장음표시 사용
161쪽
142 D E CLARI s 'truncatum hoc opus facil8 spectari narrant ex Persica conversione, quae ad Arabicam exacta est, si cum Graeca a Symeone Sethci accurata confligatur. Neque ab ea interpretandi licentia declinatum Arabem quemquam facile reperias. Parem itaque tenorem ab iis servatum existimare licet in Λristotelis & Galeni operibus ab Honaino, ab Isaaco, a Thebith ben Corrab, a Theodoro aliisque plurimis , Arabice, vel ex Λrabico Syriace conversis; parem in Conciliis Sacris , in Canonibus Apostolorum, in Baslio & Chrysostomo; parem in Thalmude, qui Λrabicam interpretationem meritus e st, quo tempore sacris Codicibus vertendis in-eumbebat Saadias Gaon ; parem in Arcano arcanorum, si modo ab Λristotele primum ad Alexandrum scriptus re ipsa fuit liber hie, uti fuisse fingitur ab Arabibus , non na tivus est ipsorum laetus; parem in insigni illo Λnimalium dialogo,qui ex Graeco archetypo prodiisse dicitur; parem in Zabiorum libris, quos Arabice vel ex Chaldaico, vel ex AEgyptio sermone interpretatos trivim se testatur Μaimonides, & in celebri illorum scriptione De agricultura, Rabbinis saepe
memorata, quam Arabice ut & alias pleraseque Zabiorum scriptiones explicavit Aben
monis filius; parem denique in sexcentis hujus generis interpretationibus , quae non dum pervenerunt ad me , & de quibus mihi, nisi ex aliena fide, Ioqui fas non est . Fluxa hae autem & sublesta interpretati innum fidet ab Arabicis studiis quemquam de
162쪽
INTERPRETIBUS. 143 terreri nolim. Graecos quidem , ct inventam, excultam ve Graecis doctrinam inter Arabes si quaesiveris, oleum & operam per
dideris ; at ab Arabibus Arabismus ipse,
Arabumque inventa petenda sunt . Vitium illud, quo cumulata est erudita haec Arabum natio .sustuleris, in reliquis doctrinae suae ac sedulitatis famam tuebitur , dc sortasse superabit. Inter Iudaeorum Μagistros, pauci quidem, sed nonnulli tamen huic interpretandi studio se dedid runt . Diodori Tarsensis, & Theodori Μopiaestent opuscula Syriace, Armenice, &Persice 'ertisse Ibam, aliosque Nestorianosco moldimus ex Actis Quintae Synodi, & ex
Breviario Liberati. Ethica Aristotelis Ete- v. Debralce retulit, anno Christi Μccccv. Μei- re rius Regis Castiliae Μedicus. Euclidem & tincta . R. Iedaiae selectas Μargaritas ex Λrabico in Hebraeum convertit R. Μoses Λben Ti, bon sub saeculi xii. finem. R. Salomonis benGaviroi selectas Μargaritas,Arabicum opus
Hebraico sermoni reddidit R. Iuda Abben Τibbon . Idem etiam librum, cui metum credium titulus est, Λrabicὰ primhm a R.
Bechai sene, circa annum Μ.C.Lxt. Conscri,
plum Hebraic8 repraesentavit . Abintaris quoque Λrabicum Tractatum De prsncipiis Hebraico sermone reposuit R. Moses benSamuel. Epistolaebn Tophail Arabiee seri pta, Hebraice reddita ab ignoti nominis in terprete . Hebraice reddita a R. Iacobo R mano Arabice scripta Grammatica R. Ionaehen Ganach. Redditae itidem Hebraice a
Charisio Collectiones Rathiel Chatiri,seri'
163쪽
74 DE, CLARI sptio Arabica. Hebraice redditum de Arab,
co Arcanum arcanorum supra nobis memo
Tatum . Hebraice reddita a R. Noacho Epi- sola Arabica Μaimonidae ad R. Nathanae lem, aliosque Iudaeos versus meridiem habitantes . Hebraice a R. Itida Aben Tibbon reddita Μaimonidae ejusdem Arabica Epi- sola de mortuorum reditu ad vitam . He-.braice a R. Calonymo redditus ex Arabico Abulis phe Dialogus animalium,de quo Pro . Mime dixi. Μuham medi Ferganensis, quem vulgo Alfraganum appellant, Chronologica& Λstronomica Elementa de Arabicis ita Hebraica fecit R. Iacob filius Antolii , ut Iohannis Hispalehlis interpretatione vertinxem , integriorem, & omni eκ parte meliorem dederit. Eximinm doctissimi Maim nidae opus, Ductorem perplexorum, loquela quidem Arabica composituti , 'Hebraica alistem explicatum, penes Scaligerum utraque' lingua scriptum Est , ut didiei ex ipsius litoris ad me datis: cujus interpretationi Sauctor est R. Samuel Aben Tibbon. Memoratur & alter libri ejusdem interpres R. Iada Alcharisii, verum absonus & inconcinnus, Editus quoque est a Iohanne Isaaco Levita Liber, cui Spisitus gratiae titulus est , a R. Abben Tibbon ex Μaimonide Ductore perplexorum in Hebraicam orationem conversus, & in epitomen contractust Aaronis
Pandectae medicinae , Arabice & Syriace sunt exposi tr. Arabici primuris de Graecis , de Arabie is deinde Hebraei facti sunt Plato, Aristoteles, &Αristotelis interpretes plerique, Galenus . dc Galeni Epitome a Mai-
164쪽
INTERPRETIBUS. 'I Fi monide Arabice lucubrata, .Hsopi Fabulae , aliiqile nobilissimi Scriptores Graeci. Arabicam librorum Aristotelis Compilationem Hebraice reposuit R.Schem Tob Phal- heira. Vix ullus Λristotelis liber est, quis non vel Arabicus, Vel Syriacus factus sit. Insignis praecipue fuit in eo interpretando Iabor Honaini ebn Isaac, Isaaci filii Honaini hujus, Yaiae ebn Adda, Λ ba Scharmatari ,
aliorumque, quorum supervacanea foret recensio. Qualaam etiam Philosophi hujus
scripta Tartariacam interpretationem feruntur esse adepta. Nec eximiorum illorum Arabum, Avicennae, Averrois, plurimorumque hujusmodi libris Iudaei linguam
suam carere passi sunt. Sed & Latina astiverunt quaedam , Velut aureum Boethii lii bellum De consolatione Philosophiae, quem. Hebraico sermone retulit R. Samuel bens Banschat, Graece sortasse, ut alia ejus ope- va , conversum . Μultorum e Giaecis Patri- sus Scriptiones literis Syriacis mandarunti rentis hujus Christiani, Maronitae, Iacos bitae, & Nestoriani. Sapientiam Salomo , nis Chaldaice scriptam vidisse se testatur R. t Moses ben Nachman versam nempe dei Graeco , siquid sapio . Homeri libros aliquoti Theophilus Edessenus vertit Syriace.Theos phrasti Methaphysicam Syriace expositam , i Arabice transtulit proxime laudatus Ghia; i alios ejusdem Auctoris libros Abraham ebnTacuvin. Nicolai Summam Philosophiae Aristotelicae, atque item Pauli AEginetar. opera nonnulla idem ille Honainus eba. Is iac, de quo dixi, Syriace repraesentavit. Κ He-
165쪽
146 D Ε ' C L A I: sHebraeus is suit & medicus, & circa adnum reparatae salutis octingentesimum septuage-smum floruit, neque quisquam Graecae doctrinae spoliis populares suos majore studio ditavit. Hujus vestigia in transferendis Veterum operibus sectati sunt Isaacus ejus filius, &Hobaisus ebn Λlasam, sororis si lius, cujus interpretationes pleraeque Ho-naino tribuuntur. Nec segnes fuerunt C
pti & AEthiopes, Armeni&Indi , in trans
ferendis Optimis.Graecorum i monumentis.
Patrum Graecorum scriptiones ubene muAtae Coptico sermone expositae . sunt; Arhmenico Chrysostomi opera ; Concilia &Λuctores Ecclesiastici complures AEthiopse Co, Homerus etiam Indico, ut discimus eκ Dione Chusostomo. verum cum interpreetatiqnum harumce, vel eκemplarium, equibus deductae sunt, copia adhuc mihi nubia facta sit, ab omni me, circa interpretum fidem praejudieio sustineo. Perpaucas tan tum istas, quas possumus, , ex arehetypis aestimemus. Aristaeam e Graeco Hebraice transtulit R. Λrarias Idumaeus, prolixo qui dem sermone , de diffuso; subobscuro nihilominus δc dissicili e suam tamen circa senerentias religionem egregi8 tuetur. Dissimi bi usus est ratione in convertendo Hebraice Pseudo-Ρhilonis Iud i Breviario temporum, quod libro suo Meoren m intexuit, adeo rversum & mutatum, ut vix agnosci pose fit. Λpud me est vetus codeκ , quo praeterritantarem supra laudatum & Ptolemaei tractatus aliquot, Alexandri Aphrodisaei liber de Anima ab Isiaco Ben Honain Λratace
166쪽
t NT ARpRETIA us. 1 redditu g, a Mose nescio quo Hebraice con versus, aliaque ejusmodi nonnulla comprie hendunt ut: in quibus si ab exemplaribus dissensi61liqua inest; inest vero, oc maxinina quidem , illud Arabibus potius quam Judaeis vitio vertendum est i usitata quippe ie- apud Iudaeos, di 1 multis recepta est ad verbum interpretandi e suetudo. Galeni& Aristotelis libros vertisse laudatoS a me εHonainum Isaaci filium , & Isaacum alte rum, hujus Honaini filium ,. de jam dixi . re festificatur Μalmonides: Arabicene, an Hebraieὰ, non apponiti ex ejus verbis unum id illos studuisIe dicas, ut ore rotundo lo querentur; at sententia tamen ejus atten'tius perspecta facile intelligas de verbis eosὰ verborumque ordine tantum remisisse quantum linguarum discrepantia, earum denaque facultas postulavit. Librum Corriante quingentos annos a R. uda Levita Hispano Arabice scriptum, Hebraice non multo post explieavit R. Iuda Aben Tibbon .
Fugit eum nonnumquam nativa Auctoris sententia, quemadmodum observatum esta R. Azaria in Meor enaym: qui infelie;u, etiam librum hune a Iuda ben Cardaniel
fuisse Interpretatum conquestus est.. Reliqua quoniam vel praelo nondum sunt condimissa, vel ad nos omnino non transmissa, ar bitrium nostrum effugiunt.His igitur ominss, ad ulteriora progrediamur. Intereretandi artifieium ab antiquioribus Graecis is re spretum, recentiores leviter excoluere; inlaecumque autem e linguis exoticis in
Graecam traducta sunt, in iis sere eontigit vi K a
167쪽
ut ab ipsius interpretationibus extrusa paulatim exemplaria penitus tandem interciderint. Quo enim alio casu factum verisimilius este dicam, ut postquam libro Sapientiae Hebraice primum condito, Graece laxius, liberiusque vertendo stilum suum commodavit Philo Senior; Sanchoniat honis Berytii Phoenicum Historiam , Phoenicia conditam lingua, Graece reddidit multis auctam additamentis Philo alter Biblius; Theodotum, Hypsicratem,& Mochum, qui
Phoenicum res gestas, Phoenicio item sermone tradiderunt,Grςco retulit Chaetus,quem rabia.. admodum appellatur apud Tatianum , velo r.e. . Asitus,ut apud Eusebium,seti potius Laetus, νηώ G - quemadmodum a Clemente Alexandrino ,
unde dc Tatianus & Eusebius corrigendi sunt; Magonem Carthaginensem , Geor- gicorii in scriptorem Punicum Calsus Dionysuis Uticei;sis Graece repositum Sextilio
Praetori misit; Hieroglyphica Horapollinis AEgyptio sermone scripta, Graeco expressit Philippus; librum Enoch , cujus i signe fragmentum habet Geprgius Synce, lus, Hebraica, Hannonis Periplum Punica, Rase Medicum Arabica lingua scriptos, Graece loqui docuerunt nescioqui; Antonii Monachi AEgyptiacas Epistolas Graeca quidam loquela expressierunt; Bardesenes item Archelaus Μesopotamiae Episcopus ,& Ephraimus Edessenae Ecclesiae Diaconus,
de Syris Graeci facti sunt; Syntipae Philo-ibphi fabulam Μ usus, hoe est Moses Per sis, & Iiaaci, e Monacho Λntiochenae Ecclesiae Presbyteri Sermones Λ steticoS A'
168쪽
INTERPRETIA Us. Iψ9braham & Patritius δ Syriaco Graece sunt interpretati ; aliquae duntaxat Interpretationes supersint, primigenii ipsi auctorum libri perierint. Orationem ab AEgyptiis ad
Solem haberi solitam , cum mortuorum Vi
scera arcae inclusa in flumen projiciunt, eat AEgyptio sermone in Graecum Euphantus derivavit; ex eadem lingua Graecis quoque verbis rependit Arius Heracleopolita Allegorias , quas magnus AEgyptiorum sacro rum antistes & scriba Emis in literas retu Ierat; Persicorum Regum Historiam e Per
carum tabulariis deprom sit, Greco sermo . ,
ne stitissime transcripsit, & ad Agathiam ν , . Scholasticum transmisit Sergius optimus interpres; Isaaci Israelitae, insignis inter Arabes medici , Viaticum Graecὰ vertit Constans Memphita ; Arabica Achmetioni rocritica Graeca interpretatione astella sunt; Pseudocallisthinem , Paulum Λrabem, interpretem somniorum, aliaque Μagister Sethus; Beecgeberi Medicinalem librum Georsius Byzantius; Avicennae librum de urinis Actuarius; Mazuri AEgyptii librum Medicae artis praecepta tradentem Iohannes Duca & Laphari Elgeterari
F. peregrinantium Viaticum Constantinus. Asyncritus eκ Arabico Graec8 exposuerunt ζα Constantini Romanam Historiam Latine conscriptam, ali que nonnulla in Graecum sermonem transfudit Georgius Zigabenus;
Humberti Episcopi Disputationes Constantinopoli habitas Graece e Latino interpretati sunt Paulus & Smaragdus; Fidei orthodoxae Prosessionem, Arabice a Theodo-
169쪽
ro Λbucara scriptam, Graece explieaevit ΜΙ-ehael Ecclesiae Hierosolymitanae Syncellus; Aristotelis libros duos de Plantis Arabice e
Graeco conversos, Graece rursus eκ Λrabico
redditos fuisse aΜaximo nescio quo jactant; Graecam nacta sunt interpretationem AEgy ptiace primum scripta a Pachomio,Theod ro, Orestesio proposita Monachis Praecepta, quae Latine demum abHieronymo explicata habemus;& Evangelium denique secundum Hebraeos Graece di Latine idem Hieronymus exposuit Quarum omnium interpre. tationum servata tantum Parte aliqua ,
exemplaria sors abstulit universa. His vero
neutiquam annumeranda .sunt Hermeti
Trismegisto falso assicta opera, quae Graece primum,&a Graecis hominibus conscripta, ct Syriaee deinde a Syris conversa sunt; &quorum, nonnulla AEgyptiace & Graece ab eodem Hermete utriusque scilicet linguae perito scripta absurdissime credidit Marsilius Ficinus: nec Abdias item Babylonius, cujus de certamine Apostolico libros Graece transtulisse nulla ratione creditur Eutro pius, Latinὸ Iulius Africanus . nam 'quae sub his circumferuntur Auetorum nomini bus opera, primis post Christianae religio nis initia temporibus supposita fuisse cens mus. Falsa quoque sunt, vel parum certo sincera cluae de libris Mercurii ex AEgyptiosςrmone in Graecum converys tradit blichus. At quae ex sacris illis inscriptioni. bus Columnarum prioris Mercurii Agatho-
daemon , sive alter Mercurius Graece fertur transcripsisse, ea utpote propter vetustatem
170쪽
INTERPRETIBUS. I FIobseura di incerta praetermittimus. Quemadmodum' autem Graecae linguae nobilitate esse tum est, ut obscurioribus comprehens, linguis exemplaria interprerationibus Graecis concesserint, ita Romanae linguae dignitas causae fuit, cur Latinorum scriptorum Graecae conversiones, prae ipsis exemplaribus ferὰ neglectae jacuerint: nam & duorum ad Eusebii Historiam adjectorum a Rufino librorum comparata Graece a Cyrillo Hierosolymitano & Gelasio Caesareae Palaestinae
Episcopo interpretatio; & Sallustii expost
tio Graeca a Zenobio accurata, & Thomae Aquinatis De ente dc essentia liber a Gemii adio Scholario in Graecum sermonem refusus , & Decreti Gratiani Venetias olim a Regis Cyprii Legato quodam allata Graeca editio,& ab Λ nauasio ΛntiochenoEpiscopo Graeca oratione donata Gregorii Μagni PDstoralia, & Eutropius Graece a Capitone
Lycio explicatus, 3c adornata a Constantino nestio quo ante hos centum circiter &oetoginta annos Graeca libri de Apollonii vita interpretatio , vel temporum seriem serre non potuerunt, vel in obscuris certe Bibliothecarum angulis, cum blattis, tineisque luctantur. Quo magis , mirari soleo, ecqui Traiani & Hadriani maximorum
virorum Getica temporis diuturnitas com sumserit, Graecam ipsam interpretationem,
An altasti Imperatoris jussu , ab Urbieio
compositam ad hanc usque diem reservarit Castianum e Gradieci Latine ab antiquo interprete fuisse relatum plurimis persuasum