Joannis Harduini Societatis Jesu presbyteri Chronologiae ex nummis antiquis restitutae prolusio de nummis Herodianum

81쪽

in civitates Samaritimorum ne intra eritis I risu ire ador esiquae perierunt δεμιυ συα Nam aeque gentes,de quibbus hic sermo est, ac Samaritani intra Palaestinae fines fuere. Neque hic discipulos Dominus Palaestina vetri excedere: quibus haud tantum animi tunc fuisse videtur, ut deserere patriam auderent. Certe in urbem Caesaream inferre post ea pedem Petrus memor istius praecepti veritus est, usque dum coelesti edoctus oraculo, vocem illam Domini ad statum vitae suae tempus in terris pertinuisse,jussus est eo se com

ferre, Aet. X.& XI. Et de gentili quidem Caesariensium s perstitione fiat diximus. Sebasten autem falsorum similiter deorum cultui addictam fuisse, Iupiter in nummo sculptiis admonet. Ab Herode Magno templum ibi Augusto dic tum fuisse Iosephus est auctor,libro XV. Antiq.cap. XI.& libro i. de bello, cap. XVI. At non ego credulus : qui probe noverim, ne Romae quidem erga Caesarem Augustum, uulumve Principum, usque ad dedicanda templa adulationem processisse, ut in Chronologia Augusti dicemus M a um C si LXYXVTmnummo am Iunioris, En L BA. Arpti is

UMMI omnes Agrippae junioris eo conspirant atque

consentium,ut doceant ei commissum ex Senatuscon

sulto imperium rei militaris in Palaestina: sive illud os Dum, quod Ducis Palaestinae multo recentior Notitia Digniuratum inpellat, sect. XXI. Hujus sub di spositione ibi dicuntur ibisse, si tamen fidem liber meretur, equites AEliae positi hoc est, Hierosblymis: cohortes aliae juxta Iordanem, aliae

in Eliam de Hiericunta, aliae alibi copiae plurimae. Nam

82쪽

H E R O D I A D u M. 83L,L BA. non rege, sed rege, sic accipiendum est, ut ea formula conflatum esse nummum admoneat, non in ea ditione, quam ille regia potestate, sed in provincia, quam Caesaris ac S. P. R. vice, vel Praesidis ritu administraret, vel tamquam legatus armis defenderet. Itaque hunc Ducatum in Patastina quidem hic nummus significat Caesareae percussus: in Galilaea autem &Judaea, ut dicemus postea, tabernaculum sive tentorium, in omnibus sere nummis hujus Agrippae cum spicis insculptum: quasi omnis illius regiae potestatis usus esset in castris ad tutandumGalilaeae ac I daeae limitem rite locandis ac permutandis: cujus rei symbo

NUMMUM similem priori e duobus,quos hoc anno deis scripsimus,Spanhemius pag. 7G. e Gaza Regia, Tito

adscribit, cum Domitiani sit : legitque ΦΛΑOTI. NEΑΠΦΑΙ. ΣΑΜ ApEIAI. pro ΣΑΜΑPE. L. AI. hoc est, Σ - anno XI. At nos hoc loco duos non ea mente exhibuimus , ut anno isto percussos fuisse suaderemus: sed ut quisque intelligeret ex nostra praesenti animadversione, quam ibi spopondinius, quam fiant in nummis diligenter investiganda prius singula, quam de his pronuncies. Ne Domitiani enim annum illum esse undecimum auirmar mus, tametsi prima specie nemo non ita existimet, ac ne cuiquam etiamnum assirmanti credamus,nummi prohibentriusdem civitatis eapoleos Samariae,quatuor vel quinque, Antonii Pii temporibus percussi: in quibus aera notatur H

viam, seu potius Neapolitana: ncque enim ducit initium G

83쪽

s4 D E N u M M I squo Flavii rerum potiti sed ex quo Flaviae nomen Neapolis

Palaestinae obtinuit. Nam cur in Flavii Domitiam nummo aliam existimabimus aeram signari, quam Neapolitanam ab accepto Flaviae praenomine , cum ipsius quoque Antonini Pii principatu non alia appareat in nummis illius civitatis, quam haec ipsa Neapolitana,ex quo illud Flaviae praenomen accepit tis argumento duplex aera statuatur in nummis unius civitatis, ubi satis sit unam intelligit Deinde cum illo eodem aevo atque tractu terrarum,ut vidimus, seniliter Sibasteni suam aeram cum anno Domitiani primo, Herodes tetrarcha suam pariter cum annoCaji principis primo,uti suamZenodorus cum primo Asiae receptae Augustique imperii

anno, conjunxerita nec post annum illum Sebastenorum alius sub Domitiano nummus magis app'reat quam Neapo litanorum, aut sub Augusto Zenodori, aut Herodis tetra

chae sub Cajo principe: quis non intelligit ad primum D

mitiani annum aeque referri oportere Neapolitanorum huncce nummum, quam Sebastenorum moremque illius aevi fuisse, ut reges, tetrarchae,& civitates,cum aera sua componerent annum praesertim primum Principum Roman rum Z Admonet & littera Σ, in hisce Neapolitanorum nummis nondum lunata essi e consormata : quod arguinem tum est, ut periti norunt, exorientis adhuc Domitiani principatus. Ex his porro intelligere est, orimum Neapoleos Samariae annum statui oportere, LXXI. aerae Christianae, M tumno ineuntem. Nova enim civitas in anni sui mitiosi

gendo Graecum statim morem secutae suisse videtur, iu Isba vetere Iudaeorum ac Samaritarum consuetudine a verno

tempore anni inchoandi. Norisius in Epocha Neapol eos, de nurninis istis duobus tribusve discterere, quos attulimus, quoniani vel sciens prudensque refugit, vel imprudenter omisit, certo definire instium aerae Neapol eos non potuit .

Haec aera perseverat,ut diximus, sub Antonino Pio , in

84쪽

HER DK Du M. iis mammis ipsius pii,& Aurelii Caesaris, S Faustinae junioris. Ubi vero Neapolis ad plaviae appellationem in nummis suis

pe sub M. Aurelio Antonino, desiit haec aera deinceps ap- poni: quoniam annus unus & idem esse non potuit, ex quo utrumque praenomen adepta civitas fuerat. Norisi--um interim miror, qui pag. 4 9. de M. Aurelii Antonini Caracallae nomine Aureliam Neapolim in nummis cognominatam vesit. Nam de istius Antonini nomine, nonnisi Antoninianae dictae sunt civitates in nummis, ut Amasia, Am

ra , Tarsus. cumque dicta Aurelia est, id nomen

habuit a M. Aurelio Commodi patre: a quo & colonia An retia Carrhenorum4Colonia Aurelia Rarthago Rommodi, O Pia Felix. inscribitur: non Carrhenorum Commagene, ut a quibusdam perperam interpretatum fuisse monuimus, in priore nostra de Nummis antiquis lucubratione, pag. Ii6. Et quae apud Spanhemium,pag. 776. in nummo Caracallae, Colonia Aurelia Antoniniana Alexandria vocatur, nem Troas,geminum praenomen a gemino Augusto, M. Aurelio nimirum, & Antonino Caricalla, ut vocant : sicuti Neapolisa duobus Augustis, Aurelio & Flavio, geminum Aureliae x

Flaviae praenomen traxit. Una ex omnibus, opinor, Coo nia Asenia Pia Sidon ab uno Imperatore M. Aurelio Anto- nino Pio,quem Elagabalum vocant, geminum nomen tu- .lit: alterum a nomine Aurelii, a Pii cognomine alterum: quod singularis cujusdam artificii fuit, ut ex utroque con-

junctim nomine planum esset, ex Aureliis qui plurimi sunt, a quo se deductam colonia Sidon agnosceret. liperest denique de Neapoli dicendum, vetus illius nomen Mumorva fuit, teste Plinio : tam cisa Iosephus libro V. de bello cap. IV. Μαβαμα vocat,nimirum ut in S,

85쪽

niaritico nomine efferendo Iosephi admonitu posteri cremderenesapsum esse Plinium: cujus viri auctoritatem ut imminueret fictio antea indicata, quot & quas artes adhibuerit, alias Deo juvante paleiaciemus. Sed & alio ex capite Joseph a Plinio dissidet. Nam iste prius oppidi nomen epudiatum atque e medio sublatum admonet, Neapoleos in illius vicem inducto vocabulo: OR aeum Samaria Nevotas, inq-, quod ANTEA Mamorrha a Delatur. Ille simul, a Graecis Neapolim, ab indigenis appellatam re

Et Neapolim ille quidem jam tum sub Nerone appellatam iuisse innuit: cum ipsa quidem vox Nεας πολιακ & atra in . nummis ejus impressa, videatur aeque recentem indicare Neapoleos ac Flaviae appellationem: Pliniana vero oratio, quae est accuratissimae brevitatis, haud obscure significet, pulsis inde Samaritis a Vespasiano, rejectoque stimul vetere Samaritico vocabulo,novos incolas, nempe Graecos, indoctos in eam civitatem, nova, ut fit, munitionum accessione firmatam , novum Neapoleos nomen adscivisse. Quam porro dubia est illius scriptoris patria, qui Nεάπ ολιν more Latino scribit, pro Nων Et haec suspicio cadit in omnes, qui simili errore tenentur. Nam Graeco sub coelo nati,ut Thucydides :& quorum scripta constat perinde atque istius esse genuina, Nειαν πολιν scribunt. aestinos certe Niaν πολν dixisse testes nummi sunt, NE AC ΠΟΛ

. ΩC inscripti. An Palastinus ergo censeri debet, auctor Originum Iudaicarum, qui ab eo more discedii r Nam A LXVI, ia. si πιιόπολιν hodie legitur, id eorum inscitiae

tribuendum,qui Graecos sacrae scripturae codices a suis sed libus interpolatos descripserunt: quamquam codex Alexandrinus eo loci Nων πολιν retinet. Sed & vox

quae apud fissultam sociosque occurrit, pro μ ριώτης, ut

86쪽

' ut nummi habent, parem oris Latini suspicionem essicit. de re nos alias sortassis dicturi sumus.

IN nummis Herodiadum,diverses principes vel una indi

cat dispar forma nummorum. Herodes prior usus est fgnendi casu, ΗΡΩΔΟT ES NAPXoat. Herodes alier re. casu, ΗPΩΔΗΣ TET PAPXHI , aut BAΣIAETΣ. grippa prior similiter, ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΜEPΑΣ ΑPPIn ΠΑΠsed supremo tantum Neronis anno: sub Vespasianis,nuinquam sine aliquo vultu Flaviorum in priore parte, rejecto in averiam aream solo Agrippae nomine absque vultus eff-oe: ET O. IΘ. B A. Α ΓPIn. anno XlX. vel alio regis Agrippae. Susceperat ille Neronis partes anno istitis supremo,cum

sua Caesarea, ut simillimi admonent Neronis & Agrippae nummi, in eadem illa civitate anno ipis conflati. Eam ob rem, ut Caesarea, deducta mox eo a Vespasiano colonia, poenas persolvit Reipublicae violatae : sic iste ab eodem minatus est Magni Regis appellatione,atque adeo, ut appare Philippi tetrarchia. Hoc illa una nummorum Α-grippae discrepantia subjicere oculis paene ipsis videturi Denique alter Agrippascripsit, BAeΙΛEώic ΑΓ PIΠA L. R. cum tabernaculo, seu papilione, e sente, ain vision e quo significetur Iudaeam ab Agrippa rege, non regio jure aut po-tinate administratam, sed tantum Rectoris sive Imperatoris titulo, hoc est, Ducis copiarum Romanarum in illo imperii Emit constitutarum. Est enim Imperatoris adsignare, hi tentoria ponenda, castra locanda, quove transferenda

t. Quare una e emque nummi area regis Agrippae

87쪽

DENuMMIs nomen exhibet, & tentorium. Nam Scenopegiae sestum in nummo quaerere: aut in spicis, quas area nummi alter irepraesentat, festa gemina Azymorum & Pentecostes, puer,

te est: nisi forte quis existimet Caesarienses quoque C ppa dociae eadem festa celebrasse: eo quod in Cimetsi Droniani nummo,Alexandri Severi principatu, tres spicae limiliter emicant, cum epigraphe, M HTPΟ. ΚΑΙ c. ET. E. Functus

sodem Ducis seu Rectoris munere multo post, is qui in nummo Aureliani Imp. appellatur VABALATH Vs VCRIMOR , hoc est , ruce Gesaris Rector Imperii in entis o vel potius, siquidem, ut admonuit D. DRON, in nitidiore num imo apparet V C RIM P R. vice Caesaris Rem

Imperii Romani.

Iam symbolum Iudaeae in nummis Agrippae senioris

nullum est, sed Galilaeae tantum. In nummis junioris , grippae vicissim qui supersunt, nullum peculiare Galilatae symbolum est: in Judaea Samariave percussos fuisse, forna nummi & labrica admonet,qualis in nummo ΚAICA POC. Ao. anno Christi octavo. Hinc haud temere conjicere est, post mortem Agrippae prioris, Galilaeae regnum ereptum Agrippae filio a Domitiano fuisse, solo regis titulo ei relucto, cum exigua, quaecumque ea tuerit, regni portione: &praefectura rei militaris in limite Arabiae & Palaestinae: quam ille ob causam nec Magnus Rex, ut pater&avi frater, sed rex tantummodo appellatur in lapide spontano. Verum Trajano Reginae Magnae Berenicae Galilaeam cum Iturae luisse restitutam ex eodem lapide, ut apparet, essicitur.

Ad mmum Christi XCVT V u descriptis Herodianae gentis exsistis Bueris,

nummisque, cr marmoribu

INSCRIPTIO a Sponio descripta Athenis, ab

88쪽

HEROD3ADu M. 8 Hyperaspiste nuper laudata, Trajani principatu posita vi. detur: certe postquam Agrippae patri deiuncto silia Berenicesuccesserat. Est autem hujusmodi.

a in Areopagi, s Sena m MAevirorum ,et Popiam, δεῖ Berenicen Reginam Magnam, Julii Agrippae Regis Atiam EF Λί ignorum Regum Benefactorum Vrbis Neptem,procurante bis 2 2le Tiserio Claudio Theogene Paeaniensi, veneranistiir. Huic voci μγον γ, quae vis ac potestas subsit, intelligere est ex inscriptionibus ab Hyperaspiste indicatis: Grs teri,pag. CCLV. Sponit,pag.ur. & 329. & 3s . Nunc igitur,quod unum denique potest hoc loco desiderari, quae sit Herodiani generis descriptio ex isto lapide, & nummis antiquis, ac sacris codicibus, breviter repraesentamus : ac simul alteram ex Iosepho e regione opponimus : ut quam

sint ambae int*r se dispares , oculi statim ipsi faciant

89쪽

HERODES Ethnarcha priimam Iudaeae

ac Samariae, deinde Rex Auc RELAus Rex Iudaeae ac Samariae: Mat. 2, 22. ubi r

cst, num o tinuisse pate

Magnus Rex Galilaeae,&Ituraeae cum Trachonitide: cujus aetate capta stat Hi roselyma. Uxor Berenice, Act. XXV.

Iuvius AGRIPPA, Rex, vice 'Caeseseth praesetis, rei militari in Iudaea & Palaestiana, usque ad suprema seret Domitiani tempora.

90쪽

- HERODES MAGNus, Rex Iuta Idumaeae , & Galilaeae.

Herodes

,sa ome

mini philippi.

Herodias AGRipra , HERODO primum uxor i- rex Iudaeae talalcidisgnoti Herodis, &Galilaeae,i Rex. Herodis M. filii: qui anno postea dc Herm Claudii ter dis tetrarchae. tio obiit.

Berenice.

i erimit us, quoniam ne que ad eam resesiodum nmnmi antiqui jurant

ΛGRIPPA, sub quo capta sunt Hierosolyma: quem usque ad tertium Trajani amnum vixisse Iciliis Tiaberiensis, ut ajunt, prodidit: longe prius obiisse alii ex Iosepho . utcumque collisiviti