장음표시 사용
181쪽
tias agite ei quoniam talem vivendi sermam in mundum introduxerIt sancti sean do homines, & post glorificando; Sic di Augustinus, qui α dicit, Christum . laudandum in firmamento potentiae tuae, quia resurgens ex mortuis , jam non moritur Sc. LAUDATE DOMINUM IN VIRTUTIBUS EIUS . Hebr. laudate Dominum ob fortitudinem Ous , laudate eum pro ejus eximia magnitudine , quam ostendit in sanctificatione hominum, ut dicit Augustinus, vel in miraculis, ut dieit Chrysostomus . Et addit, quomodo dicit, quod laudemus eum conformitet ad magnitudinem ejus λ Quis potest Deo tribuere dignam Iaudem, & corteis spondentem ejus magnitudini Respondet: non dicit, quod reseramus dignamis. sed quantum vales, id est tantam , & talem laudem offer, quantum potes animo comprehendere ejus magnitudinem. Vidisti ait instam malam mentem , quae urget, di contendit superare propriam imbellicitatem , & ad ipsum etiam coelum
LAUDATE EUM IN SONO TUBAE &c. Aliqua nomina variantur juxta novas traductiones; id est ubi nos habemus choro habetur, Tibὶa : ubi Gordis, fidicula G. Chrysostomus dicit, quod his instrumentis significantur omnes potentiae animae , omnia organa sensuum , & membra corporis, quoniam omnibus illis debemus laudare Dominum . Laudat enim oculus tuus Dominum, quando non intuetur impudice : auris , quando audit sancta , non detractiones : & manus quando ad eleemosynam porrigitur. Augustinus dicit, quod organum est vocabulum gineum generale ad omnia instrumenta musca : Et ideo cum dicitur , In Gordia, oe organo, non accipitur organum pro illo instrumento , quod habet solles, sed pro quodam, quod habet chordas, quod non si psalterium , nec cythara. Et quia cui ipse ait ex arte musces, & experienti1 patet, tres esse differentias sonorum in musca, id est voce, flatu, pulsu, omnes tetigit, voce chorus, tuba flatu . cythara pullu sonat. Sumus autem OmbaLr benesonantia idest, que repleaobem quando nullus seipsum honorat, sed unusquisque honorat alterum, & omnes simul Deum .
OMNIS SpIRITUS LAUDET DOMINUM , idest omne spirans, vel re
spirans, seu omne habens spiritum vitae . In praefatione hujus psalmi disserit Augustinus de mysterio numeri psalmorum, idest quare sunt CL. , & multa dicit, inter quae dicit quod CL. sunt, quindecim denarii seu decennarii: & signiscat concordiam Legis,& Evangelii. Nam quindecim constat ex 7.,& 8. In 7. lex ob Sabbatum,quod est 7.dies. In 8. Evangelium,ob Dominicam diem Resurre stionis Christi quae est 3. idest post Sabbatum. Item numerus L: est sacer; significat enim remissionem. Et si triplicetur quod desgnat mysterium Trinitatis consurgit CL. Item psalmus C. de miserieordia , id est misericordiam , judicium CL. de laude Dei in Sanctis. Nam paenitentia venimus ad misericordiam Dei, deinde ad perpetuam laudem Dei in caelis. Praedicatione paenitentiae v Oc mur , mitericordia juilificamur, tandem glorificamur, ut perpetuo Deum tam
182쪽
Annotationes Breves in Canticum Moysis o Audite coeli, quae loquor . Deut. 3 2. Est Canticum plenum increpatione &eXprobratione super beneficiis
tot, & tantis exhibitis ingratissimo Populo.
AUDITE CSLI, idest omnes creaturae estote mihi testes eorum, quae dictu
CONCRESCAΤ UT PLUVIA, idest se fructifera, & efficax doctrina mea . q. s.
Uti nam doctrina mea faciat in cordibus, quod pluvia, & ros faciunt in agris. Utinam non narrem fabulam surdo s quia nomen Domini invocabo, idest, quia de rebus maxime necessariis tractaturus sum , nempe de Deo vere colendo, & im vocando Hebr. quia nomen Domini praedico .
OMNES vi E DEi IUDICIA, idest justae ,& aequae . DEUS FIDELIS &c. s.f.
obscuritas hic est ob verborum transmutationem . Sic construas '. generatio prava,
ac perversa S appostive non filii ejus peccaverunt ei in sord bus . QuANDO DIVIDERAT &c. idest Quando Deus dividebat Regiones eunctis gen- S tibus. jam tune deereverat dare filiis Israel Regionem illorum septem populorum, idest Amorraeorum &c. & tot gentes secit ibi habitare ad terram colendam , quanta lassiceret ad recipiendum filios Israel, ut Venientes invenirent terram elaboratam , & cultam expulsis inde gentibus; neque mirum , quod expelleret gentes ad eos introducendos, quia Iudaei sunt pars Dei &c. Alii sic exponunt . Quamvis Deus omnibus populis diviserit Regiones non tamen omnes populos elegit ad pecu. liarem suum e ultum , sed posuit limites, ut solum ubi filii Israel essent, ibi esset populus ejus, ubi vero finiretur limes filiorum Israel, ibi cessaret populus Dei,& inciperent termini gentium . Guia filii Israel sunt pars , aut portio Domini. sea funiculus baereditatis quia funibus haereditates dividebanturὶ quasi dicat, non latius patet haereditas Domini, quam lacob . INVENIT EUM &e. idest populus Israel in deserto aberrans invenit Deum paratum ad ipsum deducendum , quasi dicat nais Besaltou Deos no deserto , imo cireumduxit eum &c. Ibi fovit eos , ac docuit volare, hoc est credere , fidere, ac diligere Deum , denique assumpst populum Israel, & in humeris suis portavit. CONSTITUiT SUPER EXCELSAM TERRAM. Hoc dicit, quia terra sancta . est regio alta in medio elimate mundi, & ad significandam lacundit,tem illius terrae dicitur; quod etiam in rupibus, & petris iunt olivae , & mel quia in rupibus mellificant apes , quas dicat nullus locus est intacundus in illa retra.
BUTYRUM DE ARMENTO, idest butyrum vaceatum, fit arietes pin- Φ. I t. guissimos, quos vocat filios Basan id est nutritos in terra Basan sertilissima . Et etiam ederent hircos pingues, & sarinam delicatissimam optimi tritici. & vinum optimum, di rubeum & ideo vocatur sanguinis ; quia in illa terra rubrum sere
183쪽
reo de gordura , nao pode com siem .pRovo AvERUNT EUM, id est quantum est ex se dederunt operam , ut Deus invideret Diis alienis, honorando eos, eo contempto. ABSCONDAM FACIEM MEAM &c. Quando Deus exuberantia auxi Ita suae gratiae confert, dicitur ostendere faciam suam , juxta illud ostende faelem tuam , S salui erimus . Quando vero illam subrrahit, dicitur abscondere eam.
Et tunc cum dimur. considerabo novissima eorum: eit phrasis,quasi dicat,mo or Hu. dando eu foramente veremos o que faetem,veremo em que parao.Alii, ut Vatabl.yse exponunt,cum fuerint in calamitatibus velabo oculos meos,ne videam calamitates eorum ad subveniendum ; Et videbo quid accidat illis ad extremum .
Ipsi ME PROVOCAVERUNT id est quantum in ipsis suit inviderε me fecerunt ei, qui non est Deus: Et irritaverunt in vanitatibus suis , idest idolis suis vanis: ita ego provocabo eos ad invidiam in selicitate alterius populi, quem mihi assumam illis relictis . Assumam , inquam , gentem , quae ante erat stulta,vel faciam, quod gens stulta vincat illos. IGNIS SUCCENSUS EST. Hebr. succendetur . idest valde irascar. Et persequentia fgnificatur sumina exustio, ac iterilitas terrae non solum in superscie, sed etiam in visceribus, CONGREGABO SUPER EOS, idest omnia mala , & omnes plagas quas vocat sagittas imittam in eos. Et in sequentibus describit illas plagas sigillatim .
Et cum dicitur cum furore trabentium super terram, fgnificantur reptilia venena ta , quae trahunt corpus per teram; unde potest legi , cum veneno reptantium .
ET DIXI, URINAM SUNT id est omnino proposueram delere hanc gentem Israeliticam , sed ideo distuli , quia sciebam , quod inimici illius gentis, per quos eos punire volebam , erant sibi attributuri victoriam, quasi non ego delevisse tria eos ob demerita sua , sed ipsi suis viribus hoc fecissent. Nam gens quae est inimica
Iudaeis, es gens sine sapientia, oe prudentia , nihil de divinis judiciis intelligens neque etiam providens de novissimis suis, idest quid sibi tandem continget, quia sicut per ipsos punio Iudaeos, ita per aliam puniam ipsos dic. Si enim hi gentiles hostes Israelis haberent intelIectum . cognoscerent, quod nequaquam fieri potuisset, quod unus illorum persequeretur mille Iudaeos, & duo eorum fugarent decem millia Iudaeorum , nis quia Deus ludaeorum : vendiat eos, S concludit
Non es Deus noster , ut Dii gentilium , idest longe sortior, & potentior est, ut etiam ipsi hostes Israelis sunt Iudices, ut hostis Iudaeorum testis est poten tiae Dei nostri: Et AEgyptii, qui dieebant, fugiamus Israelem Dominus enim pu gnat pro eis ; & etiam Philist7m , ut patet p Reg. 3. DE VINEA SODOMORUM &c. Dupliciter exponitur. Primo, quod Iu
daei. esto sint vinea Dei, tamen pessinaos fructus Idolatriae, & vitiorum proserunt smiles fructibus vineae Sodomae, & Gomorrhae. Et omnes hos pessimos fructust seu omne hoc venenosum vinum J ego habeo reconditos apud me, ut ultionem sumam suo tempore. Et non diu tardabit, imo juxta est &c. Secundo exponitur de Gentilibus, de quibus immediate dixerat, qui nor processerunt ex radice sancta, scilicet de sanctis Patribus, sed de pessima radice, ut de habitatoribui Sodomae &c. & similia illis opera iaciunt. Reliqua eXpone , ut dictum est. ET IN SERvi S SuIS MISEREBITUR &c. Post punitionem impiorum tractat
184쪽
tractat de consolatione bonorum , & dat rationes, quare mitigabit iram suam ,& consolabitur populum tuum , quia sedicet videbit. quod infirmata sit manus , idest videbit robur populi, seu populum , qui erat robustus, redactum ad sinuinam miseriam. Et quod hi, qui erant in arcibus elaus ad earum custodiam do secerunt : quia omnes arces erant expugnatae. Et si qui residui erant, calamitates
Et dicet gentilis hostis Iudaeorum , videns eos In magnam miseriam redactos. Ubi μnt Dii oestri o Iudaei ubi est vester Deus P in quo fiduciam habetis, cui offerebatis, victimas & libamina λVidete quod ego sum Mus. Introducit Deum quasi respondentem pro se dictae interrogationi cscilicet ubi es Deus eorum ac dicentem, videte , quod μm 9lus. LEVABO AD COLUM ΜANUM ΜΕΑΜ. Est fgnum vel jurantis, vel
gIoriantis de sua potentia . INEBRIABO, sive tingam sagittas sanguine de cruore oecorum. DE CAPTIVITATE , inimicorum capitis denudatis Tanguntur aliae duae plenae ultra Occisonem muItorum , idest captivitas, & nudatio capitis, hoc est: Iudaei erunt captivi, & privati gloria Regni, ac Regis, ur hodie videmus .
186쪽
QUI ISTRUCTIONIBUS PASTORALIBUS
Quorum primus Continet explanationes Articulorum Fidei; Alter vero Homilias, seu Sermones Sacros in Evangelia pro Festis Solemnibus.
BRACARENSEM ARCHIEPISCOPUM. Ordinati ad usum, re commodum ejusce Archiepiscopatus
ac Dircescos parochiarum , quae Contionatoribus indigent.
188쪽
gratia, & Sanctae Romanae Ecclesiae Bracharensis Archiepiscopus, Dominus, ac Hispaniarum Primas omnibus , & cuilibet Abbati, Rectori Vicario, vel Capellano nostris hujus Archiepiscopatus, hisce praesentibus inium gimus , ct mandamuS, quatenus qualibet Dominica, vel alio festo die de praecepto, pro quo specialis hoc libro notata non habetur exercitatio, vel concio , legat coram populo capitulum aliquod hujus doctrinae Christianae: In senis autem , & Dominicis , quibus hoc libro signatae conciones habentur; cuilibet assignatam perlegat; tamen in hoc mandato Rectores, qui in sacris libris, canonibus, aut theologia sunt exercitati, ac eruditi, ex hoc libro perlegere minime teneantur, sed possint voce propria, & genio, quod illo proponitur capitulo praedictorum dierum cuilibet assignato tractare, vel exponere, vel Rita, ut illi pro tempore necessarium, oportunum que Visum fuerit Proponere: Caeteris autem, qui illiterati, inexperti, vel rudiores in praedictis esse noscuntur scientiis, omnino praecipimus, ut ea
modo supradicto ex libro ipso populo perlegant, idque executioni mandari volumus, & praecipimus 1 ab inobedientiae poenis, & quinquaginta regalium mulcta pro qualibet vice, qua diebus praedictis satisfacere neglexerint; Nostris vero visitatoribus praecipimus, ut super iis, an debitae ex cutioni mandata diligenter inquirant, & justis negligentes assiciant poenis . Datum Bracharae die tertia Novembris Anni Domini Is 64. Signatur.
189쪽
E pastoribus animarum agens metvsuus Ege Bernardus , eamque enarrans obligationem, quae illis imposuis Dominus in Evangelio, dicens pasce oves meas , seu, ut Petrus in sua canonica docet : pascite, qui in vobis est, gregemini: proponens ciborum eis tria praebere genera, nempe δε- Arinae pistilum, Vitae ctristianae exemplum, oe orationis
Myumentum. Tenetur ergo RMor animaΥum oves suas pa
scere Verbo, sana scilicet, sanctaque doctrina , opere, seu sanctae , 9 inculpatae vitae exemplo , atque oratione, Deum a ue pro i Vis interpeliando, S cum gemitu postulando, ut eas gratia sua dirigat, oe fa re protegat per varia Vita bujus, s via discrimina, ac tandem ad aeternitatis pasetia perducat. Non bis mibi dolendi propositum , quod tam male , praesertim ini. quis bisce temporibus, boc se pastores nostri ecia suas oses exsomant onere s tra. Hatum hunc, ut huic occurram malo. vel ut ipsos erudiam institui , sed dunta. xat aliquatenus bisce miseris , derelictisque sucurram ovibus . Sufficiat boc tinum iEis verbum de orationis , quod eis praebere tenentur, quodque Ham impediturpabulo, Deum, imosque mei optime nosse , quam in ea sint exbibenda segnes , oefrigidF. De aho autem , vitae scilicet , ω exemplorum cibo omnibus palam est , ω exploratum, quot,qquantis Ac fungantur incis lupi potius ut vere snt, oe videantur , quam pastores gregis s pravae qui scilicet , carnalisque vitae viru, exemplo creditas inficiunt, oe mactant oυiculas , easque in carnalem υitam , perdito que in mores impetiunt: quod vero spectat ad docendF munus quod omnium promptius , oe facilius exbibere 2 manifestum apparet . quam desides, oerari Rectores, Abbates, oe Capellani populis spiritualiter erussiendis , oe exerci- tantas , quamque negligenter eos , oe mao provocent ad amorem , timoremque Dei, peccati fugam , s odium, despectum rerum temporalium, caelestiumque des rium . Si quis autem pauca aliqua ad eos habeat verba, ea sunt, gus nec corda tangant, aut asciant , fructumque υel minimum afferant: nec conscientiarum aedificationi prosunt , devotionisque vel scintillam accendunt , vel in audientium animos aliquod emendationis propositum inducunt. Sed eos peracto missae sacrifcio recedentes aeque aemittunt fritias, ae terrenis implicitos , quam rum accesserant. Hoc certe unum ex pluribus , quae in Ecclesia Cissi ciere lacrymas meritis debent; Sed in Mesesis dolendum maxime remotioribus inter aspera montium, O iuesa collocatis, S aliis , quibus fere nunquam , aut certe rari me conciones babentur ad populum , quarum incolFs nulti unquam praeter eam , quam Iuli accipiunt a plebano, vel parecbo Dominicis doctrina proponitur . Totis scilicet illis beddomadae diebus negotiantur , confabulantur, resque secuti bullus perituras agunt, oe dye tamen ad Dei templum accurant, vel pis di mo-d cum in animae fultarum , ω alymentum accepturi quaerentibus iis, paratam illis tenetur pastor escam babere , ω exibere spiritualem , sudendo scilicet me. ditando , di ponendo, ut ro viribus a Domino sibi concess piam , utilemque , oesanct m exbortationem , atque doctrinam , ut congregatis ovibus , S accedentilus in die fesso, veI Dominito subministret Etad animae nutrimentum s in υaria disractos eorum animos reuocet , oe sensus , memoriamque excitet, ut ad salutis
190쪽
suae negotium redeat, intellectum illuminet, accendat affeRum, oe voluntatem eorum ad amorem Dei, oe Domini Nostri Iesu Cbristi provoce3. me si tune eis parata non adfuerit , quid fiat de misellis bis miculis P ut accesserant, inanes abibunt, oe mel cae nec enim libros eυomere, aut legere sciunt, nee aliunde habent, quo doctrina sacra reficiantur . Sicque quales Asidue per bebdomadam , tales , oe Dominica dis, dum missae intersor sacrMficio, mente revo ara cogita.
tiones , eademque tractant exercitia, sacerdos autem, o pastor in He a Domino constitutus terrenarum pondere depressum cor eorum erigere debet,'ad legem eosae rigere, nec curat, oe facit. Quid ergo sperandum, aut expectandum λ nisi ut ficut corpus longi ma Aerum ineaea conjectum necessario tabestit, deficit, moritur , sic famelicae eorum animae spirituali deficiente pabulo misere deficiant. o pereant Z At forte rudior quis , ω illiteratus inter pastores dicat: an ergo SDi litterarum expertes ,Wtheologi , nos nostris aliam exponere vis ovibus , oesraire doRrinam ab una, s nuda, simplicique divinae legis , seu mandatorum, oe decalogi promulgatione Z suibus ergo ne ballucinentur , respondeo, non ex in pia litterarum , es scientia , sed ex de iis , torporeque, oe laboris , studique neglectu , ex animi ignaυia . S languore, vel ex damnabili defectu eteli salutis animarum quo flagrare deberent pro suis otabus oriri plerumque , quod credisas sibi non edoceant. S reficiant animas : si enim illi , quo debent, telo flagra. rem , oes nec ipsi Latine scirent pios tamen aliquos, S Catholicos , quorum magna seges , nancisci curarent, saltem lingua vernacula, libros, quos liai asiώ l gerent med tarentur, incensusque ille lucri animarum xelus, ardens ne issiderium, ignea subministraret eructaretque verba consolatioris, et adficationis ad populum neque eos velim , sublimes bas illi tractare audeant ,-d des , quasque, nec ipsi capiunt, quaestimes, ου materias; sed communes, atque morales, Christi υidelicet Domini Nostri Iesu passonem acerbi mam ipsorum memoriae revocantes, S renovantes , ipsos ad virtutis amplexum , oe amorem, ad peccati fugam , ω odium , ad novi orum meditationem diei novi ae, supremique posseam Iudisti, oe inferni metum , spem que felicitatis aetern tatae pro cantes , adhortantes: quae quidem omnia sacerdos nullus digne aptὸ satis pro rudoris captu plebeculae loqui non nouit , nis qui bene vivere scit. Huic ergo cupidus ego aliquatenus pro pastoralis oscii, quo teneor , debito , si Ecclesiarum Bractaren. sis hujus diaeresis parecbialium multitudine, quibus pro mallori parte via, s propὸ
nulla unquam habetur concis , doctrinam banc Arsianam edere , proponere que
decrevi, ad hoc instituti percommodam ; boc es quae ge ti populari congruat,
oe conveniat, ut ad aliquam , S necessariam Dei cognitionem , amorem que perveniant, oe deducantur . atque ea de causa prudens aestimavi a crebris aucto. ritatum citationibus , ac obscuris theologiae locis , S quaestionibus , captuque difficillimis abstinere : eaque tantum collegi, quae nostro huic apta, oportunaquemibi visa sunt instituto ; sicque opus sis in duas disinguimur partes , oe libros;
S primo quidem de Doctrina nobis agendum erit Christiana: nimirum S mbolum exponetur ei nostris Credo in Deum es illius, quos fides complectitur , articulῖ; dein ει orationis Dominicae Pater noster &c. aperientur sensus ,-voces : tum depr6γtis Dei . quibus adstringimur , agemus , deque fugiendis is nobis vitandFFque peccatis: demum S a septem messae Sacramentis. Secundo autem luro breves quasdam proferemus collat Ones , exercitationesque spirituales , Me insermctiones, aut elucidationes Muper omnes Adventus Dominicas dies, atque eas, quae