장음표시 사용
71쪽
32 DE OPTIΜo GENERE innatae facultati morem gerit, is enimvero in interpretum censum minime sit referendus. Videtisne jam quantum sua ratio Ioachimum Perionium fefellerit, qui hoc idem
tractans argumentum , & interpretationum suarum licentiae, qua ipso etiam Vivente, tot convitiis a Gruchio , & Strebaro explosae sunt, patrocinium quaerens , unius Ciceronis auctoritatem praetendit ' Nunc vero Ci- . s. Ηo. ceroni succedat Horatius , non poeta solum x xii, perfacetus & elegans , sed criticus etiam emunctissimae naris , qui poeticae artis leges statuens , & quatenus pertractata ab antiquis argumenta ad proprios usus convertere possint poetae, definiens, sic ait, Publica materies privati juris erit, si
Nec circa vilem , patulumque moraberis orbem, Nec verbum verbo curabis reddere, fidus Interpres.
Cujus loci ea mens est, in materiam ab aliis jam occupatam, & publici juris, non ita esse involandum, ut verbum pro verbo reddatur, quasi fidi interpretis ossicium exequat tir poeta; sed ut argumentum, & rerum descriptionem exprimat, tum insignia delibet ornamenta, verba praetermittat. Iblud ergo, ex Horatii sententia, fidi interpretis munus, est verbum verbo diligenter reserre . Quod calculo suo confirmat Hel , ius Acron, sive potius quisquis est Sch liorum auctor, quae non ex Λcrone solum , sed ab aliis etiam Horatii explicatoribus16. Ei consarcinata sunt Huc etiam confert IQuin
taia , quum id quod uno aut paucioribus
72쪽
. INTERPRETANDI. 33. explicatum Verbis , περοφρασιν vocat ποροραφρασιν Vero, circa eosdem sensus certamen , atque aemulationem, non interpreta eap. s.
tionem tantum esse vult. Utcunque enim vel in verbis lascivit interpres, vel in sententiis & praeter extremam archetypi oram ct determinationem protenditur, interpre tis amittit nomen; περνοράζειν autem , Vel παραφράζειν dicendus est. Idem alibi, Condiscant, inquit, versus primosodiere, mox miniatis vobis interpretari tum paraphrasi audacius uretere, qua oe breviare quaedam exodinare , salvo modo poetae sensu , licebit. Interpretatio ergo verborum mutatione constat, quae si vel decurtata, salvo quantumvis sen- , su, vel novo ornatu aucta, liberiusve comversa erunt, peribit interpretatio, paraphra sis existet. Duplex siquidem paraphrasis ge rius agnoscit Hermogenes, alterum quod ex immutato verborum ordine nascitur , alte- in Me. rum, quod ex collatata & amplificata,vel ex contraeta, dc concisa oratione exurgit: qui ibus profecto abstinere debet , quicumque ne lecto paraphrastae nomine, ad interpretis laudem aspirat. Plura possem congerere,
amicissimi homines , dc hisce rebus exempla 'adjungere, sed video apud quos hic habeatur sermo; tum satietati vestrae occurrendum est ; dc tibi, Fronto, danda est oratio: jan
diu est enim, cum te vix pati cerno, quin vi I. r.erumpas, dc pugnacissimis copiis tuis des signum concurrendi. FR. Tot equidem, Cae- l. 'Iά:saubone, ut candide fatear, tamque singu- ctorita- Iaria causae huic fere jam praejudicatae adjumenta, quae scientissime complexus es, a te pontia D 3 noα -.
73쪽
3ψ OPTIMO GENERE non expectabam; quod mihi tam praeter spem evenit, ut anteceptae animo opinionis prope iam poeniteat, causaque illa o manilius pene elapsa siti perfricabo tamen frontem, de jus meum, ita ut institui, animo obfirmato persequar, nec causam deseram, quam propugnandam suscepi. Tu si placet, amplissime Thuane , sedebis arbiteri hujus
pugnae, tuamque nobis , opinor, ad id op ram non gravate tribues,quam molestissimis
clientum litibus quotidie dijudicandis li-
benter coneedis . Singulas ergo disputatio iis tuae partes, quo a te, Casaubone, ordi- me explicatae sunt, eodem, si potero, re- Iutabo ; ne tumultariae pugnae speciem refe- rat haec concertatio. Philoni itaque pri mi im , Iosepho ,& Λristeae, quorum aucto ritate summam illam Seniorum Septuagin- . V ta cum Ebraica veritate convenientiam adstruere Conatus es, alios objiciam Iudaeorum
Magistros, quos Interpretibus Septuaginta falsi dicam impegime commemorat Iustinus: .umro Origenem deinde , ' Epiphanium , Phil ph. . strium, Hieronymum , & Augustinum orponam, qui magnam e contrario discre I te. yantiam, praetermittendis nonnullis , vel inserendis, vel praeter germanam sentenis . O tiam convertendis ab iis admissam testantur. M.nc. Id cum multis aperte declarat locis Hierori ,3 nymns, tum Epistola ad Pammachium, de
Praefatione in Danielem sane apertissime: 3 3 - elaboratam quippe a Septuaginta Senibus Prophetae hujus .interpretationem merito ἐα repudiatam fatetur, quod multum distenti- Caldaicae linguae lineas re
74쪽
-I N T E R P R E T A NDI . 1 stineret. Philonis vero testimonio instificari aliud quam quod inde excepisti, non viri solum docti pertendunt, sed ipsa res etiam clamat: cum innumera enim e Septuaginta Senum interpretatione loca a Phidone prolata sint, si minus sensu , at verbis ab Ebraica Veritate magnopere dissona; mirificam i, IT, quam probas, uirrusque similitudinem, nis ipsis ex ea repetitis a se locis Itieulente confutatam minime praedicavit: id tantum sibi voluit nominibus propriis res apt8 fuisse significatas. Quod si Scriptorum sacrorum instare vesti is quandoque conati sunt in-t pretes illi, tum vero magnam operi suo obscuritatem intulisse ipsos merito queritur Theodoretus . Jam vero eximiam Aquilae fidem quum laudas , meminis ies quam turpiter, eum a se repellat Hieronymus, non religiosum, ud tu jubes, sed contem
tentiosum, & κακκηλον interpretem appellans; nec propter verbis relata verba commendans,sed propter nimium veriloquiorum 1tudium carpens, ac suggillans: advertissesquam severe eum castiget Epiphanius, quod neglecta perspicuitate dum voces exquisitius appendit, orationem insulsitate foeda rit . Theodotion porro Ebraicisne institerit magna inest certatio; ab iis quippe Seniores Septuagi uta recessita pertendo, tu infici. ris, quos assectatum luisse Teodotionem, ego, & tu agnosatinus. Ad Symmachum quod .attinet, ecquamnam interpretandi viam affectaverit , vel ex his Hieronymi vertas intelligas, quae ex memoria recitare conabor, Θ apud Graecos, Aquila,
75쪽
DE OPTIMO GENEREDmmachus, Θ Theodotio,vel verbum e verbo Psensum Θ sensu, vel ex utroque commixtum '' ' o media temperatum genus tranfationiI μ presserint: ut verba verbis rependit Λquila , ita sensum sensu Symmachus , medium quoddam genus , dc utriusque particeps Theodotion persecutus est. Summam prae terea interpretandis Scripturis vafritiem adhibuisse hanc Haereticorum trigam hin, ore ' Patres universi clamant ; elevandae Septua ginta Senum auctoritati, has a Iudaeis ador- natas editiones, & Christo faventibus testimoniis subdole corrumpendis, conquerun
tur. De Hesychii, Luciani, & Eusinii, ac
Pamphili interpretationibus res est in incer to,ab eaque de Septuaginta Senibus quaestione, quam diximus, tota apta est. Samari tanae interpretationi s,Syriacae, AEthiopicae,& Persicae religiosam in verbis fidem jactas: ' quid si par pari reserimus , & Caldaicae con tra , ac Λrabicae libertatem venditamus ζPergamus ad Latinas, equibus duas selegisti potissimum,unde opinioni tuae praesidium comparares; Italam nempe antiquam, at que illam Hieronymi; quae ambae in unam , vulgatam hanc videlicet, quae assiduo Christianorum conteritur uiu coaluerunt : nutramque ergo Ebraeis ad verbum minime consensis se vicero; nec iis, Opinor , con sentire Vulgatam nostram fatebere. Λc Ita
iam quidem illam antiquam, quae Vulgata& ipsa, seu Vetus dicebatur, de STtuagin'ta Seniorum interpretatione expressam fui sese constat; non pura illa, sed ea quae Κοινη quoque appellabatur; quae cum ante Hiero nymi
76쪽
INTERPRETANDI. 37nymi tempora a prima jam integritate dest, visset, ut erudite docuisti, miror eius te interpretationis fidem extollere, & quae infida interpretatione orta sit; ut fi nitidum riyωlum, ac purum eme dicas, qui e perlucido quidem sonte,sed per lutulentas fistulas profluxerit. Inde Hieronymus laciniosos editi nem istam hine inde sinus trahere docet, additis iis,quae eκ tempore dici poterant & ain diri. Nec alio ipsum reor consilio inductum, ad novam elucubrandam interpretationem animum appulisse, quam quod e re Ecclesiae ct commodo esse censuerit, seposita propter nimiam ab Ebraicis dissensionem Itala, servatisque tantum membris ejus quibusdam, meliorem aliam, & sinceriorem subogare .
An ad verbum autem exacta, fuerit interpretatio Hieronymi, cuinam potius creden dum est , quam Hieronymo ipsi, qui ad Augustinum scribens , sensuum potius, quam Must 8'. verborum ordine servato elaboratam eam a
se profitetur Τ cum hanc praesertim conver-I tendi rationem totis libris prosciderit, sed eo potissimi im ad Pammachium libello, qui est De optimo genere interpretandi: unde nobis cum validissima adverssim te argumenta suppeditentur, singula paucis collimgam. Ea quidem quae e Ciceronis auctoritate petita sunt , quoniam, satis consutasse visus es ; ac Terentii, item Plauti ,& Caecilii e Μenandro, dc veteribus Comicis derivatas comoedias, quoniam in alium censum rejecisti, mistis facio. Horatii autem attingam locum, quem contra videris ac-- cepisse, ac ab eruditis hominibus Bonami
77쪽
eo, Gisino, Farrhasio, & Badio, ut de
Hieronymo taceam, acceptus est: nam si 11s habenda fides in , in certe est, interpretum officii sui commonefacit Hor
tius, vetatque ne verbum verbo curet. re
dere . Λnxiam hanc deinde interpretatio nem , sollicitudinem & tristem ab eruditis appellari tradit HieronymusωTum quasdam subnectit argumentationes , quae quoniam a Thuano occupatae sunt, datu acute diluisti, operam i niix repetendis Iudere nolo. Hilarii postmodhm Pictavien' sis , dc, Evagrii exemplo se tuetur, qui in Latinum serinonem Graeca transfundentes , verbis, neglectis, sententias modo considictati sunt. Λd haec Septuaginta Seniores , Evangelistas, Λpostolos, & Latinos interpretes ad unam . attentoS sententiam, res rendorum verborum religionem contemsessis longa exemplorum serie confirmat. Et ejus demum interpretationis specimen proeponit, quam cum ex Epiphanu ad Ioannem
Episcopum Hieroselymitanumepistola suis set elucubratus, fluxae a quibusdam ,&sub
testae in convertendo fidei perperam accusa, tus est: e quo specimine, quam inanis sit eorum interpretum conatus, qui syllabas& verba aucupantur, facile perspicias. .Paria quoque his concinit in epistola ad Suniam dc Fretellam, & non omnem eum niae ac venustatis abjiciendam esse rationem saepius iterando inculcat. Insolentes praei rea, dc novas voces, quas a Scripturaei
terprete confingi jubes, a suis longe interpretationibus rejicit . Quam vero aliis i
78쪽
INTERPRETANDI.lit legem, huic ipso nonin Seripturae solum,
sed in reliquis etiam interpretationibus studiose obtemperavit . Eusebii Chronicon quanta libertate convertit, pleraque pro adibitrio. vel adjiciens , vel recidens, vel in aliam formam diffingens y Quamvis autem tanti reprehensoris vitia vix a te dilui posse putem, in ejusque auctoritate satis conquiescam , quaeda amen ad)iciari de meo, quibus prolatorum 1 te, ex austoribus mis, testimoniorum fidem elidam . Nam quod Tullii patrocinium asciscis , Ciceroni Obduxerim Ciceronem ipsum, qui tertio De finibus indiserti interpretis esse docet, ver bum e verbo exprimere. Quae autem sub , junxisti testimonia, quibus te totidem Verbis interpretatum fuisse dicit, haud scio an aliter exponenda sint, lac tu jubes: quod enim priore libro De divinatione, e Plato. nis litia depromtum ,s ad verbum se extu lisse declarat, hoc si ad Graeca ipsa exegeris;
servatis utcunque, imo vero, perversis et iam aliquando sententiis, verborum curam
insuper- habuisla Tullium deprehendes. Idem quoque Ennii, Pacuvii, Caecilii, de Terentii fabulas ad verbum stribit fuisse de
Graecis expressas quas tamen ipso statim orationis tuae initio ab hac disputatione se, gregari propterea nimirum quod in iis comvertendis sacramentum auctoribus suis non dixerunt interpretes, nec ad eorum solum
attenderunt sententias o sed ad spectatoris etiam voluptatem, aut lectoris studia, aliudve quidpiam. Quintiliano demum Gellium objiciam, a quo omnibus omnino tran3fe
79쪽
6o DE OPTIMO GENERE rendis verbis disertissime interdicitur ne si invita per vim transferantur, lepOS eva tnescat. His addendus, inter Iudaeos, quotquot a Μosis aetate floruerunt, doctrinae &ingenii gloria longe praestantissimus R. Μο-ses ben Μaimon ; cujus patrocinium si quis meruerit, idem se Iudaeorum omnium , qui illius effata, haud secus quam dictata de coelo oracula audiunt, tulisse suffragia glorietur. Is de optimo interpretandi modo ita sentit, ut in quadam ad R. Iudam Tibboni den epistola eam tenebris, ineptiisqued
formatam iri interpretationem pronuntiet, quaecunque verba, Verborumque ordinem curiosius retinuerit. Λt, nunc si totius vetustatis replicemus memoriam, singulosque omnium aetatum & gentium interpretes colligamus , quorum maximae & optimae parti liberrime exspatiari, dc orationis suavitati servire nulla religio fuit,vereor ut tot sententiae tuae adversarios possis sustinere . Noli igitur, Calaubone, inurbanum quem dam dc humanitatis expertem nobis interpretem describere, infracta dc amputata loquentem, auresque nostras inamoeni sermonis stridore obtundentem; eosque vituper
re , quibus apta dc finita scribere studium est: qui si inani verborum dispositione ac
venustate ducti sententias corrumperent, jure a te reprehenderentur; si lectis dc ordine constructis verbis, sensus ipsos integros repraesentant, quid est cur orationem insim stere & reptare mavis, quam ad aurium vina. Asse- luptatem, dc arbitrium excurrere λ C A s. R Climeam, quam quaerimus, accurate, nec
80쪽
INTERPRETANDI Ineleganter interpretandi palmam tanta tibi industria pepereris, Fronto, ut reliquis, tua. i.
etiam praeripuisse videare ', mihi plane cre- tates , dibile fit non tam repugnandi studio , con- 'PPosi trariam causam egisse te,quam pervestigan pLdua dς veritatis gratia,quq ex utraque parte con '. tentione laeta facilius elucet. Quamvis ergo neque auctoritate apud me plus te valere potest quisquam , neque voluntate argu mento tamen quibus a te adversaria causa circumsepta est , deturbare conabor . Atque ut eumdem semper cursum teneat no-
1lra dissertatio, unde invadendi mei, inde ego contradicendi, initium faciam. Criminis ejus primum, quod Iudaeos Senibus Septuaginta impegi sis Iultinus reseri, erum ditam confutationem ipse nobis ibidem subministrat Iustinus, neque nostram orati nem expectat.Origenem vero,Epiphan sum,
Philastrium, Hieronymum, & Augustinum
pleraque in Septuaginta Seniorum interpretatione secus relata deprehendisse, ac in Hebraicis extabant, minime equidem disfiteor: de prima senium integritate jam aetate ipsorum deflexerat. Quod autem Spiritu sancto auctore multa ab ipsis Septuaginta Interpretibus, non a posterioris aetatis interpolatoribus, consulto intrusa fuisse , vel praetermissa, vel immutata dixerunt;
piε ab illis, & religios8 factum est ut inter
pretationis illius auctoritatem adversus impiorum hominum calumnias tuerentur: cum certo Dei consilio factum reipsa videatur, ut Ethnicum regem, &Μonstrorum cultricem gentem, vitandae offensionis cau-