장음표시 사용
101쪽
82- DE OPTIMO GENERE ni a Graecis imposita rebus nova nomm sinauditis vocabulis Latine referre; tum sub L Verba enim teneo, Nec tamen exprimverbum e verbo necesse erit, ut interpretNiadiserti solent: ci in veνbum . quia idem declaret , magis , minisve usitatum. Equidem soleo etiam , quod uno Grare i, si aliter nos possum, idem pluribus verbis ex apere: ta men puto concedi nobis oportere, M Graece ver ba utamur, si quando minus accurνet Latinum , ne hoc ephippis , & acratophoris potius νquam Proegmenis , ΛpOproegmenis conrice tuae. βuanquam haec quidem Praeposita
recte, γ R ejecta disere licebit. Vides alioloeum hunc pertinere, neque ad nos quic uuam. Acute deinde Ciceroni ipsi respondes, sed non perinde sorsitan vere; quotie .scunque enim se ad verbum interpretari professus est Tullius, id non ita acci pie ndum esse dyes, quasi se ad verbum interpretari dixerit, sed quasi laxδ dc remisse: mirum
Irofecto disertissimum Romuli nepotum,
labitum hominem tam insantem & inopem verborum, ut quum rem apertam di faci- Iem enuntiare vellet, contrarium signifiearet. Num insidias itidem Μiloni a Clodio
instructas cum fuisse tanta eontentisne con
firmat, id fortasse iudicibus persuasum esse vult, Μilonem ipsum Clodio insidias eo, i 'asse λ arbitror equidem, post cautam . nim 1 summo oratore peroratam exili multatus est Milo. Sed quo tandem aucto re abditos Ciceronis & perreconditos sen sus pervestigas ' Cieerone, inquis, ipso qui cum Iiberiore conversione locum e Plato
102쪽
l l NTTRPRET A Nnt. l ne petitum exposuerit , se verba tamen iptii dicit Platonis expressisse : at huc ἱ terum re
dit supra adversus Hieronymum comparata responsio, aliud nimirum agere interpretem , aliud disputatorem in rem suam auctorum testimonia colligentem : illum ver l ba persequi debere, hunc nullis angustiis contineri; qui se ipse tamen aliquando con i tineat, verborumque vel minimam religio nem servet, eo fidei & castitatis merebitur laudem, & verba quoque ipsa dicetur expressisse, quo licentiae & infidelitatis criminationem interpres stistinuisset. Iam ye ro Ciceronem vide , utrumne in divinatio ne disputans, sententiam suam auctoritate Platonis fuleire studuerit, Platonemne in terpretari . Is praeterea, inquis, Ennii, Ρacuvii, Caecilii, & Terentii fabulas scribit: ad verbum fuisse conversas, cum in iis ta-j men ne sententias quidem omnes relatas fuisse eonstet. Parum sane rem videris per l spexisse , Fronto; non enim Graecas fabus las ita Latini Poetae vertebant, ut integras eas, strictene an laxe, jam non disputo, i semper repraesentarent: sed diserias e variis' sabulis partes, quasi pλnnos in unum cen 1 tonem consuebant. Λdelphos. e Menandrol transtulit Terentius, e Diphili tamen SP napothnescontibus eam desumsit partem squa lenoni meretricem eripit adolescens ;eandem hane Diphili Comoediam Plautus Commorientes tabulam secit, eunde uelacum 1 Terentio deinde usurpatum, ill e grum reliquit. Quorsum haec λ eo nempe, avariis fragmentis ita consartanari s
103쪽
ut interpolata ea nonnumquam, nonnum
quam integra, ct ad verbum expressa ab interprete referantur. Terentium ipsum t stem appello,
In Adelphos , verbum de verbo expressum eritulit; e Diphili nempe laudata Comoedia, cum Cicero tamen id scriptum reliquerit, 'Delectat Ennius, Pacuvius , Accius , multi alii , qui non verba , sed vim Graecorum expresserunt Poetarum. Fabula: ergo totae e totis , non ad verbum, sed pro interpretis arbitrio , multis etiam recisis& immutatis conversae sunt ; selectis tamen quibusdam &splendidis nonnumquam ad verbum expolistis , quasilluminibus, illustrantur. Praecla-r8 Cicero , Dcos quosdam ,si videbitur transferam, oe maxime ab iis, quos modo nominavi, cilm inciderit, ut id apte fieri possi, urab Homero Ennius , Afranius e Μenandro fo-let. Gellii autem, cujus favorem ambis, io cus ille, quem profers, de nihilo est: non modo enim de poeticis interpretationibus, sed de sententiis etiam insignibus, e Graecis Poematis carmine relatis, hoc capite disputat. Ejusmodi autem interpretationes ipso jam dissertationis nostrae initio , ab ea, tuo concessia, repulsae sunt. Ecquemnam vero
interpretandi modum Gellius ipse secutus sit, alias disquiremus. At Maimonidae, incultis nomine finem fecisti si attentis oculis perlustrasses epistolam , quantum inde nostrae sententiae roboris accedat, intellexisses ; nedum ejus tibi auctoritatem Prsive
104쪽
INTERPRETANDI. . stendisses: morosam enim hanc tantum ver borum curam rejicit, quae tenebras astundit orationi, geniumque linguarum pessiandat: Cum Vero duntaxat ordinem dictionum damnat , e quo commoda nulla sententia, sed mera barbaries, tenebrae merae exurgunt. Nec ego secus sentio; eatenus enim verbi S , verborumque ordini dandam operam se atuo, quatenus id linguarum facultas patietur. Interpretum denique omnium optimam &maximam partem cum tibi vindicas , facis arroganter, qui id sumas, quod velis , . b:
quasi tuo jure arripias ; non quid tibi conce
datur, attendas. Vereor autem ut Occurpatam a te controversi juris possessionem tueri possis , ego quidem ex jure manu con sertum voco: & ut haec ita se habere conce dam , Fronto, quae sunt longe secus, rem
semper ex ratione, non ex auctoritate, ueex Virtute exercitum , non ex numero spe ctandum esse duxi. i . .
Desine, quapropterono vitate exterritus ipsa, Despuere ex animo rationem, sed magis acrι Iudicio perpende , si tibi vera viaetur , . Dede manus, autHalsa est, accingere con',
FR. Non luctabor tecum amplieis, Casa ubone; quis enim tantam vim sustinere possit p. quidquid autem a me contradietum est , in iis potius quae dubia erant & obscura , sen
tentiae tuae penitus cognoscendae, quam re
fellendi tui causa proposuisse me recte con jecisti. Omnia autem ratione ita commu nim visus es, ut nullus jam argutiis aditus pateat. Fronte itaque occultavi senten
105쪽
86 DE OPTIMO GENEREtiam, re ipsa plane assensus sum . CAs. ΜΙ-rabar, si illa te his artibus eruditum fallerent. FR. Nunc vero pergamus ad alia, de postremam sermonis a te instituti partem, qua inter varios Interpretes dijudicaturum
te dixeras , absolvamus ; nisi quid aliud for-nizΠ' Thuano placet. Tvv. Nihil mihi qui.
tationis dem, nam ct haec pulchrὸ composita est in-
ανακε ter VOS Contio ersia , arbitriumque meum
φαλαρο non postulat, di a te, Casaubone, istam auctu. disputationem perfici volo; sed singulae ubdentur ejus colligendae partes, quae membratim ii te sparsae sunt, dc in unum veluti Omponendae corpus, priusquam ad ulteriota progrediamur . CAs. Quanqtiam id a moeneutiquam scitati estis, optimi Viri, quibus praeceptis interpretem contineri vellam , sed id quaesivistis tantum, quod genus interpretationis reetissimum sentirem, vi deo tamen, quam postulata fuerant, plura me praestitime ; nunc vero quae sponte largitus sum, quasi jure vestro reposcitis; non obsistam tamen vestris studiis, praesertim
in optima re &utili, dc dissipatas disputationis hujusce partes vobiscum recognoscam, dc sub unum veluti aspectum collocabo . omnino tria sunt, quae ad veram interpretationis laudem necessario requiruntur ; religio in exponendis sententiis; fides in reserendis verbis ', summa in exhibendo colore sollicitudo. Sine illis tribus, inanes quippe sint interpretum conatus, & vana industria. Sententiae igitur ita exponendae sunt,ut verbis includantur iisdem; verba ita coiisectanda sunt, ut ex iis efflorescant sen
106쪽
INTERPRETAMDr. 8 tentiae; ita congruere debent sententiae diverba,ut ex utrisque sorma , sapor, dc eharacter exurgat.Omnis in iis rebus vis est inte pretis exprimenda. Quisquis ita sententiis dat operam, ut verba negligat, vel ita Ru det verbis, ut sententias labefa lat; vel ita demum sententias & verba persequitur, ut saporem pessundet, is boni intespretix Iaudem ac decus amittit . Tria ad haec alia
sunt, quae ab interprete non exigam quidem , expectem certe & exoptem: ut summa insit in interpretatione perspicuitas; ut elegans sit&concinna ut opus ,
non alieni interpretatio credi possit. Haec modo patiatur debita auctori fides; qui si
vel obscurus fuerit vel inconditus, talis in interpretatione appareat. Sed ita tamen ut opacitas illa & impuritas, totae auctoris sint; quaecumque vero erant Interpretis,
quoad ejus fieri poterit, clara omnia sintre amoena . Tribus hisce prioribus addideris postrema haecce tria , omnibus nimi tum
absiautam numeris interpretationem pro curaveris. Ita fit ut omnis interpretis virtus sex ε rebus existat, sed ex his tribris praecipuε, religione in sententita, fide in verbis . sellicitudine in colore; tum ex illis deinde etiam tribus , eximia perspicuitate;
venustate ', di eo quod Hietonymus, ver naculum, nos , , appellamus . Quae si quis universa fuerit eomplexu s, punctum is omne tulerit. Verum eiam varius sit ge
107쪽
83 DE OPTIMO GENERE nonn umquam cogitur interpres , quamlibet diligens ac studiosus; & praeclare secum agi
persaepe putat, cum extortis a se levioribus , praestantiores potuit, ac praecipuas obtinere. Quemadmodum enim onustam mercibus navim si medio in mari coorta deprehendit tempellas, ipsoque jani depressamonere fluctus ingruens obruit; vilium quarundam primo, mox aetiam, si ita res tulerit , pretiosissimarum mercium nauta jacturam facit, eaque sibi tantum servat, quae sunt ad vitam tolerandam necessaria: ita in medio lucubrationis suae cursu difficultatibus impeditus interpres, si institutum iter tenere non poterit, praeceptionum nostrarum, quasi impositi sibi a nobis oneris partem abjiciet; easque tuebitur solum sine quibus interpretatio stare non potest. Aυπφυες itaque illud primo deponet, si id interpretationis angustiae postulabunt; nec graviter feret, si hoc quod molitur opus, non nativum , sed aliunde derivatum , ut est, ita esse videbitur . Proxima erit elegantiae jactura ; quo uno non sermonis solum munditiam & castitatem, sed numeros etiam, qui Graece appellantur, ληκύθους, hoc est , pigment & flosculos; aptam Verborum coagmentationem; omne denique deleetationis aucupium comprehendo.Tum insignem deinde illam, & summam perspicuitatem abjiciet interpres: quod non ita a vobis accipiendum est,.quasi tenebris ordi. tionem opacari velim; sed mediocri luce contentus, quae involuta erunt &obscura, sagacitati lectoris evolvenda relinquet o
108쪽
INTERPRETANDI: 8ς Tria reliqua retinebit mordicus, nec ab iis umquam divelletur: quod si ea forthvis aliqua major excusserit , quasi ereptam sibi possessionem continuo recuperabit colori ipsi verba, verbis sententiavanteponet; in quibus efferendis praecipuus interpretis labor consistit. Forma essingi non poterit;quam simillima inducatur: ver'. ba refundi eadem non poterunt; asciscantur proxima quaeque, numerus idem, vel non multo certe dispar numero respondeat:. . sententiae vero ipsae, integrae omnique ex
parte perfectae & similes transferantur; neci sibi vel minimum quicquam in iis convertendis interpres licere putet . Quod si in
reliquis nonnulla ,- adductus necessitate , praetermittat praestet fidem suam & vereri cundiam, vitanda licentia, & interpretaritionis immoderatione; idque det operam ut vi, non sponte hanc a se usurpatam facultatem nemo sit qitin agnoscat. Hinc igitur satis manifesto id cogitur , illud rei sesimum fugiendum esse interpretationis vitium, ne leviorbus graviora; di vel σῶαυ- , vel concinnitati; vel perspicuitati sententiarum, verborum, colorisve fides de-. cedat. Hinc illud quoque extat, quantum, eos fugiat ratio, qui in eo praecipuam inter- .pretationis versari laudem arbitrantur, cum .
expolitione quadam distincta est, & artimciosa verborum conclusione apta qui nu-. meris interpretem servire volunt; dclimatum dicendi genus consectarie perversa &Ievis opinio, ac longa animi provisione fugienda, quaeque supra a me explosa oratis' ne
109쪽
so DE OPTIMO GENERE siem meam non desiderat . Hanc sanε qui tuentur, videant ne inscitiae latebram quaerant, facilius quippe est plenam dicendi &unctiorem servare consuetudinem, quam in auctoris obsequium orationis suae cumim temperare , suo, quam alieno Itomasto Icribere : adeo ut quum Xenophontis Oeeoninmicum Tullius ipse eonvertit, saepe aureum illud, ait Hieronymus, eloquentrin,abris, o turbulentis obicibus retardetur, usqui interpretata xesciant, a Cicerone dicta non eredant. Di cile est /nim alienas lineas rns quentem non alicubi excedere', arduum, ut quae in aliena lingua bene dicta sunt, eundem Trem in tra statione conservent. Plane huc facit Tullii ejusdem praescriptio oratoribus quidem tradita, at sanctius etiam Interpretibus observanda; merba , inquit, verm. eoagmentare negligat, habet enim ille status , concursu voealiam, molle quiddam , quod ιndieat non ingratam negligentiam, de re hominis muti, quam de verbis laborantis ; de fide nempe Auctori praestanda magis, quam de sua dicendi facultate periclitanda . 1 uiri deinde, Removebitur omnis insignis ornatus .
quasi margaritaram: nec eata inistra quIdem adhibebuntuν . Fueati vero medicamenta can-ἀoris, er ruboris omnia repellemur, elegantia modis, ae munditia remanebit, sermo purrus erit, et Latinus ; dilacide , planeqme H-cetur . Nec enim barbarum aliquem , obsoletum, & horridum; neque vero sueatum , unguentatum, de cincinnatum; sed mundum , Verecundum, castum , di simplicem;
alislsidum tamen , statum, & squallidum
110쪽
INTERPRETANDI . 91 potitis, infidum interpretem postulamus quique hanc verborum redundantiam di luxuriem coerceat: neque aures nostras oppleat vaniloquentia sua . Μeminisse siquidem debet interpres se determinatis circumclusum finibus extra quos evagari non liceat et se alteri mancipatum, arbitrio suo morigerari non posse, sed totum ex alieno nutu pendere. Neque vero morosi usque adeo sumus & difficiles, ut si summa illa in transferendis verbis&charactere religio sine ingenti aliqua orationis obscuritate & barbarie retineri non possit, veniam aliquam non concedamus ea modo interpres intemperam ter non abutatur, & nihil perspicuitas sermonis, vel castitas de veritate decerpat. Haec autem omnia judicio moderanda sunt, neque certis possunt singula legibus circumscribi. Videtis, clarissimi viri, quὶm non in medio omnibus recth interpretandi pabma posita sit, sed perrecondita, & semidinctorum hominum conatu longe remota δquam quisquis persequitur, longo usu exploratum habere debet, suid valeant humeri 're , quia recHent . Ars quippe haec plana omnia, . & aperta fronte promittit I contortas vero res ac difficiles oeeultat in recessu, prolixe ab Hieronymo in Eusebiana praelatione commermoratas; quae quantum artis ae studii desi. derent, pluribus exponerem, si hoc esset
praecipiendi tempus sed neque id vos quae ritis, & judieem esse me, non doctorem vobis jam supr1 diai. Tav. Imo vero,