Principis christiani institutio per aphorismos digesta, auctore Desiderio Erasmo Roterodamo

51쪽

quius , nihli dulcius Repub. eui plusquam paternus sti in omneis

animus , cui singulorum vita carior sit quam sua , quod nocteis ae dies nihiIaliud agat, nitaturque, quam ut optime sit omnibus, apud quem praemia parata sint bonis omnibus, malis venia, si modo sese ad frugem meliorem referant, quod adeo gratis cupiat de civibus suis bene mereri, ut si neeesse sit, non dubitet suo periculo illorum incolumitati conlialere, quod patriae commodum suum ducat esse Iucrum, quod semper vigilet, quo caeteris liceat altum dormire , quod sibi nullum relinquat otium, quo patriae liceat in otio vitam agere, quod se i ugibus curis discruciet, quo civibus suppetat tranquillitas. A cuius unius virtute publica pendeat felicitas. Et hanc admoneat esse veri Principis ima

ginem.

adverso subjiciat oculis im-

in . manem quandam ac tetram be-

52쪽

pera, urso , similibusque conflatam portentis, undique sexcentis armatam oculis, undique cientatam, undique metuendam aduncis unguibus , ventre insatiabili, humanis saginatam visceribus, humano sanguine temulentam, quae pervigil omnium fortunis vitae . que immineat, infensam omnibus , sed praecipue bonis, fatale quoddam totius orbis malum, quam execrentur & oderint uni- vetsi , qui bene velint Reip. quae nec serri possit ob immanitatem, nec tolli sine magna orbis ruina, ob praesidiis & opibus armatam malitiam. Et hanc esse tyranni

imaginem, aut si quid hac quoque fingi possit odiosius.

Huiusmodi portentum erae Claudius , huiusmodi Caligaila, huiusmodi Poetarum quoque fabulae fingunt Bustridem , Pentheum , ac Midam, quorum n mina iam in publicum generis humani odium abiere.

53쪽

yx INSTITu TI. BIDreη- quicquid animo collibuit. Regia .rati' contra, quod rectum sit, & honestum. tyranni praemium divitiae, . regis honos, qui virtutem consequitur. tyrannus administrat me tu , dolo, ac malis artibus, Rex sapientia, integritate, beneficentia.

tyrannus sibi gerit imperium,Rex iReip. tyrannus barbarico satellitio , ic conductitiis latronibus tuetur incolumitatem suam, Rex se sua erga cives beneficentia, α civium erga se benevolentia satis tutum putat. Tyranno suspecti sunt&invisi, quicunque civium

virtute, prudentia, aut auctorita-xe pollent. At hos rex ut adiuto-xes, & amicos potissimum amplectitur. Tyrannus aut stupidis delectatur, quibus imponat , aut sceseratis, quibus ad suae tyrannidis praesidium abutatur,aut adulatoribus, a quibus audiat, quod libenter facit. Contra regi sapientissimus quisque gratissimus est, cuius consilio possit iuvari. quo quisque metror est vir, hoc pluris

faciis

54쪽

facit , quod huius fidei tuto possit

credere: Sc liberos amat amicoS, quorum consuetudine reddatur melior. Et regum, & tyrannorum multae sunt manus, multi oculi, sed longe diversia membra. Tyrannus noc agit, ut civium opes ad paucos , eosque pessimos conferantur, & attenuatis suorum viribus, suam communiat potentiam. Rex hoc maxime in suo fisco esse ducit, quod in aere sit civium. Tyrannus hoc agit, ut omnes sibi legibus , aut delationibus habeae obnoxios , Rex libertate civiura I -

dele tui. nyrannui mesu sita 3eΞ rex amari. T yrannus nihil aeque suspectum habet, atque civium bonorum,& civitatun concordiam , qua praecipue gaudent boni principes. Tyrannus gauderinter cives factiones ac dissidia serere, & simultates forte fortuna obortas diligenter alit, ac pro Vehit , atque his rebus adiluae tyrannidis communitionem abutitur. At hoc unicum regi studium est ,

C 3 civium

. Duili eo bν Cooste

55쪽

s 'Ms in Tu TIO civium concordiam alere , & ἀ- quid ortum fuerit dissensionis ,

continuo rem inter eos componere , nimirum iotelligens hanc esse gravissimam rerum publicarum pestem. Tyrannus si senserit florere Rep. epertis titulis , aut immissis etiam hostibus , bellum excitat, ut

hac occasione vires suorum attenuet. Contra rex omnia facit ac

patitur, quo pacem publicam reddat perpetuam, intelligens ex bello semel omnia Reipub.mala proficisci. Tyrannus leges, constitutiones, edicta, foedera, denique sacra, prophanaq; ad sui capitis tutelam aut instituit, aut pertrahit. Rex haec omnia publico metitur

bonoa

Huiusmodi plurimae sunt tyranni vel notae, vel artes, quas Aristoteles in libris Politi eis fusius

exequitur.Verum harum omnium, summam hi tria contrahit. Primum, ne velint, aut ausint cives advhrsiis tyrannidem insurgere. Proxi

56쪽

PRIN. CHRISTIANI. ΙΤProximum , ne sibi inter se fidant. Tertium, nequid possint novarum rerum moliri. Primum eff-cila, dum modis omnibus agit uecivibus quam minimum sit animi, minimumque sapientiae, dum eos ser viliter habet, & aut sordidis addictos ossiciis , aut delationibus obnoxios, aut voluptatibus effoeminatos. Scit enim generosos Merectos animos indigne ferre tyrannidem. Secundum essicit, cuin agit ut cives inter se dissideant mutuis odiis , & alius aliust deserat , ipse interim suorum malo potentior. Tertium assequitur dum opes, & auctoritatem suorum , & maxime bonorum virorum modis omnibus attenuat

quod nemo sanus aggreJi veliti quod desperet posse confici. Ab his omnibus studiis princeps quam longissime absit opo

tet , immo prorsus

57쪽

primum ethnicus, deinde philosophus , inter illos quoque non perinde sanctus ac doctus, quanto magis id prςstare oportet eum, qui Christi fungatur vice ZQuin ex ipsis mutis animantibus regis ac tyranni simulachrum colligere licet. Apum regiamplissimum cubile est. sed id in medio , veluti tutissimo regi loco. Atque ipse quidem onere Vacar, erum exactὀr est alienorum operum. Hoc amissis totum examen dilabitur. Praeterea insignis regi forma est, dissimilisque caeteris ,

tum magnitudine , tum nitore.

Sed hae Isti inquit Seneca , nota potissimum a caeteris distinguitur, quod cum apibus plurimum sit iracundiae , adeo ut aculeos in vulnere relinquant, solus ipse rex aculeo caret: Noluit illum natura

nec saevum esse , nec ultionem magno constaturam petere , telumque detraxit, & iram eius inermem reliquit. Exemplar hoc magnis regibus ingens est. Iam si

a tyranni

58쪽

PRr N. CHRIsTIANI. 3T tyranni quaos imaginem , leo negIta ursum , lupum, aut abistam cogita, quae laniativivunt , ac praeda , ut quoniam intelligunt sese omnium odiis obnoxia , o

innium insidiis peti , praeruptis locis se continent ,.aut specubus& solitudinibus abdunt sese. Nisi quod horu quoq; saevitiam superat

tyrannus. Dracones, pardi, leones , caeteraque immanitatis da ni halaiarimine animantia , a suo genere temperant, & tuta est interteras militudo morum. At tyrannus homo in homines, civis in cives potissimum feritatem suam

exercet.

Quin etiam in literis divinis Deus tyranni simulachrum depinxit his verbis. Hoc erit ius regis, qui imperaturus est vobis, filios vestros tollet , & ponet in curri bus suis, facietque sibi equites,&praecursores quadrigarum suarum, ut constituat sibi tribunos,& centuriones , & aratoreS agrorum suorum, & melibres segetum

C s fabros

rania feris imis

miti inrasa

Ex libr.

59쪽

rum. Filias quoque vestras facie e. sibi unguentarias , & secarias, Sc. panificas, Agros quoque vestros& vineas , & oliveta optima tollet dabit servis suis. Sed&segetes vestras M vinearum reditus addecimabit, ut det Eunuchis Se famulis suis. Servos etiam vestros, de ancillas, & iuvenes optimos, Masinos auferet, de ponet in opere suo. Greges quoque vestros addecimabit , vosque eritis ei servi. Et clamabitis in die illa a iacie regis vestri,quem elegistis vobis, Mnon exaudiet vos Dominus. Neque vero quenquam hoc moVeat, quod hic regem vocat, non tyranuum. Siquidem olim regis nomen non minus in visum fuit, quam tyranni. D cum nihil sit inlutarius bono rege, cur Deus iratus hanc imaginem proponi iussisset populo , quo videlicet a petendo rege deterreret Z Proinde ius resium, . ius tyrannicum dixit. Alioqui Smuel ipse 'ere regem gesserar,

60쪽

P R IN. CH RISTI A N i. yytot annis sancte & incorrupte rem populi administrans. At illi nota intelligentes felicitatem' suam , more gentium regem flagitabant, qui fastu, qui violentia regem ageret. Et tamen in hac imagine quota portio malorum est , quae nostra memoria in nonnullis etiam Christianis Principibus magno totius orbis malo conspeximus

hccipe nunc boni Principis imaginem, quam Deus ipse in libro

Deuteronomii. descriptit ad hunc teron modum : Cumque fuerit rex constitutus, non multiplicabit sibi equos, ne reducet populum in Ae- .gyptum, equitatus numero sublevatus. Non habebit uxores plurimas, quae alliciant animum eius, neque argenti & auri immensa pondera. Postquam autem sederit in solio regni sui, describet sibi Deuteronouatum legis huius in : volumine , accipiens exemplar a sacerdotibus Leviticae tribus , dc habebit secum omnibus diebus. C ε vitae