장음표시 사용
341쪽
et Popmae in Asconium, et notis selectis Francisci F hricii, Caroli Sigonii, Petri Mnesi, Andreae Ρatricii, et Iacobi Cruquii in loca quaedam orationum Cicero nis ab Asconio illustratarum. I 693. Ia. Thomae Crenti. In editionibus Ciceronis Gronouiana, Graeuiana, Verburgianis, Asconii commentaria Ciceronis textui subiecta leguntur.
C A P U T VI. De rhetoribus Latinae linguae gloria decrescente illustrioribus
obetoricae institutionis necessitas. 2. Eloquentiae hoe seculo neglectus. 3. Declamationum abusus. 4. Per exiguum artis rhetoricae pretium. s. Rhetores male sani maculant eloquentiam. 6. In sichisemata discerpti. 7 Hermagoras Temnaeus describitur. 8. Cestius Pius. 9 Iulius Galbiniantis. IO. Cornificius et Cornelius Cestis suas nobis reliquerunt oratorias institutiones. II. Marci Annaei Senecae rhetoris vita. I a. Scribendi genus et in rita. I 3. Opera eorundemque editiones recensentur. I Virginius Risus describitur. II. M. Fabii Quintiliam vita. I 6. Et scripta recensentur. II. An declamati Num , quae extant, auctor. I 8.-dialogum de orat ribus scripserit. I9. Ebus imitatores, et admiratores. ΣαDicendi genus et merita. 2I. Censores. 22. Furioris
Latinae linguae pudimn. 23. Oratoriarum instituti num inuentio. 24. Editiones seculi decimi quinti. as Decimi sexti. 26. Decimi septimi. 27. Et recentioris siri decimi octaui recensentur.
342쪽
Natura profecto dicendi initium suppeditauit agreste suis atque incultum: cum vix ultra necess1tatem breuioreS quasdam coniungerent sententias. Temporis V ro successu, cum discerent sapere mortales, ne fluctuentur oratione propemodum infinita, sed terminis quae oue suis moderentur, artem constituerunt certamque dicendi rationem, quae ad spiritus et memoriae vires Gmul atque faciliorem usum et communem vel suauit tem , vel Vtilitatem , nunc extra conuersionem , nunc intra conuersionem absoluit. Sic arti tandem obseruatio initium dedit: cum in sermonibus, sicut in mediciana, mortales ipso Vsia et consuetudine prae aliis alia su uiora magisque salubria viderent. Hinc genera orationis duo: alterum PerpetUum ex rhetorica: alterum comcisum ex dialectica. Quae quidem Zeno ita coniunxit, ut hoc compressae in pugnum manui, illud explicatae simile dixerit. Nam quae dialecticus tantum argume tis attingit, rhetor ita tractat, ut nihil neque ad orn tum, neque ad elegantiam reliquum faciat. Sed multa exercitatione et longo temporis tractu id tandem an maduersum, quod facto opus fuerat, saluberrimis post hac praeceptis custodiendum.
q. u. im vero senescente Latina Iingua, dicendi s
euitas, qua olim VUOS populos, Urbium conditores, ad humanitatem Vitamque ciuilem megerunt, atque adeo mitigarunt esseratos : posteaquam terminos persectionis attigit, in deterius ruere magis atque magis coepit. Reip. administrandae unicum instrumentum flocci haDuerunt. Negligentius tractare non verebantur artem, cuius diauma virtute olim sopita bella, fractae seditiones, erepti
343쪽
poenis innocentes, stabilitae societates, et publica salus procurata fuit. Eloquentia dcbilitata et fracta e rostris et basilicis in declamatorum scholas eliminata est, qui ut Herennianus magister habet, ne parum multa scisso viderentur , augustissimam disciplinam detruserunt ad responsa in pestilentiam data, saeuiores tragiciS nouem cas, et similia argumenta fabulosa, eaque ab usu sori
prorsus abhorrentia, encomta mortis, febris, hyemis, iniustitiae, muscarum et ollae. Neque enim satis erat ingeniosam esse gulam, nisi etiam commendaret Ollam, praecipuum luxuriae instrumentum. Ita iuueneS co
perunt rixari in scholis , commissi disputationibus ludicris, et instar spinarum paribus aculeis inuicem obuersis: ut egregie instructi, cum veniendum esset in forum, plane in orbem alienum se delatos fuisse
putarint. Sed oratoris vis atque facultas tam breuibus et angustis terminis, nedum ineptiarum finibus concludi potuit: cum is tandem bonus euaderet Orator, qui de omni quaestione pulchre et ornate, et ad Persi dendum apte, pro dignitate rerum, ad utilitatem temporum , cum voluptate audientium, dicere possit. Haec Iibi illi interes persuadebant. Ad haec scienda intelD-gebant opus esse, uou ut rhetorum scholis declamarent, nec ut fictis, nec ullo modo ad veritatem accedentibus conir Nersis linguam modo et vocem exercerent ἰ sed ut his artiabus pectus implerent, in quibus de bonis ac malis, de honesto ac turpi, de iusto et inimio disputatur. a S. III.
De Rhetorum opera et declamationibus quaedam monuimus iam huius tractationis capite primo: quo de
344쪽
monstratum luimus, quantum a pristina gloria et vero nitore sito, in deterius magiS atque magis adeo breui temporis spatio declinauerint omnes. In hoc genere optimus testis erit M. ANNAEUS SENECA, b) qui proxime ad Ciceronis et Octaviani Caesaris Augusti aetatem accessit: nescio qua iniquitate naturae, eloquentia se Metro tulerit: quicquid Romanae facundia habet circa Ciceronem effloruit - in deterius deinde quotidie data res est. Post pauca: declamabat amem Cicero , non qu
Ira nunc controuersias dicimus, nec tales quidem, quales ante Ciceronem dicebantur, quas theses vocabant. Hoc autem genus materiae, quo nos exercemur, adeo nouum est, ut nomen quoque tam nouum sit. Controuersas nos dicimus: Cicero caussas vocabat. - Scholastica controuem
sa multo recentius est, sicut ipsa declamatio apud nudum auctorem antiquum, aute 'sum Ciceronem et Caluum, imiaeniri potes. Aliquandiu post illa tempora declimandi ratio intermissa demum suD Nerone, Vespasiano et D mitiano reuocata est. Nam inclinante imperio, paulatim etiam eloquentia degeneraUit: et oppressa in foro libertate orandi, pariter vis atque facultas dicendi iupeius ruere, ac retro subia a referri coepit. S. IV. Hoc aeuo IOENALIj c) miseram sophistarum veIrhetorum conditionem satis describere non potest, qui quum iuuenes in scholis declamare doceant, pectora se rea, et nullius laboris non patientissima habere debeant i nec quicquam inde Vel Pretii Vel honoris capere. Ipsum poetam audiemus loquentem:
345쪽
Declamare doces P O ferrea pectora Vetti, Cum perimit saeuos clausis nurnerosa tFrannos. is color, et quod se cauoae genus, atque Dii summa Messio, quae veniant diuersae forte sagittae. Noce velint omnes, mercedem soluere nemo. Post: multa id genus alia: vers I s.
Isogonus quanti doceat, vel Pollio quanti
Iam tum docere amplius non fuit honestum , quod duscere honestum fuit. Illud Vero tandem eloquentiae magistris laetum arritit fatum , Ut stipendio alerentur publice ac pretium acciperent a magistram , quod ipsis a male sanis neglectae iuuentutis parentibus ingrato an mo lepimus fuisse negatum. Qua de re inferius paulo, ubi de Quintiliano, qui primus publicum stipendium accepit, disserendi occasio erit. Sic ergo his temporibus fuit eadem fere, quae grammaticorum, conditio. f. V. Inter caussas corruPtae eloquentiae refertur merito non satis politorum magistrorum ineptitudo : cum fuerint semper , et hoc praesertim aevo, qui alios docere voluerunt incomparabilem bene dicendi facultatem, et ipsi vix aliquid recte pronunciare potuerunt. Ita MARvLLva rhetor apud sENEcAM, d) homo satis aridus, paucissima belle, sed non vulgato genere consu uit dicere. Cum ille exilitatem orationis suae imput rei controuersiae , et diceret: necesse est , me ter δε -- sum locum ambulantem suspensis pedes halere ζ Latm re spondit:
346쪽
'spondit: non me Hercules tui pedes spinas calcant, sed habent et statim ipse dicebat sententias, quae interponi a gumentis quam maxime declamantis Marulli postent. Musa rhetor multum quidem ingenii, sed nihil habuit
cordis: ut omnia ad ultimum usque tumorem perduceret, quae non eXtra sanitatem, sed mira naturam essent.
Des ovibus dixit, coelo repluerunt; de sparsionibuS, Odoratos imbresἰ in cultum viridium, coelatas siluas ἰ in pictura, nemora surgentia. De stibilis mortibus dixit: quicquid
auium volitat, quicquidpiscium natat, quicquid ferarum discurrit, nostris deponitur ventribus. Vuaere nunc cursubito moriamur .' mortibus vivimus. Addit sENEcA : e
Non ergo , etsi iam manumissus erat, debuit de corio eius nobis satis fieri φ Non sum ex iudicibus seuerissimis, qui omnia ad exactam regulam redigam. Μulta donanda ingeniis puto : sed donanda vitia, non pomtenta, sunt. Haec Seneca. Se Ηοτ Tvs f) quidem putat, rhetorem hunc eundem esse Antonium
Musam, Augusti medicum : sed vix illud mihi credibile fieri potest. O s c v s non incommode quiadem dixit, sed ipse sibi nocuit. Nam dum nihil sine
schemate voluit dicere , Oratio eiuS non figurata erat, sed praua. Itaque non inurbane PACATVS rhetor, g eum illi mane Massiliae occurrisset, schemate illum s Iutauit: toteram, inquit, dicere, have, Osce. Ipse ab
eloquentia multum aberat, natus ad contumelias omnium ingeniis inurendas. IvNrvs OTHO, cui vetus ars Rit ludum literarium exercere, tandem ex rhetore,
348쪽
ptorem: n) qui SENE cA σ) teste, reus veneficii a Pollione Asinio defensus, et damnatus, Massiliae docuit: alii vero adhaererent THEODORO GADAREO,
siue, ut dici voluit, RHODIO, qui, teste SVΕΤΟΝΙ op rhetorica Tiberium instituit, eiusque in puero saeuam ac lentam, utcunque latuerit, naturam primus sagaciatur perspexit, Visusque est aptissime assimilas Ie, subi de in obiurgando appellans eum, πὸλον ὰὐμαra πεφυρομVterque ingenio et doctrina celebris dicendi professor, discipulis diuersa rhetorices Praecepta tradens, non paucos quisque suos sectatores habuit. Inde sTR BO : et ) Huius ergo nomen magnum fuit . nec non Apollo dori rhetoris, qui artis praecepta constri it, et se e mpollodoreae auctor fuit F qua tameu ea est. Multa enim inualuerunt, quae maiore quam nosero diiudicanda sine arbitrio: de quibus sunt etiam Apollodorea et Theodorea. Maxime extulit Apollodorum amicitia Augusti Caesaris, quem dicendi arte insenuit. Discipulum habuit memora bilem, Dion um ciuem suum, cognomento Atticum , qui et sophista fuit bonus, et historiae orationum scriptori Pa lo etiam clarius haec FABI vs QVINTILI AN Vs r) e posuit: Praecipue in se conuerterunt stadia Apollodorus Pergamenus, qui praeceptor Apolloniae Caesaris Augusti fuit: et Theodorus Gadareus, qui se dici maluit Mod
- , quem studiose audisse , cum in eam insulam sece Tt a se
n Sua Tosius August. e. 8'. N e Graecarum quidem disi plinarum leuiore fluaes tenebatur et in ribur etipsi praes Me largiter , magistro dicendi usus aposiodoro pergameno, quem tam grandem natu , Apolloniam quoq- Fecum ab urbe
349쪽
3stset , dicitur Uberius Caesar. Hi diuersas opiniones tr diderunt, appellatique riae Apollodorei et Theodorei, ad morem certas in philosophia sectas sequendi. Sed soli dori praecepta magis ex disicipulis cognostas quorum diatigentis mus in tradendo Latiue fuit C. Valgius, Graece Atticus. Contrarias opinioneS idem variis locis notat.
Apollodori libros auctor dialogi de caussis corruptae eloquentiae s) aridissimos vocat. Brutidius Niger apud fgNEcAM rhetorem t) Syriaeo Vallio, homini diserto, cum ageret, Obiecit, quod caussam non satis proposus rit distincte: cui Syriacus respondit: primum nou qua
eundem praeceptorem studuimus. Tu Apollodorum habuia cui semper narrare placet I ego Theodorum, cui non
semper. etc. Turrinus ClodiuS apud SENE cAM τ) munium de viribus remiserat, dum Apollodorum sequiatur, et summam legem dicendi eum esse putat. g. VII. HERMAGORAs Temnaeus Aeoliae, cognomine dictus Carion, Theodori discipulus, sub Augusto et Tiberio floruit. Romae cum Caecilio docuit, ubi etiam admodum senex decessit. Et PINTILIANI x)temporibus suerunt, qui eum viderant. Artis rhetoricae libros edidit: quorum et STRABO F) meminit:
γραψας. Aeolicis quae nunc sunt urbibus, Aegae etiam addendae sunt, et memnus, patria uermagorae, qui pra ceptas Cap. i'. tὶ Controu. p. τὸ Praefat. lib. s. controu. x Otat. instit. l. 3. c. i. Plura scripsit Theodorus, cuias amditorem Hermagoram sunt qui viderint. Geograph. lib. II. P.M. 4 I. Diuitigod by COOste
350쪽
333cepta artis rhetoricae scripsi. Libri non sex, sed quatuor
sunt apud sVIDAM: πιθι ἐλγασώς, πιρὶ , περε ασεως, πιματ . Et nouae sectae videtur fuiste auctor. Ita enim QVINTILIANus: Σ) fecit deinde velut propriam Hermagoras viam, quam plurimi sunt se cuti cui maxime par atque aemulus videtur Ammaeus fuisse. Alibi: a) Hermagorae, qui, Anem rhetoricae esse, ait, pcrsua Qter dicere, et aliis, qui eandem sententiam, non iisdem tamen verbis, explicant, ac nem esse demo syrant, dicere quae oporteat omnia ad persuadendunt; D-- tis responsum est, cum persuadere non lautum oratoris esse
conuicimus. Idem h) illi hoc scripsit elogium: 'tio mitio, ambitiosi de nominibus rerum laboris, multi quidem laborarunt, praecipue tamen Hermagoras, vir alioqui subtilis , et in plurimis admirandus, tantum diligemtiae nimium solicitae, ut 'si eius reprehenso laude alia qua non indigna sti Sed vide ne Hermagoram hunc confundas cum eo, quem, vi FABIUS c) quoque t statur, ipse Μarcus Cicero secutus eae Is itidem rhetorica scripsit, et crebro cum a cΙcERONE, d) tum a CORNI FI cIO e citatur.
et, Orat. instit. l. 3. c. I a, Lib. 2. cap. IS. bl Lib. 3. cap. II.c Orat. instit. t.'. c. ra. Paullum in his streum etiam Cicerodissentita nam in rhetoricis, quemadmodum supra dixi, Hem magoram est secutur. dὶ De inuerulone lib. I. cap. C. R tr. 1 r. Bruto cap. 76. et 78.e Rhetoria ad Herennium lib. a. cap. I r. ubi quidem alii Hemmetes, pro Hermagoras, legunta D Evs E a ius chron. olyme. CXCI. D. In Diuitiaco by Corale