장음표시 사용
191쪽
ta , Λnonymi cujusdam suidio Latine exisposita; neque Responsionem Polycarpi liber, unde quinque illa fragmenta, quae a Feuardentio edita sunt, Latine reposuit Victor Capuanus; neque antiqua illa decimi libri Aristotelis De animalibus conver-lis,quam vidis e se testatur Gara neque Evagrii sententiae, & Timothei Alexandrini Episcopi ad Leonem Imperatorem libellus , ct Palladii scripta, a Gennadio Latinitate
ame fa ; nec quae ex Eusebio Caesariensii Latine explicarunt Eusebius Vercellensis, ct
vetus alter opusculorum quorumdam interpres , nec libri Aristotelis De interpretatione expositio Latina Not geri; nec Origenis in Esdram Homiliae Latine, ut Salia pleraque a Bellatore. Presbytero Cassiodori aequali & amico refusae; neque Clementis Alexandrini nomine inscripti in quasdam Canonicas Epistolas commentarii, Cassi
dori hortatu in Latinum sermonem translati ; neque Basilii libellus De consolatione in adversiis, vetusti quidem, sed ignoti hominis studio interpretatus; neque Scribonii Largi liber De compositione medicamento rum , Claudii aevo Graece editus , sub Va-Ientiniano Latinitatem adeptus, juxta Ve risimillimam Cornarii conjecturam; neque Latina sextae Synodi a Leone Secundo huius nominis Papa fabricata interpretatio; neque Romana vetus Epistolarum Isidori Delusiotae conversio; neque Graecus De fideliber, qui si ex Iohannis Diaconi sententia Rufino Presbytero, vel ex aliorum arbitrio, Pelagio tribuendus est, interpretatio
192쪽
nem iis solum, non operis lucubrationem tribuamus; neque Pelagiae vitae a Iacobo He- liopolitano Diacono scripta, ab Eustochio conversa ; neque Luciani liber de Stephani Protomartyris sepii lchro, ab Avito Presbytero Hispano Latinus factus; neque Hermetis nescio cujus liber De revolutionibus nativitatuni, cujus Latinam conversionem fide optima vel religione potius immodica compositam, ideoque subobscuram edidit Hieronymus V Volmus neqtae oracumlum Cyrilli Carmelitae a Casio ejusdem locioc ordinis monacho conversum ea fide, quae
a Ibachimo Abbate commendari merita est';
cum haec omnia, inquam, aliaque eiusdem modi non pauca, quae brevitatis causa prae- . . termitto, vel in tenebris sepulta jaceant, vel nobis series annorum inviderit, nonnulla etiam quae extare scimus ad hanc diem ,
nescio quo adversas fortunae livore diligentiam nostram effugerint; velut supposititii Callisthenis ab Asopo nescio quo elaborata , dc Constantio Constantini filio dicata interpretatio . & AEgyptiorum Patrum sententiae ab ignoto homine Graece scriptae, a
Martino Bracarensi Graece rescriptae, exiguas, quae pervenerunt ad nos, reliquias
colligamus; & a Cicerone ordiamur, qui quotiescumque , uti jam a nobis notatum est, puram interpretationem aggressus est. nihil in eo genere fingi potuit persectius . Multa quoque ex Thucidide depromptae Vitis Imperatorum intexuit Cornelius N pos , ad iste elem exemplaris tam studiose edolata, ut quid de eo spei a adum fuerit, si
193쪽
anterpretem egisset, facile ex iis spectari possit, quae cum historicum ageret tam feliciter ab eo praestita sunt. Duos Compositionum libros in Latinum sermonem refudie Cornelius Celsus, quos ad vςrbum pro virili transtulisse se declarat in Epistola ad Pul- Iium Natalem. DecIarat contra in Epistola ad filios Largius Designatianus abfuissὰ
se ab eo more, cum Hippocratis Epistolam ad regem Λntiochum interpretaretur . Ec vero res ipsa, vel eo celante, factum prodit: ita adulteratae interpretationis notis GILiἰώ. Epistola perspersa est. Prodeat deinde Gel- paucula quidem e Graeco conversa ... a. libriS suis intexuit, sed unde tamen proba-ιiών. ret. tam ipsi interpretandi rationem faciIe ' spiciamus. Loca sunt E Platone & Aristin
eIe depromta, ac Epistola praetera Philippi ad Aristotelem: quorum primum postre
mumque ea arte convertit, ut verae id instar interpretationis haberi possit: paulo in-di Iigentiorem in alio se geuat, sed tantum licentiae loel brevitas dabat. Idem alibi cum proIoquium verbis Graecorum definivisset , ab hujus desinitionis interpretatione abstipere te malle declaravit, quam novis uti dc Inconditis vocibus quarum insolentiam vix aures ferre possent. Adeo verum esse sciebat, asciscendas ei esse potius peregrinas & inusitatas voces, quicunque interprentis in se reciperet partes , quam monstra
tum stipra a nobis legitimae interpretationis eramitem deserendum Aristoteli vulgo adirimum De mundo librum , quem verius
Posidonii Elementa Metereologica apPel-
194쪽
INTERPRETIBUS. 37sses, Appuleji Μadaurensis industriae Ro-m na lingua acceptum resere. Plurimum .illic Africana, ampullas detumuisse, quamque uberius scripta erant, coercita, dc in- ra angustias compressa alicubi videas; sed ct dilatata reperias quaedam , ac addi lamen iis lange quaesitis amplificata 2 ue non tam
aIienum opus vertere, quam ex alieno novum ac proprium fingere , decisasque ex Aristotele & Theophrasto lacinias in unum sentonem consuere voIuisse videatur.Quem morem, non in hoc solum, sed & in ali is etiam Λristotelis voluminibus exponendissecutum se profitetur , cum alibi , tum praecipue in prima Λpologia . Verum tamen cum accessiones aliquas & mutationes primigenium libri hujus in mundo exemplar recepisse suspicio sit, minime certus judie is nostro & constans locus relinquitur. Quamquam in alias quoque Aristotelis seriptiones a se Latine conversas summa licentia grabsatum se fateatur. Commemoranda quoque est Ioco jam supra laudato, neque satis uinquam laudanda Irenaei interpretatio, non sensa modo, sed verba etiam studiosὰ retinens , quamque sibi Hellenismis, quibus scatet, omissis& vitata peregrinorum vincabularum nimia novitate, ob oculos proponere debet unusquisque, qui ad convera tendos Patres se accingat. Intellexi ex
diosis hominibus superesse ad hane diem npistolam de Polycarpi martyrio, quam ad universas Ecclesias scripsit Ecclesia Smyrnaeorum, & cujus partem aliquam Hiu
sis suae Eusebius iarauit. Feruat Serus
195쪽
3 6 DE CLARISer, tare vetustam interpretationem Lati- . nam, verum tam neglectam, &sententiis tam parum adhaerentem, ut ea carere sine
querela possimus.' Hilarium, qui Origenis Homilias in Iob, & libros in Psalmos coinrilaron. plures e Graeco Latine vertit, κon assedisse .siterae dormitanti, ει putida rusticorum inter-
victoris jure transpoffuisse , non ut interpretem, sed uta auctorem proprii operis haec
opera transtulisse abHieronymo accepimus.
Idem ipse de se testatus est Evagrius in Prς-
satione ad Innocentium, &ejus interpre lationem ad exemplar perpendendo liquide id apparet: at quamvis sententias dumta Nat quaerere se significaverit, ne integras quidem eas semper reposuit. Evagrium dico , non Ponticum illum Origenistam, neque alterum Scholasticum di tum, sed eum qui Λntiochenam rexit Ecclesiam , qui que Λntonii vitam ab Athanasilo scriptam Latine vertit. Ipsum quoque examini huic subiiciamus Hieronymum, quo veterum nemo plura Graecorum volumina Latinis
literis commendavit; nam & Didymi librum de Spiritu sancto, & Eusebii Chronica , & Origenis plusquam septuaginta Homilias, &, multa de Tomia , & Theophili Paschales Epistolas,&AEthici Histo-1ias si Rabano Μauro fides est, quam ei quidem hac in parte non habeo, in & Epiphanii quoque ad Iohannem Hierosolymitanum Epistolam,& Evangelium secundum Hebraeos , & Philonis librum De nominibus Hebraidis aliaque Latine explicavit;
196쪽
INTERPRETIBUS. ITTot immensos circa Scripturae sacrae interpretationem exceptos ab eo abores omittam. De Vulgata Editione, cujus poti sesimam ei partem debemus , jam satis est hesterna luce disputatum a nobis , in reliquis
autem , quamvis fides ea, quam quaerimus, ct religio neutiquam appareat, longe major tamen elucet accuratio, quam quis ieeta
illius De optimo genere interpretandi Epistola expectasset. Hieronymo idem tempus aemulum magni nominis protulit Rufinum Aquilejensem,qui cum ejus lucubrationes,liberioremque pr sertim interpretandi ratio.
nem maledictis fixissiet, longe ipse idem stadium decurrens turpius se dedit, aptioremove fui castigandi ansam Hieronymo praebuit. Plurima Graeca Latinam ab eo conversionem adepta sunt, Origenis puta opus
πεσι αρχῶ . aliaque ejusdem plurima, Iosephi libri De bello Iudaico, Basilius , Gregorius Naeti anχenus , Xysti & Evagrii sententiae, Pamphilus adversus Mathematicos, Clementis Romani, ut habet Gennadius , Recognitiones quas, ut id obiter moneam, Latine primum scriptas, tum Graece expositas Latinitati iterum reddidisse se scribit Rufinus aliaque multa Latinorum Opera eundem casum sustinuita; id quod Graecis quibusdam vidimus evenisse , cum Arabice interpretata, in Graecum rursus sermonem translata sunt in Apologia pro
Origene,quq Μartyri Pamphilo tribui solet, ἐχ Eusebii Historiae, in quibus ad insaniam usque ineptivit, & processit extra modum profusissima verbὰ loquentia, nonnumquam Μ etiam
197쪽
378 . D E CLARI s etiam totas veterum scriptionum partes audaci falce demesIuit: ut paraphrastes potius haruendus sit, quam interpres. Corruptissimis ad haec nonnumquam usus est codicibus, & judicio caruit critico , quo salsa averis discerneret . Iisdem circiter fuit tem poribus Marius victorinus Aser,quem Hieronymi praeceptorem fuisse, vulgata , sed Parum certa tamen est plurimorum opinio :is Porphyrii Isagogen, praeter alia, Roma-xa lingua exhibuit; cujus operis fragmen, ta quaedam commentariis suis inseruit Boethius, nobisque sarta teista servavit, haec
autem non tam interpretationis , quam με' πράσεως nomine censenda sunt. Longe felicius idem labor in nobiissimis optimarum disciplinarum magistris Latine explicandi s ethio processit;ae in Aristotele prssertim, cujus organum, non eruditis sosum Commentariis , sed castigata etiam, fida ,& nitida interpretatione illustrarit. Nec multo minor veteri dc optimo Iustiniani
Novellarum in teipreti laus videtur esse contribuenda; puriorem tamen Latinita tem desideres, qua sane non multo emendatiorem praestare poterat homo, ut non
nullis vi sum est, Graecus. Sunt qui BuIgam opus hoc adscribant , dirersis in te pretibus alii ex veritate stili conjecturam capientes . Antiquum certe est, dc suppar aevo Iustiniani. Herenti Modestini libros Excusationum, ad Ignatium Dextrum Graece scriptos eκistimant quidam Bulgarum eum
dem; alii Burgundionem Pisanum Iurisconsultum annis abhine plusquam quingentis
198쪽
NTERPRETI Bus. 17st Romano sermone repraesentallis.oratio hodirida & incomta; stili foeditate obtusae sententiae; praeclara interim in rependendis verbis, verborumque retinendo ordine religio. At circa earundem Novellarum conversonem non eadem fide usus est lulianus inter Pres , Praefectus Praetorio , idemque Constantinopolitanae urbis Patricius, 3c Ante. cessore Praefationes, &quae ad rem minus facerent, recidit, plurima ad arbitrium comtraxit , quaedam etiam nonnullis adjectis eκ planavit. Et tum sane videtur interpre iis officium, nomenque sciens ae volens deseruisset quod aliquando tuendum si sibi proposuit, factum id ab eo est feliciter & accurate, verbis pari prope verborum numero repensis, ne ipsis quidem vestigiis Helle. nismorum obliteratis. Orationem vero simplicem, neque valde elaboratam ubique ad
hibuit . Augustini aequalis fuit Μarius Mercator , nobilissiimus veterum monumento
rum interpres, quae ad Pelagii ct Nestorii caussam pertinerent. Verbum se verbo aequa re significat non semel,& res loquitur. Nonnulla tamen sortasse culpa interpretis,si pau- eula quaedam excipias, quam vitio Graecorum exemplarium , quae videtur dies labefectasse. Plurima & eximia singularis in ea disciplina facultatis monumenta posteris r liquit Dionysius Exiguus, Romanus A bas , sententiarum explicator diligens fidus Verborum assiectator , & , ut temporibus illis , orationis non impolitus , optimi inter pretis specimen propemodum absolutum.
Quod si in Apostolorum Canonibus Latina
199쪽
'go DE CL A RIs explicandis a calle videtur interdum reces.sisse, ipsa codicum causa fuit dissensio, quos hic alios secutus est, nos alios nacti sumus . Id vel ex pristina Conciliorum interpretatione licet existimare, quam adeo pertur ba tam fuisse dc consulam testatur Dionysius , ut novam inctoare utile ac prope necessarium duκ erit. Μinime hunc aequiparat Ilidorus Mercator, locutionis castitate par, circa easdem fere res versatus, at dispari eventu exemplarium quippe fidem profusa verborum luxurie labefactavit . . Artis hujus specimina quaedam non aspernanda edidit Iustiniani aetate FacundusHermianensis,de promtis aliquot fragmentis e libri s vetustiorum Patrum, & Latine a se redditis, suae rque trium Capitulorum De sensitoni intextis. Verba quidem sine ambitione retinet, colorem quoque sine affectatione exprimit, at sensus religiose sectatur. Epiphanius vero ScholasticusSocratem Sozomenum,ct Theodoretum Latine exponens, nomen suum interdoctos traduxit Graeca siquidem vix assecutus est , & si quae forte intellexit, ea neu posteris intelligerentur, obscur , barba ra, & dissipata oratione perfecit . Quod
ergo, dum in epitomena Cassi odoro contrahitur, damnum, ut fit, pastus est aliarumque ipsius interpretationum, quas bene
multas recenset Cassii odorus jacturam sine stomacho feramus. Carpenda hic obiter sit-pina Honorii Augustodunensiis, & Sigeia ti Gemblaeensis oscitantia , qui Theodoreti, Socratis,& Soromeni Historias ab Epi
phanio Scholastico ia Ttipatii tam Histori
200쪽
1bir EnpRETIn Us. Istron tractas , a Casiodoro conversas scripse runt . Platonis Timaeum inani verborum pompa & phaleris , tum temeraria locorum complurium detractione corrupit Chalcidius. Inter praestantissimos hujus artis opilices: Anianum, vetustum Chrysostomi interpretem numerare soleo: simplicitatem quippe munditiis sensuum fidem religioni ver borum ita adjunxit, ut non alium , ipse , si adsit, Chrysostomus sibi interpretem deligere velit. Huic par esse laude videtur Ur-1us Ecclesiae Romanae Subdiaconus , qui eum Basilii vitam ab Amphilochio scriptam Latine interpretaretur, verba appendit ver bis , & ordinem ordine aequavit. Discrimen nihilominus aliquod deinde codicum vario tas invexit . Non contemnenda vero Eustathii industria, a quo non invenuste, certe non infide Basilii quaedam exposita sunt σverba tamen poterat diligentius retinere . In Μutio Seholasti eo , qui Chrysostomi Ho- ni illas in Epistolam ad Hebiaeos Latin ἡ interpretatus est, subdititia quaedam reprehendo : absque illis si esset, inter eximios interpretes jure poneretur. In assectandis vero Graecis , dc quum linguarum etiam minime serret discrepantia, ad verbum reserendis nimius est & insolens Anastasius Apocrisiaritis, cujus expressas ex Hippolyto Porruensi interpretationes quasdam videre mihi contigit, nimia religione attenuatas: adeo certi sunt rerum fines, suos u stra,citraque nequit eo sere rectum. Ducentis fere post annis, quam obiit Anastasius , ille, claruit alter huic cognominis,