장음표시 사용
191쪽
I rari sinit. Siquidem nullum vnqnam astris, quq hominem solent interimere, commortim hac statim epota antidoto perijsse,memoria est proditum. Nullus eadem presumpta,haud multo post naorsu impetitus,belluar veneno,ceu illa superante interiit. In pestifera et luce, tum hoc antidotu malo correptis pro desse adeo hactenus visum est, ut nutilum aliud presidium lato malo resiste
re fuerit idoneum.Namq; pesti, tanῆ de ipsa existat quaedam bellua, haud paucos interimit, verum ciuitates quoq; totas depascens,male conficit. Quippe praua qusdam aeris ad corruptione prompta mutatio efficitur,& homines cum respitationis necessitate periculum euitare ncqueant, ipsum aerem veluti ven num quoddam ad se per os attrahunt. Iheriacem aut in eiusmodi aeris statu praesumentes,neutig a malo corripiuntur. Quin & correptis iam eadem medetur,aeris inspirati malitiam inalteram,
mutansq;, Vt quae cossoris temperat
ram infici magis prohibeat. Breuiter,totum corpus ita ab iniurijs securum facie ut nec a deleterio quopiam possit insici. Cosmilis sere virtutis est & aliud quoddam antidotum quod ab eius, cui in frequenti usu ruit nole, Mithridatium appellatur. In qualitate. n. atq; emcacia
theriacae proximum est, parum q; diffe
192쪽
Tiat, rim forte,st theraice paulo calidior& contra serpentuna' venena potentior, eri . Proditiar magnum isu bellatorem Miti idate hoe antidotu presumentem, ob firmam corporis constitutionem ex illo prsparata, non potuisse veneno porto interire. Cui n. beldu aduersus Romanos geres,a Pompeo victus, in extre-niis medicamenti veneno sanus mori craeteretur, medicamento epoto,eoq; c
pioso, ipse quidem non interijt: fille aut
ob eximium erga partem amore, at eo morte volentes oppetere, eiusde medicamenti potu subito cociderunt. Deinde cum morte ille obire statim non porus, veneno pi' antidotum presumptum
inefficaci vocato quodam ipsius amiconcite Bistoco inluxit ipsum ut iugularet. Atq; sic medicamenti opus ferro ab uuens,inori ipsum violenter coegit. Ηace fere Galenus in libro. de Theriaea ad Pisone c. 2. & 8.&.28. Lege plura apud eunde in lib. de usii Theriace ad Paphilianu P totu, & lib. i. de antido. e. I s. de
S EX TvM, nucex: nempe iuglades, rorem quas nonulli et regias appellat. Hae nimito sane in usu sunt. Cum ruta & ficis presumptae,& a summo cibor thetalibus venenis aduersantur: nec minus si a ven ni haustu comedantur. Largius csitatae latos lumbricos pellunt. Cum carpa v
193쪽
ro, sale & melle, canis hominisq; mo sui conserunt . Et hoc de aridis cum primis intelligendum est. Alimentum pomro,quod corpori prebent, exiguum est. Αride viridiuus ac humidis peiores habent : unguinosioresin.magisque pingues sunt, itaq; facile et in bilem transeunte di quo diutius reconditae fuerint, magis
tales effetutud. Quamobrem oleum et ex inueteratis exprimere liceat . Tunc sane conctu dissiciles,& stomacho,piar-
sertim bilioso inutiles sunt, atq; bilem
-augent,faucium & capitis dolorem adferunt, tussientibus inimicae, oculos i dur, vertigi nem faciunt, idq; cum a cibo sumuntur, linguae παραλυσιν inducunt,&in cre infamationes & ulcera pariunt. Stomacho meliores sunt,si cum caricis
edantur. Ad vomissiones ieiunis in cibo xtiles. C teritin que virides adhuc sunt atq; humi de , neq; adstrinpentis qua lititatis, neq; oleosae conspicuo participes, sed magis quodamodo qualitatis experae haec stomacho minus nocent: dulciores. I. sunt, faciliuq; concoquuntur, &multo magis,qn & ipse cum caricis manaruntur. Humidae praeterea aptae ad de . lectione sunt,sicce vero minus Pleriq; aut ventris subducendi gratia cu caro clipsas presumunt: in quem virides lunt accomodatiores, ut quq adstringentis qualis minus sint participes. Quin &sicca-
194쪽
in aqua suerit macerate,facultas viridiabus est adsimilis. Ad hic viridium nuclei depellati, atq; torrefacti aliquatu-dum, si a reliquo cibo: commanducetur, ciboru in corpus distributione adiuuat. Et sic patet in uniuersunt , corporib.sanis nuces virides magis ci siccas conu nire. Plura Dioscorides lib. I .c. I o. Plinius lib. 13. G2. Gal.lib. 2.de alimen. f
cul. c. 28. & Simeon Sethi in Syntag. De Aire. cap. XIIII.
TVcidus ac mundus sit rite habitabitis aer , Infectus neq; sit , nec olens see,
tore cloacae. Hic agitur de prima re non naturali nepe de Aere. cuius, ut Galen.lib., cap. I . metho. meden. & in arte medicinali cap. 8 s. testatur, nulla est euita liratio. Nam in acre nos ambiente semper ver- fari,comedereq; ac bibere, & vigilare,& dormire est necessariti, & sine eo nec tolli morbus, nec teneri sanitas potest. Hic igitur causet sine qua no obtinet rationem . Quapropter sedulo hoc agen- du,ut in ambiete,quoad fieri pol, quam optimo habitemus. Quod ut recte cosequamur, quatuor eius natas hisce versibus expressas diligenter confideremus
195쪽
oportet. Quarum prima quide est,ut fit
lucidus,clarus, minimeq; crastis,aut nebulosius. Crastus.n.& obscurus humores confundit, turbidusq; ad cor descendit: quo fit, ut spiritus et turbidi ac crassi, tum corpus pigrum ac languidum re dentes , tum aium quoq, contristantes, ex eo producuntur. Nihil aut magis vividum ac iucundum,minusve circa volun--tarios motus pigrum reddit hominem, V si in lucido ac claro versatur aere,aut mane su rgat.Secunda,ut sit mundus,hoc
esti exquisite sincerus ac purus, nullisq; vaporibus inquinatus. Impurus namq; iuxta qualitate & naturam illius , quod ipsi adnuscetur cordis teperaturam variat atq; immutat,queadmodu idipsimi Hali Roboam comen i s. in lita 3. Artis Medicinalis Galeni ostendita Tertia, ne fit infectus, cuiusinodi csse solet in locis
cadauerum non crematorum multitudine resertis, sicut in praeliis contingit. Ni hunc pectis fere silbsequituri Inspiratus enisi in corpore spiritus inficit. Qua ta, ne foetorem habeat cloacar: Sub qua
sane comprehenduntur & particulares aeris insectiones ocs, quibus humana natura offenditur' nempe latrinarum, coeni, sterquiliniorum, fouearum, culina locorum in quae cadavera& ossa mortuorum coportantur, & stagnorum seu
paludum . idque multo quidem magis, si
196쪽
Iinum insuper aut cana bis in eis putre scit. Q n. n.aeri, moi sordibus inquinatus in corpora ingreditur, spiritus inficit,ac maximam cerebro noxam suggγrit, viarum s ritus obstructionione facultatis animalis transitum prohibens, ct halitu suo caput grauans. Huiusnodi ergo aer Oibus ex aequo qtatib. omniq; teperaturet noxius est: sicu te diuerso qui purus Oino est, nulli non stati est utilit.
Hinc non temere Aulc. VI. doc. 2.st m. I .c. 2. in hunc prope modum scriptu reliquit : Aer quidem optime teperatus &clarus, qui nihil prorius admistu est alieni materiae, quae tota Ribstatia spiritus
teperaturae contraria sit, sanitate no efficit tm, sed et conservat. Contrarius vero, effectus producit cotrarios. Verunt quo predictorum exactior habeatur notitia, sciendum est Aerem pro tueda bona valetudine duobus modis cile necessari uinet Primo quidem ob spirituu & ea loris innati refrigerationem: Deinde vero ob fumidi excremeti, spiritibus ac calori innato molastiam exhibetis, expulsionem. Queadmodu n. n. externu figne siue aeris euentilatione suffocari atque extingui videmus, ita ut de spiritibus se calore innato imaginari oportet. Nisi enim per assiduam inspiratione & transpirationem calor naturalis refriger
tur,ac quasi ventiletur, necessE est spiri-H 6 tum
197쪽
tum perire : Aere. n. indiget nutriente, conseruante,temperante,atque depurante sue segregante. Nutritio urgΟ,cose
uatio, & uperatio caloris innati fiunt paeris attractionem. Deputatio per eius dem expulsionem. Ac puriores quidems inta sperae: arteris dilatatione, quam J-ολi, Grici nominant:ea. n. aer frigidus attrahitur,qui vitale robur, unde spiritus qupq, animalis gignitur, excitat S recreat. Altera vero ciusdem artexis accidit contractione, συς-ην Gr ci vocant,qua certe, quod ex humorumdcustione in toto animante cotractum velut sumi, dum est excrementum, e
pellitur .. Aeritaq; qui fic attrahitur, si foetidus & impurus fuerit, calorem innatum atq; spiritus corrupit. Hinc et intelligi pol, facillime infici corda venenato aere. Quare proluenda bona valetudine eligedus est aer optimae ostentiae,qui nihil vaporis seu halitus a lieni in se ad-m illum habeat,neq; turbidus, aut nebulosiis appareat. Qui.n. talis existit ,hu'm Orci conturbat,&, ut antea et dictum
est Gai m constringat. Sed sit exquisite
purus ac liber, qui ex terra plana vel edita ventorum perflatu undiq; lustretur,& cui sumi, pulueres,& nebulae admistae non sint. Et qui nec stagni, nec paludis halitu sit insectus, nec ex profundo specu pessit cive auram spiret, qualisti circa
198쪽
cuca σαρδεις, & Hierapolin, alibique in
multis rerrarum locis visitur. Nec qui ex cloacisq urbe aut numerosim exercitum purgent, vitium cotraxit. Nec qui exanimalium,olerum, leguminum, aut prauarum arborum putredine,aut fimo
inquinatur. Nec qui ob flagnum vel flumen vicinum nebulosus est. Nec qui editis undiq; montibus in cauo loco,sive valle coclusus nultu recipit perflatu. Sustocans.n .patrisque est,similis et,qui in domib. quibusda est inclosus, in quibus ob putredine,& perflatus defectum, plurimus aceruatur squalor ac situs. Proinde omni plane aetati noxius est, & vita diis, queadmudum im quilibet inclusus. Hic fere Galenus lib. I. c. I 6. de sanitate tuenda.In pestilente in ambientis cosmitione,ob generaliorum putrefactionem,inclusus couenientior existit: unde per id ips domi manere, fenestrasq; o cludere oportet, ne qua pestiles aer in grediatur. Quod si cui th eas aperire placuerit,curati dii imprimis,ut sint ver ius Oriely em,aut Septentrionem cost tutar: idq; fiat a sole iam aliquot horis orto. Calor. n. Solis citius irrumpςns caliginem atq; putredines aeris dissipatiocinq; crassitudinem eius attenuat. Ad postremum vero cauedum et,ne vel munimum quidem aer in qualitatib. suit taactivis qua passivis, caliditate minitii, frigi-
199쪽
rigiditate,humiditate,& siccitate,excedat. Si vero talis loco habitationis nostrae natura defecerit, arte lac stra moliodum erit,ut qualem esse cxpedit, praeparetur. Id aut qua ratione fieri possit,Galenus lib.9. metho. meden. ca. i 4. & Aui
eopiose admodum docent. De nimia vini pota sone. cap. X V.
CI nocturna tibi noceat potatio vini, Hoc tu mane bibas iterum,& sue
Praeceptuni hoc loco de iis traditue qui mane ob pridianum vini potu fgr
tant: nempe ut tum quoq; ipsis paulu vini propinetur. Porro largior vini multatio,quae Vltra et satis est, ae multa noctem producitur, ebrietatem nonnune saepe litim matutinam,aliqn vero immodicam et corporis excalfactionem suscitare solet.Siquide excalfactionem, maximus error est, id mane repetere: nam perinde hoe esset, ac si igni addere , oleoq; incendiu restringueres.Si ebri tatem cum nausea quada, nihil incommodauerit,si et paulii eius mane propinet. Sic. n.iacile vomitus eliciet,vctriculusq; a bile, & pituita, cqterisque prauis ac vitiosis humorib.Abus grauatus
200쪽
fuit, exonerabit, adeoq; crapula quu oleius noxa discutietur. Vomitum.n .pra stare iuvamentum, ut stomachus a materi obus humoralibus evacuetur, autor est Avicenna. . I . c. I 3.probatq; VOm,
tum bis fieri in mense continuis duobus diebus, ex authoritate Hippocratis in libro de diaeta salubri,& in libro de in asomnijs,nimirum ut secundus dies pri ris vomitus reliquias extrudat. Ide: 3. r. doct.2.c. 8. non parum emolumenti ex eo consecuturum adserit, si quis semel in naen se inebrietur: quo videlicet per ebrietate vomitus incite rivi qui maxime ab egritudinibus chronicis, hoc est,tongis ac malis tueri queat. Sed Rabbi Moses Tract. .ad Sol tanum Babilo-rniae hanc sententiam ceu erroneans ijet conuellit verbis: Nocet,inquies, ebri tu ois,& maxime assidua. Errauit ergo qui esse putauit utilem ebrietatem si mel in mensis. Quin eadem et a Gulielmo Placentino lib.I.c. 8. de curatione morborum, S a Gordonio partIcul. 2.
Lilij,c. Σ1. & a Valesco libr. 1. Philonii c. 8.redarguitur,vt qu ibus pra eruari,il curari melius esse videatur. De vomitu plura infra c. io . Si quis ex nocturna vini potatione, propterea st bibere iulud non consueuerit obis litur, huic &manae, quo adsuescat, idem propina dem est:sic. n.siet, ut ex vini sumptione