Joannis Harduini Societatis Jesu presbyteri Chronologiae ex nummis antiquis restitutae prolusio de nummis Herodianum

51쪽

Iudaice Is, inquam , in libello de Temporibus;

non alium facit Herodem tetrarcham ab eo quem Antipam nec ab eo quem Agrippam seniorem, patrem Agrippae junioris, vulgo eruditi vocant. Hic autem Herodes Asia i , inquit, avi regnavit XXXI. .mnis: atque ex beneplaciso Judae rum adhuc sex annis. Pos ipsum Archelain filius eses, nc, veru annis. Post hunc Herodes tetrarcha, XXIV. annis. Ego vero Jediritu Alexandrinuου, anno XXI regni ejαν, misse um Age xandria adhuc juvenis, ut oratorem agerem pro fratri ι meis Judaeis. Post Herodem Gnc impera*it Agrinas ulrimm XXX. annis, rurue ad annum hunc ultimum senectutis meae. Sed

isthaec quoque opella trium vel quatuor paginarum, partus esse creditur, ut quidem nuper didici, improbae factionis : in

quo cum ea tantummodo regum nomina repraesentaret,quae

an sacris paginis continentur, admiscuit simul fabulas &ἀναχρονισμους, quibus & statim hic libellus fidem amitteret, nec satis esse subsidii in sacris litteris, absque Iosephi ope

crederetur, ad seriem regum Herodianae familiae, usque ad urbis & aedis excidium, perdiscendam. Majoris ergo nominis ac ponderis testem aIium proseramus, quippe quem tirones ipsi quoque vel appellato operis titulo se credant agnoscere. Is igitur in dialogo cum Triphone, pag. 233. Herodem tetrarcham Herodis prioris filium, regem Iudaeorum, βασιλεα των ex secces

sione post Archelaum appellat, iitim ipsum Herodem, ad quem Pilatus Christum misit. At in Iudaea post Archelaum nemini quidquam regia potestate licuisse proditum est, nisi ei quem Aerippam Iosephus, Lucas in Actis Her dem vocat. Ergo quem Lucas in Actis Herodem, & quem Iosephus Agrippam nuneupat, ipse est Herodes Herodis F. quem Antipam cognominant, qui prius tetrarcha, postea rex fuit: scilicet si tanti nominis testem audimus; qui Ios

52쪽

HERODIADUM. Nphum tamen a se lectum fuisse saepe dicit in Exhortatione ad Graecos: tametsi num idem auctor sit utriusque operis, d bitant eruditi. AEque notum omnibus Panarium est, in quo semel iterumque Herodes Agrippa Magnus appellatur is, cujus anno vicesimo Christus obierit. Piget nihilominus teste uti, qui hunc Herodem Agrippam Archelai filium fuisse simul assirmet, vicesimumque adsignet annum pro tricesimo nono. Sed de hac. Herodiana controversia ce

tioribus vestigiis , quid veri tatuendum sit, mox inqui

remus.

An error ille tutem proxime memoratus, ex eo pro- Dimas est, quod primi Iudaicarum Originum similiumque Annalium conditores, cum sacri libri sola praecise Herodia , dum nomina suppeditarent, ubi statuendum fuit, qui quave essent inter se cognatione conjuncti, in diversas abiere sententias: eo consilio, ut quidquid posteri de ea restatuerent, id ante occupasse ex eo grege aliquis videretur λ Hi sunt enim omnino, quos sacrae litterae commemorant. Herodes, sub quo Christus est natus. Archelaus, qui pro patre suo Herode regnavit.

- i Herodes tetrarcha Galilaeae.

Herodes,qui Iacobum occidit gladio, ut Acta reserunt,4 Claudii principatu. Agrippa, qui Paulum perorantem audiit , sub Ne

rone.

De Herode & Arehelao res erat perspicua & expedita. Herodem vero tetrarcham, quoniam ex sacris litteris non liquido apparet, cujus sit filius, nam id ex lapide, nummoque uno constare potest, quorum illi neutrum viderunt θ A chel o alii, aut Herode priore genitum esse censuerunt.

53쪽

Jam Herodem , de quo in Aetis mentio est, pars eumdem esse cum Herode tetrarcha pronunciavit: pars istuma, illodi scriminavit: verita fortassis, ne si eumdem esse poneret, justo longius ei vitam imperiumque produceret. .am isti ob causam Aristobulo Herodis F. prognatum istum esse fi xere : eo quod adsignari pro patre istius alius ex Herodis liberis commode nemo posset. Agemus inferius de Agrippa.

II. Herodem regem, quem Agriuam strariorem vocant,

nec regem Judaea fuisse,nec Judaeum. Ceterum Herodes iste, quem dkimus, qui olim te .

trarcha, tandem regio donatus est titulo a Claudio Imp.cum jam ab obitu Philippi fiatris Ituraeam cum Trachonitide ad junxisset Galilaeae: atque ob ingentem illam ditionis ac cessio. nem Magnus Rex meruit appellari, in vetere inscriptione i ferius recitanda. Nec regio tamen jure tenuit idcirco Iudae. am, quae provincia Augusti fuit, ut diximus. Nam & Agripp Herodis ejusdem in regno succestar, tum in eodem lapide, tum in antiquo numismate Magnus Rex pariter, ac praeterea in isto similiter nuncupatur: quem nihilominus sacrae litterae negant in Iudaea regnasse: siquidem Praestades Iudaeae, ipso regnante, Felicem & Festum appellant. Neque Herodem igitur ratio cogit ulla credi, eo nomine Magnum Regem fuisse appellatum, quod Iudaeam titulo regio obtineret. Deinde censum a Judaeis exactum fuisse profisco Principis sub Praesidibus, Augusti, & Tiberii aevo, annisque saltem decem Claudii postremis, in conlata est: nee fisci hujusce calumniam ante Nervae principatum fuisse lata latam. Herodem hunc igitur Iudaea regem non habuit: cum si regem habuisset, non fisco Principis isto anno censum, sed vel regi suo, vel nullum omnino penderet: remis

54쪽

HERODIA Diabl. Πsimque a Claudio fisci jus vel Plinius con emoraret, vel

nummi docerent.

At a sancto Luca in Actis cap. XII. regia dici videtur Hierosolymis potestate usus, ubi res gestae anno sequente

commemorantur. Misit Herodes rex manus, ut a geret

quosdam de Ecclesia, Psierosolymitam scilicet. Occidit autώm Jacobumfratrem Parinis gladio. Indens autem quia placeret Judaeis, a suis ut apprehenderet S Petrum P ea descendens a Iudaea in Caesaream, Ut commoratus est. Nae si ex illa oratione,ut nuper quidam affirmabat, occasionem Iosephus arripuit confingendi regnum Herodis, sive Agrippae majoris, ut appellat, in Judaea, nae sua illum egregie frustrata conjectatio est. Neque enim jus Herodi fuisse in cives Hierosolymitanos sanctus Lucas innuit, sed tantum in in Ecclesia o nempe in Petrum, Iacobum, aliosque similes, suae ditionis homines, Galilaeos. Ouo utique jure ad eumdem, cum tetrarcha tantum esset, & Hierosolymis pariter commoraretur istas distus, remisit Christum Dominum Pilatus , ut cogno vis, quod de Herodis forestate essito testatusque postea est ab Herode nihil dinum morte actum ess ei: quod jus illi vitae ac necis in Galilaeos esse intelligebat, ubicumque terrarum serent. Ex eo igitur capite, quod Hierosolymis Herodes rex a xerit quosdam de Ecclesia, perperam conmctum est Hierosolymis Herodem regnasse: cum praeterea, ut dictum est ad annum 8. nulla provincia semel in jus Augusti devoluta, regiae postea fuerit obnoxia potestati. Nec proselytum autem similiter illum fuisse, nec Judaeum, Lucas aperte declarat: qui eum non studio propriae

religionis impulsum, sed quia placeret Judaeis callidam, ut a Servatore nuncupatur,bellum Christianis indixisse narrat. Sicuti enim ut placeret Caesari, se Φιλοκλινυλον cognominavit : ut placeret Pilato Praesidi, qui nullum inarem

55쪽

iis C so causam, nihil dignum mor e exit ei, quem

prius voluerat occidere: sic u laceret Judaeis ex Apost lis interemit, alios contrusit in carcerem.

Argumento praeterea est vox illa Ioannis Baptistae ad Herodem tetrarcham : Non hcet tibi babere u orem fratris tui, defuncti scilicet, quamvis Josepho secus sentiente. Nam γυνα&κα seatris, Levit. XVIII, 16. dici in Lege eam, quae non sit amplius viro subjecta, eruditi in sacris litteris norunt: sse e palatio atque ipso toro regali invitis maritis regibus abduci principes feminas incredibile est, ac sere ἀδυνέον. Quod non liceret ei igitur uti prperogativa legis, Deut. XXV, habere uxorem fratris sui Philippi, causa est facilis & expedita: quod solos ea nimirum exceptio Iudaeos spectaret, non item gentiles : cum, Baptista idoneo interprete, omnes

mortales, ipsique post Evangelium praedicatum Judri, absque legitima dispensatione, lege tenerentur allata, Levit. 3VIII , Io Quorsum ergo, inquiet aliquis, Hierosolyma sub Pa-1cha lingulis annis Herodes tetrarcha se conferre solitus est,

si Iudaeus non fuit, aut pr0selytus Z Nam eo statis illis diebus ventitasse ex sacris litteris haud obscure colligitur. Illud nimirum in c us fuit , quod est in sacris ipsis monumentis

proditum, Multi gentiles Ucendebant in Ierusalem, ut ad rarent m di esto Paschae, quod Ioannes in Evangelio testatus est, cap. XII, o. Fuisse autem illos e Galilaea praesertim,re- vidit Graecus Commentator in Ioannem, pag. 7OO. sive illi Platonicae , sive alteri sectae essent addicti: qui nempe verbo ejusdem utar, hoc est, unum Deum singularem colerent , tametsi ethnicis adhuc superstitionibu, erroribusque impliciti. Enimvero ex his quidam acres

Gnt ad innum, qui erat η Bethsaida Gallisae, nempe ad Galilaeum

56쪽

issaeuiri hominem conterraneum Galilaei. Ex eo Igitur numero qui Hierosolymam tunc venirent,suisse Herodem, Lucas est auctor, cum in Evangelio, tum in Actis: religionis a tem vel obtentu, vel minime ficto officio id fecisse, idem Lucas cum Ioanne compositus docet: nam ille adventum Herodis in urbem feriis Paschalibus, iste quae tunc causa foret gentilium adventus in urbem cacram,perspicue aperit.

. Hominis denique totiusque Herodianae semiliae s perstitionem haud obscure prodit illa commoratio in urbe Caesarea, in raetorio Herodis cognominato, atque adeo in pa- tertio ac suo domicilio, extra Iudaeam: sed ' in eo oppido, quod Herodes pater, in confinio regni sui, hoc est, Samaria solo a Romanis adsignato, condiderat, ut ibi collocaretur statio praesidiaria militum Romanorum, Act. X, I. & tribunal Praesidis Provinciae, Act. XXIII, rq. XXV, 6. Quod si ex domo quae domini religio sit, minime fallax aut dubia conjectatio est: quis de Herodis superstitione ambigat, qui nori Caesariensis civitas quantopere esset Disorum numinum addicta cultui, ut & nummi testantur,& illa civium Idulatio, de qua sacrae litterae prodidere,dum Herodes concionaretur pro tribunali, populum acclamasse, Dei voces σ non ι Miris' annum ci si XLm. I. De οἶ Herodis , quem Agrimam vocant.

HuIus exitum refert Lucas in Actis cap. XII, I9. his re

bis : Maturo otem He , Herodes vestius apse regia , ii pro trisu si . , . . Confestim autem percussit eum A gelus Domini O' confiumptus a vermi π exstin D. Lom

se uiter a Iosepho res ea narratur: quo consilio, satis indic H

57쪽

, D E N u M M I svimus ad annum Christi VIII. nempe ut sacer scriptor non historicam veritatem,sed alleg'ricum secutus scribendi g

' nus credatur. I

Ut nescio quis Herodes Chalcidicus a pelletur, quae vel ratio vel auctoritas cogat,non satis appareta Neque enim hujus rei testis omnino ullus, nullum idoneum documentum, nulla causa prorsus afferri potest. At Herodi illi, qui tetrarcha primum, deinde rex fuit, hune titulum asserunt ea, qug in descriptione nummorum attulimus,argumenta. d si autem non tantum nullus Herodes Charuxidicus, sed neque regnum Chaldis ullum filii Z Nam regis quidem feraikssima Suria Chalcidene a Plinio nuncupatur, nempe in Syria Coele , supra Decapolitanam regionem &Damascum : situ nunc tamen obscuro & ignoto. Pliniux enim certe regiones ac populos Syriae Coeles elementoruimordinoecenset, lib. V. sect. XIX. ceteri vero scriptores, etiam ii qui Plinio vetustiores vulgo creduntur , cum in illis quidem Plinii verbisaltatis idoneum sibi visi sint tractum reperisse regno statuendo, iidem tamen inter se de situ Chalciadis adeo discrepant, ut conciliari 'posse, nisi geminam poneret Chalcidem, Norisius non putarit, quamvis unicam sis guli eorum agnoscanta

Z annum C isti XLIR ' De Sellae Praesita

IA M ab hoc anno Felicem Iudaeae Praesidem sive Iudicem

fuisse statuim hoc unoargumento, quod Paulus in ActiticaP. XXIV, Io. siceum compellat anno aerae Christianae M

58쪽

Ex MULTIS ANNIS te esse judum huic genti ficiens, Ac si Iosepho credimus, Pilatus annis decem gessit hunc magistraturia. Decennium igitur pariter Felici ante illum annum, adducti his Apostoli verbis, haud temere adsignamus. Neque enim ille proiecto post tres dumtaxat annos elapses diceret, ex muris oris. Tamen Chronicon vetus Felicem Judaeae Procuratorem Galilaeae Ventidium Cuma num , libro XIL Annalium, cap. LIV. At Iosephus, tum libro XX. Antiq. cap V. tum libro a. de bello Iudaico, cap. XXI. Ventidium facit Galilaeae ac Samariae cum Iudaea procuratorem , cui in exsilium deportato Felix successerit anno 12. Certe si ambo simul, diviso inter se magistratu in eo tractu fuere: hoc est, si alier Judaeae ac Samariae impositus fuit, nempe Felix: Galilaeae alter eodem tempore, nempe Ventidius Cumanus, ut Tacitus refert: tota Iosephi narratio, quae est prolixa admodum locis allatis , fabulis adnumeranda est. Utri autem potior habenda fides est, an verius neutri λ cum uterque & sacris codicibus refragetur, ubi Felicis in Iudaea magistratum angustiore temporis spatio circumscribit: &cum ratione pugnet usuque civili,ubi Galilaeorum nationem paruisse Cumano, Romano magistratui, reseri, quae uni suo

Agrippae debuit esse obnoxia. ia Ad Annum misi LI. a. Herodem, de quo in Actis firmos gr AFam cognominari.

NUMMUM quidam nuper edidit ita inscriptum:

59쪽

co DE. NuΜMIS seri ad Herodem, ut appellat, Agrippam, cujus exitim na rat sanctus Lucas in Actis, cap. XII. hoc est, anno Claudii Imp. tertio. At sapiens nemo,mea quidem sententia,animum induxerit, ut credat a sacro scriptore Herodem regem appe, Iari potuisse, ut diximus, quem nummi Agrippam regem vocarent. Nam usitatiore ac notiore vocabulo designatum ab ipso fuisse principem, nemo sanus ambigat rusitatius at tem ac notius illud nomen est, ni tillimur, quod nummi re praesentant. QNm igitur sacrae paginae Herodem vocant, istum alio quam Herodis nomine designatum quoque in nummis,nemo nisi temere existimaverit. Eccur autem aliter a sancto Luca,a Iosepho aliter nuncupatur λ Asseram hoc loco non inanis quidem semper conjectoris, sed nunc tamen plus justo fortassis suspiciosi, ingemnioque nimium indulgentis hominis conjecturam. Accia Piet quisque, ut volet. Deprehendit ille,ut quidem must,

tabat nuper nobiscum, coetum certorum hominum ante saecula nescio quot extitisse, qui historiae veteris concinnandae partes suscepissent, qualem nunc habemus, cum nulla tunc

exstaret: sibi probe notam illorum aetatem atque ossicinain esse: inque eam rem istis subsidio fuisse Tullium , Plinium, Maronis Georgica , Flacci sermones & epistolas: nam haec ille sola censet, quod vereor ut cuiquam suadeat, ex omni Latina antiquitate sincera esse monumenta , praeter inscriptiones adniodum paucas, Fastosque nonnullos. . E ceter scriptis monumentis, qui laodie valde sudant, ut conciliativquanta licet ingenii vi sententiis, inter se plerus que dissidentibus, historiae corpus uia una integrum repraesentent, eos sibi videri aiebat ex pluribus fabulis novam alteram velle ta- bricari ac scite concinnare, secum omni ex parte aptius co haerentem. Addebat illis annalium arctiitectis majori tutis: ad mento magnam nummorum antiquorum, quam di

60쪽

gentissime congesserant, supellectilem. Isorum potesta tem in primis fuisse penes totius consilii principem ac prim

cum operis architectum: cui, propterea quod ut thea rum draco, sic ille nummos in arca incredibili solicitudine custodiret, nec nisi parce admodum eorumdem usum comspectumve ceteris impertiret, jocose sodales geminum SE-vERI ARCHONTII nomen fecere: alterum Latinae consuetudinis, a morositate: Graecum alterum ab eo, quem inter eosdem gereret, veluti magistratu. Tamen illis artis, cibus multo minorem numismatum veterum copiam,quam nostrae huic aetati fuisse aiebat, Graecorum praesertim: & L tinos,quos in manibus habuit,ut in praepropero opere usuu nit, praepostere saepenumero intellexisse. An enim, exempli gratia, si Iosephus vidisset nussimum ΠPΩΔΟΥ ΕΘNapaeor cum lilio Phasethico , diceret agrum Phaseliticum coli codiptum Disse post aninum V.C.DCCXLIV.ut diximus suo lacos:

cum prius dixisset anno V. C. DCCXIV. tetrarcham Herodem dici desiisse, i t rex deinceps appellaretur ὶ Minime sane'. Videret enim cum Phasielitico lilio adhuc ethnarcham vocari. Itaque nec anno uno tetrarcham Herodem exhiberet, sed aliquot annis ethnarcham: nec Phaseliticum agrum primo excultum referret, tanto post tempore quam rex est si lutatus. Uno verbor άραχρονισμιον annorum sere viginti via taret. Similia esse sexcenta istorum hominum σφάλμα et, aiebat ille ex penuria nummorum Graecorum orta: nec pa ciora autem ex iis, quos in manibus habuere perperam intel

lactis. Atque hujus dicti in Agrippa ponebat exemplum.

Nam cum illos vel una nummorum, qui Agrippae nomen serunt, dissimilitudo admoneret Agrippam geminum exstitisse : & utrumque statuerent ante excidium Vrbis esse coli candum , quoniam urbe excisa regnum Iuleorum desecisse

nuta Agrippae detulerant, credi vellent: fingi oportuit, H