, vel sic fiat, sicut asserunt. Hactenus ille. Nec est quod hic lex Cornelia de sicariis & veneficis mihi obtrudatur , quae situm Diqitired by GO le
569쪽
Praeclara eximii jurisconsulti Alciali δεηtentia, es ex cyraeamo
historia de Lamiarum innocentia.
NArrat item D. And. Alciatus , haereticae pravitatis ut vo-- .cant ) inquisitorem in sub alpinis vallibus , advorsus haereticas mulieres, quas Vcteres Lamias, nos Striges vocamub,
inquisivisse , & supra ccntum flainmis consumpsisse : quotidieque ceu nova holocausta, alias super alias Vulcano obtulisse , e quibus non paucae helleboro potius quam igne purgandae videbantur: donec rustici arreptis armis vim illam inh1bcrent, & negotium ad episcopi judicium dcserrent. Et post: Et quamvis aliqui cx maritis, magnae fidei homines , assevcrarent eo potissimum lcmpore,
quo illae in ludo & choreis sub Tellina arbore sui sic dicebantur, se
exploratum habere, in lecto potius secum fuiss): tamen rcspondebatur, non illas, sed cacodaemonem potius, uxoris forma asi impia marito illusissc., a. Atqui ogo replicabam: Cur non potius cacodae moliem cum suis daemonibus, illam vero cum marito fuisse,praelum is p Cur verum corpus in feto lusu, phantasticum in vcro lecto comminisceris p Quid hic opus est utque adeo augere miracula, & non tam Theologum quam mρὰτ . . . agere, saeviore iue partem in poenis cligereΘ Constabat ex illis actis , semu in eo ludicro per quandam mulierculam nomine Jrsu appellato, omnem illum appara' tum, nancq saltatrices cum amasti, tuis rcpente evanuitsc : qui fieri id potuit, si vera fuissent corpora , & non phantasmata.& Tau-
tali horti quod apud Philostratum libro quarto, ctiam Apollonius Tyancus cens iit : & apud Plutarchum in Britti vita C.
Cassius. 6 3. Nam & mcdici maximos effectus corruptae menti, ima syinariaeque ludificationi tribuunt: unde Lplii altici, afflati , superititiosi, in cubitati, amore surcntcs , inlaginosa, Lycaone, , Cynanthropi, qui tamen medicamentiS curamur: videnturque haec osse quae Plinius & alii vctercs Faunorum ludibria appellant, poeOniaque herba cinendari censuerunt: ut etiam harum plerasque cu-V u u rari Diqitired by GOrale
570쪽
DEMAso RuM VIrari posse sit verisimile,nisi quod pauperes & scemellae omnes sunt,
quibus talis facultas non suppetit. 6 4. Ego certe magis juri Pontificio, communique nostratium dCctorum interpretationi hac in quaestione, quam Thcologis istis
tribucrim, maximh in rc a synocio decisa in concilio Anquirens cap. I. ubi talia phantasinata mentibus a maligno spiritu irrogari ait. Et rursus: Infidelis,inquit, non in animo, sed in corpore evenire opinatur : quis enim in somniis & nocturnis imaginibus non extra 1ciplum deducitur Quae etiam xidetur suisse Augustini sentcntia libro I 8. dc Civitate Dei,cap. I 8. ubi: Vcrum, inquit,corpus nulla arte daemonum convorti potcst, scd phantasticum : quod etiam cogitando sive somniando per rerum innumerabilia genera
variatur : 8c cum corpus non sit, corporum tamen formam capit,
sopitis aut opprcssis corporeis sciasibus, ita ut vera corpora alibi iaceant, sontibus obseratis. Nec refert qudd ibi Herodiadi aut Dianae honor cxhibetur. Hactenus Alciatus., s. Paulus Grillandus de Sortil. Io. volum. Tract. Quidam mari ius ex oppido agri Sabinensis habebat uxorem maleficam sive strigam, ut vulgo dicunt. . De crimine autom solum erat suspicio, non certa notitia. Nam cum aliquoties a marito rogaretur,
num ejus csset professionis, negabat constanter. Crescente porrci rumore, & vicis fide dignis apud maritum ejus flagitii uxorem insimulantibus , quod ea familiariter uteretur aliis mulieribus hujus criminis rationc cognitis , cum quibus etiam se turpibus miscere sccleribus, & nocturnos agere coetus videbatur : decrevit maritus ipsam in ejusmodi operibus observare& apprehendere:& coepit pluribus noctibi ς diligenter & attenth in vigilare: noctesque circiter duodecim egerat insomnes , attendens studiose, num illa aliquo ad daemonum luium vel aliud maleficium noctu evagaretur, num & penes se in lecto permaneret nocte tota,quando lectum conscendisset : nihilque unquam fraudis comperit, sed manibus illam semper in lecto contrectavit. Cum vero post dies paucos una cum quibusdam aliis de eodcm crimine accusetis in carcerem conjiceretur, subdereturque quaestionibus, coii lassa cst demum, se tali intcrsulta lusui una cum aliis mulierculis incarceratis, flagitiique hujus reis, tali die, undecimo mensis,&c. tali nocte, hora tali, &c. Idem fatebantur & aliae. Maritus
vero in conjugis patrocinium asserebat praestito juramento gravissimos Diuiligod by Corale