장음표시 사용
41쪽
qua impotentia, quo minus opus suum perficere, aut potuisset, aut voluisset. Qualis quantesque esset hiatus Quantum in rebus Inan si inter Deum c Materiam, Naturam si immam e infimam, nihil intercederet In hoc intervallo locus est innumeris rerum ordinibus, iisque eximiix quibus
missis aut suppressis, nec sui, nec susceptio inchoati operis, dignitati bc honori providisset Deus. Denique, in rerum natUra multa sunt ubique phaenomena, quae ne ad Deum immediate, nec ad materiam, Ommode referri possunt Haec naturas intermedias postulant, P causas secundas a Deo: omni vi corporea superiores. Sed his immorandi non est hic locus. ΡARAT hoc modo, o quasi complanata via devenimus tandem ad conclusionem ipsam in qua terminatur argumentum. Nempe, Inter has subsantias incorporeas, locum
habere Animam humanam e sive e CarUm numero hanc esse unam Cardo rei, ut Vides, in eo vertitur, ad utram rerum Classem, Corporearum Vel incorporearum; pertineat
ex Ut hoc manifestitis pateat wdistinctius, Xcu- tiamus paulisper, inuali introspiciamus nos-ipsos Quid simus, Quantum valeamus. Quisque sui con- scius est, atque 1ute existentiae De ea siquis dubita- verit, ipsa illa dubitatione convictus se existere e-
cesse est fateatnr Sed Quid simus, qui dubitamus, qui
42쪽
a De Statu Mortuorum CAP. III.
ex parte, nos lateant rerum essentiae nec
aliter dignoscere possimus, quic sint intus,5 quantum invicem distent, quam per L
fecta PQ proprietates non ab re erit, primo loco, comparare qualitates e effecta utriusque naturae, Corporeae cc in Corporeae,
sive corporis Q Animi noliti ut inde dis.camus, an idem ant, vel diversa: si diversa, qualiter discrepent, Vel adversentur.
VIDI- qui volumus, nolumus, laetamur, dolem US, cogita- mus mille modis Nili sim, inquam, qui haec prae- sto patiorve, maxime quaeritur. Impii mi sentio me esse Ens distinctum ab aliis omnibus. Nec dolo- rem meum seittit alter, nec alteri u ego me vo- luptatem aliosve affectu S. Praeterea, tu aut mi- nus aliis sapio, Velle suum cuique est mihi meum. Mihi ipsi vale aut aegroto, esurio, Or- mi ori Denique vivo aut morior mihi soli. PROPTER hanc conscientiam actionum passio- num mihi propriam, singularem, incommunica- bilem, me quoddam Indidi num appello, ab Omni alio Ente divisum disti rictum. Distinctum a Deo, quatenus sum En imperfectum, tam intellectus quam voluntatis erroribia, obnoxium. Et distinc- tum ab omni alio Ente, cum nec illa cogitationes sensusve meos percipiant, nec illorum ego. Interea actiones illae aut passiones, quarum sum Unice On- Conscius, necesse est pertineant ad aliquam substan- iam ut ipsius proprietates aut fac nitates mon ad meum, prout antea monstravimus is patebit infra clarius Spectant igitur ad Substantiam aliquam cre-
istam, corpoream aut incorpoream. IS praenotatis, vides in eo verti causae nostrae cardinem, ad utram rerum creatarum classem, Or-
Orearum vel incorporearum, referenda sit finima iumana.
43쪽
V1DIMus stipra in dea naturae corporeae non includi cogitationem nec reciproce CO-gitationem includere Ullas proprietate corporis ac proinde nos fefellit Author naturae, ex utraque parte, si Cogitatio pertineat ad Materiam. Et nisi velimus apere ultra facultates, Vel Praeter Vel contra nulla nascitur occasio ex deis noliris, nulla ratio, confundendi aut uniendi cogitationem cum
T inquies forsan, ea quandoque XPCrientia discimus, quae ex deis solis elicere nunquam potuissemus. Esto sed nulla experientia constat, Mentem nostram agere alit pati per modum Materiae nec, C contra, Materiam agere aut pati per modum Mentis, sive vi cogitationis hae otum est,
Materiam agere aut pati motu, tactu, ac impulsu Sed nullo modo constat mentem nostram agere aut pati tactu suo vel impulsit, aut inde excitatis motibus. Exempli gratia, cum digitum moveo, aut linguam,
aut aliud corporis membrum, motu Voluntario nullius conscius sum impulsus a mente facti, aut uisionis, aut protrusionis, in illam partem corporis Est quidem motus spirituum, vel tenuioris succi, Unde provenit ultimo motus istius membri sed quaeritur jam prima origo, Vel causa istius motus spirituum in cerebro, quatenus in nobis est modus quo provenit immediate amente, Vel ab actione mentis Dico autem,
44쪽
8 De Statu Mortuorum CAP. III.
me con1cium esse nullius actionis mentis meae, ad hunc OtUna essiciendum, praetervolitionem, aut voluntatis meae imperium. Hanc autem volitionem tactu aut impulsu
peragi vel effectum uum ita sortiri, nulla conscientia percipio, nulla experientia deprehendere possum. E quoad passiones Animae, a Corpore, eca objectis impressas mi affectus quatenus sunt in Anima, nihil habent cognatum, nihil simile, motu locali aut iis corporis motibus quibus excitantur. Exempli gratia, In dolore dc tristitia Cor constringitur: dilatatur in laetitia PQ gaudio : 1ed nemo in rere potest hujusmodi constrictionem . aut dilata tionem in ipsa Anima : Quasi Anima hominis esset muscularis, ex fibris e tendinibus
composita Sensus etiam doloris, cujus conscii sumus, bc quem clare percipimus, nec motum localem, nec ullum mobile, nobis
repraesentat sed est Idea propria, nulli alii assimilanda, d a motu locali diversissima. DE NIDIE, in sensationibus externis, in saporibus, odoribus, aut senis percipiendis,
id quod sentimus proxime, το αίεις Animae, nullam habet imaginem materia aut motuS. Et cum videmus objecta externa, per imagines in oculo depictas, magines illae non possunt deferri, motu aequali, in eadem integra figura, ad sedem Anima in cerebro in quacunque parte, aut regione, sedem habeat, X peragatur perceptio. eque ma-
45쪽
gis, perturbatae e confusae objectum dis tincte sua vi repraesentare possunt. Minime omnium iis picari licet has imagines, aut imaginum reliquias, esse ipsas cogitationes quae exinde subsequuntur in Anima. Atque eadem est ratio de imagunculis vel notis memorialibus quae sunt admodum imperfectae, perinde dispares suis Archetypis . Denique, siquae sint praeterea cogitationes, ad hanc classem referendae, nihil eas includere extensi figurati, aut corporei, si introspicias, reperieS. HACTEN Us de prima Mentis humanae
operatione, quae dicitur Amplex Apprehenso. Sive illa sit Idea pura re abstracta
sive cum motu, in aliqua parte Corporis, Conjuncta. Sunt autem in nobis, praeter Ideas, o apprehensiones simplices, superiora quaedam principia aut facultates Judicium, Ratio, d rationum sequelae aut extura. Est denique supremum aliquod principium, quod his omnibus praesidet: ec propterea recte dicitur a Graecis ἡ μνιών, ς αυγξύιπον. Dominium habet imperium, tam in Animae operationes, quam in motUs Corporis. Atque haec omnia seorsim expendenda sunt, cum naturam mentis nostrae investigamus. Ρrogrediamur itaque, si placet, in his paulisper examinandis. Distribuuntur, Ut supra diximus, operationes mentis humanae, suo ordine P consecutione, in perceptiones simplices, judicia, ratiocinationes,
46쪽
o De Statu Mortuorum CAP. III.
tiocinationes, e , si velis, Methodum, sive
cogitationum seriem rite ordinatam Methodus enim complectitur dodi1ponit plures ratiocinationes Ratiocinatio connectit plura judicia Judicium plures Ideas, aut sensationes comparata comprehendit. Ita, si progrediaris ordine, deae sunt velut Elementa prima cognitionis: dc quasi Literae Alphabeti, ex quibus constant dictiones ut ex dictionibus sententiae L periodi ege sententiis oratio. Atque ita Cogitationum scala sermonis partibus quodammodo respondet.
Di deis satis dictum est succedunt Judicia e Ratiocinia, in quibus 1 dearum
nim notandum, deas per se e separatim spectatas, nullam efficere Veritatem, nihil concludere, neque assirmare aliquid aut negare. Haec est alia mentis actio aut facultas, Ilae ex contemplatione rationum crespectuum inter has ideas, Ideas hic lates impias intelligo de iisdem consequenter de rebus quas repraesentant aliquid affirmat vel negat prout sibi invicem congruunt vel discordant, implicant vel excludunt, cohaerent vel adversantur idque secundum varios gradus PQ modos. Jam in-ge, si libet, ideas ipsas esse motus corporeos quid demum sunt hi respectus Idea rum hae ansul)e d appendicen Quid denique
47쪽
nique praesectus ille Idearum, aut Judex, qui tam Ideas, quam earUm respectUS, Xaminat, confert, expendit dijudicat, componit , ex earum comparatione Varias br-mat propolitiones, N. propositionum conjugationes DENI in UE, Hunc progressum cogitationum, a simplici perceptione ad judicium, a judicio ad ratiocinationem, inde ad ordinatam rationum seriem dc contextum munc progressum, inquam, fieri credis ab impulsu unius partis Animae in aliam : aut quavis motuum sequela secundum leges corporum& motus localis mehercule non id credis: Consule teipsum, intus verte culos, interroga Animam, sui compotem P consciam, an nihil aliud sint hae operationes qUam Utationes corporeae tacitas, impulsis, aut collisiones corporum seu corpusculorUm Pro ductaeque aliae ab aliis secundum leges motus localis. Nisi mentiatur in seipsam Anima tua, c se deprimere studeat in inferiorem rerum classem quam a Deo non habet, sed a sita in seipsam iniquitate meretur Fatebitur ingenue se nihil experiri istiusmodi, nec colligere posse quovis indicio, haec in se peragi modo corporeo : Virtute sui corporis, aut alterius cujuscunque Sed vi sibi propria dc secundum lege naturae cogitantis, ex conceptu Idearum, Q respectuum inter deas, movo conceptUS
48쪽
oriri, magis compositos novos quasi partus, aut superfoetationeS. A confirmandum hoc Animae testimonium de seipsa, modo libera sita ingenua: recolamus paulisper quod supra diximus :In nudis'deis, separatim sumptis, o sine
reflexione, mon consistere verum aut DL
sum, proprie sic dictum , sed in recta dis
possitione plurium Idearum inter se, secundum suas formas ti habitudines. Sic enim formantur propositiones ec judicia in mente, ex his contexitur deinceps ratiocinatio ex utrisque denique sermo qualiscunque, ratio aut dissertatio. Ex dictis duo confici-Untur, primo, Vim animi maximam perspicii relationibus rerum vel Idearum contemplandis, discernendis, dijudicandis In his
vertitur e progreditur ratio ab alio ad aliud, per nexus aut respectus mutuos ab his dependet omnis cogitationum series, Irogressio, catena ddeae imaginativae, seorsim ab his sumptae sunt instar arenae sine calce Harum caementa sunt dictae relationes ab intellectu perceptae Ab intellectu, inquam, perceptae, secunddi enim notandum. hujusmodi relationes rerum, multaS habere imagines in cerebro nullas notas in phantasia. Neque enim repraesentari possunt quavis imagine corporea, quum nulla partes aut lineamenta, nullam extensionem habeant. Termini subjecti repraesentari possunt quomodocunque, Triangulum puta, Vel
49쪽
Vel quadrangulum, vel quiddam istiusmodi Sed comparatio vel proportio inter hos terminos, Vel alterutrius partes, vel inter alia quaecunque est ratio a rebus inter se comparatis resultans, quae nullis lineis, nullis coloribus depingi potest. Huc transferre
licet quod de natura divina dixit Propheta, Coi milabitis Deum fortem S quam Ita xl. 18.s mititudinem comparabitis et 8 Quam quaeso, similitudinem similitudinis aut iugiem
proportionis abstrat . quovis modo, vel in cerebro, Vel alia uncunque materia, ductam aut inscriptam concipere licet 8 Ita rationes
veri L falsi, turpis Q honesti, possibilis ocimpossibilis notionum turm universali-Um, Uad x Comparatione plurium rerum
oriuntur mae, inquam e hujusmodi I deae, in medulla aut fibrillis cerebri nullam habent liciam, nullam umbram, nullam Ormam aut figurationem, Sed de hoc argumento satis. HACTEN Us unum idemque filum secuti stimus nempe gradationes mentis nostrae in1uis operationibus quibus a simplici e ceptione procedit ad judicia, o rationes, M. inde a compositis imas series c systemata cogitationum in artibus cc scientiis dia ad
prolixos propositionum ordines, tam in contemplatione, quam in praxi, cierum humanarum regimine. Has vires O virtutes merito admiramur in mente humani quibus a machina tui corporis distinguitur, et
50쪽
3 De Statu Mortuorum CAP. III.
ab omni materia. Redeamus jam alteriam, quod supra notavimus, non minus admirabile principium aut facultatem qua Mens
perinde diitinguitur a machina sui corporis, d in ipsius motus imperium sibi vindicat.
Hoc principium G αυτ εξ ειον nuncupavimUS
Latini dicunt Liberis Arbitrium, Voluntarium, aut Vim animi pontaneam. 131- primis, vi hujus principii corpus regimus,1piritusque, quo libet, amandamUs, ad movendas has aut illas partes. Resistimus praeterea propenssionibus corporis appetitibus, affectibus, sensibusque externis c internis cum id nobis visum fuerit. Iam hoc autem rei est, quaeso, quod obluctatur corpori 11 nihil sumus praeter corpus Cum fluvius decurrit in hanc partem, non potest sua V aquas sistere, aut retro flectere in partem contrariam. Materia nulla agit in seipsam: ulla Machina est suorum motuum conscia, dic ex illa conscientia suorum errorum correctrix refor- matrix. Si errat, nescia pergit errare donec admota manu artiricis, aut domini, in statum rectum ordinatur et restituitur. Hoc principium Nessexiet se, ut ita dicam, est inimitabile omni machinae PQ Omni materiae. Haec vis αιωρθω o ec sui se poenitens, vires c nervo automatorum Corporalium transcendit. Estque revera, ut singulare ex proprium naturae intellectuali, ita in