장음표시 사용
171쪽
I 2 D'ET L A RAII s Phot. Bh tur Photius, tum quod in Italia Graeee serὶ haberi vulgo feratur : ego Vero contra.
sentio e Latino potius Graeca haec: promanasse, clim Latina usum se loquela non se mel ipse pronuntiet CasIsanus. Neque hic audiendus iTrittemius cum sua Dionysii Carthusiani e Graeco conversione, ad cujus verba si cautius attendisset eruditus ille vir, neque se, neque alios in errorem induxisset. Perra ergo eae sunt Graecae interpretationes, quas ad nos fortuna transmisit, de quibus leviter, pro more nostro commemorabimus c Hieronymi librum de Scriptoribus Ecclesiasticis, ali que nonnulla in Graecum refudit sermonem Sophronius, fid1-que ac diligentis interpretis laudem consecutus est; nec doctorum virorum sequimur judicium, qui Hieronymiani hujus catal gi Graecam interpretationem, vel , ab Erasinmo, qui primus eam edidit , suppositam ,
vel , nebulone aliquo subditam, & Erasmo
obtrusam arbitrantur clim locos habeat Suidas ex ea depromptos.Qui Tertulliani Apologeticum Graeco sermone ex-- plicavit, sive is Eusebius fuerit, sive, quod facilius crediderim, alius quispiam Eusebio
antiquior, non semper Auctori at arbitrio quandoque suo morigeratus est, recisis nonnullis, vel interpolatis: cum alia tamen
pleraque de Latinis Graeca, nec infideliter, nec inconcinne facta Historiae suae Eusebius intexuerit; quod heri memini me dicere . Qtiod si quis Tertullianum sui ipsius interpretem fuisse velit, ut alia quaedam lingua utraque scripta edidit, neque repugnave
172쪽
L TER ER ETI Bus . I 33 im ', neque gravius in Tertullianum con siis uertis: nam quod in alieno fundo non licet attentare, in proprio jus, fasque est . Accuratum' utique & fidelem se praebuit vetus Ecclesiae Africanae Canonum in ted Pres , vix ab ea unquam norma discedens , quam , in ejusmodi traetandis rebus , spe- , ctandam & sequendam declaravimus. Exemplari etiam addictum , quamquam interpunctionum retinendarum non satis cinriosum se gessit Zacharias Papa, Gregorii Magni Dialogos Graece interpretatus. Eutropii historiam a Paeanio Sophista qui Eutropio ipso non multo recentior fuit Graece versam orbi literario communicavit 1 Fridericus Sylburgius, quo labore exiguam suam in historicis rebus & Graeca lingua peritiam , tum malam Eutropio mutilando vel augendo fidem palam prodidit Paeanius ille. Iustiniani Institutiones Graece item re tolli Theophilus Λntecessor, eleganti qui
dem & erudita , sed prolixi mima paraphrasi in quo Iustiniani Imperaetoris sapientissimae, sanctioni minime paruit , quae legum Veti se titis interpretationibus reliquis, solam eam inprobavit, quae esset καimi et ρδα. Hunc ino rem tenuerunt plerique interpretes Iuris
Thalelaeus in primis , vir illustris, & Αntecessor , Digestorum interpres GraecuS , lustiniani temporibus.Abstinuit & ab omni icentia is qui ex suscepta Codicis Graeca
ptus est. Hoe velut impositum ingenio suo: fraenum excusserunt nonnulli , excursusque: tentarunt aliquos, perbreves licet i nondum
173쪽
exuta, opinor omni adversus Imperatoris lanctionem reverentia: alii spreta lege ipsus opificis legum , in parentissimos para Praseon campos longe lateque vagati sunt. Thalelaeus ipse liberius spatiatus est, cum
Codicem verteret, Stephanus cum Dige-sa, quae contraxit in epitomen Cyrillus, Dorotheus media inter ambos via progres.sus eκplicavit. Codicem ad compendium contulit Theodorus Hermopolites, quem brevitate superavit etiam Λnatolius. Plenior utroque Isidorus , at Thalelaeo contractior.
Qui Βασιλικων libros , Balilii, Leonis, de Constantini Porphyrogenetae , Imperato rum jussu contexuerunt eκ variis Instituistionum, Digestorum , Codici si, & N vellarum segmentis, interpretes haudquaquam habendi sunt. Iis enim res propter
vetustatem occilitas eruere & explanare, vulgata exemplaria ex antiquis emendare ,
obscura dc ambigua plana interpretatione
declarare, non res ut erant accurate rese
re propositum fuit. Laudemus ergo eorum diligentiam, licentixm non carpamus: si modo licentia , non industria 'potius , hujusmodi artificium dicendum eis. Evulgata fuit ante annos aliquot Boethii Librorum de Disserentiis Topicis priorum trium Greca quaedam ab incerto auctore conficta infiterpretatio; inter optimas, dc singularum , eum sententiis . vocum tetinentissimas me
rito suo a nobis commemoranda, nisi in re
ferendis Boethii exemplis fides ejus, vel in ipso flatim operis vestibulo defecisset. In eodem studio sese exercuie Μaximus Planu-
174쪽
INTERPRETIA Us. Is des Constantinopolitanus Monachus, an nis ab hinc ferme ducentis &Sexaginta i
tonis siquidem Disticha, Ovidii Μet morphoses , di Heroidum Epistolas, Μaerobii Commentarios in Somnium Scipio nis, ejusdemque Saturnalia, Augustinii, bros nonnullos, Boethium De consolati ne Philosophiae, di alia quaedam de Latinis Graeca fecit, Idque valdε indiligenter, quantum quidem ex eorum parte exigua, quam
nactus sum , judicium facere potui; nam& 1 Latinorum sententia saepe declinat , &quae assequitur, neque satis presse, nequo satis pura dictione effert. Λdscribenda huic krtaue Graeca interpretatio fragmenti cum iusdam libri Augustini de Trinitate, cum conversione Graeca fragmenti alterius libri Hilarii de Trinitate, a. unctavio, celatis interpretum nominibus edita. Qui in Hilario operam suam navavit, nihil sibi ad sum mam interpretationi s laudem reliqui fecit. Huie multum decedit alter Augustini interpres, sive verborum numerum spectes, sive descriptionem . In convertendis porri,
Augustini, de Riehardi Florentini libris quibusdam, ipsoque adeo si modo eum,
ita ut fertur, reipsa transtulit j Alcorano, sanam, adstrictam , de castigatam vertendi rationem Demetrio Cydonio potissimum placuisse, ex aliquot Thomae Aquinatis librorima interpretationibus huic adscriptis , quae in hujus Bibliothecae thesauris occulta jacent, nobis compertum est. Richardi quidem illius Dominicani Confutatio Legis Saracenicae, quam eleganter Demetrius
175쪽
116 D c CLARIs μGraeco sermone exornatam dederat, Latine iterum pari cultu & nitore, e Graecis Demetrii, a Bartholomaeo Piceno de Μοωtearduo, transcripta publice extat. Thomae vero Aquinatis Summa non Graece sic lum, sed Λrabice quoque &Sinice exposita est . 4n Geodori Gazae , interpret tionibus Graecis multa esse, quae meliora fieri mssint, quaedam etiam, quae omnino mutari debeant, Iosephi Scaligeri judicium est, a. quo quidem non recedimus: at ut meliora Optavit ille, nos cupi-rnus certe ne ab aliis interpretibus nobis deteriora contingant paremque. Omnes
fidem , ct perspicuitatem, adhibeant Du- . bito equidem Garaene huic, an Planudae , an alteri ejusdem aevi cuipiam Commentariorum cisaris de bello Gallico conversionem Graecam quae in Petaviana Bibliotheca habetur, adscribam; Caesarem illa
nonnumquam ducem deserit , raro tamen ,& verecunde: caeterum non .impura ea, nec invenusta. In interpretum album Gelasium Cyzicenum non refero: quamvis
enim e duobus ad Eusebii Historiam adjectis 1 Rufino libris non pauca in Commen tarium Λuctorum Niceni Concilii transtulerit; non tam interpretem egisse verisimile est, quam res tantum quae ad institutum suum facerent, praecipuas selegisse . 'Λtque haec sere, vel non multo certe plura examini nostro proposita esse video maxima quippe, interpretationum pars, quum minime exemplaribus ipsis, quae in nostra potestate . non sunt, comparari possit, silentio prae
176쪽
termittenda est. Quod mihi itidem in La vII. Datinis interpretationibus, quae e linguisticis profluxerunt, saepe faciendum esse Vi bu, La deo vel solae quippe editae sunt interpreta- tinis .,
tiones, ipsi exemplaria in tenebris sepulta' ' tu
manserunt; vel evulgata sunt exemplaria ς exoticis interpretationibus neglectis; vel neutra publicam lucem viderunt. Constantinus puta Μonachus innumera Arabum , Hebraeorumque opera Romanis auribus intelligenda proposuit, quorum exemplaria, servatis conversionibus perierunt . Athelardum quoque in transferendis Latine eκ Arabi-ε eo Euclidis Geometricis, & Erichialarim
De septem Planetis operam suam navast se scimus ', cum solus ad nos Euclides Arabicus pervenerit. Alchabitium & Alfraganum Arabice loqtuentes vidimus nil m-
quam ; Latine vero, idque horride, & barbare, & fide non bona, duodecimo post Christum seculo, Iohannis Hispalensis studio Alfraganus autem longe melius a Ia co Christmanno; melius & a vetustiori
inerprete, cujus opus ducentis abhinc &septuaginta circiter annis absolutum servatur
in seriniis Palatinis) conscripti vulgo pro stant. Iohannis Serapionis F. partem ali quam ex Λrabico Latine versam , sed impure , intricate, perplexe, & obscure, Abra hamo Judaeo, & Simoni Genuensi, eamdem que puriori Latinitate postmodum donatam Nicolao Μutono Mediolanensii Medico, dc aliam Andreae Alpago debemus; archetypum ipsum haudquaquam publicatum est. Habemus a Rodolpho Brugensi Latine ex
177쪽
Arabico relatum Planisphaerium Ptolemei;
Arabica ipsa non comparet Interpretatio.
Λvicennae Cantica, ejusdemque Libellum, De viribus cordis , hunc ab ArnaIdo de Villa-nova, illa ab Ar,negando Blasii Romanis verbis explicata studiosi iversant, Arabiciscarent. R. Samuelis librum De adventu Messiae Hebraice scriptum Latinae nationi legendum proposuit Alphonius Bonihominis D6minicanus; exemplar non protulit . dis nostrum Albumasarem; Λlbategnium, AIgaretem ἔ quis Hermetem ;J Bethem, Imhannem Messiam, Λlbulcasn . Λlmans rem, . Zahelem, Rase , Μessa halam , orna rem , quis Arcandam, Hali Rodoham, G herum , Alpharabium, compluresque alios patria ipsorum lingua perscriptos unquarnvidit λ eorum tamen Latinae sunt apud nos interpretationes. Plato Tiburtinus Theodosium Arabice transscriptum, ut Almansorem, &alia sileam, Latin/ retulit; qua ipsius conversione fruimur , Arabicam desi. deramus Zoharis interpretationem nuper ad Scaligerum misi, quam is ab AEgidio Vi- terbiensi lucubratam fuisse ad me seripsit ;Zohar ipsum Equo proseeta est, non habemus I nam quod vulgo prostat, anagogicam quamdam Pentateuchi explicationem , Syriaca conscriptam loquela complectitur: istud vero Cabalisticam in Pentateuehum, Hebraici conceptam haber.
Μagno dicatum opus, ex Arabico a Farra
178쪽
1 N T AER FRE TI BU s. 139Αre 61nilauu nonnulla in Latinam linguam Vertit Petrus Aponensis ; superest haec illius eonversio,eκemplar ipsum jacet in tenebris Testamentum duodecim Patriarcharum, filiorum Iaeob inepte & infabre confictiim opus Latine 1 Roberto Lincolnensi ut alia pleraque conversum habemus ; Hebraicum exemplar, unde prodiisse sertur, interci dit Davidis Armeni librum De Oculorum aflectibus, qui ab Λleanamos ali Latina interpretatione adhuc superstite ameetus est, sevi nobis abstulit diuturnitas. Nec aequius cum Hali Regali Dispositione actum est, cujus soli conversioni a Stephano quodam ex Arabico Latin/ scriptae annorum ines mentia pepercit . di id factum sit Ellueha- semi Tacuinis, quid Λ nguefiti libro De virtutibus ciborum, quem Latine explicae Oit Gerardus Carnisnensis, quid Iacobi Λlhindi De gradibus terum , quid Abumeinioni Abenetonaris scriptis medicis incertum est; ipsas interpretationes Latinas ex Ara bicis expressas terunt manus studiosorum De Fidei Christianae veritate & mysteriis Iuculentam, ad omatum Saracenorum Remtem, Epistolam scripsit Leo Imperator seognomento Philosophus: eam e Graeco in Chaldaicum sermonem translatam, e Chal .daico demum Latine reddidit Symphoria- .fius Champerius; ipsum quidem exemplar nuspiam est. Mila veterum Christianorum Angamallensis Epistopatus in Montanis Μatibariei regni.Latine exposita apud nos
est; Syriaca seriptio, un/e Latina prodiit, item . Galeno adseriptum, Da motibus
179쪽
no literis explanatum prostat; Arabica interpretatio , unde Latina prosecta est ab Honiano Isaaci filio, e Graeco expressa non apparet. Galeno item tributus De plantis liber , Latinus ab Abrahamo medico factus, publico usui permissius est, cum Λrabica Grumeri conversio in obscuro delitescat . Themistii Commentariorum in libros Aristotelis De coelo interpretationem condidit Moyses Alatinus Hebraeus Spoletinus ; ipsa quidem superest ; Hebraea, unde exiit, quae
ex Arabicis e Graeco propagatis profluxerant , interciderunt. Disputationem quamdam adversus impiam Μuham medi doctrinam Petri Λbbatis Cluniacensis jussu, a Petro Toletano ex Λrabico sermone in Lat, num trad uctam Petrus alter, Petri Abbatis Notarius, perpolivit. Id ita scri pium reliquit in Epistola ad Bernardum Claraevallis Abbatem , Alcorano praefixa, Petrus ille Cluniacensis, quod de Disputatione hac adversus Μuhammedi nugas proditum , ad Alcoranum ipsum pertinere fi ustra Scaliger
existimabat . Utriusque porro; cum arche typa , tum interpretationis libros intercidisse existimo. Μuhammedanorum Pires gium de Christianorum calamitatibus, &suae gentis excidio, Persico primum sermone exaratum in Latinum demum transfusum, celato Persiico exemplari Latine exhibuit Bartholomaeus Georgie villius .
Μuliam medi Turcarum Im ratoris Epistolae Syriaca , Giaeca, & Scythica oratione conscriptae Latinitatem a Landino
180쪽
INTERPRETIBUS. I 6 IHierosolymitano equite meruerunt, vulgata quidem est ipsa interpretatio, exempluria in latebris condita sunt.Sor sanus Arabs . . Avicennas discipulus , Vitam ejus Arabic8scripsit ; vulgari eam sermone suo explana vit Μarcus Fadella Damascenus,unde hanc Nicolaus Μassa Latine convertit; nos Latinis, non Arabicis fruimur. Isaaci liber fidei ex Iudaeo Romanus factus est; perierunt Hebraica, Latina servantur. Aristoteli asseriptos libros quatuordecim , De secretiore parte divinae sapientiae secundum AEgyptios, ex Arabico exemplari Latinos fecit primum Moses Rouas , tum deinde Petrus Nicolaus Faventinus; cujus opus a IacobbCarpentario interpolatum ma albiss terimus: Arabico codice, Damascent , in quorum Bibliotheca repbsitus est, potiuntur'. Habetur derivata Maurolyci studio eκ Ar bico fonte Autolyci interpretatio; ipsis Λ- Tabicis caremus . Alcorani contra ad qlieri
cinterpretandum nequis aggrediatur , lege tu hammedanorum sancitum est) comparaetam aJohanneSegobiensicardinati,dcin B illi enu Concilio publicatam interpietati O-nem periisse puto in meos certe oculos numquam incurrit: Arabica vero Alcorani nemini non obvia sunt exemplaria: Nec quas itidem e lcompluribus & vulgatis Rabbinor uni libris eduxisse interpretationes Conridum Pellicanum ferunt, mihi iisquam videre contigit. Sexcenta ejusmodi comm morare possum, sed abstineo me, ne vos