장음표시 사용
301쪽
tabularum. Praecipitur I. ut unus Deus colatur, nec fiant idola. II. Ne nomen Dei in vanum sumatur. III. Ut sanctificetur dies septimus. In secunda praecipitur I. parcntcS honorare. II. Non occidere. ΙΙΙ. Non maechari. IV. Non furtum facere. V. Non loqui contra proximum falsum testimonium. V I. Non concupisccre domum proximi sui, nec uxorem. VII. Non servum, non asinum, d c. Plurimas alias leges tulit Deus, quae ad primam vel secundam tabulam referri pos Iunt. Scilicet Deus quae servanda aut
fugienda vellet, fusilis& distinctilis quam in Decalogo, alibi declaravit. Ad primam tabulam referri possunt illae lcges de
Euod. xx. to non immolando diis alienis, de non offerendo semine Moloch,
P . . CVertendis deorum simulacris. Contra Ariolos, Magos, Py-
.rs. 3 i. thones. Non jurandum csse per alienos deos. ni. , i i Ad secundam tabulam rescrendae leges de honorando prin- θ.i.13. Cipe sene , de poenis quibus percus torcs puniendi, contra Lxo illicitos concubitus, ne cisset meretrix de filiabus Israel, nec 1 ei ii. ' Usuri S premerentur fratres, ut proximus adjuvetur, ut bos ejus Exea. zx. errans reducatur ad eum , E si bos illo ceciderit, sublevctur , . ' Τ' non sequenda turba ad faciendum malum; non intrandum in Deut. α 3. 37. domum debitoris pauperis, ut auferatur pignus , quo si indit . : . , gQ x , ut dormiat in co, protinus ante occasum solis ei redden- ι er. 13. dum cst , non neganda merces advenae. In vindemia & messe Q supereste debebant reliquiae , quae a viduis, pupillis, S advenis1 aeod. xx. colligerentur. Deus consulens pudicitiae dc honestati prohibetv- 7. ne mulier voste viri, ne vir veste muliebri induatur. Ei qui ' recens vineam plantasset, qui extruxis Ict novam domum, qui Levit x s. modo nupsisset, concedebatur vacatio militiae ad breve tem-
Cum tota Respublica Hebraeorum Deo dicata esset, omnia quae ad illam attinebant, pars aliqua religionis reputabantur. Nulla res, ut diximus, crat mere civilis, sive humana ; quoniam singula, Deo praecipiente , ordinata crant. Distinctis tamen capitibus cxhibentur in libro lagis, quae spectabant ritiis sacros, Sacrificia , dies festos & similia ; quorum nactationem supra secimus. Adjungam laic praecepisse Deum, ut una elset
302쪽
υrbs, quam ipse cligeret, in qua sola poneretur unum Templum & unum altare, quoniam ipse unus cilci, & Hebraeorum
genus unum. In hanc-ce urbona & Templum ter in anno conventus fieri debebat Hebrarorum ex univcrsa corum ditione ,
ut Deo pro acceptis beneficiis gratias agerent, dc per convcrsationes ac convivia , inquit Josephus, mutuam benevolentiam alercnt. Caeteras leges, quae potissimum rcligionem spectant, suis locis protulimuS. Certulimum argumentum Rempublicam, de qua loquimur, habere Deum authorum illud est, quod in ea populorum saluti prospectum sit, dc statuta omnia , quibus pax, aequitas foventur , alitur virtus, dc vitia rescinduntur, quibus dissilit societas.
Respublica Hebraea perfectissimum est Reipublicae ordinatissimae exemplar. Ut membrorum a capite ; ita populorum salus ab eo cui subditi parent, pendet. Ut princeps virtute praeditus esset, alicnus a vitiis, praecaverat Legislator. Satis es Deum habere praefidem , utor veri, s Iosephi. Attamen si Regis vos cupido Antil. lib. 4
ceperis, nemo sis nis vestri generis se sanguinis, se cui justitia ueredi cum caeteris virtutibus. Is qui uis fuerit, plus tegibus se Deo, quam βιa prudentiae tribuat, nihilque praeter Pontificis ac Senatus
finientiam faciat: nec multas alat uxores, aut pecuniis, equi e plurimis gaudeat: quarum rerum copia facile contemptor legum
p et evadere. Eis talibus sudiis plus aequo fuerit deditus, obstam dum es ne potentior fiat, quam rebus vestris expedit. Supra vidimus formam judiciolum ordinatam fuisse, & praemonitos judices ne muneribus cxcaecarentur. Uni testi fidem adhibere non poterant , sed tribus aut minimum duobus; quorum lcmmonium vita ante acta faceret verisimile. Non mulierem propter levitatem, non servum propter animos degenercs , testem dine licebat. Utilitate cives maxime conjunpuntur; etenim archa cst inter eos societas, quae pariter singulis utilis est: contra cupiditas adversatur societati, cum nimirum sunt qui potentiores diti resque fieri ambiunt. Coercebatur cupiditas; omnium enim
Israclitarum aequa erat conditio. Primo unum illis genus, qui omnes ex Abraham, Isaac & Jacob prognati. Ideo vir Israelita. Ii Diuitiam by Cooste
303쪽
nisi volens non poterat perpetuae servituti subiacere. Si quli , inquam, Hebratus emptus elici in servum ab Hebraeo , postquam servierat per septem annos, septimo dimittebatur liber ;nisi ille mallet Domino, quem diligebat, in aeternum servire ; λ ω, o s tuncqu e perforabatur subula auris ejus, ut eraecipitur in Exodo, Π,.33. v. . ad quod alludit Psaltes in persena Domini cum dicit Deum Patrem compellans, aures autem perfecisi mihi: vel juxta Hebraeum fontem aures perfodisti sive perforasi , scilicet ut tibi servus in aeternum addicerer. Scriptor Epistolae ad Hebraeos p. 1 o. i. s. ssensium siccutus seripsit corpus adaptasti mihi, ut scilicet victimalibi fierem, Secundo lex agraria, qua post quinquaginta annos , sive in jubilaeo, agri venditi redibant ad veteres dominos, seaenabat
cupidinem augendorum agrorum. Sed omnibus modis cautum erat , ut quisque partis frueretur. Terminos terrae movere fas
non crat; haec enim praecipua causa bellorum & seditionum , si avaritia certis terminis non circumscribatur. Facile lenim scripta transilit, qui terminis cupiditatcm suam cohiberi non patitur. Adversus furtum leges severae latae erant. Deprehemsus in furto vel parietem perfodiens occidi poterat impunc. Aurum aut argentum furatus duplo mulctabatur, pecudem quadruplo, bovem quintuplo. Mutuum dare ad usuram nemini Hebraeorum licebat; non enim justum est reditus captare ex fortunis tribulium. Hanc legem Judaei interpretabantur de fratribus: nulla religio caeteros homineS usuris opprimere. Vestimentum quod oppigneraverat pauper , ante solis occasum huic reddendum erat, sicut mola qua cibus paratur. Vitae civium consultum erat , etenim praetcrquam gravi talionis supplicio percussores puniebantur , homicidio commillo in aliquo
agro , cujus auctor non compareret, oppidorum vicinorum Magistratus convenientes, leuabantur ablutis manibus se immunes esse ab hoc pravo facinore ; quibus ab homicidio longe
revocabantur Israclitae. Quin & leges praecavebant ne cui mors casu obtingeret. Tectum domus cingendum pinnaculo erat,
ne quis inde laberetur : sic de puteis. Urbes refugii assignatae erant, in quas confugeret qui ignoranter alium occidisset, uese subtraheret irae cognatorum M. Diuitiam by Gorale
304쪽
Proles veluti semen est Reipublicae , quo aliis decedentibus novi subeunt cives. Ideo lex lata adversus spadones , qui virilitate & genitu se privassent, dc esseminato primum animo etiam corpora haberent muliebria. Virgo in uxorem ducenda illi a quo violata ; sed & virgo desponsata , si talis postea non inventa fuisset, obruebatur lapidibus. Quoniam adulterium
pervertit matrimoniorum tum utilitatem , tum decorem , ut adulterae mulieres non laterent, edcbat miracula conspicua
Deus. Etenim aquis, quas Zelotypiae appellat Scriptura, pota mulier adultera in Templo, marcebat; quae ei non nocebant, si innocens suis let. Licebat Hebraeis plures uxores ducere, dc suas voluerint repudiare, dando illis libellum repudii, quod illis ad duritiam cordis concessum erat, ne scilicet ab odio &ira inflammati in uxores, quarum mores ferrC non poterant,
ferro Zc veneno ab his se divellere tentarent. Magnum indiderat Hebraeis Deus amorem legitimae prolis. Turpe erat mulieri sterilem esse. Et quoniam e Republica est ne familiae deficiant,& possessiones apud cognatos remaneant , ideb mulier cujus maritus nondum susceptis liberis defunctus fuerat, ducebatura fratre mariti, qui dicebatur suscitare fratri suo semen, quia proles quae suscipiebatur, censebatur fratris demortui, quasi in primo conjugio suscepta esset.
Deus probi crat in Deuteronomio, ne reges sibi multipli T. T. carciat uxores; quod intelligendum de numero excessivo: nam pluralitas tunc non inhibebatur. Et vetabat Deus, ne reges multiplicarent sibi equos. Cumque fuerit Rex constitutus , non multiplicabit sibi equos, nec reducet populum in AEDptum, equitatus numero sublevatus. Ratio legis, ne erigatur in superbiam ,
magnoque fastu & pompa incedat: ne equitatui fideret; &in Egyptum reduceret Iudaeos. Ex AEgypto tunc temporis
adducebantur , a quorum moribus ut avocaret populum, satagebat Deus. Hinc equos captos subnervari iubet. Quod & f r.c. sisse David , legitur. t. . Leges sequentes spectant pucrperas, quae ob effluvium sanguinis immundae sunt.Ne communicarent immunditiam suam, te tantur manere in sanguine suo, id est, non exire loco ubi
305쪽
deprehendisset eas sua immundities. Praeterea, prout marem vel foeminam pepererant, ante certum dierum numerum non comparebant in Templo, in quo completis purgationis diebus, certum piaculum offerebant. Clim mulier pepererat masculum, immunda erat septem diebus t octavo circumcidebatur
puer, Sc triginta diebus aliis manebat in sanguine purificationis suae , sic per quadraginta dies censebatur immunda. Huic legi illustrandae asseram quod observat Censorinus in libello de die natali capite xi. Itaque ut alterius partus origo in sex est diebus, post quos semen in sanguinem vertitur , ita huyus in temis ui ibi quinque se triginta diebus infans membratur ue ita his proportioue, diebus fere quadraginta. Euare in Graeciά dies habent quadragesimos insignes. Namque praegnans ante diem quadragesimum non prodit in fanum , cr pos partum quadraginta diebus pleraque factae graviores sunt, nec sanguinem inIerdum continent, σparvuli ferme per hos dies morbidi , e risu, nec sine periculo sunt. Ob quam causam, cum is dies praeterit, diem festum sunt agitare. Euod tempus appelgant id est quadragesimum diem. Providit Moyses , ut omnia aequis legibus herent; certa fides esset depositorum , aequis ponderibus & mens irris omnes utercntur: quin & xteris aequos se praeberent Israclitae ; beulum non inferrent, nisi prius pace oblata. Nullam autem cum Gentibus idololatris primis temporibus permiserat Deus inii isocietatem, ne scilicet exemplo earum quis corrumpcrctus. Pcrtinebat ad politiam quod leprosi arcerentur ab hominum
commercio, ne morbum communicarent.
Diximus Deum leges dando populo carnali, captui rius sese accommodavissse , & corporeis signis adumbraviile, quae illo mente intelligere non poterat. Ergo maxima pars legum Mosaicarum non accipiendae verbo tenus : erant at lcgoriae. Exempli causa , lex circumcisionis denotat noxia desideria amputanda. Similiter leges de non coquendo haedo in lacte matris ; de non arando in bove & asino ; dc non induenda veste quae lino de lana texeretur ue de non serendis in codem agro diversis seminibus ; de non alligando ore bovis triturantis 3 de rejiciendo vase , cui non esset operculum ii de abstinendo a Diuitiam by Corale
306쪽
contactu cadaveris; de abstinentia Certorum ciborum. His &-ri.v. .
aliis praeceptis docebantur Hebraei servare quae essent majoris momenti : nec opus est ut pluribus explicem quid indicarentillae allegoriae ; etenim lector admonitus, dum has leges perleget, facile advertet mentem Legislatoris. Denique ut omnes leges Dei saltem in genere perstring
mus, cum omneS amore boni vel timore mali ferantur ad vi tutem , deterreantur a vitio , sicuti Deus mandata praecipiens saepius pollicebatur opes, imbres de coelo, terram feracem, abundantiam mcllis ec lactis, vinum de oleum, uberes segetes; ita & adversus prava facinora poenas statuerat. Magus & qui eum considebat lapidabatur. Itemque blasphemus, idololatra Levi Q. s. adulter,uenefici, parentum percusseros, qui illicite concubuis- titiis. t.' 'sci, qui praegnantis latui nocuerat comedens sanguinem. Ho- Deut xi. micidae morti addicebantur. Qui non crat solvendo aut resti tuendo, vaenibat. Qui aliquem mutilaverat aut occiderat, Mυis. 7. 17. Tatione tencbatur,oculus pro oculo, dens pro dente. Fur qua- h 'druplum rei ablatae restituere cogebatur, sit perierat , sed si non perierat, tantummodo duplum. Qui depositum negabat, icnebatur 6c quintam rius partem addere. Involuntariae caedis reus L exulabat usque ad mortem Pontificis. Taurus cornupeta, caeso homine lapidabatur. Ille cujus bestia alteri nocui siet, cogebatur damnum sarcirc. Aquis Zelotypiae explorabatur fides uxoris suspectae ue aquae autem illae potae non nocebant nisi adulteris uxoribus, ut dictum est. Sontes pro meritis caedc tantur diversis poenis. Nam stippli-- - .ciorum genera diversa erant.Talio, Verberatio,venditio hominis rei. Exilium. Vivicomburium. Lapidatio. Potio aquarum rami . 3. dictarum zelotypiae. Decollatio, cujus unicum extat exemplum . Vitin divo Joanne Baptista. De hoc supplicio nulla lex erat. L . et .vio.
Addunt Rabbini strangulationem I sed nullum de illa in legestatutum apparet.
Intercli scire praeter illas leges quae leguntur in sacro Codice , alias cile orc majorum posteris traditas, seu mavis dicere scriptarum legum interpretationes & obscrvationes, quibus cavetur ne in leges Dei sciiptas ullo modo peccaretur. Scilicet
307쪽
cx avita traditione didicerant Judaei, quae fuisset vera Legisl toris mens, sentcntia, dcctrina. Praeterea, qui caeteris septemtia tum virtute praestabant, ubi exoriebatur dubitatio , viam ingrediebantur Sc monstrabant, qua quis insistens tutius incederet in mandatis Dci, dc longe abesset ab horum praetergressione. Hoc est quod Judaei appellant legem oralem , ad discrimen lcgis scriptae, quia ore tradita est. Appellant etiam secundam legem quia data siti post scriptam, quando illam Deus secundo Moysen, ut volunt, allocutus est. Iuvat audire Maim nidem de ista orati lege differentem in praefatione sua commentariorum super Misenatu. Scias omnia legis praecepta , qua a Deo ad Musten Magi umnostrum demissa sunt , demissa ad ipsum fuisse una cum interpret
time sus , eloquente Deo ipsi primum textum , deinde explicati nem est interpretationem ejus, o quid comprehenderet textus is authenticus, eo modo , inquit Maimonides, quem tibi descripturus sum. Recipiente se Isse in tentorium suum , primus 'sum conveniebat Ahrou , cui textum ad se caelitiιs demi sum semel enarrabat, 'simque us interpretationem docuit. Illo deinι surgente, atque
ad dexteram Mosisse si sente, ingrediebantur Eleazar se Bhmniar filii ipsius , quibus etiam dictabat asses idem quod dictaverat Ahroni ; tum surgentibus ipsis, sedenti seque uno ad Miseram Mo-μ magistri nostri, altero ad dextram Ahronis , ingrediebantur psea septuaginta seniores, quos docebat Moses eo modo quo docuerat Ahronem se filios ipsius. Ingrediebatur postea carius populi promiscuus omnis, nempe quarens Dominum , quibus etiam irim recitavit donee omnes ab ipso illud audirent. Audierat autem Iam Abron a Mose textum illum quater, filii ipsus ter , seniores bis . reliquus coetus semel. Deinde , discedente ab lsis Mose repetebat Abron textum istum, quem memoria tenebat a Mose quater audiatum , uti descripsimus , omnibus qui aderant; tum discedebat etiam Auron ; atque ita etiam duo Ahronis filii jam quater audierants illud quia dictum es. 4 a Musi ter, se ab Abrone semel. Pos
ronis igitur discessem, r petebant Eleazar se Ithamar eundem textum , quem quater audierant, uti explicavimus, coram toto praesentium coetu, atque a docendo surrexerunt. Atque hoc pacto
308쪽
factum est, ut etiam septuaginta seniores jam textum istum qum ter audierint, bis a Moste, semel ab Aisone , nec non ab Eleazaro se Ithamaro semel. Recitabant ergo is septuaginta seniores temtum istam populo semel, ut se omnes quater illum audirent, primo. M . secundo ab Abrone , tertio a filiis ipsius , quarto 4 septuaginta senioribus, qui tum discedentes alii, alios docebant illia
quod a Dei nuntio acceperant, rexum autem voluminibus inseribebant. Tum dispertiti sunt primores populi per totum Israelem ad eos docendos atque instituen s , donec memoria tenerent textum illum, ejusique lectionem callerent. Deinde docebant etiam illos imterpretationem textus istius a Deo demissi , qua sensius ejus unive sos contineret. Textum autem scritto, traditionem memoriae mandabant : atque ita dicunt sapientes quibus pax ) lex quae si θω
Vult autem Maimonidcs praecepta, cum generalibus, particularibus, & minutiis ad illa quaeque spectantibus, data cile
in monte Sinai: Moysen scilicet ex hoc monte sit 3. praecepta, tot enim numerant, cum interpretationibus attulisse. Praecepta autem, inquit ille Rabbinus, voluminibus inseribebantar, expositiones ore tradebantur. An ita rem fieri contigerit, scire non possumus: cum autem tum Dei Majestas , tum irrogatae pcrmanum ejus poenae legem violantibus, magnum inculcrunt timorem , non mediocre studium adhibebant Judaei, ubi dubiatatio exoriebatur , ne per ignorantiam praetergrederentur legis mandata. Praeceperat Dcus, ut si quid ambiguum csset, coimsisserent summos Sacerdotes Hierosolymitanos , videlicet Synedrium magnum. Ergo verisimile est lcgem oralem maxime constitisse responsis hujus consistorii ue dum haec ista constituebant, quae quasi sepes legis essent, ne illa violaretur, & statuta sua non scriptis, sed ore mandarent custodienda. Nec illa J- sunt a mente Maimonidis. Confisurium magnum Hierosolymisanum, inquit ille, fundamentum es legis oraris. Hae sunt columnae DMI Rdoctrinae, unde prodeunt saι ut a se judicia in omnes paelitas 'quibus credendum est se parendum lex jubet. Secundum sermonem Devt. II. legis quem docebunt te. Rem ille fusius sic explicat. Tuando Dabat Consis orium magnum, nulla erat disseniis inter saelitas. Si
309쪽
cui enim aliqua exoris esset dissicultas, de qua ferenda esset sim tensia , is consilebat Consis orium sua ciυitatis, a quo si rem siret, respons m accipiebat: sin secus , iste qui consulebat, cum isso Gn oris aut cum legatis ejus, astendebat Hierosolymam , se consulebant Consistorium , quod erat in monte Templi ι ὰ quo si rem siret, responsum μccipiebant e sin secus , omnes accedebant adcin ortum , quod erat in porta Arrii ; is quo , s rem siret refponsum accipiebant et Ansecus , Omnes accedebant ad Cameram A gustam , consituri magnum Consistorium. Si res, de qua erat quaestio, omnibus Coni orti magni judicibus . sis secundum traisitionem, sive secundum sumjudicandi modum notu esset, satim n
nunciabant. Si vero rem clare per pecram non haberent, suo tempore judicabant: cst tandiu rem astabant , donec omnes consentirent, aut partitis sententiis, majorem partem sequerentur. Tum edicebant omnisus , qui eos consulebant : H Ita utum eis ; idque omnes recipiebant. Postquam desit C; sorium ma num , creveredissensiones apud Israelitas. Hie enim rem postulam pronuπciavit, suamrue sententiam confirmatat. Alius vero mundam est afruit,famque itidem sntentiam confirmavit. se vetuit, alius veroticisum esse dixit. Fatetur ergo Maimonides alia esse praecepta quae instituta sint post traditam legem , quae nempe sapientes. statuerunt, ac per universum Israclem propagavcrunt. Ad illa passim videas in sacro Codice fieri allusiones, de innui praxim eorum. Catiis autem huiusnodi novellarum constitutionum fuerunt praecipue duae, primo ut lex divina tanto certius custodiretur,& a transgrcssione praeservaretur : ideo vocant Rabbini has constitutiones sepem legis , quia hujusinodi constitutionibus arcere voluerunt homines a transgressione & violatione ipso- rima praeceptorum divinorum. Sic, exempli gratia, in gradibus matrimonii, illiis quos lex nominavit, plures superaddiderunt Rabbini, quo tanto minus circa gradus prohibitos pccca- recur. Secundo multa prohibuerunt Rabbini, praeter lcgem, ut Iudaei a reliqois populis discernerentur , de omnis cum illis
communio , oc periculosa cons ictudo impediretur; ne forte ex nimis arcta cum cis conversatione vcl convictu assucscercnt moribus
310쪽
moribus eorum, & connubia & matrimonia cum illis contra herent , vel ab corum fide dc religione non prorsus abhorrcirent. Ideb, inquam, panem Gentilium, & alios quosdam illorum cibos, de quibus lex nihil praecipit, prohibuere ; Sc innumeris
decretis sese oneraverunt, dum in dubiis viam eligunt tutiorem , & ex iis quae disertis verbis praecipit lex , cruunt quid circa haec de quibus cst dubitatio, ipse Legislator edicerct. Id
fieri observant trcdecim argumentandi modis. i. Modus dicitur ab impari. a. A simili verbi gratia,lex praecipiebat scrutandum sermentum in Paschate , sed sedula perstrutatio cum lucernis fit; ergo inde Doctores deducebant esse serutandum fermentum cum lucernis. 3. A constitutione principit. Sic ex eo quod seriptum est , Omne stratum in quo dormiarent Gonorrhaea assecii, immundum erit, inserunt etiam pallium& interula immunda fore. . A generali cum speciali v. c.
Homo qui obtulerit ex vobis oblationem Domino de animalibus
non omnigena animalia intelliguntur, sed tantum boves de pecudes , quia nimirum sequitur : De bobus se pecudibus osseretis oblationem vestram. s. Modus est a speciali cum generali. Quoties reperitur spcciale, cui postponitur generale , tunCOmnes species comprehendi censentur. Non vacat hos omnes
modos persequi, quos habes expositos in notis Josephi de Volsin ad pugionem fidei.Videre est Judaeos argumentari illis modis in eruenda legis sentcntia , ex quibus deducere cst originem cujuscumque Judaici ritus: exempli causa, cur percola-rcnt liquorcs ; scilicet quia vetabat lex ne animal immundum comederent, culices autem immundi sint: igitur curam adhibebant ne hos vorarent potando, potui forte permistos. Errori subjacet mens hominum , & in utramque partem vehemens est nimis. Hinc factiim ut itan religione tum licentia peccaverint ipsi Judaeorum sapientcs. Dum enim religiosiores volunt fieri, onus sibi imposuerunt, cui portando pares non fuere; aut dum serviunt cupiditati, legem , quam decebat, laxiorem secerunt, mollius interprctando. Unde etiam ortae sitiat inter Doctores diversae sententiae ; quae cum in dios multiplicarentur, ut ne lcx oratis tandem oblivione deleretur, nullo ΚΚ