장음표시 사용
241쪽
omnia h nihilo ortum ducere. Cino Dei & operum ejus sive ereatiotiis mundi memoria deleretur, & mole belluarum via verent , Deus significavit Noc, a se humanum genus universali diluvio deletum iri ι.& reipsa delevit. Cum magis magicique homincs in scelera ruerent, Abrahamum jussit exire patri i, re illi romisit aliam terram ue cujus spe dc exspectationei . ipse Abraham voluti magnus. Propheta implevit animos fili riim Lorum. Postea excitavit Deus Moyiam, cujus & ipse prophctiam confirmavit portentis , ita ut sine testimonio non se reliquerit; & omnem.ex animis amoverit dubitationem de vcsitate legis suae, quam per Moysem promulgavit i Sic Deus pergens loqui multifariam, multisque modis,tem ore Sanuselis videtur institu ille Prophetarum collegium , quos spiritu suo a Sabat; quique perpetua seccessione, partem spiritus, quem acceperant, filiis suis communicabant. Sic DisH-puli Prophetarum vocabamur filii eorum ; ad quem loquendi ωρ Π ' morcin alluditur apud Matthaeum, 1usti νω es seplantia assii,suis. Hi prophetae dc filii eorum non sollim praedicebant
futura , sed & erudiebant populos: pangebant cantica, hym nos. Ea quorum non decebat interire memoriam, mandabant scripto. Uno verbo Doctores erant, sed qui doeti prius a Deo docerent. Pleni Deo eructabant, quae Deus infundebat animis eorum , sue per visiones patefaciens quae futura erant, sive
per occultas inspirationes revelans eis arcana, sive occulto motu commovens eos, ut ea dicerent, quae ipse eis declarabat.
Haec est significatio nominis Prophetae. Iuxta Graecam & Latinam linguam propheta idem in ac praessicens futura. Hebraeis propheta dicebatur Ne id est videns, cujus scilicet cognitioni futura subdita erant. Item Ubi , ex verbo quod sonat cruciare, tum dc dicere. Prophetae nomine Dei compellabant populum i ec illi inustabant quibus a Deo impleti fuerant. A lcmpore Samuctis, usque ad tempus quo iterum aedificatum est Templum, semper extitit tale Propnetarum collegium in Iudae H, in Israel, in singulis aetatibus & civitatibus, adeo ut& homini numerarentur gregeS. Convenerant ad Samuelem
multi Scripturae exponendae studio se dicantes, quibus ille Diuitigod by GOoste
242쪽
praefuit ; atque cx iis aliquot Deus suscitavit qrii Prophetae ossicium exercerent. Post Samuelem perpetua successione fuere viri Prophetae, usque ad Malachiam tempore Darii, c uia Templum est restitutum. De hoc-ce Prophetarum collegio interpretandus est locus Regum ubi sic Samii et Saulem compela D. lat. Venies ita collem Dei , ubi es statio Philipaeorum; or cum imgressus fueris ibi urbem , obvium habebis gregem Prophetarum defendentium de excesse , ct ante eos Ualterium σ tympanum, O tiliam se elisaram, ipso que Prophetantes : ct paulo post. Veneruut ad praedictam coissem, cr ecce cuneus Prophetarum obvius es ei, M. Igitur post Samuelem magnus fuit Prophetarum proventus, 'uorum omnium nomina non sunt littoris prodita. Hoc indicat liber quartus Regum ubi Helias, sic capite XX. alloquitur Helisaeum di sede his, quia Dominus misit me usique in Bethel. Item sede his, quia Dominus misit me in Jericho. Et post, sede his , quia Dominus misit me usique ad Iordanem. Iverunt eisur Gr quinqua ista si ii Prophetarum, se secuti sunt eos. Ex hi ce locis Scripturae liquet fuisse Prophetarum coetus sive collegia. Deum multiplici modo consulcbant Hebraei. Per oraculum, cum a1 propitiatorium arcae foederis accedebant, atque ibi Deum rogabant, qui e medio Cherubim respondebat. Vox sci licet e medio Cherubim audiebatur ue unde pars illa Templi dicebatur Oraculum. Loquar ad te, vcrba sunt Dei in Exodo ad Moy p- sosem , si a propitiatorium , ae de medio duorum C rubim , Fierant super arcam τι simonii ; cuncta qua mandabo per te filiis Israel. Consultus Deus saepe respondit, modo per Prophetas, modo per Sacerdotes. Prophctae Deo assiante loqucbantur; fiammus vero Saccrdos per Urim, ut supra dictum est, adver-tcbat quae occulta erant. Quandoque Deus per somnia patefecit quid fieri vellet. Denique per Angelos non semel manda in sua hominibus significavit, ut Danieli de aliis. Manifestum ergo nunquam a Deo desertos quos in Eccle. siam suam advocaverat, sive elegerat, ut his constaret Ecclesia electorum sitorum. Ab Adam primo hominum parente , fuere Patriarchae , quos Deus imbuit doctrina, dc ipsi prophetave-Lunt. . Prophetavit Jacob ι nec ulla dubitatio mentem subira
243쪽
Isto APPARAT Us potest de emtectione Dei supra familiam ejus. Apertis si is
N ponentis in AEgypto, in deserto, in terra Chanaan editu id patuit ; quod Zc sola in Tabernaculo edita miracula, demon travere , nubes illud obumbrans, vox ex Sancto Sanctorum audita , ignis coelo delapsus, in cineres redigens oblatas in altari
A Samuele usque ad novissimum veteris foederis Malachiam Prophetam perpetua collegii prophetici continuatio ostende. bat veram Ecclesiam Dei. Primum viri illi Prophetae optimis
moribus erant , quos neque ambitio, nec divitiarum aut v luptatum amor revocaret a suis muneribus , nec ullus metus
obstitit quominus etiam principibus, & omni populo annum tiarent scelera eorum, mandata Dei audacter perserrent. Plerique ex illis edebant miracula ; quin etiam excitabant mo
tuos ε tumulis. Certum argumentum , Deum ore eorum locutum, cum ea quae praenuntiaverant, cerio contingebant. Clim tanta esset prophetarum erga Deum religio, tantus hominum contemptus, vita adeo austera ; certae Corum praedictiones : tanta inter cos concordia, tantus ccnsiensius y indubium revocari non poterant sive quae dicerent, sive quae scriberent, sive vaticinia de futuro , sive monumenta de praeterbio. Recentiores testimonium perhibebant prioribus , quorum vaticinia stibinde implebantur. Itaque his-ce temporibus conspicuis signis veritas veteris Ecclesiae fulgebat, quae ergo latere non poterat. Habebatque vindices, clim impetebatur e nam collegium propheticum non sellim sitagebat quae vera essent asserere; sed dc objurgare & confutare eos qui de corde suo prophetabant, hoc est vanas & falsas visiones proponebant. Judicium de veris εc falsis Prophetis non erat dissicile, entus confirmabat varia vaticinia : falsi vates a vero Deo avertebant Israelem, nec aggregati erant veris Prophetis, qui repellebant eos a suo consortio. Quae a Samuele usque ad Malacluam seriptis mandata sunt, fidem merentur. Etenim pleraque viros Pr phetas auctores habent, aut probata sunt Prophetis, & horum
collegio. Cum enim positi illi essent custodes in Israel siquidpiam non recti exiisset in vulgus, statim erroris arguissent 1cri'
244쪽
De Judaeorum Doeroribus , desectis inter eos, nempe Pharisaeorum, Sadducaeorum, se aliorum s tum se de personis schisematicis
DUm agimus de personis sacris, subj ungemus quae 'u
quo loco dicenda erant circa alias personas inter Juriae conspicuas, quales fucre eorum Doctores, & hi qui alicui sectae adhaererent, ut Pharisaei, Sadducaei, dc alii. Tum & se monem faciemus de iis qui schismatici essent , vel censeremtur. Initium ducam a Docto ibus, qui coepere , ubi desicre RabbinhProphetae. Primi qui caeteris praestabant doctrina, non utique titulis, sed re , distinguebantur a vulgo. Sapientes habebantur, ic salutabantur nomine Sapientum. Quia psimi parentes generis humani nati sunt & vixere in Asia , sapientia merito censetur profecta ab orientes ideo dicta oclentalis sive quae celebratur, par dicitur sapientiae orientalium. Advertendam tamen est nomen Kedem, quod orientem denotat, & reddi posse antiquam i ut sapientia Orientalium ea dicatur quae se
antiquorum, nempe Patriarcharum. Sapiens nomen erat omnium Doctorum i sed postea qui do nae suae obtendebant speciosius nomen, tempore quo Christus versabatur is terris,ustirpaverunt titulum Rabban , id est, virum excellentem sive scientia praecellentem. Postea prodiit titulus Rabbi, a radice rabab multiplicatus fuit, ut illi dicerentur Rabbi, qui vaesa de multiplici doctrina essent instructi. Rab idem sonat Hebraeis
ac magnus Latinis;volunt autem Judaei Rabban esse nomen excellentioris dignitatis. Quodcumque discrimen inter hos titulos interponatur , Rabban oc Rabbi praecipui tituli sunt sapie tum inter Judaeos. Olim quisque Doctor dc sapiens proprio salutabatur nomine; postea Rabbi vocari amaverunt Judaeorum Doctores. Rabbino tantam deferendum esse sanciebant Rabbi-Disitired by Gooste
245쪽
ni, ut Rabbinus praeferendus esset Regi Rex Pontifici summo εc sic Rabbinus omnibus. Aiebant enim, si moriatur sapiens,non est ei par; si moriatur Rex , quivis Israclita idoneus est regno. selibi. Dudum ante tempora Christi Doctorcs dicebanturspherim.
a verbosaphar , quod significat numerare, narrare. In genere omnes litterati sic vocabantur. Sopherim redduntur a Graecis
Grammatici de nomici & nomo didastali ι a Latinis scriba, legis periti. Vox scribae latissima est ι non cnim verbum saphar ad angustias verbi Graeci aut Latini Hibere restringendum. Prophetae, Doctores, Interpretes, dc Expositores legis dicebantur Scribat. Horum erat sacras Scripturas exponere , vindicare a corruptelis, illas praelegere populo in Templo& in Synagosis, & interpretationem obscurorum locorum, ubi opus, adjicere, dubia ex Moyse & Prophetis objecta sel- vere , perplexas 'uaestiones enodare , genealogias Tribuum, Rcgiae maxime stirpis asscrvare , dc alia hujusmodi munia sacra obire. Ut porro Prophetae voluntarum Dei praenunciarimi; sic Scribae legem ejus interpretati sunt: quo dc munere Moyic, functus est, populum edocens voce scripto. Quae voce dincuit , ea primum cum Josue communicavit. Iosue de cum senioribus, seniorcs cum Proplietis, Prophctae cum Scribis. Moyses primus legem dedit; sic etiam primus exposuit.
primitus crat munus Sacerdotum legem populum edocere,Dυη. o. ut ex illis verbis colligimus : Dixit Dominus ad Aaron e vinum,
ct omne quod inebriare potes, non bibetis tu cir filii tui , quando intrabitis in Tabernaculum Tesimonii , ne moriamini 1 o ut h leatis sisntiam disernendi inter sanctam se prophanum, tuter postulam or mundum ; doleati que filios sales omnia legitima mea,t L L .adiis. Pa locutus es Dominus ad eos per manum Morsi. Ex Josepho Leius Ahic um. s- lator non semel leg suos audire voluerat, sed in unaquaque septimana, alia opera relinquentes , ad legem audie dam saltem bis congregari, principe antecedente ac docente quae opus facto ac dacto cssent, reliquis audientibus. Ex quo nunc etiam philosophantur sabbatis patrio more : nam synag gae in civitatibus scholae sunt omnium virtutum, quibus divina humanaque uitelliguntur&corriguntur. David cum Levitarum
246쪽
Dumerum iniisset, ex his sexies mille Scribas ac Iudices seri Post captivitatem Babylonicam Soribas esse ortos, sum qui. Nn ore illo Triletax dolatim ua Malachia expiraste , & Sacerdotes coepisse plus negotiis politicis & tubem, Oni civili operam deditic, quam meditationi legis & institutioni plebis. Haec itaque ministerii pars reservata est certo hominum generi, qui diccbantur pherim , id est, Scribae, ouod
sane serabarum nomen fuisse certo constat ex Scriptura. Esdras enim coaetaneus Zachariae, Aggaeo, &Malachia vocatur Io er Scriba: additur velox, id est, exercitatus. In libro tertio apocrypho, cui Esdrae nomen p scribitur, vocatur ordi
i in DdMorum dividebantur inter discipulo,
Hillelis& Schammai, qui fuere sitia doctrina celebres. Domus Hillelis, ut loquuntur Hebrari, id est, seliola Hillelis , prima
uit se illi alius doctor pariter celebris, Schammai dictus, conti amas plane opiniones sequens, qui ipse quoque non pauciora Nesas habx P. B. Hie ymus dicit scholas Schammai &
Hillel non multo prius quam Dominus nascerctur, ortas in Judaea ue quorum prior, inquit, dissip tor interpretatur, sequens profanus, eo quod per traditiones &- suas ambo legis praecepta dimpmerint, atque maculaverint. PDoctores autem Judaeorum occupabantur circa MDra hoc est , textum Bibliorum: circa Mi na, hoc est, circa traditiones : c1rca Miaras, hoc est, circa studium Scripturarum. ut eas vel mystice vel alle rice explicarcnt, a verbo Darasita quaerere, anquirere. Ad hoc alludit Dominus, cum dicit μη - . re nim Scripturas, hoc est, studere Scripturis. Qui legem VI criptam profundius Interpretabantur, Againci dicebantur a verbo Nagad narrare. In Exodo jubentur patres enarrare filiis luis res mirandas, quarum ipsi ΚΘre testes. In fonte Hebraeoragadia, id est, narrabIS, SIC.
Plon ideo min is Doctorcs Iudari manibus laborabant. Etenim, quod celebre effatum est Gamalielis in libro qui inscri-
247쪽
tur Pirxe a te pulchrum est shidium Lepis una cum opificio aliquo , haec enim duo juncta peccati oblivionem inducunt: at studium Legis absque opere manuario , tandem & cessare solet, & csse causa peceatorum. Inde Paulus, qui praeccptore Gamaliele usus, paternam legem diligenter didicerat, ipse manibus laborabat, ne quem gravaret, scenefactoriam artem
Scholaris vocabatur Talmia, id est,discipulus; qui dato prosectuum sitorum specimine, ubi dignus aliquo gradu inveniebatur, per manuum impositionem fiebat consers sive socius Rom. eap. 17. alicujus Rabbi, ut olim Moyses sibi secium sumpserat Josuam per manuum impositionem. Quo tempore discipulo manus imponebat Rabbi, his utebatur verbis. Ego tibi impono manum. - manus tibi imposia esti. Postmodum ubi aptus erat alios docendi, vocabatur Rabbi. Rabbini primarii sedebant cath
asias. eq.13. dris distinctis, amantes primas cathedras, ut exprobrat eis Do- ε. minus. Socii de consortes ipsorum considebant scamnis, sive
depressoribus Libselliis , discipuli plane ad pedes sitorum prin
Temporibus Prophetarum, sectae ignotae erant. Postea natae haereses, pervcrsaeque & pugnantes de reliῆione sententiae.
Cujus rei ratio perquam probabilis ista reddi potest. Verbis
loquar Gnaei. Enimvero quo tempe te vates verea cum numine remmutabant, aut alio pacto caelisus en accipiebant , quae pubi canda mortalium generi erant; nusta disceptationes , controve
piaeque oriri de sacrorum curatione , deque legibus is praceptionibus divinis poterant, propterea quod erant in media . qui mort lium ineptas haesitationes, is disputandi intemperiem resecarent. Autoritate enim plussuam humana μrmati v tes, legum ferarum utque 'sias numinis voluntatem proloquebantur. diuare qui illis auscultare recusabant, profecto quoniam infirmitate judicii, aut errore , vel ignorantia labi in pravos sensus nequibant , necesse fuit ut refractarii contumacesque fierent. σ excuse pietate ad idolorum cultum desiserent. Nihil medium erat. Capesunda v tum imperia erant, aut ponenda numinis reverentia suis. At sub
Templo pseriore, cum Prophetas m or vis, agat que divinus Diuiti eo by Gooste
248쪽
non ageret, omnia hac secus fuere. uoniam enim jam n quam erant μrarum legum, caelestumque arcanorum consulti, in quorum verbis inesset plena fides, continuo dehinc mortales, non comtenti sire, quae ab istis acceperant, ardarem mentium ultra ad rimandum omnia tulere, e sis se tenebris involvit humana imbecillitas. Euare controversias ct quaesiones ex sacris literis eruere, morbus esse capit deterioris aevi. Haec Cunaeus 3 quae verba prolata ore viri eterodoxi digna sunt animadver
Prima secta quae consideranda venit, eorum est qui appellabantur Sadducaei ab Haereseos auctore, qui Sadoc dicebatur. Hi fatum & resurrectionem negarunt, animas dixere mort les, nullum esse Angelum , neque Spiritum, & Deum non omnia vidcre affirmabant. Quo tempore coeperint, ignoratur. Post tempora tamen Prophetarum orti sunt, sub illis enim nullae sectae, ut dictum est. Vulgo creditur pauid post Alexam drum magnum vixisse Sadoc discipulum Antigoni Sochaei. Antiquiores sunt caeteris sectariis. Statuebant Deo quasi principi serviendum sine ullo mercedis intuitu ; unde legi erant subditi, licet animas mortales credercnt. Traditiones Patram respuebant, sive, ut loquuntur Judaei, legem sine scripto traditam. Quinque libros Mosis tantum recipiebant, in quibus Moyses videtur illis nihil promittere supra hujus vitae bona sunde de adipiscendis post vitam bonis non solliciti. Ceteros autem libros Scripturae ab eis repudiatos fuisse inde colligitur, quod non poterant hos pro canonicis habere simul,& adhaerere suis opinionibus, quae clard adversantur Prophetarum doc
Antigonum Sochaeum, cujus Sadoc discipulus fuit, Judasistribunt claruisse anno mundi 3 6o. ante Christi nativitatem Circiter annis ter centum. Praeter alia, quae dictando discipulos suos docuerat, haec praeceperat. Non critis , inquit, sicut servi, qui domino serviunt hae conditione, ut recipiant prae mi umi sed estote ut servi, qui serviunt Domino absque intentione recipiendi praemium, & sit timor Dei super vos. Haec in malam partem accipientes distipuli ejus Sadoe & Baithos,
249쪽
sc interpretati sunt, quasi post: praesentem vitam nihil praemii
a Deo sit expectandum , unde consequenter negaVerunt reser-xectionem mortuorum, & incorpoream, & immortalem mentis humanae naturam. Attamen , qui leges Moysis servarent,
admittebantur in consortium Judaeorum. Sacrificabant in Templo, de ut videre cst in Actibus Apostolorum , inter judices Synedrii sedebant. Alia secta, quae Sadducaeis opposita erat, dicebatur Pharisaeorum. Illi sic appellabantur a verbo Hebraeo parasch quod significat exponere explanare; quasi illi fuerint subtilissimi legis ediplanatores , expositores: vel a verbo eodem puras , quod Hebraice ctiam sonat diviset ; sic dicti, quia sanctitate ab aliis semoti videri ambiebant, Non sem scut caeteri hominum, inquiebat ille Pharisaeus, sicut turba qua non novit legem. Ne legem
praetei grederentur, ea omnia quae quodammodo cum praeceptis conjuncta videbantux, licet haec non prohiberentur, nec imperarentur, pari religione ac praecepta ipsa servabant , ideo decimas pendebant etiam ex oleribus. Traditionibus vanis le-sem adulterabant. Famam sanctitatis aucupantes in plateis orabant, de faciem exterminabant, ut viderentur jejunantes. His omnibus pellicientes viduas, quarum domos devorabant. Non capiebant cibum illotis manibus; unde eorum querela adversus discipulos Domini. Nuare disipuli tui transirediuntur tradisionem seniorum 8 Non enim laυant manus suas , cum panem mansucant. Illi autem , ut dicit Marcus , Nise crebro imuerint manus, non manducant, tenentes traditionem seniorum. In Graeco fonte vox est Graeca ovμη , quam Latmus interpres
reddit crebro , quasi idem sit ac - Indicatur quaepiam dili sentia, ut significet accurate, diligemer. Scilicet dum lavabant, satagebant ne aqua qua abluta fuerat pars quaedam , refluens aliam pollueret. Dilatabant phylacteria sua se magnificabant
fimbrias fias. Quid sine illa phylacteria, quid illae fimbriae, di
cemus infra. Jejunabant bis in sabbato, nempe duobus diebus hebdomadis. Josephus meminit Phari orum , disserens de temporibus Jonathae Assamonaei, annis ante nativitatem Christi ad minimum I o. a quo tempore creditur viguisse eorum. Disitigod by oste
250쪽
Institutum. Victus eorum simplex crat, nullis mollitus deliciis. Idcirco secta eorum caeteris sectis praeposita. Vocat eam Apostolus accuratistimam. Pharisaei, inquit Josephus, certiorem le- -r.ωρ. αε. galium rituum cognitionem professi fiant, vitam abiectam ege-ati runt, nihil molle, nihil delicatum adhibentes s fato omnia Θ. o. tribuerunt, nec tamen liberum hominili arbitrium sustulerunt. Judicium Dei futurum censuerunt, quo homines pro meritis
praemia poenasque consequentur. Animas immortales duxerunt , earumque post mortem alias aeterno carceri destinandas, aliis in vitam reversuras, ita ut bonorum animae in corpora hominum remigrarent,malorum autem in pecudum; quae fuit sententia Pytagoreortim, qui metempsycos in sive transmigrationem animarum a corpore in corpus admittebant. Ideo diaversam de Salvatore nostro opinionem habebant i alii censebant ipsum esse Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Ieremiam; quassi Christi corpori anima vel Joannis, vel Eliae, vel Jere
nata vitam afflavisici. Pleriquc ex Phariseis erant Scribae, hoc est, legi periti. Sed scriba denotat virum, clijuscumque sectae sit, peritum Legis ; Pharisaeus vero certum vitae institutum. Pharisaei & Sadducaei ante adventum Christi floruerant; Hierosolymis autem, ut inquit Iosephus, populares Pharificis, optimates Sadducaeis se adjunxerant. Pharisaeorum ergo extra rari L Ordinarias in Republica opes aegre ferens Joannes , unus ex ΦPrincipibus Assamonaeis, leges ab eis latas hae novae traditi O nes erant praeter antiquas Mosaicas sustulit, dc ad Sadducaeos se contulit. Attamen Pharisaei potentist adhuc valuerunt , ut auxilio Demetrii Euccri , Syriae regis, bellum Alexandro Regi Judaeorum intulerint , & Moabitide ac Galaati de terra ipsum cedere compulerint. Indd mortuo illo , Alexandram Reginam sibi obsequentem adepti, leges suas recuperarunt,
ac multo vehementius saevire in urbe ac regno toto institue . Lunt, quo usque res ad duos fratres resios recidit, Hircanum& Aristobulum , quorum alter Pharisaeus, alter Sadducaeus fuit.
Sectis Judaeorum adjungit Eliphanius Herodianos, de quia. Herodi iabus mentio fit in Evangelio, qui, ut vulgaris fert opinio, crin