장음표시 사용
121쪽
quior ea a nonnullis ab aliis etiam recentior 1tatuitur, quod Chronologis relinquimus disputandum. Nec ad hunc item pertinet locum a viris doctis tractata quaestio, totum ne Vetus Testamentum, an Pentateuchum unicum Graeco verterint viri illi Septuaginta neque altera haec alia ne etiam ante Philadelphi aetatem usurpata fuerit Graeca sacrς
Scripturae interpretatio; quamvis enim ex
titisse aliquam non inanibus conjecturis du- quidam tradiderint, ipsique adeo Clemens Alexandrinus & Eusebius Aristobuli Eus b. Philosophi Peripatetici auctoritare ducti concepi Is id verbis scriptum reliquerint;
qualis ea suerit, incertum est: illam autem, e p quae Senes Septuaginta auctores agnoscit, accuratam mille, nec sententiarum sollim, sed verborum etiam retinentissimam, erudi te , Fronto, repugnante te, abunde, ni fal-Ior,hesterno die demonstravimus. Nec aliud quidquam causae fuisse crediderim , cur ex ea Editione, quasi ex sonte, maxima interpretationum reliquarum pars traducta sit; cur eam scriptis, dc quotidiano usu Evangelistarum, Apostolorumque nonnulli consecrarint, sid enim innumeris, adversus Hieronymum testimoniis evinceremus , si ea . . reS ageretur & cur eam denique Graecae , . 69μ & complures orientis Ecclesiae ad nostram
usque aetatem retinuerint. Partes excipio
quasdam operis hujus , quas ab aliis interpretibus esse lucubratas, & a Septuaginta virorum fide deflectere deprehensum est.Primus, post Christi mortem , ad novam Graece procudendam Scripturae interpretationem ,
122쪽
D TERPRETI Bus nem, Rempublicam regente Hadriano, animum adjecit Λquila Sinopites; quo nemo umquam majori castitate Hebraicam verblateris retulit, nemo fidem suam tam luculenter , Verbis etiam ipsis annumerandis praestitit. Imperium deinde tenente Coa - 4.Theo. modo, vel, si alios audimus, aliquanto et iam prius, eundem in se suscepit laborem Theodotion Ephesius: atque item sub Μ. Aurelio, vel Commodo, tum deinde Itς-
rum sub Severo Testamentum Vetus interpretatus est Symmachus in Ebionitarum L. t 'gratiam, ad quos Samaritanorum grege rein chunct-liet' transfugerat, De his interpretationibus , atque item de Hierichuntina, anno tana, a-
Caracalta septimo, in doliis Hiericlitante reperta , & altera , Alo: andro Mammeae u 2
filio imperium administrante, Nicopoli in- Plis inventa, quarum utraque ab hominibuS Iu p i is, daeis lucubrata est , quoniam iam ante disse- solum
ruimus . plura vobis haudquaquam desiderari puto. Illud tamen Athanasii, seu qui se stim 'i iaquis auctor est Synopseos sacrarum Scriptu-ginta,Vi rarum, praetermittere non possiim , quod virum doctum in errorem induxisse video'. pollina.
Scripserat magnus ille Ecclesiae magister, id quod ab aliis itidem traditum est, inventas .ii emeas interpretationes ab πιθοu, in doliis . id Libro ii neptissime reddidit homo caeteroquin eru ditus, Pythis; gravi & multiplici lapsu, stamen. nam πίξοις legendum , non ἡ θοις : dc locum aliquem esse finxit,qui nusquam fuit; πυ ια enim, dc πυθώ quid sit, scio; πυθοι Hist. 6--
quid sit, nescio. Sed haec obiter Graecam si . ix
praeter superiores sex , interpretationem
123쪽
psalmorum Hexaptis suis intexuisse Origerem prodit Eusebius. Geminam praeterea Bibliorum conversionem commemorat Phi- Iastrius; quarum alteram viri triginta Aqui-Iam, utpote Interpretum omnium fidelisesimum, proxime assectati dederint, ait
Tam viri sex; Graece utramque, Ut ex Ver
bis Philastrii potest intelligi, Novam quo
que ex aliis omnibus editionem conflare a sus est Apollinarius Laodice nus; Symmacho tamen prae reliquis sese pressius adjungens . Neque Iudaeis probatum est hoc opus, neque Christianis; quod ab Hebraica veritate recederet longius, ct Septuaginta virorum Editioni raro consentiret.Itaque ejus temeritatem non uno loco Hieronymus castigavit. Fertur item Sophronius, Hiero nymi necessarius, excusem ab eo ad Hebraicam veritatem, non Psalterii, Prophetarumque modo; sed totius etiam Testamenti veteris interpretationem Latinam Graechre posuisse, plurimumque eo labore Graec rum pietatem ac studia provexisse. Prior etiam Hieronymi editio, ε Septuaginta Senum interpretatione derivata,e Latino Graece iterum versa, a Graecis studiose, ut ipse refert, suscepta est: at haec vetustate ab lita arbitrium nostrum praetereunt. Hic etiam commemorandi sunt , qui Matthaei Evangelium, Iohannem Matthaei in rerpretem nonnulli, Iacobum alii filisse volunt: quique Epistolam ad Hebraeos, scujus Graecam interpretationem Lucae Evangelistae aliqui, quidam Clementi Romano Pontifi
ci adseribunt, in Hebraicis verbis, literisque
124쪽
INTERPRETIBUS. Ioveomposita, si modo Papiae, Ireneaeo, Clementi Λlexandrino, Origeni, Epiphanio, Eusebio, Hieronymo, aliisque fides est; quique Μarci Evangelium, Latino primum sermone exaratum, si Syros audimus, Graece exposuerunt ; quique Evangelium Ioham nis& Λpostolorum Aeta de Graecis Hebraica feceruui. Nos de iis ferre possemus sententiam , si Hebraeum hocce Evangelium, quod Indos sibi a Bartholomaeo Apostolo traditum servasse scribit ex Pantaeno Eusebius , vel quod Hieronymi etiam temporibus extabat, cujus ipse usuram a Nagaraeis Beroeam habitantibus impetraverat, & Hebrai eum Epistolae ad Hebraeos exemplar, & Latinum Marci Evangelium, & ea Iohannis, & Actorum Hebraica eκ emplaria , quae in Iudaeorum Gazophylaciis Tiberiade asservabantur, melior nobis sortuna servasset nam quod 1 Μunssero, & quod postmodum a Iohanna Mercero conversum, a Tilio Brioeensi Episcopo editu mi est Hebraicum Matthaei Evangelium Iudaeis interpretata fuisse constat inter eruditos. Illud interim certum est, Latinae hujusce, qua utimur, Vulgatae Novi Testamenti Editionis singulas , non partes aliunde, quam e Graeca fuisse prosectas. Scio doeti sesimis quibusdam persuasum esse viris Evangelium Matthaei, & reliquos Novi Testamenti libros Giaeco primum sermone fuisse
conditos, ipsamque aperte Papiae, aliorum 6. que auctoritatem hac in parte ab iis repudiari, & rationum momentis, quibus sententiam suam tueatur, posthaberi: verum haec alias.
125쪽
Chaldaicis Scripturae Inter pret . tioni. hiis.
Io6 DE CLARI salias . Septuaginta Senum interpretation 1 nobilitate, & vetustate proximae sunt Chaldaicae Paraphrases, prae reliqliis, quarum quidem notitiam consequi potui: de quibus enim peritorum hominum, vel longo peregrinandi usu edoctorum sermone duntaxat ad nos perlatum est, suus erit dicendi locus . Chaldaicae ergo universae Paraphrases, quae voce communi Thargumim appetuntur, quatuor omnino ab auctoribus videntur esse prosectar, Onhelo, Ionathane benUziel, Hierosolymitano Paraphraste, dc Hagiographorum Interprete, eo qui Iosephus caecus esse vulgo existimatur . Qui Onhelon, & Ionathanem, aliqua fortasse nominum similitudine duisti, Aquilam , dc Theodotionem filisse volunt, bonam iis mentem precamur. Vixisse sane priores it. lcis circa Hillelis senioris tempora, hoc est Hyrcano,& deinde Herode Μ gno regnante, constans est Rabbinorum fama: reluctantibus licet nonnullis, quorum alii Onhelon sororis Titi Imperatoris filium fuisse , &post secundi Templi devastationem para phrasim scripsisse volunt; alii infra trecentesimum a Christo annum ejus aetatem rejiciunt quidam etiam nullum esse ex inter in pretibus istis, qui non hac longe fuerit arta te recentior, conantur ostendere; quod ut
fateri de aliis, ita de Onhelo & Ionathan e
dubitare cogit nos ratio. Aquilam autem , ct Theodotionem Hadriani, & Commodi aevo floruisse ostendimus. Pentateuchum convertit Onhelos; Prophetas omnes Ionathan; uno excepto Daniele, que non
126쪽
inter Prophetas Judaei, sed inter Hagiogra
pha recensere vulgo solent) dc ipsam praeterea Legem , ut visum est nonnullis, quam vis haec paraphrasis ad alium auctorem reserenda sit: ea est stili disserentia . Neque vero desunt, qui utrumque totum Vetus Te- flamentum in Chaldaicam transtulisse limguam arbitrentur. Circa Pentateuchi quoque expositionem laboravit Hierosolymita nus interpres, de cujus antiquitate quid statu3m, non habeo : dubia quippe res est , S a multis in utramque partem varie tractata. Hagiographa solum παραφρατικως eX
plicavit coecus ille Iosephus, seu quisquis ille est de eo enim , ipsiusque aetate Rab bini certant, oe adhue subjudice lis est. Liquide vero Iosephum esse negat Scaliger, cujus auctoritati summae omnia tribuo. Alii duplicem Hagiographorum paraphraseos auctorem faciunt, quorum recentissimus ille sit , & ipso Thalmude posterior, qui Thargum Megilloth,hoc est Cantici,Threnorum , Ruth , Ecclesiastae, S. Esther coinposuerit: alter vero, quem Gamalieli etiam seniori coaevum putat Scaliger reliquam Hagiographorum partem paraphrasi declararit; Chronicorum libris, utpote quorum inter pretatio in illa librorum Regum continere tur, tum& Esdrae, ac Danielis, quippe qui Chaldaico sere sermone constarent, praetermissis. De Onheli interpretationi ita statuo, illam esse ejusmodi, ut valde pressa & adstricta paraphrasis, vel laxior pau'lo & liberior interpretatio dici possit. Unde id omni ratione conflatur, in quibusc .-que
127쪽
3o8 DE CLARIS que interpretationibus vel tantilla sese proripit licentia, eas in paraphraseon censum Omnino esse reserendas ita ut casta illa caeteroquin& fida onheli interpretatione factum est: cujus utinam religionem ac fidem obtinerent depravatissimae paraphrases,quae hac aetate sese pro interpretationibus, iisque accuratis venditant dc obtrudunt . Laxe vero& intemperate exspatiati sunt Ionathan & Hierosolymitanus interpres, ne Paraphraseon duntaxat, sed diffusorum vice commentariorum Explanationes eorum
haberi possunt. In prioribus quidem Prophetis castiorem se praebuit & simpliciorem Ionathan I in posterioribus vero, obscuris nimirum & perplexis , diffusum & lucis in ferendae gratia allegoriis inferciendis libe-
Tiorem: ut non unius hominis opus esse creditum sit. Varia est Iosephi ratio, nec eun dem ubique tenorem servat in aliis enim Parcus est, restrietus; in aliis, puta in Canticorum Cantico & Ecclesiaste modum omnem loquacitate sua excessit; ut merito dubitatum sit, eundemne dc unum habeat auctorem Hagiographorum paraphratis ; id quod de Hierosolymitana quoque interpre- ratione quaesitum est. Elegans est & nitidus
Onheli & Ionathanis Chaldaismus, & ad
Esdrae ac Danielis castitatem accedens; inquinatus & impurus Hierosolymitant Paraphrastae, & Iosephi ' quod Zc eorum novitatem satis prodit. Paraphrases praeterea Chaldaicae veteris Testamenti extiterunt longe plures, quaedam etiam Novi de quibus disputabunt alii, nos haec instituti nostri
128쪽
INTERPRETIBUS. Iosepersequendi studio pingui, ut ajunt, & rudi Minerva informabimus: non quot enim , quive fuerint interpretes, sed cujusmodi sint interpretationes disquirimus. Caeteium Chaldaico sermone Scripturae partes aliqua
constant. Tobiam ,& Iudithe Chaldaeo sese transtulisis declarat Hieronymus ; Esdras insuper, & Danielis capita quaedam Hebraicis quidem literis , sed Chaldaeo sermone perscrip hodieque prostant quae po strema Hebraici reddidit R. Levi ben Gerson, sententiis, verbis, verborumque situ, omnibus denique interpretationis virtutibus tanta fide ac cura servatis, ut in eo plane videatur laudis genere laudandus, quod religiosum, fidum , & congruens no minamus . Recens ille est inter Iudaeorum Magistros, ejus autem interpretationis manuscriptum exemplar penes me habeo. Onheli paraphrasi pridem usi sunt Iudaei iως διοι
σπορας της Λουίας, cujus metropolis erat
Babylon ; quemadmodum Europaeae disper sonis caput erat Alexandria, quae Septua ginta Intepretum editionem quotidiana tesctione conterebat; Iudaei autem Μetropoli Hierosolymitanae subjecti Hierosolymitanum Paraphrasten sequebantur . Neque desunt, qui & Chaldaicam extitisse assirment 1. vita. Novi Testamenti interpretationem, unde AEthiopica profluxerit. Quarum rerum penes viros AEthiopicae linguae consultos arbi trium esto. Devenimus jam ad sacrorum librorum interpretationes Syriacas, antiqui tale insignes, & linguae dignitate. Prima omnium Vuldmanstadio, Fer
129쪽
iro DE CLARI sῖinandi Imperatoris Cancellario , Μωsis Μeredincet sacerdotis, e Μesopotamia usque ad eam rem missi oratu , Novi Testa
menti Syriaca conversio Patrum nostrorum memoria edita est, earum Epistolarum parte, quae Catholicae appellantur, & Apocalypsi deminuta ; qua re magnum vetustatis argumentum continetur . V vid man stadii
tam praeesarum in rem Christianam dc literat iam beneficium incredibili doctorum lominum gratulatione susceptum est: ipsa --ro Syriaca editio Latina interpretatione a plerisque, sed ab eximio praesertim, in ejus linguae usu'tractatione mirabilitet subacto utro Fabrielo Boderianis illustrata, Aeluculento apparatu in Bibhis Regiis iterutri typis commissa est. Sola ea ad hanc usquo diem in vulgus prodiit; sed longe ulterius, si quid auguror nostrorum hominum olim labor provehetur. Egregia porro fuit inter pretis illi ux diligentia, fides elueet in
sententiis ,& verba verbis consonant; si voeculas sollim aliquas, provocabula puta articulos, ejus e generis minuta quaedam ex iis mas , in quibus retinendis parsim labora vit: nec eum tamen ideirco redarguere ausim; fiuti ab ipsis etiam Syris vulgo jactatur, qui sese a majoribus natu traditum accepisse dicunt , Marcus is est Evangelista ;quod mihi
haudquaquam videtur vero consentane inrictim eam tamen vetustam esse interperatio
nem infitiari nolim. Atque utinam quae iii cudenda, & toties recudenda Novi Testamenti Syriaca conversione adhibita est etμra , eandem studiosus aliquis suseipiat in
130쪽
evulganda illa Antiqui totius vetustissima interpretatione , quam Simplicem dicunt quaeque in eruditorum quorundam hominum penetralibus reposita est. Sic enim ud me perlatum est , Hebraicis illam, unde derivata est, presse insistere; dc propter utriusque linguae amnitatem Hebraicis sermonis indolem & colorem aperte in Syria Cis comparere, dc de rebus sollicitum interpretem , fucum verborum neglexisse; ac omnes propemodum Scripturae interpretaetiones fide&castitate tanto intervallo ab hac a superari, tit i fi universis Eccleliis , quae toto oriente proseminatae sunt,publice fere semper decantata fuerit, & recitata; quam vis autem non Hebraea solum, sed Septuaginta Senes nonnumquam, alias aliquando editiones sequatur interpres, in eo ε demipsitus minime accusandam , propterea quod eorum quidem quae sibi vertenda essent delectum habuerit semel vero selecta eximia fide retulerit. Etsi tibn parem ubique servat tenorem & in Paralipomenon ac Proverbiorum libris sibi impar, suique dissimilis est. Quid quod tantum ei quidam anti
imitatis tribuunt, ut Hirami oratu, qui Tyri regnum tenuit, maxima ipsius a Solomone confestam partem arbitrentur; re
liquam vero, Novumque ipsum Foedus ab Apostolis, Thaddaroque imprimis, regnan te apud Edessenos Agbaro, eo de quotam multa fabulatur Eusebius y Qtiam opinionem, & alteram illam , quae Μosi bar Cephainterpretationem hanc acceptam reseri,