장음표시 사용
491쪽
Iem, quae mitior appellatur , degenerat. Sic igitur in re- ione prima coercentur humores superuacanei, iique interum cum putredine, interdum citra putredinem. Illic vero interdum usque adeo exuperant, ut e propriis conceptaculistin alienas sedes redundent & prae copia irruant in mesente-tium,in pancteas, & in intestina: in quibus etiam diuturnitate in praeduros plerumque concreiciant tumores. Ab his interdum per iecur in secundam quoque corporis regionem, quae maiorum est venarum, hincque tandem in corporis habitum incurrunt, ut in regio morbo, in arquato nI-gro, in leucophlegmatia. Interdum,at rarius, venarum su ci eorrumpuntur labemque contrahunt, etiam si nulla sit visceruin impuritas: nam aestu,exercitatione, vel ira incalescunt, inspiratione graui & putrida corrumpuntur,pestilente caelo labefactantur , hinc autem maῖna curandi varietas ut mox dicami depromitur. Haec vero externarum cauta rum vis sine praeparatione corporis leuis. Quocirca temere ac sortuito omnia dirigit, qui neglecto viscerum statu morbi cuiusqualia curationem suscipit.
Summa ratio erimendae tuo Methora, tum cacochmi quae duae suut commaues morborum cans. C A P. III.
PLe T HORA, quae iam grauis citra morbi vili ire metum
este coepit,tenui cibo potuque, aut etiam inedia lentΘ, sensim, ac tuto eximitur. Oux vero instans morbi periculuminatur, repentu venae sectione si luenda, ut periculo subtrahat,tutumq; corpus reddat. Quae iam morbum protulit, ut continuam sebrem, interiorem plilcgmonem fuit Mationem, haemorragiam ex rupta,aperta, aut exesa vena, protinus quoque sectione venae minuenda, ut morbi cursum intercipiat, &, quidquid cius factuin iam est, breuius efficiat.
Plethora quae alieno morbo duntaxat comes assistit, neque efficiens eius est causa, ut quae febrem comitatur intermi h. tentem, aperta etiam vena utiliter eximitur: tametsi enim opriam moibi causam non tollit, multa tamen eius symptomata lenit, & caetera deinceps remedia tutiora expeditiora i ire facit. Quocunque igitur modo venae multo terui-
doque sanguine turgebunt, si modo carnosum ac bene LM
492쪽
ε s y RIVM LURANDARUM bitum eorpus est.& vires,ut serὸ fit,constant,quae superam,& copia sui grauis est materia, nullo i,commodo detrahi potest, etiam si secta vena nihil ad primariam morbi curationem coferre videatur. Ea tamen, si lentus morbuet milibmὸ urget,sub victu tenni spacio eximi tu id potest. Pletho-xam impuram , qtiae multa est cacochymia, iisdem casibus repentinis, & simili terum necessitate, tuto venae sectione subtrahes: praecordiis tamen,si huic initium dederint, prius
cpurgatis.Nam quavis materia turgentes distentaeq; ven repentinis casibus depleri tuto possitiat, ut ea vacuatione leuetur aeger,& multitudinis pericula declinet. Citra plet Eoram vero, etiamsi non superet, sed vel integra,vel deficiens sit venarum materia, interdum tamen reuulsionis gratia omittitur, ut alio dato itinere, eoque contrario, eius cursu auertatur.Id autem commodillimum est, quit sanguis praeter naturam E venis prorumpens immodicὸ e naribus, ex utero, harmorrhoidibus, aut vomitione, screatuue prosunditur, aut qRum in partem quamuis irruens erysipelatis legmonesve collectionem minatur, siue id sponte exessaut aperti; venis conting)t, siue ex aliquo subito casu, ut labore,vociferatione,ictu, contusione disruptae sint vene.H cigitur affectuum & vitio iam genera sunt, quibus aut viil te aut necessaribsecta vena tuccurritur. 'summa ratis eximenda carachmiae. C A P. I II I.
DE cacochymia autem, cui peculiaris est purgatio, ita
statuendum. In prima corporis regione, si recens adhuc est impuritas,nec morbum ullum progenuit, quoniam . serε cruditatis soboles est, parciore victu aut inedia emendari potest: vetustiorein, quam nec victus tenuis ac siccans, nec inedia sustulit aut vomitione aut deiectione,aut utraq; subtrahes, ut quum in omnes primae regionis partes ae litabiliter effusa est: tuni enim aluus molli clystexe primum
Aucenda: deinde si crassioris pituitae atque guttinos i prouε- tus intestina ut seriaque sitὶ inferciat ea detergente clystere eluenda subinde repetito, dum si caetern siniit nihil graue,tensum,durum ve reliquum sit in imo ventre & viet omnes in aluum directae, liberae sint & expeditae. Expursatis intestinis si ventriculus impuritate grauatur,eaque ves eor-
493쪽
. hs dolore vel frequenti nausea sursum obrepere contendat, vomitione ducenθa,levi primum deinde si opus sit validio. 1e. Sin vero citra nauseam grauis est, & ventriculi dii lentione, dolore, mictu, rugitu , cibi fastidio, aut oris amarorua siligit, potione ex hiera detergenda deiiciendaq; est id uesapiuu ex interuallis, dum quae diat mala omnia, aut certEplurima desierint. In interuallis autem subsilitas materia
apparetur attenuante atQ; detergente apote inate, soris quoque illi tu atq; etiam si rei grauitas exposcit, semento cui simili insit faculta . Victus tenuis sirat.h boni succi,qui exigua materia vires aut pares, aut paulo infirmioreς conseruet, ut natura concoctione cibi minimum impedita eos qui laedunt humores mitificet atq; domet. Si victus pariter D cans sit & attenuans, .medicamentorum vis maior existet, nulla aliena petanistione retula. Expurgatu ventriculus propriis demum corroboretur subsidiis. Praecordia 'ero, Mi tum etiamnum impura maneant, idq; nullo tumore con
si, icuo, se l obstructione Gla, quam sitis, vel oris amaror indicet lut in simplici duplici ve tertiana vel virium imbecillitas , vel foedus saciei cocor sui in icterol vel mala corporis enutritio ut in leucophlegmatia & atrophial purganda aliquanto validius er intac saepius, sed nulla tamen scaminoni j, vel colocynthidis, vel turpeihi facultate. quhd e distantioribus ea sedibus tenues proliciant humores, iis plerumque praetcrinistis crassiusculis qui praecordiorum ob structioncs par re solent. At vero si quis in iecore, aut in liene, aut in pancreate, aut in alia qua uis mesenter ij scὼe tumor obduruis te deprehendetur, idque vel sitii doloris, vel ingrauescente pondere, vel decubitu dissicili, vel contactu
atque renixu diutius continuandae purgationes erniat, eaeque blanda ex l enna, agni ico, atque interdum rheobarba- 'ro, ita quidcm dcte gentibus aperientibusque medicamentis dilutae, ut crati, in & tenacem humorem eumque in pro restit ivncertim detrahant: atque, si virium status patitur. 1ubinde repetendae crunt, dum pedetentim tumor omitis stablatus appareat, laboransque nihil amplius de se queratur. Haec medendi ratio, citra vitium offensionem, inueterata Ac obdurata vitia sensim ὀemolitur, quae vehementi ra pharmaca sui rima vi, summaque virium perturbatione,
Eon excutiunt, & quae antiqui ut immedicabilia reliqum.
494쪽
runt. His autem purgationibus interserenda erunt quae coticretum humorem incidant ac detergeant, ut validiora apo-xemata, tus molliens, colliquans,& incidens, illitusque stam ilis, cui inducetur igna succida , vel similis facultatis emplastrum, ut omnium ope humor fluxior euadat, es ad purgationem sequacior. Si pars quae intumuerat, iam conuenienter expurgata propriae substantiae labem contraxisse tandem noscatur iis notis quas in pathologia recensuin aut si languidiores vires curationis longitudine labascunt, dcaegre pollunt curationis longitudinem perferre: medio etiam cursu subsiste, ne in vitae discrimen adducas eum, cui
inax une opitulari consilium cst. Sedata enim medicamentorum perturbatione, curia corpus in tranquillum iam se receperit, non parua adhibitae curationis emolumenta commodaque percipiet. Si tum non parum ipse sibi adiutus aeger levatusque videatur, spes est reliquam posse curationem aliquando compleri. Sin vero eadem quae ante symptona ta, aut non multo mitiora persistunt, non leui; suspicio sit labefactatae substantiae partis, quae vix unquam pristinam& integram constitutionem sit receptura. Tum blandiri& quod mali reliquum est suaviter leuite satius est, quam ope irrita aegrum praecipitare. Haec. summa expurganda: cacochymiae ratio exquisite & ad unguem, si lentus nec admodum praeceps cst morbus, obseruari potest, siue cum di uturna febre siue sine sebre sit. At vero in acuto & praecipiati morbo, ut in continua febre , aut pleuritide, cuius praesertim ea impuritas causa non fuerit, vix ante tota demi potest , quam breui acutus morbus finitus fuerit. Nunc de ca-
cochymia, quae in vasis & in habitu est eorporis vacuanda, dicendum. Hanc vix tuto aggredi possis, antequam sit primae regioni prospectum : quae quasi sentina est &prima rigo omnis impuritatis. Ea neglecta quisquiq morbi vilius
curationem suscipit, tanquam caecus omnia fortunae temeritate dirigit. Vnde veteres mirari subit, qui hac praetermissa de sola vasortim & habitus corporis impuritate verba fecerunt. Vasorum impuritas, si immodica suerit, vena que distendat, venae ectione tuto lur dixit minuitur. Quae vero citra plen itudinem est, si ab euidentibus causis, quae sanguinem luccosque corruperint,prosecta est, tum venae lectione
tum purgatione peraeque subtrahi potest. Corrupto enims,nguine
495쪽
sanguine detracto , purior e sanis visceribuς euchymis luccibis succedet. Sin verd primae regionis impuritas aut 'nasa viscerum affectio sui vere fili huic initium dedit, nihil potest venae sectio conferre, quod impuro satagirini mox impurior succedat,neque possit impuritatis cum sontem lecta vena exhaurire. Purgatio lota eam eximet impuritatem, ut quae primum regionem infimam , deinde maiores vena ,
postremo corporis habitum illuvie liberat, non semel quidem & uniuerse, sed pedetenti in ac sensim auctis ut ante
dixit remedioru viribus, idque dum puriores urinae existat,& color corporis vividior c. aeteraque symptomata mitiora. Ad eos humores, qui in vasis peccant, praeparatio quoque necessaria validis aporematiς, quae vias in pluum directas rescrent, visceraque expediant, humores crastos attenuent, lentosque detergant. Quorum omnium administratio non citra dierum,in quibus maior est tranquillitas,& in quibus concoctionis notae se produnt,obseruationem tuto seri potest. Humorum vitia, quae in habitum summaque corporis e subicctis regionibus emerserunt, alia purgatio, alia vena: sectio vacuat. Phlegmonas enim, carbunculo , furunculos,
erysipetiata, scabiem sordidam, tensuam lassitudinem, &alia quaecunque cum inflammatione mala ingruunt, venae sectio tollit expurgatis tamen ante visceribus, primis e si dibus , si sordidae suerint. Secta vena impuritatis reliquiae
medicamento ducendae, cuius vis non ad venas modo maiores , sed ad co: poris quoque partes summas attingat. Si quid praeterea in corporis suinino reliquum subsistat iis distipabitur quae halitu digerunt s udor e cient. Sin vero. collectum in tumore id ipsum est, ut in phlcgmone, in carbunculo atque furunculo peculiaribus remediis cura dum. At vero herpetas,impetigines,icierum, leucophlegmatiam, cachex iam , eiusque generis affectus, quoς non inflammatio, sed una humoris vitiosita protulit, valida purgatio re- uocat & exigit per aluum. Expurgato corpore, sudoresaris halitus quod reliquum est eripiunt. Id tamen si extre- mis partibus, ut articulis, capiti, alis, inguinibusve aut ar- tubus impactum , ac velut concretum adhaeresceret, suescirrhi, siue cedematis, siue laxioris tumoris specie, non nisi topicis remediis mollientibus,incidentibus, aperietibus di- perentibus e tolli posset. Haec in singulorum morborum,
496쪽
'ui vacuationem ullam exigunt, curationes praesari decuis, Medendi praeceptiones simplicium quidem morborum hae sunt, quum solitari j non aliis implicaninr affectibus: quandoquidem non omnes implicatos persequi licet. Si tamen aliquando sinplices illi variε concurrant, hac una praefatione sua cuique curatio poterit accommodari. Insmplis cibus eum,quem in palliologia institui,sequar ordinem priamumque kbrium curationem tra8am : deinde morborum
Jui partes supra diaphragma obsident: tertid eorum qui sub
taphragmate sunt: postrem b exteriorum quos in chim Siam reterunt. Neque, ut plerique omnes, in solam reme- aiorum enu rationem, empiricorum inpre, incumbam: sed qua etiam ratione, quo morbi tempore, quibus naturis ea conueniant, quamdin singulis utendum,& quando ad Glia transeundum, indicabo, ut remediorum inuentioni methodus quoque & utendi ratio coniuncta sit propriis confirmata signis. Quae ad me hodie febrium curationem οἶ-
QVAs olim Lbrium differentias atque causas tractaui,
eos nunc ad medendi rationem accommodare praestat. bres aliae repente hominem adoriuntur & inuadunt,
certumque habent sui ortus initium: aliae verb clam & sensim quarum adeo obscura sunt initia, vix ut laborans febricitare se putet, nec nisi quu vehementius increuerint agnosci possint. Illarum rursus aliae ab horrore aut rigore, aliae sine his, aut a manifesto calore, aut a sapitis dolore,a siti ab ali6ve pathemate initium habent. Earum etiam quae sensim inuadunt aliae lentae ac pigrae persistunt, aliae paulo post incrementum sumunt, dum in summo sint vigore: omnes autem eiusmodi differentiae non in intermittentibus m do , verum & in continuis notantur. Nam saepe continuas videre licet biduum,atque etiam triduum,quadam inaequalitate modo caloris, modo frigoris assii pere. Quocirca ex invadendi modo vix potest certo febri; genus ullum dignosci. At nihilominus quum iam illa vel stigore, vel cal re, vel symptomatis molesta e se coeperit, lenioribus quia
rim subsidiis quoad licet leniri debet, ac deinde deposito
497쪽
ac remisso primi impetus seruore, antequari r propriam curationem ag rediare, sebris species atque magnitudo exploranda .Rard quidem conti rapit, ut citra ullam remissioneni vel assi8uδ increscat vel biduum eadem magnitudine pers stat quod tamen si obtigerit,synochi species quaedam pa-tanda. Vbi igitur febris vel eodem, vel postero die, sese re-ani sit, videndii in qua id si ratione sectum. Si impetus . qui
ab horrore aut rigore inuaserat,copioso v niuersoque sudore si remissus c6que deterso febris prorsu in desinat,pura re simplex est intermittens, cuius speciem postero die cognosces. Sin vero febris a sudore perseuerat, implexus est conti. nuae & intermittentis, praesertim si haec diu permaneat illius eonditio.Fere tamen longiore progressu ea vel in simplicem intermittentem,vel in continua degenerat. Ita quidem plerumque febres per initia ambigunt, ancipitis naturae quum sint, in alterutrum postea genus diuertunt. Si sudor nullus emanauit,simplex est cotinua licet ab horrore quodam initium secerit. Ea autem caususne sit an c5tinua conclusa, ex impetus vehementia, atque etiam ex propriis
sisnis internoscendum. An vero continua tertiana, tertiaν
id postea die; certo patefaciet. Si tum coeli status pestilena intestat suspicio sit, ne continua haec vulgaris mali nitatis sit particeps. Atque tum in propria illius signa sedulo iniecidendii, quod omnibus morbis propὸ illa insidietur. Lenta porto serit; obscura admodum initi δ,nec nisi dierum progressu nosci potest ac tum laborans sibi vire; imminui sine
Lbre putat. De hac etiam obseruandum ex viscerum constitutione, nunquid tandem hecticae quandam specie minutur. Symplomatica, quoniam alioru assectuti ut pleuritidis, peripneumoniae hepatitidis, & similium comes est, ex eorum signis deprehenditur. Quanquam primari, illi affectus,quemadmodum vomica pulmonum, & hepatitis, diu plerumque latent incomperti. Symplomaticae seoti primaria nonnunctuain permiscetur, quum ante partis affectum
laboranς se febricita e sensit. Ex iis igitur atque ex propriis fignis cuiusque sebris species die saltem secundo dignosceda: ac tum quoque eius,quacunque specie suerit, magnitudo spectanda. Intelligitur autem febris masnitudo ex impetus vehemetia, quemadmodum & mos eius ex malisnitate. Nam in Vnoquoque coatiuuarum Leneae interdum
498쪽
anitis,interdum vehemens febris existit. Causae pratterea ς 3us maguitudo ex iis quae antecesserunt, inuestiganda. Si febris nulla euidente causa, sed sponte prehendit, & ant quam hominem adoriretur corporis grauitas lassitudo, vigilia, in appetentia,nausea affixit . si impuram & improbam vivendi rationem diu laborans exercuit: si constreta quae dam & viilis euacuatio iamdiu supprella est; interior ea bumoris causa, tuae sebrem Que multa copiosaque est pauca Nerd,s contraria praecesserint, Quisnam aute is humor sit, simplexne an mistus,ex iis quae de proprii humoris dominio olim prodita sunt percipi debet. In quam autem maxime corporis partem humor febris causa sis vero sere coer cetur in venis maiori biisl incumbet & impetu faciet, irin
stomatum species ostendet.Qmina enim aut nausea,aut 'oanitio, aut ventriculi atque praecordiorum dolor, aut tensio atque grauitas, aut in appetentia,aut oris amaror vehementer laborantem fatigat, morbus praecipue in iecur atqueriaecordia impetum Acit: quum lumborum grauitas, aurrenum dolor vel ardor,in venam maiorem qua: lumbis incubat : quum Vehcmens cordis aestus & spirandi dissiculta, cum pectoris laterum ve grauitate, in cor & venam cauam quae illi assistit: quum vehemens capitis dolor,aut tepotum Pulsatio,aut vigiliar,aut grauitas,aut cataphora, in carui &cerebrum : quum denique artuum grauitas, aut lallitudo, aut summa ruin & externarum partium dolor, in corporis ambitum. Haec vero no initio Mitim,sed & toto morbi decursia accuratius obseruanda. Tertio autem, tuum iam Ω-bris species atque masnitudo innotuerit,laborantis. constitutio exquisiic tenenda : & quibus is praecipue morbis o iiiii fuerit opportunus muria quod vitium aut in iecore, aut in liene, aut in ventriculo contactu aliisve fguis percipi
tur,numve mala quaedam affectio aut renes aut pulmones
aut caput obsideat. Ac tum quoque de h:s quae dixi syinplomatis perpendendum, an ex propria febris & causae cius etsi sentia, ne ex veteri quadam vitiosa constitutione procodant: his quippe neglectis curatio nulla recte instituitur. Iavero iis ad unguem exploratis curatio quaedam ineunda. Si pariun vehemens acuta. ve sebris coniicitur,dies secundus Mon sine vacuatione praetereat: aepe enim ab exordiiς te uioribus incrementa magna morbi capessiint. Non solun igitur
499쪽
igitur in valde acutis morb is, quorum materia turget Hip-yocratis more cui velle inentiora duntaxat medicamenta innotueranti verumetiam in quovis modo acutis utilitet statim initio vacuandum. Secundus dies, quod sere tranquillior sit, vacuationi accommodandus: cui tamen traeparatio sub primi finem sy rupis aut clystere sit praemina. In
morbis autem lentis ac leuibus, non aeque sestinanda va- alio: sed cunctari ac supersedere licet, dum certius collet de morbi genere, praesertim si vel aegroti conditio, vel aetas, vel coeli constitutio non facise vacuationi consentit. Si primis diebus quavis occasione praetermissa sit euacuatio, tuo quo primum tempore sis accersitus, quasi incipienti moibo remedia decernes, omnibus quidem exploratis quae initio
in uestiganda esse dixi Haec igitur in uniuersum de quavis
incipiente febre praesari visum est.. Nunc autem quod vacuationis genus, quae medicamenta, quae denique curatio, atque vivendi ratio unicuique tum incipienti tum procedenti niorbo aptius conueniat,particulati in tradendum. hemerarum febrium cat faejudicia, cu
FEs Ra s, quae euidentium causarum vi derepense purum beneque habitum corpus etiam ab horrore inuaserit, ephemera putetur. Non enim euidentes illae & praegressae causae putridam repente ingenerant, ni si quum vitiosa subest corporis praeparatio. Licci autem per ephemeram spiritus soli inccn dat Mir, humorcs lue puri ac boni duntaxat incalescant, agitati tamcn -rrores acrimonia sua laepe exςitant, febretuque si 'in soluturi. Itaque si calor ha- lituos' ,& citra a 4moqiam, cheinentius increuit,corporisque c3olutio qua am existit, pulsus celerior, frequentior, ac vehementior cura inaequalita in quae putredinis index esse solet: si urina nec colore, nec substantia, nec cotenti : .i naturali dit fert, & cludentium causarum insuetayiarracessit, nec anes vlla erat lanctionum querimonia, quae t repenω orta fuerit febris, ephemera coniicienda est. Ea autem cognitu diffici is, sed curatu petrfacilis,ac nisi in pestilentimn ut numero toto genere salutans est, ac serEse et die naturali finiri, sensimquρ mitescente calore dec .dere, interdum manifesto sudore, inter um peripuAtione
500쪽
sola: qua am dum vehementior fuit occasio, in secun siri tertiuirive diem nonnunquam exporrigitur. Vna quidem' curandae omnis ephemerae communis ratio est Etenim spiritus & humores perciti atque concitati tum animi trai quillitate , tum quiete corporis atque somno compescendi sunt in idque tumultus omnis Sc motus, nimi sis , luminis splendor arcendus est:ac nisi necessitas i ut quum ab inedia aut inanitione siti postulet, sine cibo continendus aeger est, dum sese calor remittat. Cibus autem tum conueniςns erit hordei cremor, aut iusculum e gallinaceis, aut ex vitulina hordinave carne, in quo lactuca Oxalis, buglossum & portulaca incoxerint panis quoq; ex eo iusculo coctus di ipsorum carniu nonnihil oxalidis vel citrij mali succo vel omphacio intinctiini: oua insuper sorbilia, eorsimq; praesertim vitet li: satistus etiam passi,aut dulces,aut aciduli. Potus vero vel aqua simplex,eaque frigida, si nulla sitspecta est Viscerit imbecillita aut certe iam prius seruefacti, vel ea in qua hordeum incoxerit, vel glycyrrhieta macerata, aut solutum saccharum sit,uel vinum album tenue & oligophoru a uimulta diluta. Sitis ver quae per febris aestum vehementi urexcruciat lenienda est syrupo violato, iuiubino, aut adiai tino,aut tulepo rosato, aut quia dulces molesti sunt j succus limonum aut punicorum his affundetur, propinabunturque ex aquae quadruplo aut sextuplo. Inclinante iam ei Aulcis aquae balneum confert,nisi aut putredinisaut destillationis fluxionisque suspicio sit.Quinetiam si compactior aluus negocium facessit,lianc opportune molli clystere dueere nihil noceat. Plenior autem vacuatio rard arte tentanda est,quod integra sponte sanatio succedat.Haec igitur habenda est omnium ephemerarum communis curatio. Caeterum , Ut earum variae ex euidentium causarum numero,
statuuntur species, quae & diuersa sympromata proserunt, ita, & his leniendis peculiaria quae tim aptantur remedia. Ephemera, quae ab aestuoso acre, aut a solis ardore , aut a balneis, aut ab aestuario inducta lit, raro sine capitis est dolore. hunc vero lenire oportet oxyrrhoiano simplici vel eo cui olei nympheae vel papaueris, vel ungueti populei quiddam si admistum,aut etiam oxycrato umplici, vel eo quod ex aquis stillatitiis rosarum plantaginis, Iolani atque botomcae & aceti sextante comparatum sit. His non moda immem