장음표시 사용
181쪽
asE DE CL AF Iseertiora apud vos & utiliora commentandi
materiam mutua eorum contentio nobis
suppeditasset: nune vero paucis iis acquiescamus , quibus fruimur, deque iis parc. strictimque agamus . Euclidem ex Arabico
vertit Iohannes Campanus , circa annum
Christr, si Volaterrano fides est , millesimumin rabum autem interpretationem persecutus scedὰ perversum nobis EucIidem re-Εquit. In multis Arabum convertendis volaminibus sed Avicenna praesertim, horri do styla, & incuIta oratIone usus est Gerardus Carmonensis, nec satis emendati codices ei contigerunt, & in pIurimis a vero auctoris sensu , propter Medicae artis & Gra cete i Inguae, e qua doctrinam suam Arabes hauserunt, ignorationem , foedissime lapsus est; in eo tamen Iaudandus , quod fideliter
Sadstricte, quaecumque assecutus est, repraesentarit. Circa ejusdem qumne Avicennae interpretationem gesudarunt Hieronymus Rhamnusius, Λ agus Bellunensis , Arnauus de Villa- nova, Iacobus Μantimis, & Iohannes Quinquaria eus; quorum hie ex Hebraeo sua deduxit; Μantinus in
tanto linguae utriusqne discrimine. Arabicis non valde dissimiIem conversionem dedit . Quae autem in Latinum traduxerunt AlpMgus dc Arnaldus se ad archetypa, quibus caremus expendi non possunt . Ipti vero Rhamnusii interpretatione non fruimur. Carterum nobilissimo' hoc Arabum Medicorum sine controversia' principe futurum', ut dignam ali suando interpretationem studio
tiis aliquis aggrediatur dc spero , & cupio is
182쪽
i NTE R P RET I E U I 6 Vix ullos Averrois Arabicos codices in Europa reperiri posse putabat Scaliger, solamque conversionem ab Aririegando Blasii, Iacobo Mantino, Iohanne Francisco Burana,
Abrahamo de Balmis , Vitale Nisso, Cato
Calonymo, Iohanne Bruyerino Campe-gio , Paulo Israel ita , aliisque adornatam in
lucem venisse. Ego tamen his versavi manibus Arabicum Averrois librum, ex Oriente
hue ollim 1 Postello devectum quod miror scaligerum fugisse , Postello olim amicitia,
de literaria consuetudine coniunctum. Lo libro continentur in Logicaml, Rhetoricanaue Poetieam commentaria; . quae ad Iacobi Mantini & Abrahami de Balmis interpretationem a me expensa, fidem eorum lcar-fem aperie mihi comprobarunt .lPetri CIuniacensiis impensis & hortatu Alcorani conversionem molitus est Robertus Ketenensis Angitis i Ecclesiae olim Pompelonensis Archidiaconus, Hermanni Dalmatae opera adjutus , qui alia quoque ipse ad Muham medidoctrinam dc res gestas spectantia opuscula ex Arabico Latine rependit Ineptissima est; ut semel dicam,haec Λlcorani interpretatio, sententias miserε subvertens strigosa ad.haec nonnumquam dc exilis , in nimiam 1latins molem assurgit, ut nemo inde Alcorani intelligentiam sibi spondere queat. Id quiden,
sperare possemus si integra alterius istius interpretis prodiisset conversi', cujus lSuratia prior cum Roberti dc Hermanni interpretatione ealta est ;lquar an Iohannis Se-
iobiensis, alteriusne sit, aliorum esto j i-
183쪽
r64 DE CLARI. Io, a quo e variis linguis quam plurima Latine exposita sunt, in Romanum refusa sermonem ibidem Suratia legitur. Fidam quidem pressam ', doctrinae quoque & inge nil notis distinctam , at operosam dc anxiam interpretandi rationem eruditus ille vire Necutus est. Grammaticam ipse suam , cui Peculium Abrahami titulus est Latine vertit auctor Abrahamus de Balmis : qui cum Bombergo typographo roganti dironibusque
adeo ipsis gratificari vellet tam inepto studio& praepostera diligentia hieram assectitus est , ut insulsissimam ct Ebraicis ipsis obscuriorem procuderit interpretationem, &in Verborum collocatione & significatione an-
cie laborans sensus oblimaverit. Verum in progressu operis, velut usum jam linguae aliquem adeptis lectoribus, remisit nonnihil de obscura hac & tetrica diligentia , & decori inservire coepit. Cum autem defecisset eum vita in conatu inceptum opus ita perfecit R. Calos Calonymos, ut dum vitaret Abrahami vitia, in contraria incurreret: sententias quippe totas, nedum Verba pessumdedit. Suam ipse quoque Africae Descriptionem Λrabicam Italice reposuit Iohannes Leo Africanus, Latine Iohannes Florianus: qua fide uterque, nescio; sciunt qui exemplaribus fruuntur. Sed tamen cum in res unicuique suas summam esse potestatem dc arbitrium deceat, Leoni huic dc Abrahamo in lucubrationibus suis interpretandis jure suo uti per nos liceat. Eliae etiam Levitae Grammaticos libros , R. Symeonis Lo
gicam , R. Molis Κ inachi fratris Davidis
184쪽
Grammaticam, Seder olam minus, alia que Hebraica non pauca Latinitate donavit Sebastianus Munsterus bonis literis,& sanctae potissimum linguae cognitione supra fidem excultus: quamvis autem in interpretando verbum verbo reddere studuerit, La tinitatis tamen genio asservit quandoque,&Hebraismi sterilitatem.uberiori sermone explet, nec religionem , quam requirimus , ubique curare se profitetur, quod eo discentium foveatur negligentia; recto quidem &laudabili consilio , modo eo in licentiam
suam interpres non abutatur. R. Μosis beaMaimon opus: aureum , cui Doctor Perple-Norum nomen est , Latina loquela vetus interpres explanavit; huic a sei recognito magis curaefuisse sententias ut cunque exprimere, quam verba reddere eleganter, prodit Augustinus Iustinianus. Addemus nos, nec id Seos usententias interpretem semper este assecu tum, quas saepe pervertit, & obscura ac
dissicili , impura quoque dc barbara oratione constringit, quasque infinitis deturpavit mendis supinitas Typographosum. Ad Hebraicam interpretationem Latina haec elaborata est, quae .longius propterea recedens
ab Arabicis fontibus facile labem admisit. Latinam itidem aliam quinquaginta circiter abhine annis lucubravit R. Mantenti Italus, quae an publicis usibus permissa sit,
equidem nescio. Verum tamen cum haec
satisfacere non posmni doctorum hominum studiis, futurum auguror ut egregium hunc nobilis ingenii foetum peritior aliquis nova olim curatura excolat. Μaimonidae ejus-
185쪽
DE CLARI sdem Astrologica Epistola ad Μassilienses , A Physicis R. Aben Tibbon ex Hebraico
Latine explanandis aliqu/m sibi nominis gloriam peperisset Iohannes Isaac Levita inissi perperam accepta Maimonidae, de re-oi l Isma interpretandi ratione sententi ,simplicem Hebraismi formam pomia: ι .atinitatis studio peremisset. In hujus Bibliothec' uere Regiae fortito quodam solutae, ac semiputridae jacent pauculae chartae, in quibus eruditi cujusdam Dominicani opera Ri'ehardi, ni fallor, Floremini, qui ducentos ante & quinquaginta in nos , cum in fa Linguae Arabicae notitiam hausi flet, Λlcoranum se Latina interpretatione affectum commentario illustravit, quem Graecis deinde Demetrius Cydonius exposuit in Sure
ratiae Λlcorani aliquot versae continen xur, nescio qua fide ', nondum enim contuli, Oe
non ad verbum. Tobiam Hebraice lariis plum, ut apud Iudaeos hodieque invenitur, Onheli Par phrasim, librum pervetustum Ben-Sirae, quem Ieremim Prophetae nepotem esse Iudaeis falso persu sum est, compluresquae Iudaeorum Μagistros Latine i quentes exhibuit Paulus , diligens
interpres , elegantiarum, prae veritatis uu-dio negligens, S , quantum seri Hebraicae linguae siccitas, satis parcus. Gesta Μatthiae Λpostoli ex Hebraeo Damnatorum libro sic enim inscribiturὶ Romano sermone, a Monacho quodam Trevirensi , olim
explicata sunt. Quamvis autem Hebraeo hocce careamus libro, quicum interpretatio Latina conferri possit, suum tamen eqnu ret ten-
186쪽
tendi modum prae se fert interpres, quem laxum ex ejus praefatione , & liberum. quemadmodum impositum, ex ejus lectione, & barbarum stilum filisse scimus. Nee obscurum est, in his opificibus, Johannis Μerceri nomen; cujus praecipue laudanda
est remetiendorum pari numero cum se tentiae integritate verborum sollicitudo
Quinetiam R. Abrahami Chai jae filii Sphtram & R. Eliae Mistrachi Λrithmeticarum Inssitutionum Compendium , I quae Hebrabee, & Paraphrasim in Cantica & Ecclesiasten, quae Chaldaicε scripta est, Latinast sedit Osuualdus Schrechen fumatus . in quibus dictionum annumerandarum fides , Aeseriptionis character doctis limo homini parum fuerunt curae; sim tentias tantum emimas respexit. Plurimum in eadem palaestra aboris sumsit Gilbertus Genebrardus; ni in τi norum siquidem Rabbinorum libros R imina oratione non infeliciter exposuit; nam nisi Latini sermonis indoli, neglecta licet munditia verborum , cum pertinacia semisset, di prerierea HAraicae orationis sectiones neglexisset, nativamque illius brevitatem eκtendisset, ejus interpretationibus poteramus esse contenti: Λndreas Masius
vir persincaeis ingenii, & do nat sngularis quum Mosis bar Cephas librum de Paridisod obitarum Liturgiam,aliaque multa e Syriaco Latinε essesret, verborum re ligioni sese adhaerere ipsa interpretationum suarum inseripti me palam temtus est. Huer aspiraveriint larebus Sylvius', di Andreas Vesalius,q rima alter Melare libros tres, ab
187쪽
163 DA C L A R I S ter nonum Rase ad Almansorem , ex Λα- bum sontibus deduxisse videri voluerunt, sed vano conatu, nam in Arabicis penitus peregrini, antiquas interpretationes puriori duntaxat Latinitate expoliverunt. At Iiterariam Rempublicam, cum beneficiis plerisque aliis, tum Benjamini Tudelenssis Itinerario interpretando sibi obstrinxit Benedictus Arias Montanus; uberiori id quidem & circumfluente oratione, sed, quae Hebraeorum jejunitas est, vix eorum sententias pari verborum numero, possis con cludere. Quidni vero huic quoque albo inscribatur praestantissimi Scaligeri nomen, qui quum elegantissimum Proverbiorum Α- rabicorum libellum a me accepisset, con versione & notis intra has temporis angustias illustravit, quae ne alteri ad legendum quidem satis fuissent . Geographi quoque Nubiensis partem aliquam verterat, dc nisi occupationes hominem distraxissent, totum opus absolvisset; & nos, qua apud eum valebamus gratia, magno studiosorum emolumento, ut ederetur, impetrassemus. In iis vero quam multa didici, quae diligentiam meam & captum fugerant; antea enim eandem mihi provinciam imposueram, ma egnaque adeo pars operis peracta erat, siqui-wfl. 9 dem hoc erat interpretari, ad singulas pene
voces aerere , et ibi , ubi plurimum sapere mihi et debar, plurimum ineptire: quum pri- mures utem ea ad me Scaligeri interprota- tio aetata esta tum mihimet equidem displi-
Cere coepi Ratione autem interpretandi,
in Arabsci . praesertim Proverbiis, utitur
188쪽
INTEM P RETI B U s. H Qρι si ; ut ait ipse, σαpερων δε ruerborum is quidem nitorem facile adhibuisset, sed non opus erat φὰ λἰ φακῆ μι- ν ι. ct commodo praeterea meo, ac Optimi Iti- .
senis illius Flistingensi S, cum ea re, tum aliis semper omnibus consulebat: cujus quum tot in me constent ac tanta ossicia , eorum alitur in animo meo, & augetur quotidie memoria; nulla certe umquam diuturnitate extinguetur. Sed jam postulat tempus, ut eorum interpretum, qui de Graecis Latina fecerunt, gradus Persequamur: quam dis Iu ipse.
putationem, sic tamquam longam ac peri- tacion aculosam navigationem ingredi reformido;
eae enim viarum dissicultates superandae, ea eis de .
itineris emetienda longinquitas, ii etiam vitandi scopuli; & si vivos aliquos perstrin-
xero, tempestateS quoque adeundae sunt, ut totum hunc locum silentio praetermittere haud scio an satius sit. Tnv. Cave faxis, Calaubone, remque jam attentatam deseras, quam integram etiam capessere debuisti; sed& jam multum tua cymba in altum
progressa est, portumque respicit, ct tu na ta es satis peritus, & quas sustines tem pressates , nos tacendo praestabimus . C s. Mati Iem tamen haec sileri a me, quam fidem &'taciturnitatem vestram experiri; sed qua do ita jubetis, consequamur institutiim n serum. Quoniam ergo innumerabiles sunt Latini Graecorum interpretes in eoque poetissimum studio eruditorum hujus membriae hominum ars versata est, & neque ego dicendi , neque vos audi di fastidium sust, aeretis, si hanc interpretum infinitionem
189쪽
7o DE CLARI spersequerer, paucos quosdam, eosque inmenes seligamus de multis, reliquos abire se mus indictos. Ac primum antiquis locum demuS, quorum si omnia ad nos studii h ius monumenta pervenissent, haec sese vo- his facile probasset causa, meamque non de
siderasset orationem: cum maximam eorum partem vetustas eonsumserit, neque ex Euhemero ab Ennio conversa supersit
Deorum Historia; neque Annales C. Acilii Gabrionis Latinis verbis repensi a Claudio eo, uti creditur, qui Quadrigarius cognominatus est; neque 1 Sisenna translatae Λri-itidis Fabulae Μilesiam; neque Μithridatis tibii a Lenaeo Pompeii liberto Latine expoliti; neque Hyperidis pro Phryne oratio, aliaeque versae a Μessala; neque Acherii Rhetoris conversiones; neque ab Appuleo', ct Mutiano, qui aequalis Cassiodori fuit, ejusque rogatu multa Latine vertit, e Gaudent i i Harmonica; ab eodem Appulejo de Boethio e Nicomachi Geraseni Arithmetica derivatae interpretationes; ssi modo inter pretationes , non imitationes potius dicendae sunt, quod hesterno die monuimus in tae oue Pseudohermetis Asclepius, cujus expo' inionem, juxta nonnullorum sententiam, nobis idem reliquit Appulejus ; neque libri quarti Esdrae, & orationis Μanassae, apo crypharum scriptionum, Graeca exempluria, unde prosecta esse Latina quae extant, Primigenia non esse Deile potest demonstruxi; neque Certaminis Apostolici Historia Graece ab Eutropio, ex Hebraieo Abdiae Ba
bylonii, Lesine i Eo Asrieano reddita ; fi
190쪽
modo fabulosi hujus operis auctor existiman. dus est Abdias, & Africanus interpres, quod aliter tamen habere se a viris doctis jam pri dem animadversum est; neque ab Λristone Pellaeo Graecis literis tradita, a Celso quodam Latinis reddita Disputatio Iasonis &Papisci; neque vitae Romanorum Imperatorum, quas e Graecis exemplaribus t ductas Latinis communicavit Statius Cyrillus Constantini temporibus ἔ neque Constanti ni ejusdem jussu Latino sermone explicatus
Eusebii liber De festo Paschali; neque Themistii in Analyticos Aristotelis libros com-
mentaria, a Vegetio Praetextato converti; j neque Hegesippus ille, cujus interpretatio
nem in manibus habemus, quam ad Iosephi
exemplar ab Ambrosio accuratam volunt
quidam, quibus facile assentior, alii a Latino scriptore infimae vetustatis suppositam dc consectam, neque Apollonii vita , quamst Talaio Vietoriano Graeca loquela proditam , Latina reposuit Sidonius Apollinaris; l neque liber ille Graecus vitas Sanctorum complexus, de quo in Bibliotheca sua me, moravit Photius, qu1que a Pelagio Ecclesiae Romanae Diacono , & deinde Pontifice , interpretatione donatus est; nec alii ejusdem argumenti duo, quos Latine retulerun Iohannes & Paschasius, Romanae itidem Ee , clesiae, hie Diaconus, ille Subdiaconus; ne que vita Μaria: AEgyptiacae a Sophronio Hieroiblymitano Episcopo Grareris mandat monumentis, a Paulo Neapolitano Diacono Latine transcripta; neque a Paphnutio Abbate literis tradita Onuphrii Eremitae vi ε