장음표시 사용
241쪽
es Deus , oe eos, qui adorant eum in spiritu, oe veritate oportet adorare . Hoeest actibus sneeris spiritus, quos firma fide , spe inconcussa , ardentique praesumus charitate memores assidue, quae ab illo suscepimus hic, tot beneficiorum, quaeque tandem in futuro suscepturos fore speramus seculo. Quarto demum exterior etiam , nobis exigitur religionis cultus , & ritus, statis ut ad Ecclesam aeeedaiamus horis, menteque , di corpore compositis, attenti divinis intersimus officiis, &laudibus, Deique verbum audiamus, & intelligamus, unaque nobiscum . & liberos , & domesticos, totamque familiam sollicite convenire curemus 3 maxime ut divino eum devotione omnes intersint & incruento Missae Sacrificio. Quod a tem intoIeranda videatur Christianorum hujus aetatis irreligio, & frigiditas maxima non parum intererit hic cos arguere, erudireque , di monere quomodo si ab eis audienda missa.
CAPUT SEXTUM .cuomodo se teneantur babere . qui Missam audiunt, oe inemento
assant Altaris Sacrificio. P Rimb quidem advertendum . ineruentum hoe, tremendumque missae Saerifi.
cium non ab uno tantum offerri Sacerdote ministro, sed a Christianis omnibus, praesertim ab iis, qui praesentes intersunt eidem . qui omnes unius Sacerdotis publico tune ministerio defungentis manibus illud offerunt, cujus & manibus hoc ipsum altissimo offert Ecclesia mater Sancta Deo pretii sacriscium infiniti; ideoque Sacerdos mox ab hostiae peracta oblatione circumstantem ad populum versus ait: orate fratres , ut meum , ac vestrum sacrificium in conspectu Domini sit acceptum. Ne putetis itaque unum spectare Sacerdotem , unique illi incumbere attentum esse eidem, ac devotum d omnes quippe tenemini vos eidem adstare devoti , & attenti passonem Domini Salvatoris nostri, quae tune ibi repraesentatione
peragitur animo revolventes, quando fle omnes uni cum Sacerdote Sacrificium illud offertis; atque ideirch Sacerdos, antequam ad tam ineffabilis hujus accingat se Sacramenti consecrationem , di sacrificium, populos evangelica praeparat, prae munitque doctrina, & Apostolica , devotionemque illius ad instans mox Sactiscium peragendum ea lectione, admovet, & excitat s primb itaque lectionem habet ex Apostolorum, Prophetarumque doctrina : quod Epistoia nomine venit: tum& aliam seligit ex ipss Domini verbis, & Evangelio Christi , exinde diebus Dominicis, festisque praecipuis fidei recitat symbolum: Credo Se s quasi veritatem profitens eorum, quae lecta fuere , sue praelectam antea doctrinam Apostolicam, vel Propheticam , Evangelicamque esse veram ; eaque fidei se consessione praeminniens , & accingens ad unicum hoc offerendum fidei, & Eeelesae Catholicae ueriseium : nec ea dispositione contenta propius inflante sacrificii mora, ut ulterilis adllantes ad illud se praeparent, eos admonet, & excitat: mentes, & corda sursum ut erigant, Angelorumque se choris adjungant, ac laudes concinant, proque ini- menss, quae contulit ille nobis gratias omnes agant beneficiis; dicens primb: D minus vitifimn , quas dicat cum vobis sit Dominus: respondet populus, oe cum spiritu tua , hoc est sit ipsemet Dominus eum tuo spiritu; addit Sacerdos sursum corda: idest, corda sursum erigite; respondet populus: habemus ad Dominum, stant illa jam ad Dominum erecta : idest ita contendimus, quo audito subjungit Sacerdos: gratias agamus Domins Deo nostror ae s diceret, quando cor vestrum in
242쪽
in Deum erectum asseritis. Convenientissime nos una omnes Domino Deo nolito
habebimus; iterumque respondet populus: dignum, oe jusum es : hoc est, eonvenientissima res est ,& aequissima , sic ut agamus: moxque sacerdos aggreditui
suo , populique totius nomine Deo gratias agere dicens, vere dignum , se justum est , aequum , O salutare, nos tibi semper, S ubique gratias agere, Domine
sancte Pater omnipotens interme Deus ob immensa: quae contulisti nobis benescia per Christum Dominum nostrum, per quem majestatem tuam laudant An. geli , adorant ur angeli, Cberubim quoque, & Seraphim , omnisque militia caelestis exercitus beatorum spirituum , cum quibus, oe nostras voces ut admitti jubeas , deprecamur, supplici namque nos, ut illi, te corde constemur, & laudamus dicentes: Sanctus Pater, Sanctus Filius, Sanctus & Spiritus Sanctus, unus idem Deus, & Dominus totius Creaturarum exercitus, pleni sunt caeli, & terra gloria tua, signisque bonitatis tuae manifestis, salva nos, ct recipe in excelsis; benedictus unigenitus ille filius tuus, ac redemptor noster, qui venit in nomine Domini , descenditque de caelo in terram , ut redimeret nos, & salvaret. Haec ergo volui hic omnia referre, prosequique verba , charissimi , ut percipiatis , quid cum missae interestis, Deo promittatis, & prosteamini, illudque tandem opere compleatis. Cum enim ait Sacerdos haec verba: sursum corda, tunc uti jam supra diximus, asseris cor tuum in Domino collocatum habere, atque adeo nullo terrenorum affectu , cogitationeque teneti implicitum. Siccine se res habet apud te λ Vide ne & tu cum Anania , sapphiraque conjuge mentitus sis Spiritui Sancto, de teque vere dicatur a Domino , quod aliis Isaia cap. 29. v. . dixit populus bis, qui huie adest missae labiis me bonorat: cor autem eorum longe es a me: Vae qui nee ibi labiis Deum laudant, linguamque suam inanibus seculi rebus, negotii que secularibus impendunt; Hoc maxime, quo missam audis tempore tenendus, agendusque tibi spiritualis est labbatismus , ut scilicet a terrenis omnibus liberum
ad Deum feratur cor tuum , totoque corde tremens reverenter, & attente consideres hoc ad altare ipsum idem & offerri sacerdotis manibus sacrificium, quod in ara Crucis ipse pro nobis obtulit Christus immens scilicet ante Deum & valoris, &fragrantiae, una tu cum ceteris illud offerens pro peccatis vestris, di postulans, ne culparum immanitate, gravitateque nostrarum apud Deum hujus tam suavis,&immensi virtus, odorque sacriscit minuatur, sed in vobis escaciter operetur, re utile sal; horrendum itaque nugari vos, & sabulare, dum missa peragitur, nec
enim , qui sic se habet, ille missam audit , eique attendit, sed sbi ipsi , vel cui fabulatur , nec suffcit in missa cum nemine miscere colloquia , sed re nullas insuper rerum secularium , mundanarumque cogitationes voluntarie debemus admittere . Interest quippe nobis plurimum huic tam sublimi, tam arduo cor intentum
habere mysterio, mortisque, & passionis Domini Iesu Chiisti cujus in ea memoria peragitur , cujus & ibidem adest & sanguis verus, & vera caro mysteria singulari devotione recogitemus, terrenorum insurgentes quasque cogitationes , ceu s Corum involitantium molestias, comprimentes, ociusque, & sortiter abigentes, praeteritaque delicta cum lacrymis, & amaritudine animi recolamus certi & asiisdem nos tandem hujus , quod in ea peragitur virtute sacrificii liberandos iri: si modo nec nova tunc ibi superaddas, multiplicesque crimina ; ideli namque tu vel in missae principio generalem omnium tuorum peregilli delictorum cum sacerdote consessionem de praeteritis omnibus iis accusans te , male quae, vel ociose perpetrasti cogitasti, & concupivisti, de probrosis, otiosis, obscaenilque omnibus verbis factis , cogitationibusque tuis, sic ut Deo jam conciliatus, & solutus ab his
243쪽
majori cum animi pietate posses hoc illi offerre sacri seium tuum. Qui ergo jam a missae principio de peccatis tuis,de verbis otiosis & eogitationibus apud Deum , id. eirco consessus es, veniamque precatus ab eo,quid audeas iterum ipso saetifieii tempore iisdem otiosis animum inseere, contaminareque verbis, & cogitationibus λSi missam audis , ut in Ecclesia tibi, quae foras egisti , peccata dimittantur , nova quid audes accumulare praeteritis, eadem in ipsa Eqclesia, ipsumque pro te dum offert ut & peragitur puritatis ineffabile sacrificium; attende miser, ad Ecelesiam te non ideo aecessisse , gravius ut infirmareris, animaque valeres, sed ut haberet illa melius, sospesque domum ab illa recederet; adeoque totus ese debes in osse tendo pro salute ejus hocce sacrificio, deinde & pro omnibus, quae tibi collata sunt ante hae a Domi uo , beneficiis, & gratiis, sue communes illae tibi cum ea teri, suerint sve singulares, sive ad corpus ilia pertineant, sue ad animam; nee satis tibi esse putaveris missae partem audivisse, & interfuisse integram enim audivi L
se , legitimo ni sorte tenearis impedimento , sub mortali teneris, integrumque debet esse sectificium tuum. CAPUT SEPTIMUM. In quartum decalogi mandatum: honora Patrem tuum , Zi
ΡOst tria bate, & praecipua, quae prioris vulgo dicuntur mandata tabulae, quibus ad Deum anima componatur posteriora septem alia , septemquae secundae dicuntur & tabulae, consequuntur, quibus quam recte nos habere debeamus ad proximum erudit nos Dominus, atque in eis Omnino caput est , & maximum, parentes honorare, &observare: nec enim erga quemquam alium a Deo strictiori tenemur vinculo necessitudinis, & ossicii. Parentum autem nomine non uni veniunt carnales illi, quibus & orti sumus, & geniti, sed spirituales omnes, prae- Iati , praepositi, rectores Ecclesarum , & quilibet Sacerdotum . Demum di principes temporales, sarcularisque regiminis magistratus, & optimates. Notandum etiam honoris deserendi verbo hocce in mandato eYpresso , non unam intelligi reverentiam exteriorem, & urbanitatem , sed insuper obedientiam, quin & praeter observantiam, & obedientiam etiam , illis adesse in necessitatibus , auxiliumque tenemur impendere, s que quid indigeant & vestem , & obsonium, di quaevis alia ministrare illis,& providere; stultum enim est, hoc optime se comple .visse mandatum arbitrari eum, qui quocumque in parentes incurrerit loco plurimis eos excipit salutaribus, honorifice tractat, & habet, multaque in illos utitur verborum urbanitate , reverentia, & lenitate , s necessitatem illis patientibus pro vitili statim oecurit eis, affertque levamen , saepissimeque; nam honoris voce munus , & auxilium intelligit Sctiptura Saera , ac quidquid vitae corporali necessarium occurrit ,' quare cum jubet nos Patrem, & Matrem honorare Dominus , vult & nos illis ad honestain , commodamque sui sustentationem occurrere, & subvenire quantum illi indigent, nobisque pro posse datum , ac licet aliis
Omnibus ab his etiam in necessariis adesse teneamur in temporaIlum distributione principem obtinent locum , & praeire Pater, & Mater, illisque ante quoscumque alios auxiliari nos oportet post ipsos vero liberis, uxori, fratribusque, ac caeteris aliis pro gradus proximitate consanguineis, atque parentibus.
Quare di in illud peccat mandatum , qui debitum non desert honorem , hoc ei lDigiti os by Corale
244쪽
LIB. I. TRACT. III. CAP. VII. Σ33
est oscium , solamen , & auxilium in necessariis Patri, & Matri: ae subinde sim, iter & consanguineis, contribulibus, gentilibusque .diecta, & in idem qui majorum quorumcunque suorum quantum, Et ubi quisque tenetur eκ offcio , dc debito parere detrectat, aut negligit imperio , & vωIuntatis .
In illud etiam graviter delinquunt, qui contra coelum ponunt os suum, hoe est adversus praelatos suos, reipublicaeque principes, dc magistratus obloquuntur famam eorum proscindentes, eorum authoritati detrahentes, indecoreque eos habentes ,& despicientes, quorum turpitudinem , & vitia etsi comperta sbi solent, tenerentur occultare. Qua de causa Chamo Noe filio jure componuntur, cui maledictum , & imprecatum a patre, quod videns nuditatem ejus non operuisset, quia derisisset, aetitisque fratribus deridendam exhibuisset. Videntur & illud idem violare praeceptum , qui beneficiorum immemores sunt, ingratoque seruntur in eos, qui promeruerunt, animo. Cum autem gravest, & pudendum ingratitudinis hoc scelus, solliciteque fugiendum , observandum tres posse dari gratitudinis species, dc gradus f primb quidem acceptum mente tenere beneficium, de meminisse s secundo gratias ore ipso, verboque ei agere , a quo beneficium aeeepimus; tertib denique pro virili, si serat locus , dc tempus, remunerari , Ac retribuere , vicemque opere ipso rependere , eodem plane modo de contrario dicendum ingratitudinis vitio; primb quidem beneficium nec fateri, nee agnoscere, despicere , oblivisci; deinde dissimulare, reticere, nolleque debitas argienti referre gratias, de honorem : iniquius verb eb s deveniret, ut sibi bene. ficum ore maledico, conviciis, opprobriis, Ec contumeliis assiceret; Tettius demum gradus est ingratitudinis, cum loci, temporisque ratio poscit , 5c vales, re ipsa, dc opere nolle beneficio vicem rependere, beneficiumque, quod potes, de
debes impendere; quid si eb perveniat, ut injuriam, de malum illi pro bono
De quiram praecepto Decalogi , scilicet: non occides. Expeditis, quae Deum spectant, dc qui vicem illius apud nos gerunt, parente
uve temporales, dc vernaculos , sive spirituales, superest ut Ec optime cum proximo nos habeamus, nullumque ei damnum inserentes in aliquo, nullamque injuriam , atque molestiam . Quod autem nobis omnium maxima res sit vita temporalis , quaeque carius a nobis habeatur: omnibus etiam , quae proximo potamus inferre, documentum majus est, cui ei vitam eripimus, de interficimus; quare dc primum, quod vetat nos Deus operari malum adversus proximum, est non occidete , dum dicit: non occides: Quod sane praeceptum sic apud Matthaeum cap. I. exponit ipse Dominus, ut eum vetitum sit oecidere, non de gladio tantum, ecmanu perimere prohibeatur , sed affectu etiam cordis, dc desiderio; Qui enim optat , deliberateque constituit, animoque proponit alium interficere , quamvis eum gladio, manuque non perimat, nec consitum opere compleat, coram Deo, cui cor patet dc voluntas, homicidii reus est. Idem enim est apud Dominum velle. Ecoperari, adeoque non ille tantum apud illum homicida, qui gladio caedit, dc mactat, qui occidere jubet, conlisit, suadet, innuit, approbat, caedisque proximam
silet, aut dissimulat occasionem . .
245쪽
observiinduin hic autem , di ad hoc homicidii scelus alia etiam revocari pos. se, deberique peccata , odium scilicet proximi , quaeque possunt ejus inserti pers pax d mm 4li4 , velut mςmbro mutilare aliquo, percutere, lassibus, oc virgis excipere, vel alapis, Rut quuνi alio modo personam elus laedere; tandem dc pn dictorum omnium aliquod illi fieri peroptare . Debent, & qui proximum odio pro. sequunm inveterato meminita 'erbi Ioannis epist. l. cap. 3. v. I. qui odit fratremiamici a s ςrgo νέη oculis habeant 3ssidue mandatum . qui rixari solent cum aliis, quiqgr nat lira su lanx iracundi. in qu ris data occasone, vel levissima litem intentant Oc jurgium, percutientes, de caedentes, quibus & saepe contingit non compor liter mod b, sed spiritualiter etiam di aeternum ut interficiant; nani di plerumque fit, ut quos interimunt lethali constringantur. Et quid iniquius, magisque .iabolicum, quam t91 causa , di per te rationalem aliquam creaturam , dc vita simul occumbς re, & anima, ea scilicet in impaenitentia finali discedente λ Praetete, quid horrendum in eis, odisse te iratrem tuum, & proximum λ Vel hi uc cette coni ise, quod sicut scarius, dc homicida corpus interimit alterius, ita qui alterum odit, propriam ipse perimit animam, quae dc tandiu mortua jacet , quantum sic ejus porseurit odium : at licet homicida vanam aliquando capiat, dc acerbam ul-ςiscendi titillatiuncudam , infelix ille tamen , dc nequ m , odium qui corde tra dat , uni sbi ginxiι est amroque Iemper animo, fastidio tabefactus, veneno'.eptuprio satur in t sis insessante , mordenteque conscientia, dc assidue cruciante . , praeter aliorum , quod ille p4titur, praebetque seandalum . Quin etiam plerumquest, ut dum i pis metrore conficitur, odioque tabescit interilis , ipsi, quos odit miser, qui s mala prςcatur, laeti, tranquillique vivant, ae impavidi. dormiandique suaviter. Qu*rς nemo vestrum , charissimi, toricit sibi sit, nemo sibi noxius Q. ος seipsqin torqueat odii, livorisque in katrem acu his, quando nec id aliud agat,& proficiat, nis ut quos aeternum haered itabit olim , cumque maneat a murte, vel in has , ita praegustet, experiaturque cruciatus inferni. Petite a Domino, dc satagite, cor vestrum ut ille repleat amoris sui dulcedine, dc proximi, quo certe s donati sueritis, dc erg Deum devoti, de recti, suaves erga proximum , dc accepti eritis , seque conscientia suavitate tranquille, suaviterque vivς at s .d uternas Patruo da bitur oc vobis transre delicias.
to pracepto Decalogi. εω dicitur : non additerabis, non rumicaberis, ΡRohibito nuper homicidio moz vetatur, bc adulterium: nimir- qvia pinxii in homini nihil acceptius , di ctariu3. quam uxut ps ria, et lagitima , a e M v,tam ejus sι non ut 0gὸs, gravius illi mhil accidere potest, et Merbius. timi si uxorem IVDs: idcirco Domicus mox ut praecipit dic : mm occid . . biungit ratim : non ad ter is, quo etiam intelligitur verbo prohibita quaevissam νεῆς quo xmina semicatio , vel copola ; hae enim omnis , quae mariustum . ore non siserit, etsi soluti cum kIuta kelesta est, et mortiserae: quod cis in maceptum sic exponit ipse Dominus Matthaei s. v 28. , ut non ipsis Iaatum ac triribuquai cuip- violetur, sed ipsa etiam citra corporis exercilium, et opus in evriori voluntate, et concupiscentia, quod sic ille habet: ego autem dico uisu , g is
246쪽
omnis , qui υiderit mulierem non suam ad concupiscendum e- , moeebatus est eam in corde suo : jam, inquit, fornicationem implevit, aut adulterium , reusque est eorum in oculis Domini, nimirum , uti jam diximus, apud quem humana e Iunias, atque propositum facti vicem implet, et subit. Super omnia autem alia vitium illud , & scelus, totaque industria cavereta maxime debet Christianus omnis salutis suae quisquis si ille cupidus, tum ob immensam , quam insert animae cladem , tum quod aliorum sit sons, & origo vitio, rum. David olim Rex adeo pius, sic sicilis , & benignus, semel in illud mee tum lapsus sit, alter evasit, & insanivit , ut jam ipse non videretur qui prius erat mitismus erudelis evasit, ut etiam iniquissimi mox author homicidii. Salomonem ejus silium ad idololatriae scelus, amentiamque plurimam adduxit, quinius habebat ut hominum sapientii simus, Deoque praedilectus. Nullo turpius ese
caecatur anima , vel emollitur hoc peccato: omnem prorsus extinguit in ea co templationis lucem spiritualisque consolationis dulcedinem. Quare ex Gregorioi magno luxuriae progenies est caecitas animae; solemnibusque Paulus admonet nos, incutitque formidinem verbis his epithi .ad Corinth.6. fugite fornicationem an
scitis quoniam corpora vestra membra sunt Cbristi , S templum Spiritus sancti, qui in vobis es, quem babetis a Deo re non estis vestri; empti enim es is pretio magno ex pretioso sanguine Christi Iesu , qui in vobis habitat & corpore, & , spiritu , tollens ergo membra Christi quomodo facias membra meretricis; an nescitis quoniam qui ad rei meretrici , unum corpus escitur cum itur scri uin est enim Genes. Σ. erunt duo in carne una qui carnaliter uniuntur , sic & qui Deo jungitur unus & cum illo fit spiritu . Quare sornicationis peccatum omnino iugite , quamvis enim omnibus etiam inquinetur aliis anima peccatis, hoc non una conspurcatur anima peccato, sed corpus ipsum inscitur; atque adeo, charissimi, macti estote animo & ad immanem , & faedam hanc a vobis, & toto abigendam, pronfligandamque orbe belluam , a qua tanta oritur strages, tantum & lethale vobis imminet exitium, accingamus ad comprimendum extinguendumque sulphureum hoc, scelensque ineendium ; quo se & terra voratu universa, animaeque smul&corpora . Caveamus nobis ab ejus occasionibus, & incentivis, quibus ignescit, &erupit; hoc est ab obscenis, impurisque tactibus, & turpiloquio, cantionibus inhonestis, lascivisque cantibus, & quibusvis aliis occasonibus; ab omni volunt,rio , & meditato mulierum intuitu vel improviso : seriWum est enim quoniam a specie mulieris multi sunt perituri:& Ieremiae 9. dicitur quia ascendit mors per fenestras nostras in animas. Sapiens vero a consortio mulierum, & samiliaritate , sugere nos cupiens , a quibus tanti nobis est periculi. Proverbiorum cap. 6. v. 17.
numquidpotest rimo abscondere ignem in sinusuo Z Et non ardebit otiostas printerea sugienda est, nimiusque cibus, & potus, & crapula : scribit enim Ezechiel Propheta cap. 16. v. 4'. quod iniquitas Sodomae fuit superbia , saturitas panis . abundantia, oe otiam ipsius , unde Iuxuria nata est, ita ut eum aliis igne de
caelo deleverit eam Deus s ut autem eo, quo viri caecutiunt errore solvantur , qui gravius longe conjugatae putant mulieris, quam uxorati conjugis adulterium, au diant Augustinum tom.6. de conjugiis adulterinis ad Pollentium lib. a. cap. 8. dicentem ; sed nos viri sumus inquiunt quasi non propterea magis debeant ilZicitas concipiscentias ideo fraenare , quia viri sunt: quasi non propterea magis debeant mulieribus suis ad virititis exemplum se praebere, quia viri sunt: quasi non propterea minus debeant a libidise superari, quia υiri sunt: quas non propterea minus debeant lascivienti carni serυire quia viri sunt; S tamen indignantur, AG g a auis
247쪽
audiant adulteiros viros pendere Amiles adulteris farminis poenas , cum tanto gra- μή eos paniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet, oe virtute vincere , ω exemplo regere forminas. Cissianis equidem loquor, qui fideliter audisne caput mulieris, viri ubi se agnoscunt ae es , illas autem comites esse debere.
Gra iter enim quamvis uterque peccet adulterio, gravius tamen delinquit vir haede causa, quia videlicet Ec vitibus, di prudentia pra stit, quibus tentationum obsustat inaltibus, tum quod Ec ipse mulierem bono tenetur eXemplo provocare . Verum de praeter haec omnia deterrere nos ab hoc vitio maxime debet, quod omnium illud altius animae haeret, ceterisque dissicillime curatur, dc emendatur, ex quo
se quisque vinei passus est ; denique nec severius a Deo plecti visum iIlud
ita , hoc ut maxime vindiearetur, gemino mundus absorptus olim est diluvio per aquam quidem uno, quo orbis stagnavit, Ec deletus est universus; altero vero per ignem, quo civitates absortae , vorataeque sunt quinque. Ob hoc quippe scelustria supra viginti hominum millia Iudaeorum internecioni dedit in deserto Domi. nus, uti numerorum cap. 23. dicitur, ac innumeros alios, quos hic reserre prolixum , dc taediosum.
In septimum Decalogi praeceptum sci et: non sutaberis. Hoc septimo prohibet nos iniis mandato proximum injuria ne asciamus, Eclaedamus in rebus sellieet, fit substantia sua, hanc illi vel omnino subripiendo, vel imminuendo, sue furto, Et rapina, sive usuris, emptionibus iniquis,
aut venditionibus, conventionibusque fraudulentis, oc contractibus, quibus damni aliquid, di gravaminis alienia accedat. Hic nihil attinet, hujus augere peccati gravitatem omnium certe omnibus compertissimi. una cunctis lassiciat deterrendis hominibus, de alienandis a tanti perpetratione sceleris memoria restituendi necessitatis indispentabilis, obligationisque perpetuat, qua constricti tenentur illatum resarcire proximo damnum ; ac ubi dum illis vacat, non resarciant, de restituant, nullum eis amo do superesse remedium , salutisque spem habete , quamvis dc supra Magdalenam infletus, ct suspitia solvantur, austeriorisque poenitentiae rigores impleant, nun quam enim a Deo dimittitur peccatum , nisi proximo restituatur ablatum . Vertam advertendum hic vero Christiano non satis esse, ut non subripiat alienum , debet ulterius erogare libentet aliis, partitique quod habet Ec suum; atque, ut Christus loquitur Luc. eaμ 16. v. s. Amicos i facere de mammona ini quitatis . Suis eum qui juvent orationibus, de meritis, ac inducant, recipiantve in aeterna tabernacula. Quibus verbis sedula nobis eleemosynae, misericordiaeque
operum p axis, ususque frequens commendatur, eum de de iis in judicii supremi die strictior nobis apud Deum sit reddenda ratio; singulariterque si inquirendum
an , dc quomodo nos hic ea opere compleverimus. Atque , uti loquitur Dominus Matthaei cap. 2 . v. 34. iis, qui a dextris ejus erunt, Et opus misericordiae perfece
runt , dicet: venite benedirii Patris mei possidete regnum vobis paratum is cons rutione mundi: esurivi enim S id sis mihi manducare ;fities, S dedistir mibi Fibere 3 hospes eram S colZegistis me : nudus . oe cooperusis me; infirmus , N. t iis mei in earcere eram, oe venissis ad me: amen dico vob/s . quandius
riseis uηi ex bis fratribus meis minimis , mibi fecisis : eos verb qui ista implere Dissiliaco by Corale
248쪽
LIB. I. TRACT. III. CAP. XI. χ3
neglexerint opera, mittet in ignem aeternum nefando illo, horrendoque ut aeternum addicantur inferorum imperio . Quare tenemur omnes, quantum cuique datum , ac licet, haec omnind implere opera ζ maxime vero quibus praeter ea, quae
ad vitam omninb neeessaria sunt, statum v e congrue sustinendum , vel quid aliud veth necessarium aliquid superest census: tenentur enim hi sub mortali totum id , quod supereti erogare pauperibus, piisve destinare, collocareque operibus. Praet
rea tenetur omnes quaintumvis etiam pauperes extrema laborantibus occurrere necessitate , sive sit illa alimenti, sive nuditatis, sive medieamenti, sive & hospitii, .el alterius cujusvis ejusmodi: itaut iis illi destituti subsidiis omni pereant, aut
in certum mortis periculum , gravemque incurrant infirmitatem , quibus tunc nat- Ius non tenetur occurrere . quantum in se est, iis tamen exceptis, qui eadem urgentur , α necessitate, vel periculo, iisdemque ipsi opus habeant auxiliis, nec tune vere habent quantum limul, & sbi lassiciat, et aliis: atque haec ipsa , qua
tenemur omnes, tam stricti juris est , & naturalis obligatio, ut in ea commenda da , urgendaque prope continua sit Scripturae Sacrae doctrina; sed hie ne prolixio res videamur, lassiciat praeclara illa Joannis r. cap. I. v. 17. verba referre: filiosi mei
non diligamus verbo, neque lingua. sed opere, ει veritate. Qui tabuerit subflantiam bujus mandi, ει viderit fratrem buum necessitatem babere, S clauserit viscera ab eo, quomodo charitas Dei manet in illo Praeter haae autem opera , quae misericordiae nuncupamus corporalis, septem ει alia supersunt etiam dicta spiritualis, scilicet primb monere, sive corripere de- Iinquentem , blande utique, prudenterque, quo resipiscat. Secundo rudes, igna tosque docere. Tertio indigentem juvare consilio. Quarto Deum exorare pro salute proximi. Quinto solari maerentes, & afflictos. Sexto injurias patienter sustinere . Septimo denique accepera pro Deo dimittere, donareque libenter injurias, quae utique omnes egregie a Sacra Scriptura commendantur, & injunguntur; nunc in id Verba Pauli lassiciant ad Ephesios cap.4 v.2. . & 31. & ad Colos cap. 3.v. Σ.
Ad Galatas 6. v. ., Ec 2. Thessalon. cap. S. v. t 4 : Fratres alter alterius onera por.
tate , supportantes inυicem in ebinitate ; Estote autem invicem benigni, miseriscordes , donantes inυicem . Acut S Deus in Christo donavit vobis: corripite inquietos , consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes; tandem in his omnibus misericordiae , qui corporalis, qui de spiritualis operibus exercitari debet in praesenti seculo quisquis apud Deum optat, & expectat invenire misericordiam in suturo; dictum enim a Domino: beati misericordes, quoniam misericordiam consequentur. CAPUT UNDECIMUM. In octavum Decalogi praeceptum: contra proximum tuum falsum non dicas testimonium. Hoe et si videatur unum contra proximum prohiberi salsum in judicio, vel emtra illud testimonium , omnes nihilominiis, quae contra illum offendimus verbo , contumelias , injurias, ac cetera, quibus ille lingua laedatur a nobis, e dem & praecepto vetari certissimum , quod quinque scilicet contingit fieri modis: nimiium primb cum bonam proximi famam eo absente salso pessundamus apud alios, minuimus que , & inscimus testimonio, sive vitium aliquod ejus occultum revelamus; duplici namque hoc modo proximus a nobis infamari contingit. S
249쪽
cundb cum improperia, convitiosaque vetba coram , dc in seciem proximi conjicimus , & eructamus, quod eerte murmuratione non levius est, sed atrocius ob manifestum, quem se proserimus ejus contemptum, nihili ducentes vel coram probris eum assicere. Tertio cum ablenti, praesentive male precamur, dicimusque Iroximo, verbi gratia se illi imprecando , male pereat; in directum abeat, & ma-am crucem; hoc, vel istud eum occupet malum , & insertunium : quod grave certe peccatum , dum lingua non pravertat mentem , quodque ore promimus, &corde premamus, optemusque tune illi malum , quod imprecamur ore: nec excusatur is a peccato , qui sic imprecatur, quod ex ira loquutus, qua compressa , vel extincta , sic , ut imprecatus illi contigisse doleret, ac dolet. Quarib lingua damnum inserimus proκ imo susurrationibus, salsilve delationibus, fraternamque iis amicorum solventes charitatem , inimicitias , & jurgia seminantes inter unanimes , & schismata. Quod certe peccatum quam grave sit, re horrendum in oculis Dei satis ex eo coniicere est, quod contra praeceptum charitatis in proximum a Deo latum manifeste pugnat, pacemque, & concordiam Deo se amicam, &commendatam aperte convellat: unde Δc Salomon Proverb.6. v. 1 7. & ΣΟ. super
alia, sex quae Deus odit vitia, septimum quod detesatur anima ejus adjicit hoc peccatum ejus, qui seminat inter fratres discordFas, Sc amicos. Quinto denique. ac ultimo proximum lingua laedimus, dicteriis eum lacessentes, salibusque illudentes ei, pudoreque suffundentes eum procacibus verbis, 5c morsibus impetentes, quibus tanto gravior insertur injuria, quantb & despectus major est, cujus verecundia , consu soneque delectamur, nec moneamur , palam sic omnibus facientes eo nos, quem se mordemus, dc confundimus, non habere loco, ejus ut honor &pudor attendi mereatur.
Has omnes in proximum oris injurias acriter perstringit, & vetat Scriptura Sacra, ac primb quidem proximo detrahentes serpentes in flentio mordentes appellat Sapiens Eccl. eap. I o. v. i i .s mordeat serpens in Identio . nibit eo minus babet , qui occulia detrahit. Paulus verti ad Galatas 3. v. 1 3. de iisdem loquens, itae habet: quods invicem mordetis , comeditis , videte ne ab invicem consumamini: nec qui proximo detrahit unus , ejusque famam arrodit ille tantum reus, insuper & qui detrahentem auscultatur ; Idelique Bel nardus dixit: ambiguum uter gravius peccet, an qui statris famam arrodit, an qui virus id evomentem intelligit, & non arguit, molestum id esse sbi non testatur. Quare recte nos admonet Sapiens, cum dicit Eccl. cap.28. v.28. sepi aures tuas spinis , S linguam nequam noΓ auaere , ει ori tuo facito ostia , oe seras : hoc est, cum audieris detrahentem , quae audi isti, comprime , nec effundas apud alios. De susurronibus autem ibidem ita loquitur Sapiens v. i 4. susurro, oe bilinguis maledictus, muAios enim turbabit pacem habentes. Et in illud idem peccat mandatum , qui comtra conscientiam suam, di in proximi perniciem salsum dejerat: in eum namque
dicitur Sapienti cap. I. v. I 2. os quod mentitur occidis animam suam. David verba it psalmo I. v. . perdes omnes qui loquuntur mendacium. Quare, charismi, scnos habeamus ad proximum , ut lingua nostra sit vere lingua , non novacula acu ta . stilus, di sca, sol que verba nostra mere verba . non sagittae , ic cruenta vulnera : non ut percutias fratrem tuum , & eaedas, tibi concelsa est lingua a Domino, sed ut ejus lingendo vulnera cures, ut medearis piis, utilibusque consiliis, sanctisque monitionibus, hortationibus, amieis reprehensionibus, blandisque consolationibus tuis ; demum ut illud erga eum impleas , quod Eccl.6. v. I 6. dicitur: amicω fidelis meae mentum vitre , S immortalitatis. Linguam autem inimquam
250쪽
qnam apte Iacobus aequat cap. 3. v.6. igni, qui magnam incendit sylvam, parem
enim infert illa cladem ubicumque illa surit, qualem ignis in stivis quas comburit .
De nona , S decimo Decalogi praceptis scilicet : non concupistes uxorem proaimi tui, nec omnia, quae illius sunt. HUjus scopus, & finis mandati praecipue est, ut mundum si semper cor nostrum , & a labe putum; ut enim recte David psalmo i 8. v. 8.: lex Domini immaculata convertens animas adeoque non satis illi est, ut ab apertis ipsius operis, re linguae culpis eximat & maeulis, easque prohibeat, insuper&quae imo conduntur, & deliteicunt corde inordinata videlicet concupiscentiae desidetiaconatur evellere; quare unum hoc a nobis exigit maxime Deus, cor mundum ut habeamus, ideo re Proverbiorum 23. v. 9. ait: fili praebe mibi cor tuum : & Matthaei cap. 3. v. 8.: beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Lineeis quirpe Domini perspicacissimisque oculis, ceu facta numerantur, quae vere concupita sunt: quod enim agere aliquando constituisti, ac si ipso rem complevisses opere Dinminus habet, ac reputat. verum hic advertendum , duobus hisce praeceptis attingi nihil ipsos eone uis piscentiae, pravorumque desideriorum impetus, ac primos motus, quae nec no. illi sunt juris, & arbitrii, quando scilicet caro concupiscit adversus spiritum , necassentimur ei. sed violentiam obsistendo patimur, liberarique iis escaciter, de continuo satagimus; ut enim habet Apostolus ad Romanos 8. v. 7: noli damnatio. nis es iis, qui sunt in Christo Iesu, qui non secundum carnem ambulant, ει --Zent aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae, & carnis suae desideria patiuntur nee perficiunt, sed reiiciunt. Similiter & idem Apostolus ibidem Cap. 6. Σ. ait: non ergo retnet peccatum in vestro mortali corpore , ut obediatis concupiscentiis e us : hoc est non dominentur vobis, & praevaleant affectus pravi: quod aliis exprimit Sapiens verbis Eccl. cap. i8. v. 3. post concupiscentias tuas ne eas, sed comprime illas, nec subsis eis. Itaque duobus hisce mandatis aliud a nobis haud exigit Dominus, nis ut pravis hujus carnis non assentiamur desideris , quia , ut habet Augustinus , illud pius non castigat in nobis Dominus, quod ineluctabiliter vitare non possumus. Demum & notandum, quod etsi posteriora duo praecepta haec sexto, septimoque superius jam expositis complexa videantur, uti revera eadem complectuntur, quia dum adulterium ille prohibet, haud dubio & alterius 'orem concupiscere ve. tat ; & eum idem non surari jubet, perinde nos & rem velle alienam arcet: nihilominus cum rudis adeo, & omnino terrenus Iudaeorum esset populus, cui primitin exhibitae Decalogi tabulae, ut nec intimum penetrare posset priorum sensum mandatorum , hisque operis ipsus prohibitionibus exterioris interioris etiam actus, di desiderii smul , & prohiberi delicta, ideo specialiter addidit & haec posteriorata praecepta duo , ne mulierem concupiscerent, & rem alienam . Quamvis autem , α longe plura sint his hominis prava desideria, uti velle quemquam occidere, im simare , salsum asserere , pejerare ; quod tamen homo iacile seratur, & proclivis sit ad concupi lcendum uxorem, aut substantiam , remque alienam , quam ad alia
quaevis concupiscenda , ideo duo haec tantum singillatim, specialique gemino prinDisiti od by Corale