장음표시 사용
131쪽
II 2 DE CLARI sretur. Sunt qui Asiam quendam Sacerdotem , ab Assyriorum Rege in Samaritanorum gratiam missum auctorem serunt.Equidem ab omni me assensu sultineo , spissa enim res videtur di obscura, mihi praesertim, ad quem ea numquam interpretatio Pervenit: tutiorem tamen eam, &doctorrum hominum puncto comprobatam sententiam esse video, quae non Christo solum, sed ipso etiam Hadriano recentiorem esse editionem hanc statuit. Imo vero,si tot Veteri Testamento insunt, quot inesse seruntur sequioris aevi Graeca vocabula, tot Vero
novitiae Latinitatis dictiones insunt Novo, non ita multis ab hinc saeculis concinnatam esse plane fatendum sit. Longe purissma est Novi, & ipsius etiam . ut fertur, Antiqui Testamenti Syriaca dialectus, cum e)c una Syriasmi radice corruptissimi plerique rami exorti sint . filiam praeterea apud Sy ros Veteris, & Novi Testamenti interpretationem , e Graeco prolatam, Figuratam vulgo dictam, usurpari scio: sed eam ut recentiorem aetate, ita & auctoritate Ionge inferiorem. Non paucos eX ea interpretationem Scripturae sanctae libros habere se isdν. scripsit Andreas Μasius anno ab Alexandro I Magno supra novies centesimum vicesimo p. f. ad septimo Syriace ad verbumΛlexandriae con-I 6 versos, e Graeco codice, quem Eusebius, Pamphili opera adjutus, emendaverat ad Origenis libros, qui in Caesariensis Ecclesiae Bibliotheca asservabantur . Fertur &Μaraba quidam Veteris Testamenti interpretationem Syriacam at Graece expressiana
132쪽
dedisse ξ de qua, utpote mihi prorsus ignota, nihil habeo quod apud vos disseram .
Alias deinceps commemorare possem Novi Testamenti interpretationes Syriacas. Eκ-tat Λpocalypsis hoc exposita semone , eamque in suo librorum exoticorum penu reconditam servat Scaliger. Extant& Epistola: Catholicae Syriace conversae. Hae Novi Te tamenti partes , quod in antiquissimis illis, quos dixi, Codicibus desiderantur , eo santis. . proditur interpretationiS illarum novi- . - , t et non' ante enim videntur elaboratae, . 'quam in Canonicorum librorum censum Apocalypsis, eaeque Epistolae ab universa Ecclesia receptae sint; quod sub Liberio Papa, in Laodiceno Concilio, hoc est, circa annum a nato Christo ccccxiv. Catholicis Epistolis; &in Carthaginensi tertio, anno CCCexxv III. Circa Sirieti tempora celebrato, A calypsi primum videtur conti gisse. Quin & Syriacam quatuor Evangestorum interpretationem, Graecis κα- πόδα insistentem, non tamen Valde antiquam,ali
cubi extare accepi . Illud vero minime praetermittendum est,quod ad ejus linguae com. mendationem pertinet, non ejus solum in
libro Iob apparere vestigia, sed Ecclesiasti- cum etiam, & priorem Μachabaeorum librum , necnon Evangelium Matthaei, de Pauli ad Hebraeos Epistolam, i S iace fuis se conscripta.De Libro Iob insignis est Hieronymi testificatio imo Syriace primum conscriptum fuisse. optimi Seniorum Septuagirita codices in fine libri hujus praeserunt, ipsaque ejusdem Arabica interpreta-- H tio
133쪽
IIψ DE CLARIS tri quius l& agnoscit Hieronymus in Hebriis lieet voli inibus nusquam reperiri dicat : e Syro autem Hebraeus demum a M
se factus eis, dum in AEgypto degeret, solandae Israelitarum calamitatis causa: si modo commentarii in Iob, sub Origenix nomine editi, auctorem audimus: cui sane fidem in eo haberi nolim . Λt idem in Praefatione ad Salomonis libros Hieronymus Ecelesiasticum Hebraiee, hoc est,. Syriace ,
R ilo . ut auctor est Bel Iarminus, Fronto vester , D.; Aι. exaratum reperisse se profitetur. Id Poque a. ea . de Machabaeorum in primo, in Galeato
Prologo setiptum reliquit, quod itidem accipiendum est , qua siquidem tempestate liber ille Iucubratus est, exoleverat Hebrai ca illa Veriis Syriaca passim obtinebat. Non autem ipse solum Hieronymus , sed e Patribus plerique idem de Μatthaei Evangelio de Epistola ad Hebraeos prodiderunt . Quan quam , ut dixi, reminius expensa, ater recentioribus nonnullis visum est; rectene , an secus alias sextasse disquiremus, suum enim sibi postulat locum haecce disputatio. Quod si ita e st autem, ut existimavit Hie-Seνῖρε. ronymus; an ea, uti scri pia erant , exhi-Gri s buerit, qui reliquas Novi Testanismi partes Syriaco convertit; an e Graeconoominterpretationem ac raverit, eo etiam ia-ε Ar bi--Pi,ci-Syriacis interpretati nibus, proximum est ut ad Λ rabieas venia snus. Percelabris ea est imprimis, qmmi reunte decimo k natalibus Christi saeculo is bravit Madias Gon: quamvis autem totam ociorum voluminum seriem mm.
134쪽
1NTERPRETI BUs. 1 Is plexa sit; unus tamen adhuc Pentateuchus
i n publieam exiit lucem , studio μ opera Iu
daeorum , qui eum ante annus quisquaginta typographica arte Constant; nopoli publica, riint . Al;am Pentateuchi interpretationem Arabicam,charactere Hebraeo exaratam ha-ιbere se scripsit ad me quondam eruditorum
ille princeps losephus Scaliger. In Mauritania haec ludiis jam olim in usu fuit: id quod ad me quoque ab Uberto Medieo , viro vo bis non ignoto, relatum est; quum in hac sthola, Regis jus tu, Arabicam linguam per aliquod tempus fuisset professus , nec ullum ei minervat penderetur, &scholae , &UD bi valed ieere inopia coactus est. Μasnan innὰ studiis meis Arabicis calamitatem in tulit ea giscessio: quam enim in ipsa Africa linguae hujus notitiam, & proprio deinde Marte eomparaverat , eam ipse mihi impertiebat liberaliter diuturnam Arabiis' sitim, quae me tot iam annos angit, assidu/ ipsius coniuetudo uteunque restinguebat . sed nune, quod agimus . Ab Hebraicisne , a Septuaginta, an ab Onhelo traducta si Saadiae interpretatio , dubitarunt nonnulli dea est hominis in convertendo licentia & levitas , passim siquidem divagatur, di ultr
cancellos excurrit, ut parapnrassen facile , non interpretem possis agnoscere. Imo, ne unum semper idemque, quod sequeretur, si, bi exemplar proposuit. Hebraiea enim sepe, at nonnumquam etiam Septuaginta viros , vel ex his eerte aut Hebraicis expressas in terpretationes assectantem deprehendi. Di
versae quoque, dc aliquibus locis discrepan
135쪽
ii 5 DE CLARI s. tes Saadiae editiones circumseruntur, ut inmterpolatum fuisse hoc opus vix dubitare liceat. Parum castigata ad haec scribendi ratio. Horridior etiam atque incultior;at presesior quoque, ex Onheli licet Paraphrasi profecta, & accuratior; eoque nomine pluris facienda altera baec, quam penes Scaligerum esse dixi, Afris usurpata, & ab Afro
homine concinnata interpretatio. Duas preterea Scripturae totius interpretationes Α-
Labicas reperiri audio,quarum altera ad Syriacum exemplar ad Septuaginta viros, vel ad derivatam a Septuaginta viris conversionem altera consormata sit. Audio & Iohannem quemdam, Hispalensem Episcopum, Libros sacros omnes in Μaurorum, Arabum que gratiam , qui . tum in Hispania erant,
Arabica loquela donasse. De his quum nihil mihi pi aeter famam perceptum sit, non habeo quod pluribus apud vos disseram.plu rimae ad haec in bibliothecis aliquarum Scri- .nturae partium interpretationes Arabicandelitescunt: quarum nonnullas summa sibi diligentia Scaliger comparavit. Verum quoniam vix quicquam de iis praeter auditum habeo, summatim tantum, dc perfusiciorie. disputabo. Maxima earum pars e Graec Se
ptuaginta Seniorum existimatur esse prose ἐta, & spississimis scatet erroribus, vim
temporum illorum , quibuS ela ratae: creduntur, erat inscitia. Vetus illa Psalterii Hrabice translati, ab Augustino IustinianqNebiensi Episcopo, in exoticis linguis, ut aetate illa, non indiligenter versato, in lutulentissimo Octaplorum opere procurata
136쪽
- ET IBUS. II editio Graecis Septuaginta Senum mirificὁ respondet. Evangeliorum quoque interpretatio Arabica Romae edita est; erudita quidem illa, ad Graecis archetypi normam se brefacta, at non perinde acccurata . Quam vero Chaldaicam quatuor Evangeliorum interpretationem Arabice reddidit Pharaon Iudaeus , de ea quid exi stimandum sit , ab Hispanis, penes, quos es dicitur, quae rendum est. Quaerendum & a Samaritis, quid de Arabicis, quas procuderunt, SP maritici sui Pentateuchi interpretationibus nos arbitrari conveniat. Fertur nono post Christum natum saeculo Pentateuchum ex Chaldaico sermone in Λrabicum: transtulisse Hirith Ibn Cinem . Quem in interpretando morem, modumque tenuerit, ab iisρ. pthio.
itidem qui librum viderint, cognoscetis. Sequuntur Scripturae interpretationes AE- thiopicas, ad quas quum propter linguae hinjus ignorationem omnis mihi aditus obstru- stus siit, ea sol tim disseram apud vos, quae de illis auditione cognovi. Quod primum thiopicae Bibliorum interpretationis specimen in lucem venit, Psalterium illud fuit, . ' 'Romae cum Cantico Canticorum, aliisque honnullis centum abhinc propemodum annis editum. Petrus deinde AEthiops Νωvum Testamentum eadem descriptum liq-gua excudi curavit. Haec omnino, quan ' tum inquirendo didici, adhuc edita sunt; quanquam universa in AEthiopicum transfusa sermonem Scriptura esse fertur, Quod is totum eκ parte spectare licet, interpre- tationem suam ex disse videntur AEthio
137쪽
3i8 DE CLARI spes ad exemplar Septuaginta Senum , di Gr eam Novi Testamenti editionem ; vel ad explestiam certe ex Grmis illis interpretationem taptorum , a quibus & ritus ples .ai. resque mos AEthiopes habuerunt. Pessima ι b.ν. b. fide elaboratum esse hoc opus affirmat Sca- ligere quanquam alii non multum ab ea, quam interpretandis Scripturis desidera , mus, diligentia hoc abesse dicunt; in nonnullis tamen aliqua largitum fuiste de suo interpretem, omnig Vero, ux saptu . est AEthic pura, summa imperitia esse admini-hrata. De ipsius antiquitate magna inest intor doctos controversia; id enim ab Apo , Bolorum usque temporibus repetunt quidam longe recentius alii contendunt . MNovum itidem a Petro mihiope editum
Testamentum , tribus ab hine circiter ει- culis juxta nonnullorum conjecturam; via mustu etiam prius, si alios audimus inter. saue uti. Pretatione donatum est. Quas inter sente ἄ-tias ego rerum earum plane rudis dijudic ς- re nolim: & si non valde antiqua haec esse suspicor. riptum est a Sabellico, &aΝ-Dv inst. io, ex Chaldaica lingua provenula AEthio- pleam utriusaue Testamenti interpretati nem . scio equidem nonnullas Chariaeorum colonias transisse in AEthiopiam , & Chaldaicam linguam a doctoribus gentis hujus viris excoli diligenter. Quamobrem hoc si factum esse demus , quod nullo argumento 'ne hari potest, diversam a priore interpre- v x- tationem hanc esse dicendum est. Verum haec conjectando, non affirmando a me pr. Posita iunio. Neque verω plura a me de Per Φ sici.
138쪽
INTERPRETIBUS. II psieis dicturo expectetis, nulla quippe linguae illius ad me notitia pervenit: id scio, Pentateuchum Persico sermone retulisse Iacobum Tavvilium Iudaeum; Constantinopoli vero cum Hebraeo exemplari, onhelo, dc Saadia Iudaeos typis excudi M ; archetypi Hebraei vestigia satis fideliter interpretem illum exequi; in nonn*lis tamen , atq ue iis sere obscuris, lucis , puto inferendae causa , peregrina aseiscere pauca tameni ad persectae interpretationis laudem superesse . Evangeliorum qumue Persicae quaedam habentur interpretationeS,.quarum una prae caeteris celebratur: antiquam eam esse serunt, contradicentibus nonnullis, ad Syriaea exa- istam, sed sine lege dc παραφρατικῶς extra me tas exspatiantem. An autem singulae sacri Voluminis partes Persico sermone relatae sint,quod quidam persuaserunt sibi,incertum plane. Nunc vero agamus de L itinis antiquis, &recentioribus, quarum perpauca illae numero sunt, hae vero longae plurimae:
mihi quidem non enucleanda singula, sed praecipua modo, idque cursim attingenda sunt. Innumeras olim Scripturae interpretationes e Graeco Latinὸ descriptas extitisseeonquesti sunt Hieronymus dc Augustinus , .uti superiore disputatione a nobis fuit de- p .., monstratum. Varias quidem , ac plene diversis editiones secutos Tertullianum Cyprianum, Ambrosium , Latinosque Patres , δε deprehendetis, si rem explorare tanti vobis est. Verum ut repentino illae ortu enatae ... . fuerant, ita post vitam non diuturnam su- . bito occasu evanuerunt. Sola ea annorum
139쪽
12o DE C L 'A R I s mi Itali, seriem pertulit, quae Itala, seu Communis M Vul- vocitata est, & ad nostram usque aetatem
integra pervenisset, nisi e Graeco vel efficta nova, vel veteri emendata & ad puriorem illam Septuaginta editionem , quae in ori- genis Hexaptis habebatur calfigata, & altera etiam felicius deinde ex Hebrim expressa interpretatione, veteri huic aemulam objecisset primo Hieronymus, vir multiplici doctrina, linguarumque notitia nulli Patrum posthabendus; posthabendus autem 'imo vero, omnibus etiam anteponenduS .
Postremae huic deinde adjunctis Italae partibus quibusdam, & in unum veluti corpus Compacta utraque, emoruit Vulgata illa,
quae nunc omnium versatur manibus,quam
que perpetuus tot saeculorum & constans
istas ad nos transmisit. Hujus Psalterium ex antiqua illa Italica depromtum est, & ab
Hieronymo emaculatum . Quod cum Romana Ecclesia quotidiano celebraret usu , alteri ejusdem Psalterio, ex Hebraicis pro pagato , quod in illius operibus extat, lo- Cum suum non concessit, ita ut in aliis Scri -pturae sacrae libris factum est: quia nempe
veteri isti, certis constricto numeris, mo . Hulando assuetae Christianorum aures , unii mersaeque adeo Ecclesiae, alterius novitatem serre numquam potuerunt. Indidem quoque metum Vulgatae Testamentum exceptum est, sed levi aliqua emendatione ad Graecam veritatem in Evangeliis ab Hiero- . nymo, in Epistolis ab aliquo Hieronymi exemplum assectante. vel ab ipso forsitan Hieronymo resormatum. Ac libros item
140쪽
Sapientiae, Ecclesiastici, Barueli & ---chabaeorum; tum Esther, & Danielis par . tes quasdam & Esdrae demum tertium liet brum & quartum, ab Hieronymo neuti quam fuisse interpretatos, vel inde perspircuum est, quod nullam iis praefationem prae fixerit, itidem ut aliis omnibus a se cont versis fecisse se auctor est. Sed neque ex Ita Ia interpretatione, sed ex alia vetusta aliqua deductos esse facile ex eo coiIigitur, quod hanc in testimonium adhibuerunt Africani
Tertullianus&Cyprianus;& quae in Ambria si libris exhibetur Ecclesiastici, & earumdem Danielis partium editio, quamque Italam ipsam esse credibile est, ab eorumdem librorum Vulgata Editione non leviter disesentit. Si quis, autem existimaverit unius esse ejiisdemque interpretis partes illas Vulbgatae, quae Hieronymi non sunt, errorem filum orationis varium, &diversa textura patefaciet. Italam illam totam ex Latinorum Patrum scriptis maximo labore collectam consarci nare & renovare studuit Flaminius Nobilius Lucensis: unde sacrorum voluminum pur/, presse, religiose interpretandorum quivis documentum capere possit.Verutamen cum pannos illos e Patrisbus undique corraserit Nobisius; at non Italam unam, sed complures alias Latinas, passim, ut diximus tunc temporis emergen
tes , & omnium usui permissas promiscue Patres usurparent; imo pro captu suo, loca
ex tempore saepe converterent, vel ab aliis Conversa memoriter recitarent; cumque C