Ioh. Nicolai Funccii Marburgensis De imminenti Latinae linguae senectute tractatus, quo decrescens Romani sermonis robur et fata ab excessu Caesaris Octauiani Augusti ad principatum vsque Hadriani imperatoris describuntur, et notatu maxime digna hist

351쪽

334 CAP. v L DE R HETORI Bus L L. GLORl Acureus fuit, licet Pius diceretur; nam, sENE ca teste, Deos negauit rebus humanis interponere arbitrium si um : f interponant, voluntatem eorum ab homine non imtester: ut intelligatur, non posse fata reuocari: A non ιfata, sacra promum .' s sint, non posse mutari. Eodem teste, h) homo nasutissimus, at nullius ingenii, etiam Ciceroni infestus plurima contra eum dicere ausus fuit, quod illi non impune cessit. Nam cum M. Tuilius iux ceronis Apam obtineret, homo qui nihil ex paterno ingenio

habuit praeter urbanitatem , coenabat apud eum Cestius. mullio et natura memoriam demserat, et ebrietas , squid ex ea supererat, subducebat: subinde interrogabat, quis iste vocaretur qui in imo recumberet: et cum saepe subiectum nomen Cesti excidisset, nouissime seruus, ut aliqua

nota memoriam eius faceret certiorem, interroganti domino , quis ille esset, qui in imo recumberet, ait: hic es Cestius, qui patrem tuum negabat literas scisse. erri protinus flagra iussi, et Ciceroni , ut oportuit, de corio ostii satisfecit. Sua tamen stultitia id effecit, ut tuum nes , qui frequentabant scholam, Ciceroni et optimis quibusque oratoribus Cestium suum longe praeferrent: huius declamationes ediscerent, orationes illorum elegantissimas ne legerent quidem. i) Intrauit spug CA scholas, cum recitaturus esset in Milonem Cestius: ex

conluetudine sua miratus dicebat: s Thrax essem, F stis essem I f pantomimus essem, multas essem , si equus. Melisso. Non continuit bilem Seneis, et exclamauit: f eloaca esses, magno esses. Hinc risus omnium ingens. Scholastici eum intuebantur subtristes, quasi non se

rent.

352쪽

rent, qui praeceptorem suum ridere audeat. Cestius vero Ciceroni responsurus', ne inuenit quidem, quod responderet increpanti: sed negauit se executurum, nusi exiret domo. Negauit hic contra se de balneo publico exiturum, nisi lotus esset. Libuit deinde Cicer ni de Cestio in foro satisfacere: nactus subinde est eum, in ius ad praetorem Vocauit: et cum, quai tum volebat , iocorum conuiciorumque emudisset, postulauit ut praetor nomen eius reciperet lege inscripti maleficit. Tanta illi Perturbatio fuit, ut aduocationem peteret. Deinde ad alterum praetorem eduxit, et ingrati postulauit. Iam apud praetorem urbanum curatorem ei petebat, interuenientibus amicis , qui ad hoc spectaculum concurrerant, et rogantibus dixit, molestum se amplius non iuturum, si iuramet, disertiorem esse Ciceronem, quam se. Verum nec ut hoc faceret, vel serio essici potuit. Vtut sensibus abundaret, homo Graecus tamen Latinorum verborum inopia laborauit: et substitit, quoties aliquid describere ausus e st, donec se ad imitationem magni alicuius ingenii direxit. I Ex tempore multa, et contumeliose dixit ; quamuis Graecus esset, nunquam tamen Graece declamauit, et Quasi mutaret personam, inter agendum, posito pallio, togam sumsit. m ) Passim multas eius sententias Seneca rhetor ex declamationibus excerpsit.

q. m.

SEx. IVLIVS GABINIANVS rhetor huius tem- foris notissimus, cuius vitam Q Tomus quoque inserat in libro de claris rhetoribus, quod ex eius indice

353쪽

CAP. I. DE RHETORIBVI L. L. GLORIA

hil praeter nomen Sex Iulii Gabiniani supersit. Meminie eiuS quoque auctor anonymiis de Oratoribus , siue de caussis corruptae eiuS aeui eloquentiae. uotus enim quisque , inquit, n scholasticorum uo' hac Da persu sone fruitur, ut sese aute ciceronem nominet sed plane post Gabinianum P Et ut ERONYMus Euseb. chron. Olympiade CCXIII. Gabinianus celeberrimi nominis rhetor in Gallia docuit. Idem HlERONYMus o Gabiniani declamationes laudat: quis flumen , inquit, eloquentiae,

et concinnas declamationes desiderant ζ legant Tullium , Vtiinctilianum, Gastionem, Gabinianum.

g. X. Protulit hoc tamen Latinae linguae seculum, ut in aliis disciplinis, sic in illa quoque diuina bene dicendi

arte seriptores versatissimos atque in primis illustres. Forsan et hanc linguae aetatem attigit, quem alibi commendaui, p) coRNi Fleius Rhetor, etiam Fabio Quintiliano citatus, qui procul dubio verus auctor est librorum rhetoricorum ad Herennium. Illos enim Ciceronis esse, cuius OperibUS Vulgo praemitti solent, multis argumentis dudum Viri docti ncgarunt. Post: aliorumdi1ceptationes etiam Schurrefleischius , Wittebergensis polynctor, peculiari dissertatione de auctoritate rhet ricorum ad Herennium, hunc et nullum alium fuisse illorum auctorem , suo more, i. e. eleganter ac diserte monstrauit. Praeter Cornificium et plures alii data opera quicquid in oratione praeclarum et elegans ex feliciori aetate, quae transiit m0do cum optimis magistris

ρὶ De virili aetate L. L. Part. I. cap. o. f. r.

354쪽

custodi uere atque propagarunt. Hos inter principem

quibus seculo Augusteo adscriptus. Quo et ipse vespropter floridam dictionem et Orationis elegantiam referendus videretur, nisi cOLUMELLA, q) qui sub Tiberio floruit, virum sui temporis eum vocaret. Cem te sua breuitate is non parum celsus etiam stili nitore medicorum Cicero dici meruit. De illius vero meritis plura in serius inter philosophos recensebimus. Scripsit non sine cultu r) praeter alias de philosophia, de arte rustica, de re militari commentationes et, qui fere extant soli, octo de arte medica libros, etiam de arte dicendi libellum : cuius hodie fragmentum habemus Perexiguis viginti duobus capitulis. Decimo septimo capite tractationis spem facit de statu coniecturali, finiatiuo et qualitatis. Duo priores status inde a capite duodevicesimo ad finem usciue exposuit. Tertii 1 atus e devicesimo ad finem usque exposuit. Tertii 1 atus e positio, fortasse et plura, quae addenda fuere, aliad siderantur. Quicquid vero illius superstitis libelli est: egregium ubique sistit veteris Latii monumentum: quod Prolixos veterum et alios, quos ipse de ratione dicendi conscripsi libros , mira breuitate Praevertens, eleganti Compendio perstrinxit. Vtrum vero, quod illius praefatione Sixtus a Popma liberalius paulo iudicat, monumentum sit longe omnium praestantissimum elegantiori aliorum palato diiudicandum permitto. Libellum primus in lucem protraxit, atque typis Iohannis Rotaei δε- Ioniae Is69. 8. descriptum Carolo Duci Iuliacensi ete.

355쪽

eA . V . DE RHETORIBVs L. L. GLORIA

sacrum secit laudatus Sixtus a Popina Phrysius: cui et frater Titus sequens hexastichon scripsit: Rhetoris, o lector, Celsi praecepta diserti Accipe, quae nimium delituere diu. tauae fuerant multis spyrsim diris libellis,

Arctat hic, et clara cum breuitate docet.

Omnia sunt Sixti fratris patefacta labore Cui grates gratos soluere iure decet. Haec prima editio cum euariuisset prope, raro certe esset obuia, nec iterata posthac Ioh. Albertus Fabricius Vir Cl. integrum libellum, Omissis tamen Popmae n iis, bibliothecae Latinae volumini tertio a pagina 7SP. inseruit. Nec longe post incomparabilis nostrae aetatis polyhistor, Christophorus Augustus Heumannus, poecilis siue epistolarum miscellanearum tom. I. libro 3. a pag. 378. cum male a librariis habitum obseruarit, quam emendatissimum edidit: suis textui continuo si iectis emendationum rationibus et coniecturis. q. XI. MARCUs ANNAEVs s ENEcA Rhetor, Lucii Annaei Senecae Philosophi pater, Cordubensis Flispanus, ordinis equestris suit, suaque eruditione inprimis cla s. Hinc Seneca filius s) egone, inquit, equestri et

proniinciali loco ortus, proceribus ciuitatis annumeror ZInter nobiles et longa decora fraefrentes nouitas mea enia

ruit Z Patriam quoque Comuham cum liberi, tum nepotes Cordubenses probant. Illa est: enim colonia, intra quam se bellis ciuilibus continuisse, ipse fatetur. t

356쪽

bitarunt eam Cordubam ab iuitio delecti Romanorum et indigenarum viri, primamque eo istis is regionibus colo niam Romani deduxerunt. Delecti quidem, inquit, Romanorum: et nobiles fuisse, inde patet, quod PLINIVS x) aperte testatur, Cordubam coloniam patriciam cognominatam esse. Sic quoque nummus Augusti aliquis caput eius ostendit cum inscriptione : PERMIssu.

cth. Cui titulo Ι. Li Psivs F) caussam dedisse arbitra tur, quod splendida, et diues, patreS ac Senatores rei Romanae daret. Nam Augusti iam tum aevo, ex prouinciis passim in Senatum legebantur. Natus est Μ. Annaeus Seneca ante bellum Caesaris et Pompeii clusele: ut ipsam Ciceronis aetatem attigerit. Cuius rei sufficiens ipse testis est, et) cum omnes, inquit, magni in loquentia nominis videor audisse. Nec ciceronis quidem . aetas mihi eripuerat, sed bellorum ciuilium furor, qui

tunc totum orbem peruagabatur, intra coloniam meam me

continuit. Alioquin o isio atriolo, in quo duos graudes praetextatos ait secum declamare solitos , potui istud ingenium , quod solum populus Romanus par imperio fluo B buit, cognoscere. Uucta in matrimonium Heluia, n hili et erudita suae gentis matrona, Venit Romam, cum Octavianus Caesar Augustus imperii fasces teneret. Pomcii Latronis, carissimi sodalis, intima familiaritate usus est, a prima pueritia, Vsque ad ultimum eius diem. a v v a Ad

357쪽

e Ap. VI. BE RHETORI Bus L. L. GLOMAAd Alfium Flamim quoque audiendum fama perductus est. b Et Marillii Rhetoris discipulus filii: Het plures ali-OS eloquentia claros, ut seculum erat elegantioris disciplinae foecundissimum, maxima cum Voluptate et VsUrad

ctores habuit. Hoc mirum, quod de patre suo L. Sensca d scribit, philosophiam odisse. Ego vero, cum haec indecora et aperta sit patris insectatio; nec Obset re Marcus Seneca noster e) Melam filium ad philosorhiae studium et quietem adhortetur, corruptam esse

anc lectionem puto, et hoc modo restituendam: Patre itaque meo rogaute, qui non philosephiam oderat, ledc lumniam timebat, ad pri nam consuetudinem redii. Sed cum uxor eius Heluia literarum esset cupidissima : n luit tamen eam. Optimarum artium stucitis nimium in dulgere: Vnde ad hanc matrem suam in consolatione SNneca philosophus: f) isto te duco , quo omibus , qui fortunam fugiunt, confugiendum est, ad liberalia sudia

ista sanabunt vulnus itium, ista omnem lxistitiam tibi eue lent. His etsi nunquam assuesses , nunc utendum erat sed quantum tibi patris mei antiquus rigor permisit, s-mnes bouas artes non quirim com Mendisti, attinui t

men. Vtinam quidem virorum Optimus, Pater meus, nimis maiorum consuetudini dedittis, voluisset te sapientum praeceptis erudiri potius, quam imbui s non parandum tiam nunc contra fortunam esset auxilium , sed proferendum.

Ex coniuge hac tres liberos suscepit, g Lucium An-

358쪽

Drnaeum Senecam, de quo inter philosophos, Annaeum Senecam Nouatum, ex adoptione postea Iulium Gallionem Vocatum, et Annaeum Melam, Lucani paren tem: in quorum gratiam, cum senex iam esset, declamationum libros collegit. Ex omnibus patet, et ipse fatetur, B etiam cum senectute laboraret, qui Oculorum aciem retuderit, aurium sensum hebetauerit, ne Norum firmitatem fatigauerit, excellenti fuisse mem ria: quae Olim in eo ita florebat, ut non tantum ad usum sussiceret, sed in miraculum usque procederet. Nam et duo millia nominum recitata, quo ordine erant dicta, reddebat: et ab his , qui ad audiendum praeceptorem conuenerant, singulos versus a singulis datos, cum plures quam ducenti efficerentur, ab ultimo incipiensusque ad primum recitabat. Nec ad complectenda ta tum, quae vellet, velox erat isti memoria : sed etiam ad continenda , quae acceperat. L. ANNAE vst i) a

huc adolescens ex difficultate morbi aliquando impetum cepit abrumpendae vitae : sed patris eum indulgentissmi senectus retinuit: quam laedere ipsit religioni erat. In Rhetorum schola Ciceronem ut tempore, sic et facundia M. Seneca noster excepit. Se enim, quod supra iam notauimus , Ciceronem in illo atriolo, in quo duos grandes praetextatos ait secum declamare solitos, ipse testatur declamitantem audire potuisse, nisi illum natale solum Corduba, patricia colonia, ciuilium It liae bellorum caussa continuisset. Cum ergo Romam

peruenisset tandem, atque muItorum concursus ad eum

fieret, ac thesin propositam Graeci pariter atque Latini V v 3 decla- .l Controuers. lib. I. praefati ab ise

359쪽

CAP. vl. DE RHETORI Bus L. L. GLOMA

declamitando Versarent, omnium sophistarum, qui in eius aetatem inciderant, Velut in thesauro quodam in uentiones condidit, atque monitus ab filiis ad posterita talem literarum monUmentis transmisit. Marci Annaei Senecae epitaphium PHIL. LABB. h tale habet. Cura, labor, incrit , si ii Dro mx honores, Ite, abiis posthac Iollicitate animas.

Me procul a vobis Deus euocat. I licet actis Aebus terrenis, hospita terra, vale. Corpus auara tamen soknuibus accipe saxis, δε amque animam coelo reddimus, osa tibi.

Seneca Rhetor, cuius mentionem hactenus fecimus, tandem florere coepit sub finem imperii Caesaris Ostaviani Augusti, et Tiberii Imperatoris initium, scriptor facundus et solers, quique ex aetate sermonis Romani florentissima viros ingenio praestantes, haud infelici successu, aemulatus est, et ipse ordinis equestris homo tradere artiS PraecePta nullus dubitauit. Cum se nex iam esset, ut desiderio Senecae Nouati, Lucii Seianecae et Melae, filiorum satiSfaceret, ex omnibus aetatis suae declamationibus, quas ipse quidem in memoriam reuocare Potuit, decem controuersiarum libros collegit et vulgauit: ex quibuS hodie Vix quinque si persi int, iique adeo mutili et corrupti, ut fragment rum potius congeriei, qUam integri alicuius corporis

speciem reserant. Nam Graeca, quae non exiguam operis partem eisciebant, PenituS interciderunt omnia Latina vero ad ROS Peruenerunt manca, confusa, Pe

kὶ Thesauro Epitaph.

360쪽

DECRESCENTE ILLUSTRIORIBUS.

turbata, et ubique tam male sunt habita: ut si redire liceret auctori, ipse sua esse eiuraret. Sed tamen etiam ex illis, quae supersunt, facile patet, quanti Seneca hic fuerit acuminis, et quam acris iudicii, qui plus centum auctorum, tam Graecorum, quam Latinorum, qui Augusti seculum illustrarunt, sententias et acute in seclamando inuenta dictaque congessit; congesta inter sic contulit, ac seuerissime de singulis iudicando. illorum diuina ingenia velut in tabula quadam depicta ad posteritatem transmisit. De stilo ANDREAs scΗoHus l)ita iudicare non dubitauit, nihil esse in lingua Latina, cum a Cicerone, Fabioque discesseris, scriptum p

rius, aut elegantius: iudicium vero et acumen in aliorum ingeniis distisque censendis, summum ac proprium illius. Declamationes eiuS, quaS edidit, quarumque unam QVINTILIANVS m) meminit, temporum iniuria, simul periere Omnes. Sed ex ungue leonem. Describit ille artis Oratoriae summus magister declamatorum audaciores affectus ac felices non sine motu imaginationeS : Vt reS non tam narrari, quam agi videantur. Prouocat vero ad Senecae nostri exemplum in controuersia, cuius summa est, quod pater filium et noue cam, inducente altero filio, in adulterio deprehensos occidit: Duc, seqreor I accipe hanc senilem manum, revocunque vis imprime. - pice, quod diu non cre idisti. Ego vero non videor nox oboritur, et cras. e Iigo. Si LUDOVI cv M v IVEM n) Senecam Rhet rem sedulo euoluere licebit, a quo multum adiuuari positi I Editionis suae praefatione de auctore et declamandi ratione