장음표시 사용
332쪽
lorem revocare possimus antiquorum nummorum nomina id est, lic comparare pollimus veteres nummos cum nostris, ut quaecumque mutatio accidat rei monetariae nostrae, certi, limari postinc veteres nummi. I .icio ponderum & nummorum usitatorum apud Romanox Clim iis quibus uterentur Graeci, nota est ex auctoribus Graecis.& Latii iis, qui istam rationem definiunt. Nec etiam ignorar l potest valor nummorum Hebraeorum respectu ad nummos
Graeeorum & Romanorum , si quidem Josephus dc B. Hieronymus adstruant licii pondus fuisse semiunciae Romanae , quod liquet ex Evangelio in quo semisicius, nempe tributum illud a i , m si rλ diccbamus , Capitatim solvebatur , appellaturuIrachmos, hoC est, nummus valens duas drachmas; nam sic anteger siclus erat quatuor drachmarum. Supra autem vidimus unciam Romanam valere octo drachmas, & ideo semiunciam
quatuor drachmas. Inde, inquam , semisiclus Hebraeus appellatur didi achma a Matthaeo, ibi enim scrmo est de tributo di- cap. 7. ividii sicli, quem singuli Judaei ex lege tenebantur annuatim pendere, primum Tabernaculo, deinde Templo, hoc est, Deo. Qua ergo lege Christus sie non teneri demonstrabat; Reges enim, aiebat, non selent exigere vectigal a filiis, qui ideo ImmuneS sunt. Ut autem dimidius siclus duas drachmas vale-hat ue ita siclus integer quatuor drachmas: quaproptcrin codem loco Matthaei dicitur Christus pro se & Petro lsate rem dedisse, id est, integrum siclum. Statur enim Graecis idem sonat quod Hebraeis siclus , ut diXimUS. Animadvertendum est Alexandrina pondera duplo majora esse Atticis, ut Varro diserte testatur. Hinc scptuaginta Graeci Bil,siorum interpretes, quos Alexandrinos fu i ne quidam conjiciunt, saltem AleXandriae versionem stiam Cuderunt, siclum non tetradrachmum, sed didrachmum interpretantur; quod non faciunt Evangelistae, neque Iosephus.Eadem dccausa Philo , qui Alexandrinus esset, senaisicium non appellat didrachmum , sed unius drachmae facit. Haec cum non adverte-rciat nonnulli, commenti sunt duplicem mille siclum , unum sanctum quatuor drachmarum,dc commuta in alterum duarum.
333쪽
drachmarum. Sicli quidem examinandi praecipiuntur juxta siclum Sanctuarii, non quod alter esset siclus profanus, alter sanctus , verum sic loquitur Scfiptura, quia in sanctuario servarentur vera dc prima pondera, quae norma essent ec lex omnium ponderum. Omnes veteres nummi inde sine multo negotio aestimantur εc componuntur inter se , notum quota pars essent Iibrae. Sed& valor coram respectu nostrae apertus est, si quidem experia mentis 5c ratiociniis, quae modo proposuimus, innotuerit unciam nostram Parisiensem majorem esse Romana triginta novem granis cum et . Ita CO res redit, ut expendamus pondus nummorum qui nunc sunt in usu probato ; si quidem noto pondere veterum nummorum, facile erit dignoscere horum cum nostris nummis rationem. Verum ne in calculis subducendis error subrepat, advertendum est, sive egestate , sive avariti a , aliquando etiam de publicorum nummorum pondere aliquid detractum csse, vel alienam materiam admixtam. Hoc contigisse nothro solido cxperimur, quod primum erat solidum de argento , sive nummus erat totus argenteuS , qui postea ita aere permixtus est, ut abierit in nostriun usitatem solidum. De justo nummorum valore nihil ergo statui potest ', nisi ratione sic inita, ut silponatur nec allanam materiam admixtam, nec justo pondere minores fuisse ι quod verum est de nummis Israelitarum e religio enim vetabat deterere eorum
pondus, aut materiam corrumpere.
Non ita est de nostris nummis : praeterquam quod non semper aurum sc excoquitur, ut perfecte purum sit , possitnt in eo esse diversi puritatis gradus , quos viginti quatuor distimgunt auri fabri, dc caractas appellant. Verbi causa, cum donummo aureo dicunt χχ. caractas habere, significant duos tantum gradus , sive duas partes ex viginti quatuor in eo esse m teriar inferioris. Quo autem valor auri exquissiori ratione synificent, iterum caractam s. ividunt in duas partes, in qu tuor , in octo, in sexdecim. Ita numus defaecatus usque ad 2 3. carinas & - , dicitur quadragesimam sui partem tantum habere ex aliena materia. Diuitiam by Corale
334쪽
Similiter diversi gradus notantur in argento , ut si aere temperatum fit, valor ejus declaretur. Purum argentum artifices in duodecim denarios dividunt. Ergo cum significant argentum vere purum este, ad duodecim denarios excoctam dicunt, ut scilicet nulla aliena materia supersit; ad undecim verb,climita aere temperatum est, ut pars ejus duodecima aerea sit, non
argentea. Denarius quatenus pondus est, ut vidimus, dividiturin et . grana : sngula grana in duas, in quatuor, in octo partes. Argentum qciod undecim denariorum est , granorum vero duodecim, amisit vigesimum quartum suae puritatis gra
Haec de absoluto vafore cujusque metalli. Expendendus autem valor eius relatus ad aliud metallum. Pendet ille ex rari tate vel abundantia hujus metalli; saepe septiis ex lubitu Principum. Olim Romae ratio auri ad argentum ea fuit, quam n merus quindenarius habet ad unitatem ι aliis temporibus, illa
quae est inter unum &. decem. Ita hoc-cC taculo haec-ce ratio non semper eadem statuta est. Anno I 6 i. sub Ludovico XIIIo aurum se habebat ad argentum ut II. - ad I. haec autem ratio immutata fuit anno i 6 dc eodem pretio argenti servato,. auri auctum ι sic auri ad argentum ratio ea evast quae est intec
Non minus mutationibus subjacet pretium aeris, quo libra Turonensis constare videbatur , ut diuturnam operam ille non praestet, qui hoc, exempli cavs.l, anno quo haec scribo, velit
exprimere moneta nostra valorcm nummorum antiquorum ,
definiendo quot libras Turonenses hic dc ille nummus antiquus valeat. Restat itaque ut quoniam pondera non mutantur, supponentesjustum pondus suum habuiste veteres nummos, nec ex impuro metallo cusos, definiamus quale esset pondus illorum expensum ad nostratia pondera. Quot libras sive quot marcaS auri, exempli causa, ponderaret talentum Hebraeum: aurei autem & argentei idem erat pondus apud Hebraeos ue ita de aliis nummis eorum. Utemur ratione, quam silpra notaVLmus , unciae Romanae ad Parisiensem: si quis autem noto pomdere alicujus vetusti numismatis, aveat exprimere moneta Disiligod by GOoste
335쪽
nostra valorem ejus, mentem adveriat ad pondus nostrae m ne tae quale definitum est regiis edictis. Comparet, verbi gratia, siclum Hebraeum argentcum semiunciae Romanae, & ideo 268 - granorum cum nummo argunteo scutato qui sis. granorum, vel cum dimidio isto eodem nummo 2 36. 'gran
rum, statim agnoscet siclum paulo plus quam istum dimidium
nummum ponderare, scilicet duodecim granis. Drachma erat pars octava unciae Romanae sive 336. granorum nostratium ;Ideo drachma constabat 67. granis : quarta autem pars scuta iargentei ponderat I 28. grana 3 ita drachma accedit ad dimidiam partem quartae partis scutati argentei. Hic praeponimus pondus nummorum nunc usitatiorum in Europa, ut v ad exteros perveniat noster libellus, uti possint calaulis nostris. Dc valore sive pondere nummorum aereorum ut aliquis se mo fiat, primum observabimus nummos aereos scripturae exteros fuisse, utebantur enim Hebraei nummiS ex argento vetex auro. Cujusque mctalli valor pendet, ut dictum ea , ex raritate vel copia ejus. Olim denarius Romanus, qui argenteus erat, aequabat pretium decem assium aereorum, sive tantum erat pretium ejus quantum decem librarum aerearum , cum ergo denarius ille paris taci ponderis ac drachma, aut paulo ponderOsior , statuimus enim septem denarios facere unciam Romanam , una libra Romani argenti constabat 8 . denariis R. manis. Itaque denarius sive pars octogesima quarta librae argenteae, clim valeret em libras aeris, par erat pretio 8 o. septimis partibus unciae aereae, quem numerum aecem librae
aereae continent. Sic ratio argentI ad aes tunc temporis erat e dem ac inter hos-ce duos numeros I. dc 8 o. quae ratio demonstrat mafinam copiam aeris fuisse per respectum ad argemium. Una enim marca argenti sive octo unciae argenti ante albquot annos , cum pretium argenti nondum auctum esset, pedimulabatur cum sexaginta libris aeris, id est duae marcae, sive una libra arsenti ejusdem valoris erat ac centum viginti librae aeris sic ratio argenti ad aes non alia erat quam quae est inter 1. dc ioo. Igitur olim Romae fere octies aes vilius erat quam nunc in Gallia. Quare non mirum si as Romanus, licet tibi alis, etiam Diuitiam by Gorale
336쪽
etiam vilis nummus diceretur. Quidquid de pretio uniuscujusque dicetur , non dissicile erit accommodare alteri. Jam vero ex iis quae modo dicta sunt, colligendo quot granis v. c. ponderet nummus scutatus integer, deprehendetur quis fuerit valor sicli Hebraei per respectum ad nummum scutatum. Aliter nostros calculos subducere non potuimus , ut in sequentia sa cula prodesse possint, donec libra Parisiensis immutata stabit. Quoad nummos aereos, sussicit scire quod si eadem tunc esset copia aeris quae olim fuit, assem non multo extra octo denarios aestimandum ue ita triens, & ideo magis quadrans vilissimus
nummus erat. Sed valorem aeris non possiimus certo statuere. Pretium eius subinde mutatur, augetur,minuitur. Assis vero vi lis nummus erat, si comparetur ad argentum.Non ita est autem, si referatur ad aereos nummos nostros. Nam vetusti, quorum usus erat apud Romanos, ponderosiores sunt nostris aereis nummis. Veteres asses Romani non pauci reperiuntur ; sed sive aetas, sive aerugo detriverit, omnes pondere inter se differunt. Plurimos habet Bibliotheca ornatissima regalis Abbatiae sanctae Genoveis R. P. Nicolaus Sare urce hujus-ce Bibliothecae praefectus, mihi rem gratam facturus, quinque veterum assum pondus exquisitis lancibus exploravit. Primus, ut ad me reocripsit, ponderat undecim uncias, uno Fosso, cum quinquaginta quatuor granis. Secundus octo uncias, cum tribus grossis. Tertius octo uncias, cum quinque grossis, & triginta octo granis. Quartus octo uncias, cum sex grossis, & triginta octo F nis. Quintus sex uncias, cum sex grossis, S sex granis. Igitur assis non vilis nummus censeri potest , nisi per respectum ad
argentum , & eo tempore quo magna erat raritas argenti ; nam
ad minimum ponderabant semilibram nostratem ι & ideo ratione ponderis sui & materiae semilibram Turonensem v. luissent.
Pondus nummorum sive aureorum ae urgenteorum, quorum
in Europa usus frequentior es. Ludovisius aureus ponderat 1. denariis 6. gratiis , sive I 16.
granis , ita dimidium ejus a. denariis r I. granis vel 63.
337쪽
Ludovisius argenteus, et I . denariis 8. granis sive JIa. Manis. Ita dimidium ejus 1 o. denariis I 6. granis vel 236. granis ue dc quarta pars ejus I 28. granis. Nummus aureus Hispanicus, pisole T 'agne, 1. denariis, 6. granis, sive I 26. granis. Nummus argenteus Hispanicus, piece de huit reales, xi. denariis, 8. granis, sive I I 2. granis. Nummus aureus Anglicus, te nobie a in rose 6. denariis , live 3 ψ. granis. Alius nummus aureus Angliae dictius Gui e sere I 37. granis
Nummus Anglicus argenteus SKelis φ. denariis Ιχ. granis,sve Io 8. graniS. Nummus argenteus nunc usitatior in Anglia, ictu moderne ,
paulo plus quam I 8 1. granis.
Nummus aureus , Real de Flandre, I. uncia, I. denarIO ,
Nummus aureus, Reale de Flandre, I. uncia, I. grosso, sive Koo. grani S. Nummus aureus, Patagon de Flandre, χχ. denariis, sive F 28- , graniS. Daltis an lion, 1 1. denariis, sive F o . grani . .
Nummus aureus Italiae Pisole, Romae, Bononiae, Mediolani, Venetiarum , Florentiae, Sabaudiae 1. denariis . granis, sivc
Nummus aureus, Em, Romae, dc in pluribus urbibus Italiae , Venetiis, Genovae, in Sabaudia , apud Coloniam Allobrogum usitatus 1. denariis, I . granis, sive 62. granis. Nummus argenteus in Italia usitatus dictus, Duc ton, I. um Aa, I. dcnario, sive Coo. granis. Ducaton d' ignon, I. uncia, sive I 76. granis. Pisce du Pape d' ignon, ou Julis, 1. dcnariis , s. grana , sive J7, granis. Ducats d'or, Imperii, Hungriae , Venetiarum, Sabaudiae, NPmvinciarum deratarum, M. Turcarum, 1. denariis, Π.gra nis, sive 61. granis . . Disiligod by COOQ
338쪽
Decet autem animadvertem,nummos Gentium diversarum. Iicet aequalis ponderis,non ideo ejusdem eiis valoris, quia plus vel miniis inferioris materiae permixtae habent. His observatis, si quis velit aestimare , verbi gratia, valorem sicli , quoniam pondere nostro pendeat 168. granis cum unius grani, hoc est, cum una parte, qualus quinque continet unum granum, quod hic semel advertant, qui artem numerandi non percallent. Inde , inquam, quisque facile deducet siclum paulo ponderosiorem esse quam nummum, quem appellamus demi-e , qui ponderat et 1 6. granis. Ita de quocumque altero veteri nummo , cujus valor sic cognostitur, nompondere ejus. Tum 3c licebit aestimare pretium cujusque rei, dc illud moneta nostra exprimere. Etenim quoniam talentum Hebraeorum ponderabat ter mille siclis, sequitur ponderasse IT . marcas, φ. unciaS, T. grossos ue si multiplices 268. grana cum quinta parte unius grani, quod est pondus sicli, per 3 ooo. Nostra autem moneta facile est exponere valorem talenti sive argentei, sive aurei. Nam scimus pondus nostri scutati argen-
rei II a. granorum , & ex una marca argenti confici novem tales scutatos. Itaque necesse est talentum Hebraeum argenteum valere I 17 I. scutatos nostrates argenteos, cum 2 8. granis,
quae paulo deficiunt a dimidio seutato 2 3 6. granorum. Pondus cujusque basis argenteae tabularum Tabernaculicrathanius talenti: in s erant centum bases ; quae igitur ponderabant 17 6o. marcas, T. uncias, ψ. grosses , sive valebanta J7ι 6. scutatos cum 238. granis. Similiter licet aestimare valorem talentiaurei, & rei cujusque ponderantis talentum. Etenim cum ex maria auri cudantur 36. Ludovisi, sive pist lae Hispanicae, sive pondus marcae par sit 36. talibus nummis
cum talentum autem ponderet IT . marcta ψ. uncias T.
grosios, aequabit pondus 3686. Ludovisiorum aureorum sive pistolarum cum 36. granis & τ. Candelabrum conflatum fuerat ex talento auri; ita tantus erat valor eius. Ergo mirum est, licet tabernaculum paratum fuerit in deserto ab Istaclitis profugis & exulibus, tanta tamen tum auri , tum argenti copia abundasse.
339쪽
Ne cuIpiam sit dissicilis usius tabularum, addam omnes cellas horizontales in tabula quae inseritur huic X v. capiti continere parem valorem , sicut perpendiculares pondera ejusdem nominis. Ita uncia Romana par est duobus siclis, T. denariis, 8. drachmis , 31. sestertiis, o. ghera, denique 3 3 6. - granis. In cellulis vero perpendicularibus quibus praescribitur nomen illud uncia Romana, unciae sunt: in primi cella ana uncia, in secunda inferiori 3oia uncia in tertia i 3ΟO. unciae. Ita de tabula sequentis capitis. Denique sciendum pondera apud Hebraeos non fuisse ex metallo , ne aerusine deteri potknt, dc sic leviora fieri , quod lucem affert huic-ce Proverbiorum loco , -- Qv.ii. Pondus is patera judicia Domini sint, o opera ejus omnes lapides sacculi, nempe judicia ejus omnibus ponderibus expensi
De mens is eatas ct longis, de quibus in Sacra Scriptura
Eodem experimento quo nobis patefacta est ratio veterum ponderum, aperitur via ad aestimandas veteres mensuras Cavas dc longas ; verbi causa , cognita ratione librae Romanae cum Parisiens, deprehendi potest capacitas Romanorum v sorum cum nostris. Ex allegato enim supra annio scimus aquam, cujus capax est amphora, ponderasse So. libras Romanas, congium qui pars est octava amphorae , cepisse Io. libras aquae, dc ideo sextatium partem sextam congii, 2 O. uncias , quae viginti unciae pondere Romano, pares sunt ex calculo superiori 18. unciis ponderis Parisiensis cum q- hoc est uni librae Parisiensi cum duabus unciis , & Cum itaque experiamur aquam , cujus hemi sextarius noster Parisiensis capax est, ponderare octo uncias nostrates, chopinam I 6. & pintam 31. inde capacitatem veterum vasorum aestimar possumus. Dissiligod by Cooste
340쪽
silia via scrutari possumus ipsam veterum vasorum capacitatem per respectum ad nostra vasa. Constat auctoritate Fannii amphoram Romanam , cum sic conflabatur in formam cubi , cujus latera essent unius pedis Romani, tunc fuisse capacem aquae, cujus pondus ellet octoginta librarum Romanarum,
quae juxta priores calculos pares sunt libris Parisiensibus 1 1. dcI . unciis. Unde deducimus quae sit ratio pedis Parisiensis cum Romano. Etenim aqua vasis cubici, cujus latera sint unius pedis Parisiensis , ponderat circiter Io. libras Parisienses ; alii enim pondus illud asserunt diligentia adhibita deprehendisse
levius, nempe 69. librarum cum novem unciis. Alii vero majus faciunt scilicet Ti. librarum cum aliquibus unctis. Ita ut necesse sit pedem Parisiensem majorem elle Romano, quoniam vas illud cubicum quod constituit, majus sit vase cubico , cujus latera sint unius pedis Romani. Horum autem numerorum 3 1. librarum I . unciarum, dc 7 o. librarum radices cubicas, arte quam norunt Arithmetici extrahendo, reperitur una fere duodecima parte pedem Parisiensem majorem clic pede R mano : scilicet pedem Romanum constare undecim pollicibus, quales pes Parinnus duodenos habet. Ab hoc-ce numero non
multum discedit mensura pedis hujusce Romani,qui in vetustis monumentis exprciliis est, puta in tumalo T. Stacilii, qui esti o. pollicum & ii. linearum, quales duodecim pollex Pari- sinus habet cum A lineae, id est, decima parte lineae. In tumulo Cossutii pes cxpress is habet pariter decem pollices undecim lineas cum lineae, ideo visum est nobis longitudinem veteris pedis Romani statuere undecim praecise pollicum,
sive minor sive major fuerit. Pes cubicus regius, hoc cst, vas cujus latera sunt unius pedis, continet, ut experimento discimus , pilatas 36. 'uas sin gula, diximus ponderate 31. uncias. Hi duo numeri 36. dc 3 r. per se multiplicati essiciunt Ii 3 α. uncias , dc ideo 7 2. libraS, quales quaeque constat I 6. unctis. Ita aqua pedis cubici non tantum II. sed 7 h. libras nostratcS continere censendum esset ι sed est advertendum tunc aquam piniae ponderarc 3 2. uncias, cam plata sic impletur, ut paulatam sargat aqua.