장음표시 사용
211쪽
universis Iudaeorum populis reseratum promiscue suit arcanum illud , sed id illud ad usque tempus servatum suit, quo trabea mortalitatis nostrae induta nobis apparet aeterna, divinaque sapientia , ut immensus eXhiberet, & aperiret militicordiae suES sapientiae divitias, in quibus & illud maximum accepisse nos, & intellexisse , Deum essentia substantialiterque unum , di individuum distinctas nihilominus invicem vere, realiterque complecti personas, quarum altera saluti nostrae remediaum , opemque latura nostram dignata est induere humanitatem, quod nos quidem arcanum humili, gratoque animo verbum oportet aecipere, nihil praeter id, quod
concessum nobis est , de eo praesumentes, di gloriati, quasi & illud nobis in hoe mortali seculo intueri liceret, & cognoscere sicuti est e sed firma , vivaque his i
Iud credere continenti, ut post hujus vitae cursum palam intelligere mereamur, manifestatumque nobis fiat; quia sicut Isaias Propheta loquitur cap. 7. v. nis credideritis , S intelZigetis. Hoc unum ergo vobis lassiciat veritatis argumentum , ipsum Dei Filium tam alte cordibus infixum voluisse nobis Trinitatis istud m3- sterium ut in ipso regenerationis nostrae lavacro, & baptismo qui fidei nostrae ,& s, Iutis sons est, & janua, Trinitatis exprimendum voluerit sacrosanctae mysterium ., jusseritque baptixari nos, in nomine Patris, & Filii, & Spiritus Sancti. Itaque divinam hocce satemur articulo Spiritus Sancti personam, de qua & in missaehmbolo solemus dicere: Credo in Spiritum Sanssum, Dominum, vivificantem qui ex Patre Filisque procedis, qui cum Patre, S Filio simul adorasur, conglorificatur. Quem non ideo tantum dicimus sanctum , quia natura sanctus,
ipsaque immo sanctitas, sed quod ipse sancti seat omnia, ipse est, qui regenerat
nos, adoptatque Dei Filios, uti Paulus ad Romanos cap. 8 v. 16. I. Corinth. 6. v. : gratiam infundens, & charitatem in cordibus nostris, dignumque nos sbitemplum faciens, & habitaculum , ipse Prophetis omnibus, & Apostolis supernam infundit, qua replentur, sapientiam , atque idcircb Dominus apud MMhrum cap. t O. v. ZO. ait non enim υos estis, qui loquimiκi, Spiritus Patris vestri, qvi Loquitur in vobis. Vocatur etiam in Scriptura Sancta Ioann. i 4 v. 6. Spiritus Sanctus paraclitus, hoc est consolator , qui eonsoletur nos in omnibus tribulatio nibus nostris erudiens nos & provocans, ut ab eo, quae nobis sunt, mi mu sdi oremus, scut oportet Rom. 8. v. 16.9 gemitibusque inenarrabilibus re Pec Cata nostra plangamus, & ad caeli gloriam toto eorde suaviter anhelemus. Hic , hic ille est spiritus bonus, quem Lucae ii. v. 1 3. promisit Dominus daturum tentibus se , qui terrenis nos emundat affectibus. & purificat, carnalesque com p imit , e tinguitque concupiscentias, spirituales demum excutit animi tepidita' e , l/nguores, & inertiam ad divinorum nos inflammandum amorem , Riquo δdanhelandum inducit ad caelestia.
Denique spiritus ille rectus est . quem eum propheta Rege Psal.3o. ροβ. 'δyςdςbςmus a Deo dicentes: spiritiam recttim isBosa is Oisceribus meis, qui sciliςςt affectuum, voluntatisque meae redueat obliquitate, ,& dirigat gressus meo. i R iς mitam rectam mandatorum tuorum, & beneplaeiti tui, donec ad te, p/xiiδmqR coelestem, di caeli gaudia perveniam.
212쪽
De nono articulo fidei, quo disitur: Credo is Ecclesiam Sanctam Gesicam , s Apostolicam, Sanctorum communionem . Hoe articulo , verbisque in symbolo, quod ad missam canitur, additis, unam o esse fatemur Ecclesiam , quae sancta est, Catholica, & Apostolica, in eaque communionem esse sanctorum . Quare & hic omninb opus erit conditiones has quinque, quibus, ceu certis differentiis, & singularibus nobis Chtisti dignos itur.& comprobatur Ecclesia, ceterisque vel ab ea errantium facile distinguitur haer ticorum , infideliumque conventiculis singillatim exponere ; Atque id imprimis
incumbit, ut quid hoc Ecclesiae nomine subintelligatur, exponamus. Nec enim aliud vult hoc Ecclesiae verbum , quam adunationem , & conventum; adeoque Christiana nihil dicimus Eeelesa, qu1m collectionem, adunationemque fidelium, qui in Christum Iesum credunt, omnium in mystici corporis unitatem Verbi Di. vini gratia . & virtute vocatorum , & ab erroris, & iniquitatum tenebris erutorum, S ad fidei lumen, inique notitiam adductorum . Quae quidem Ecclesia duplici cum in statu reperiatur, duplici pariter, & nomine nuncupari solet: Ecclesiam quippe dicimus triumphantem , & militantem : triumphantem appellamus selis Cem animarum unionem , & societatem , qua cum Christo regnant in caelis, &devictis hostibus , & agone consummato triumphum agunt, de quibus Apocalyp I. Ioannes loquitur: bi sunt, qui venerunt ex magna tribulatione, ει laserunt flo-las suas, oe dealbaverunt eas in sanguine agni: ideo sunt ante tisonum Dei, ει serviunt ei die . ac nocte in templo ejus, ct qui sedet in throno babitabis super illos. Non esurient, neque silent amplius, nec cadet super illos sol, neque ullus
aestus, quoniam agnus, qui in medo eorum es reget illos,hdeducet eos ad υλω fontes aquarum , ct absterget Deus omnem lacumam M oculis eorum . Militans autem Ecclesa Christianorum est adunatio, communioque fidelium hoe in mundi seculo contra salutis suae, animaeque perpetuos hostes, & insidiatores, qui mundus, caro, Daemoniumque nuncupantur, continub dimicant, & praeliamtur, cujus certe Dominus ipse dux est , & protector, & munimentum ; ideoque frequenter dicitur in Scriptura Sacra Dominus exercituum , & praeliorum, ipseque
David Rex psalmo 2 3. testatur Dominus fortis, S potens , Dominus potens in praelio: haec autem , uti diximus, Ecclesa quinque jam assignatis agnoscitur, di stinguiturque signis, & notis. Quarum Prima est , ut una sit toto late mundo diffusa : se utique Cantico. num. 6. Inna est columba mea: una es amica mea, sponsa mea; & Paulus ad Ephesos 4. v. 4. unum sitis corpus, oe unus spiritus , sicut vocati estis, in una spe vocationis
vestrae : unus Dominus , una fides r unum baptisma; adeo ut Ecclesiae unitas in eo tota si, ut unam omnes eandem habeant fidem, eosdem fidei credant articulos, Ecclesiaeque doctrinam eandem profiteantur, iisdem participent, conformenturque sacramentis praesertim in missae sacriscio . quae certe unitas, nec coalescere, nec
consstere posset ullatenus, ac retineri , nis provisum illi a Christo de legitimo capite, suique perpetuo vicario , cui teneantur obtemperare , subesseque Christiani omnes in omnibus , quae eredenda statuerit. Sic vetb fuit beatissmus Petrus Apostolus, ac ab ipso legitimi quique omnes ejus successores, Ecclesiae Principesci Romanae, di Catholicae. ιCc Se-
213쪽
Seeunda vero conditio , seu vera nota Ecclesiae est, quod sit Sancta. Ae pri mo sancta dieitur, quod a Christo fuerit eius capite sanctificara , pretiosissimoque illius murteata, dealbataque sanguine , demum & a Spiritu Sancto moderata, &gubernata. Sancta quoque illa dicitur, quia firmiter aediscata supra firmam pectram ; adeoque Attis , dc inexpugnabilis illa , ut re frustra vires suas omnes exerant adversus eam , vel praevalere vel minimum possint insernorum potestates. Sed &ed amplius audit nomine Sancta, quod etsi non omnes in ea Sancti spiritualesque homines, quia longe plures innumeri peccatores, quina Iusti, & Santii in ea ta men una reperiantur Sancti, nec extra eam ulla si sanctitas, aut haberi possit,
adeoque sanciae sibi jure nomen usurpat, & titulum Ecclesia a potiori sul patre, qui justi sunt, re sancti.
Tertia veth eonditione , & nota Catbolica nuncupatur , seu universalis, hoe est pet universum orbem distula ad haereticorum , errantiumque discrimen, quorum conventicula certis arctantur limitum , plovinciarumque suaru in finibus; Ca. tholica vetb Ecclesia nullis capitur nec loci, nec temporis, nec gentis limitibus: sed omnes complectitur una hominum nationes, & genera , atque ideb dictu Apostolis a Christo rantes in mundum universum praedisaseEvangelium omni creaturae. Quarto vocatur Apostolica, ut intelligamus in ea retineti, custoditique veram , ae genuinam Apollo lorum doctrinam, di traditionem, quam nobis non
seripto tantum , sed verbo, & exemplo traditam illi reliquerunt; dicitur & Apo- solica, uuod in ea perseveret etiam num una sedis Apostolicae Petri Iegitima nee inturbata successio, sanctique hujus Apostoli Petri successorem Romanum Pontificem, ceu pallorem suum universalem , & Papam omnes in ea colant, di
Quinta demum, & ultima Ecclesia noti, & eonditio est, ut in ea si sanctorum unitas, & communis , hoc est, ut in ea Chlisti Ecelesia. & familia se uniamur omnes, ceu ejusdem membra corporis; ae sculi ea sbi mutuam invicem ferunt opem, & participant; sic & orationibus, meritisque omnium omnes imi cem participent, & communicent Christiani. omnes oramus pro invicem dicentes Pater noster, dimitte nobis peccata nostra, panem nostrum quotidianum da m bis , ne ποι inducas in tentationem, sed libera nos a malo: quibus verbis mani seste probatur non sibi soli, sed omnibus orare ad Dominum quemlibet Christiano rum: communicamus etiam invicem bonis operibus, quia cujusque bona UT M lios aedificant, excitant, adjuvant, atque solantur, aliorum sustinemus infir mitates. adjuvamus paupertatem, utque loquitur Apostolus ad Galatas l. 6. sister
se risi onera portamus; quo certe animo locutus ad Dominum alebat Prophet is
Hi, pi ne confessionis nostrae an leuius, uti supra, notis expolitus firmissimum rutissimumque nobis est munimen, & sulehrum adversus haereses, estotς'. e Omnς , ne in illos impingamus, atque in eo polita gentis ignara, sinplicio is quo repuli summa Theologi 2; eum enim illi firmiter omnibus adhaerent, di si dvnx, quae sancta docet, tenetque mater Eeelesia Catholiea nihil ab hac ign0rδn'. tiR IR , inquam ex imbecillitate proptria, mysteriorumque Dei sublimii ἰς dςmς 'guntur sibi secuturum mali, sunt securi.
Hanc eκtra sunt Ecclesiam Gentiles omne, Ethniel, & Infideles, Christi, qRinunquam intincti fide, vel ab ea alieni omnes, qui susceptam semel abjςςςsunt udςm λbnegarunt, corruperunt, set mentatunt, & Ledarunt; ac Schismatici omnς
214쪽
pacem illius, & unitatem praefracte dividentes; denique extra eam sunt excommunicati omnes, quos, ceu putrida jam , & pellisera sanisque, & integris ejusdem sui eorporis membris aliis noxia resecat, a se projicitque membra. Nec eo rum aliquis, quos iam diximus, extra unitatem esse Ecclesae, vere salvari, Christique servatoris assequi gratiam ullatenus potest, nisi prius ad eandem Ecclesiae r deat , & revocetur unitatem e ut enim recte Cyprianus, & Augustinus: non Deum habebit ille patrem , qui Ecclesiam noluerit habere matrem. Id vetb circa separatos ab Ecclesa , sive excommunicatos afferimus, posse quidem illos vero corde poenitestes, Ecclesaeque conciliari sncere cupidos, etiam antequam a vinculis a
solvantur, ac liberentur Ecclesae Christi gratiam promereri ,& assequi, a quibus proinde jam vita functi solvi possunt, & liberari debent, ut Eeelesae suffragiis gaudeant, di participent . Christiani verb ceteri, qui nec Haeretici, nec censuris Eeeleta vincti, sed peccati lethalis sordibus immersi, licet in Ecclesa versentur,ci ad illius spectent unitatem : membra quidem illius tunt, sed arida, putrefacta ,
α mortua , quia & fides illorum mortua est, ac scut aliquando naturalibus accidit corporibus, quibus & aliquod etiam adhaeret membrum paralyticum , ac celi mortuum nullum a corde caloris, motusve , vel sensus, & vitae recipiens influxum;
sie & extra Domini gratiam in Ecclesia positi Christiani: quo sensu Christus E clesiam sagenae smilem dixit, quam boni, malique smul impleant admixti pi
Ces : vel areae, vel horreo, in quo non triticum mundum, sed & palea servatur.
Quamvis si nomen Ecclesae strictiori sgnificatione capiatur pro sancta illa , coelesti, que, & mystica Ierusalem vivis constructa lapidibus; justorum, deoque acceptorum , sectatorumque bonorum operum duntaxat animae sunt; Qui lethalis peccati labe saetidi, omnes extra illam este vete dicuntur. Itaque, charissimi, ne vobis sufficiat Ecclesae membra esse corrupta , vel arida; sed viva, & ad opus utilia , Christo capiti conjuncta, & adhaerentia non fide tantum , & spe, sed charitate
persecta , quia non aliis, quam his, vivisque membris, & lapidibus caelestis aedi-seati debet illa Hierosolyma. CAPUT DECIMUM TU ARTUM.
De decimo Ombol. articulo: Credo remissonem peccatorum . Hoc articulo in Ecclesia Catholica peccata remitti condonarique confitemur, quorum solatio Christi Redemptoris nostri passionis fructus est eximius, uti ejusdem in hunc mundum causa potior adventus. Omnis quippe sceleri praecluditur ad gloriam aditus, in quam, ut Apocalyps 2 i. v. 27. aliquiis coinquinatum non introibit, ideoque nisi constaret nobis esse peccatorum in Ecclesa remissionem , nec sutum spes ulla nobis esset adipiscendae gloriae; verum hoc uno roborati, erectique sdei articulo verbo suavissimo: Credo peccatorum in Ecclesa fieti remissio. nem , quantalibet illa gravitate crescant, aut numero a desperationis barathro libberamur , & ab insens nobis astu Daemonis, tentationibusque, ac laqueis eripimur, qui peccatores ipsa criminum immanitate , multiplicitateque , & divinae in eos soveritate justitiae, non rarb sbi animo despondere curat, spemque remissionis, &misericordiae eis omnem adimit; his tamen jaculis ne vel levissimum ille pupugerit , laeseritque vestis nostrae flum hoe s fidei velo tegamur, esse poenitentibus in Ecclesia remissionem peccatorum . Quod autem hac nulla sonet suavitas peccato, rum auribus vox criminum a Deo promissa dimissione , & oblivione : idcirco Do-C c a mini
215쪽
mini praecursor Ioannes, Lucas uti testatur in Evangelio cap. 3. mox egressus Edeserto venit annuntians hominibus per baptismum poenitentiae seri remissionem peccatorum. O vox omnino suavissimal quae & haec ipsa videtur, de qua in Apocairpsi Ioannes cap.r 4. v. 2. clibaroedorum citharitantium in citharis suis . Ita scilicet in caena Dominus Iesus moestos, & conturbatos solatus est voce discipulos, cum vini substantia in proprium , & pretiosissimum sui sanguinein consecrata Matth.3.26. dixit Matth. 26. v. 28. ra. e bis est enim sanguis meus nori tommenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum: quam & ipsis idem injunxit, mandavitque Dominus universo orbi praedicarent Apostolis, cum dixit Luς. 24. v. i. hac sunt Uerba quae locutus sum ad vis, quoniam necesse est praed eari in nomine meo paenitentiam , S remissionem peccatorum in omnes oentes in. eipientibus ab Ierosolimai quam ob causam Petrus ipse narrat, ut in Actibus Apostolorum cap. I o. v.42. quaedam , quae in concione sua, quam in Cornelii Centurionis habuit domo . dixit, oepracepit nobis praedicare populo, oe testimari ,
quia ipse est , qui constitutus est a Deo Iudex vivorum,'mortuorum; Hinc ominnes Prophetis testimonium perbibent, remissionem peccatorum accipere per no .men ejus omnes, qui credunt in eum. Adeoque peccatorum illa, quam hoc profitemur articulo, remissio, salutis nolira , felicitatisque nobis aliquando perennis
origo est, speique nostrae basis, & sundamentum quam non nis Christi pretios sanguinis, & passionis, quibus eXhibetur, ejus operaturque virtus omnis, & essicacia sacramentorum ope , meritisque consequi non possumus. Hanc porrh nullus extraCatholicam, Apostoli quamque Ecclesiam obtinere posse e sumet peccatorum remissonem s neque enim haereticorum , & segregatorum ullus. quandiu non reconciliatus Ecclesiae deserit vitia , vitaeque spiritus fidei scilicet, spei, ae charitatis 3b eo non haurit, peccatorum suorum habere potest, & adipisci remissionem .
De articulo undecimo , scilicet earnis resurrectionem. SUrrecturos tandem homines universos exigilante Domino suprema judicii die, satemur hoc articulo, omnesque omnino sue bonos, sue malos, sive fideles, sue infideles, eodem in corpore , di anima rursum ad vitam revocandos: ita ut hac ipsa, quam circumserimus, & palpamus, licet subinde mortua, marcida, putrefactaque , & in cineres, favillamque redacta si, aliquando tandem suscitanda , immortalique eidem cui ritus adhaeserat, animae restituenda , dc unienda , ut ii Ia perenni fruamur in tormentis, vel felicitate vita : quod Iob ipse testatur cap. 1 9. v. . scio, quod in notissimo die de terra surreRurus sum, S rursum circumdabo petis mea , oe in carne mea videbo sal torem meum. Quid autem, qui non
satis arcana Dei penetrate norunt, ad haec obstupescant, & quaerant, qua tandem ratione , virtuteque reflorere valeat, & revivit cere caro se arefacta, re in cinerem
metia; se illis Apostolus ait r. ad Corinth. i s. v. 33. sed dicet aliquis quo modo re surgant mortui Z QuaΓ autem corpore venient Z Insipiens tu, quod seminas, nos viviscatur , nisi prius moriatur . Si ergo , quod in terram mittis, & seminas tritici granum , nisi computrescat germinare nequeat, dc in spicam assurgere , quia obstupescis, di haeres, arefactum , saetidumque cadaver tuum divina tandem reviviscere , virescereque potentia λ Age quaeso, qui vel minimo, aridoque , & corrupto semine proceram aded, virentemque surgere, & frondescere iacit arborem I
216쪽
vivum ,& immortale corpus ex insibus his, cineribusque tuis coagmentare non
Poterit RVerum etsi corpore sint, immortalique carne surrecturi omnes , & vixiscam di sive boni, sive mali: adverso utique ab illis hi contrarioque certe fine, & consilio resurgent: boni scilicet ut in gloria , & corpore simul, & anima aeterna selici late fruantur; exurgent vero mali, & impii in damnationis poenam corpore smul, α anima perpetuo cruciandi, scuti pridem Danieli praedictum cap. I χ. v. a. oemulti is bis, qui dormiunt in terrae pulvere eυigilabunt, alii in vitam aeternam
ει alii tu opprobrium: quod ipsum re Christus in Evangelio apud Μatthaeum cap.
q. v. 46. ,α IoanneS cap. 3. v. 29. assirmavit dicens; ει procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, qui vero mala egerunt in resurrectionem Iudicii. Nec bonis ergo, nec malis etiam , altera tunc erit carnis suae substantia, sed carnis mutabuntur ejusdem in utrisque qualitates, & conditio; ut enim beatorum
animae immenso praesentiae, visonisque Dei beatificae gaudio perfundentur, se & in carne sua glorios Imis sulgebunt, decorabunturque dotibus, ut scilicet Ar ipsa ,
quae laborum anima particeps, instrumentumque suit ad charitatis opus operandum , & Dei cultum in die retributionis praemium assequatur, quod promeruit , & gloriam omnibus, quas optare possit, ac conveniat, persula deliciis. Sic & aequitatis ratio, justitiaeque convenienter exigit, ut impii damnatique non una torqueantur anima . re spiritu aeternum ab obtutu divinae claritatis extorres facti, atque in extremas angustias, ae ejulatus missi: sed insuper & ipsa eorum corpora, quibus infelix eorum usa est ad peccatorum illecebras, & explendos a petitus anima , misereque illa periit, voracibus ignis aeterni flammis atrocius crucientur : atque adeo carnis haec eorum immortalitas, qua etiam sunt impii resurgendo potituri, & malorum ipss incremento erit. Quamvis enim immortale snt
corpus habituti, non tamen & ideo doloris eximii illi vel impassibiles erunt, quinaeerbissime dolotibus assicientur; atque ideo qui se non decore modo , splendor que probe intelligent orbatos, sed insuper & visu graves horrendosque, & obseu-
ros mortis implorabunt auxilium , pristinumque in nihili statum revocari optabunt; sed irritum , vanumque hoc illorum votum , dc desiderium , aeternamque media , vivaque cum morte sne De , modoque cogentur ducere vitam . Quare seut impiis, & obduratis omnino luctuosum , & acerbum carnis resurrectionem meditati si, di justis, electisque gaudium immensum est, & solamen ejus recordatio ; ideoque frequenter hujus articuli memoria Christianos excitare solet, desolari Paulus dicens t. Corinth. I S. v. λα CHistus resurrexit a mortuis primitiae dormientium, quoniam quidem per bominem mors, S per hominem resurrectio mortuorum, S sicut in Adam omnes moriuntur ita S in Christo omnes vivi mbuntur . In alia vero epistola ad Thessalonicenses 2. cap. 4. v. 12. Christianos jubet
non contristari, lugereque super iis, qui dormierunt, scut & caeteri qui sperria non babent resurrectionis Ethnici, Gentilesque omnes : sed consolentur in verbis istis scientes, quia justo, Christianoque mors temporalis certa est animae illius selicitas: eorpori vero illius aliud nihil, nisi suavissimus, levisque somnus , a quo
tandem aliquando suscitandus immortalique carne donandus est. In epistola vero ad Philippenses his fideles excitat, recreatque verbis cap. 3. v. 2O., nostra autem conversatio in coelis est , unde etiam salvatorem expectamus Dominum nostrum
Iesum C sum, qui reformabit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae secundum operationem quae post etiam Mi subiicere omnia . Tunc enim immune corpus erit, & liberum ab infirmitatibus his, quibus se obruitur
217쪽
simis, & sitis, frigoris, & aestus, doloris, & aegritudinis, mortisve angustiis, ac caeteris omnibus, quibus laborabat, egebatque desectibus: immo fulgebit sole splendidius, leve, agile, subtile, incorruptibile, tune & immortale erit .
Itaque, charissimi, gloriosam hanc si carnis optamus resurrectionem omnino ne-eesse est, dum hie in mundo vivimus, ut animae resurrectionem operemur sollicite, ad hoe enim maxime venit in mundum Christus, animas per peccatum mo te spirituali peremptas ut spiritualem ad gratiae suae vitam revocaret, quae Certe resurrectio spiritualis animae toties in hoc seculo peragitur apud omnes, qui cum viva fide , firmoque delictorum omnium paenitentiae proposto sacramenta ab illo eondita, instituta suscipient. Quare qui vera contritione, consessioneque, vel sacrae communionis mysterio suam non curaverit sollicite suscitare, mortuamque viviscare animam , nullam & in selici carnis hac resurrectione Praena expectare debet. Qui vero frequenti pio sacramentorum usu , bonisque aliis operibus carnis macerationi, pravisque illius comprimendis vacant assectibus exultare debent,
quia se eam in suprema judicii die vivificandam, gloriaeque donandam ser
CAPUT DECIMUM SEXTU Μ. De duodecimo , Ilae ultimo bmboli articulo , quo tacitur
Hoe sellieet in isto profitemur articulo posteriori post supremum judicii diem.
ae resurrectionis universae vita nos omnes aeterna donandos. Quid quaeso, con-
elusione hae in symbolo suavius, acceptiusque nobis esse queat λ Quae tandem omnium , quae credimus, nobis optanda magis hac apodixis λ Credo futuram nobis aliquando vitam aeternam , perennemque manere felicitatem , & interminatam et Nihil omni tib vita praesenti potius hic habemus in exilio , valleque miseriarum positi, vitaeque vix debeat dici nomine; Ee quis igitur aeternam sibi promissam audiens vitam delicietur, & exultet. Quare meritb fiὸei nostrae confessionem ita concludimus : Credo vitam fore aeternam omnium quippe rerum hoc inquit Augustinus
summa est, & epilogus: hoc arcanorum altissimi maximum : ad hoc praesertim ab eo conditus orbis universus: ad hoc a Deo homo conditus, atque, ut ille ait, con-sliotum ejus haec ratio fuit, & typus, & ordo . Mundum hunc universum ille creavit ex nihilo propter hominem , hominem ver b condidit se conditorem ut agnosceret, cognoscendoque diligeret, observaret, & coleret, amandoque, & serviendo, celi laborum suorum mercedem, & praemium vitae perennis gaudia consequeretur. Haec porrb jure dicitur vita, qua vere scilicet ,& corpore nobis vivere detur & anima; ut enim illa, quae extremis in aerumnis & angustiis ducitur vita mors veritis, quam vita dicitur: se verε tunc vivere censeri debet corpus, cum
innumeris quibus hic premitur immune suerit, liberumque simis, ac stis, aestusve , & frigoris, ceterisque vitae hujus angustiis , longeque tunc firmiori vita gaudebit anima , cujus tranquillitas,& laetitia nullo vitiorum , ad ver statumque maerore, vel fastidio commoveri, turbarique poterit, supremique boni plena, perennique fruitione Dei gaudebit. Quo certe felicitatis, aeternaeque vitae nomine, quae &quanta complexa snt bona, nee hominum lingua dicere , nec humana mens affe- qui valet, & exprimere Isaia teste cap.64. v.4. & Apostolo Paulo prima ad Corinthios I 2. v.9. Quae namque selicior excogitari vita possit inquit ex sanctis unus)qua Diuili od by Corale
218쪽
qua nullus reperiatur egestitis, infirmitatisque , vel molestiae sensus: qua nee ullus irae, nec invidiae, cupiditative locus, nullus mali cujusvis, mortive, vel inserni metus: ubi summa paκ, α inconcussa tranquillitas est, perennisque laetitia, ubi sons lueis indeficiens, & gaudiorum , deliciarumque omnium pelagus immensum , & scaturigo; ubi & Iancta mater Ecclesia Christi sponsa chatissima nec ruga jam , aut macula Ledata vultus sui decorem accipiet, aeternumque cum sponso suo splendore rutila laete regnabit, & triumphum aget. Quid, amabo, suavius meditati, mediis interesse se , versari, conversatique choris Angelorum, Caelites omnes , ceu lucidissima coeli sydera contemplari λ sed vel inter, ac super omnibus Christum regem aeternum , ipsum Dominum nostrum Iesum in solio regni sedentem , & diademate rutilum , omnibus tunc omnia fictuin . Quamvis enim serenda nobis serent tormenta qnaevis, subeundaque temporalia, vel acerbiora, ac vel ipsa , queis in inserno reprobi cruciantur sustinenda utique, nee indignum , ea subire nobis esset, Christum ut in decore suo splendidum intueri nobis, ejusque gloria perfrui donaretur. Sed enim eo quod tandem a nobis exigitur tantae promerendae , consequendaeque selicitati, faciendum , aut tolerandum; aequum quippe seret, inquit Augustinus, exigitque certe genuinus ordo justitiae , supremos, aeternosque pati labores, aeternam , supremamque qui prosequimur, contendimusque tranquillitatem , poenasque subire perpetuas , & cruciatus , perennem qui conamur assequi beatitudinem. Vertim quod nullum unquam seret obtinendae felicitatis exordium, si nullus unquam foret, & laborum finis, ac complementum; divina prorsus clomentia factum , & voluntate , ut non aeterna jam , sed modica, temporariaque tribulatio foret: cumque vel ad mille, bis que mille annos, & amplius extendi pos.set laborum tempus, quippe si ad aeternitatis mensuram componantur pro nisi i locomputari debeant; noluit tamen ille , ne plus levissimo temporis spatio, instantili
momento durarent, uti Paulus loquitur ad Corinthios la. cap.4. v. 17. ut tribulationis nostrae momentaneum , & leve aeternum gloriae pondus operetur in nobis.
Quae verti nos agere praeterea jubet, ejus si verba pensaveris, quam levia haec. de sa-cilia agnoveris, o Vir Christiane, o Israelita : quid tandem expectat, aut quaerita te Dominus Deus tuus, nis ut ipsum timeas, & ambules in v iis ejus, ut semitas
Domini Dei tui sequaris, & mandata ejus observes ex toto corde tuo, & tota anima tua, adeo ut uno compleatur amoris litto, quodcunque te rogat, praestardique jubet Dominus tuus: hunc etenim, qui praestiterit, dissicile nihil in obsequio
Dei certe probabit. Symboli autem consessionis hujus articulos hac Hebraica vo. ce coneludimus dicentes: amen, idque duplici de causa: prima quidem , ut ea
probemus nos omnes in eo memoratas frmiter credere veritates , ideoque dicimus
amen, quod interpretatum sentisat, hoc ita esse eertissimum . Secunda velo spem certam , ut exhibeamus, atque fiduciam , aliquando tandem etiam in nobis implendam Christi promissionem remissionis peceatorum , ae redemptionis in sanguine Christi Salvatoris nostri, latinificationis nostrae , corporisque , & animae glorificationis , de quibus in symbolo agitur, ut dictum est, ideoque se concludimus amen, quasi u dicamus ita certe fiat in nobis, di impleatur: amen .
219쪽
De Oratione Dominica Pater no er Uc.
Quo priora ejusdem orationis exponuntur merba illa: Pater noster, qui es in coelis &c.
l Ropostris , & explieatis tractatu superiori fidei nostrae articu
lis, quibus, quae credendae nobis maximae, praecipuaeque continentur veritates, congruum est, ut ab exercitio fidei, nunc
& ad alterius, quae spes est, virtutis theologicae tractationem , nostra se convertat oratio, divinam hanc breviter exponentes Pater noster in qua scilicet oratione spem nostram exhibe--mus, a Domino quae lieet sperare possumus, & concupiscere postulantes'. Quare , & illa quarumcunque hactenus , aut in poste tum ad Deutria exhiberi contigerit, aut potuerit orationum est absolutissima , qu ea nihil nobisti Deo postulandum non contineatur. Ο certe suavissima, omnique fiducia constans oratio l O divinae artis oratoriae sublime compendium , atque Rhetoricesi an sorte alienum se Deus exhibuerit, & averterit se ab eo corde, quod sic orare ore proprio erudierit . aut quam ipse p scripst reiiciet petitionem λ Haud dubium non obsurdeseet ad Unigeniti vocem aeterni Patris clementia : quin attentus ad ibium . & quod alias ille posuerat ejus meritis , intuituque donabit advocatum enim
eum habemus apud Patrem aeternum, uti Ioannes loquitur Epist. . cap.Σ. v. I. adeoque verbis ejus utimur , cum interpellamus pro nobis ipsis apud Deum omnino certi nullum prorsus apud illum habere pondus orationes nostras, ejus nisi sulistae , junctaeque meritis. Septem autem haec oratio sanctissima complectit ut omni-nti petitiones, uti dicetur inserius , quas antequam aggrediamur cor nostrum, animumque prius ad Deum ,& Dominum erigimus ipsum invocantes, & se allo. quentes: Pater noster , qui es in caelis : Patrem ipsum statim compellantes. O certe sublimem Christiani dignitatem l O immensam Dei bonitatem , qui nec nos de. dignatur habere , dieereque filios suost Quin imb & a nobis voeari Patrem l Quis, quaeso , mortalium ita eum dicere, compellareque Patrem ausus esset, ipse nisi dedisset, ac voluisset, nisi se imperasset λ Quo certe vult ille nos, invitatque tantinos Patris vita , moribusque legitimos exhibere filios, conarique semper aliquid cum illo, & pro eo sustinere, patique mali: quod tam illi jueundum si habere nox filios, quam illustre nobis, re gloriosum hunc habere patrein Hoc patris nomen
ore nostro prolatum miros is cordibus nostris, eximiosque assectuum motus, ac primo quidem filialis amoris excitat sensus. Quid enim adeo proprium, & con naturale filio diligere patrem suum λ Sic utique, dum patrem eum dicimus, nisi nos hoc in mundo eonversantes veros ejus exhibeamus sitos, pudore suffundimur,& erubescimus a tanto patre caelesti , stirpeque tam nobili facti degeneres terrae, &
220쪽
carnis sordibus, tota mente, totoque affectu, ipss demum & operibus adhaerentes. ει immersi . Atque adeo vae tibi uno si contentus fueris, satisque tibi sit ereationis titulo , nec sollicitus iis, & regenerationis gratia, morumque praestantia fieri, dieique Filium Dei a melius tibi certe suisset, nec esse natum , quando vel hi tantum , qui per gratiam ejus vere sunt Filii , regni caelorum, & haeredes sint habendi.
Additur praeterea Pater noster, non meus, nec enim ille pacis, & concordiae D minus unitatis amans, & communionis aliquem pro se uno orare patitur, dicere. que eum vult Pater mi, sed Pater noster, nec dicere quemquam, da mihi panem meum , sed panem nostrum da nobis; Non vult dicamus dimitte mihi peccata mea: sed dimitte nobis peccata nostra , itaque quilibet orans pro omnibus oret omninbChristianis, viceque versa pro singulis omnes, ut hinc in eo nos unum esse omnes intelligamus in eadem spe, fide , & charitate , nec odio, discordia ve mutuo di. vi damur. Sie Danielis cap. 3. v. a. una voce Deum in fornace, & eamino ignis ardentis pueri tres Dominum laudabant, & benedicebant, scut Lucas ait Actuum cap. l. v. l4. post Domini ascensum erant Apostoli omnes perseverantes unanimiter in oratione m. nec patrem nostrum is deiat vocare Deum alium qui Christian rum quempiam fratrum non habet. Sciendum praeterea non omni modb consertam sapientia, sed divinae quoque Rhetorices ad amussim instructissmam orationem hanc: etenim & ipsa nos docet Rhetorica , ut, cum quid ab aliquo petimus, orationem ab ejus encomtis exordi, ut , atque ideli, priusquam a Deo quid postulemus, Patrem eum dicimus, quo uno plurimi, iique perhonorificentissimi recensentur, comprehendunturque illius tituli. Patrem enim cum eum dicimus simul, & conditorem , & servatorem , &rectorem , redemptoremque, salvatorem , adjutorem , & justificatorem , demum di glorificatorem agnoscimus, & confitemur. Postquam autem patrem eum appellavimus, mox addimus, qui es in caelis :Quamvis enim hic, & in terris, ac ubique praesentissimus adsit Dominus, in caelis nihilominus speciatim eum adesse dicimus quod suam ibi gloriam electis suis, ac sanctis exhibere manifestareque constituerit, quodque caelestibus hisce corporibusniaxime divinae majestatis opus, atque potentiae resulgeat, uti habet Propheta D vid psal. i g. v. i. CaelF enarrant gloriam Dei sci; Et hoc etiam addimus, ut ab eo, quem hic sortimur in terris, patre carnali distinguamus , qui pari nobiscum sorte ,
di insimitate circumdatus est, nec nostris occurrere , mederique potens angustiis, nee suis. Pater hic ergo noster, cum in caelis habitet, aequum omnino est, qui peregrinamur hic super terram incolae, nos in eo , quae pouumus, omnia collocare, di committere : cor scilicet nostrum , assectus, & suspiria, amorem, consita, vota, di desideria; sit ergo cor nostrum , ubi & thesaurus noster est, namque reperientur filii, ubi pater habitat; pater ergo eum in coelis habitet, caelestisque si, des-nant carnales esse filii, caelique fiant, ac caelites: merito quippe caeli nuncupam tur , vitam qui caelestem agunt, & spiritualem , quorum anima, ceu caelum astris Constum, virtutum omnium, bonorumque operum innumeris irradiata micat fulgoribus, & amore firmatur eatque ad nutum Domini, celi caelorum orbes continub moventur,' conemur itaque nos his caelorum ornari, vestitique dotibus , iat ianobis etiam, cui in caelis habitare proprium, habitet inus.