장음표시 사용
221쪽
2o2 DE CLARI s 'sit obortus Gilanius; atque utinam sermo nis inindities summae ejus fidei respondisset. interpretandorum Poetarum egregium spemcimen haberemus . praeclarum quoque in ea disciplina sibi paravit nomen David Hoes chelius , quo quum nemo eruendis antiquoψrum scriptis selicius incubuerit, tum in iis rati ne quandoque reponendis vix ulli primas concessit : quod si sententias non alis quando compleret de suo , quae alioquin ejus est in rependendis verbis diligentia , 'Belga caeterorum luminibus obstrueret. Illustres quoque interpretandi arte viros Belgium t lit,Rodolphum in his Agricolam, in magnarum rerum scientia, ut temporibus illis , exercitatissimum, &eκ optima Theodori Gaetae disciplina eκortum i Latinὸ loquitur,1hmmo nitore floret; sed propter plenam dei diffluentem orationem , verborum &indo. lis reserendae laude caruit At suo tandem ordine prodeat Desiderius Erasmus vere se- euli sui Phoenix ; quis enim tot doctrinis cumulatus λ quis tanta multiplicis ingenii ubertate circumfluens y quis tam portento sae memoriae capacitate instructus λ quis suavitate in scribendo, quis salibus & facetiis conditior quis vero in ea, quam habemus in manibus, convertendi industria tanta felicitate numeros omnes absolvit λ sententias acute pervestigat, dilucide ex pedit; sincera omnia, atque sana sine ariditare, sicca; sine exilitate, angusta ', sine exuberantia , aperta; sine squallore, neglecta. Ad haec
pro rerum varietate sermonem suum tempe
rat : in Scripturis saeris vel minimos apicessum
222쪽
INTERPRETIBUS. 2 3summa fide perseqtiit tir ', in reliquis pro rata cujusque parte rigidam illam accurationem inflectit; ut in eo artificio unus admodum regnum tenere videatur. Quod licespitavit aliquando, ut causantur fastidiosi quidam & dissiciles, homo fuit; ego vero, ubi plura nitent, paucis maculis non offendor. Locum etiam suum in interpretibus tuetur Petrus Nannius, fidus sententiarum explicator, illud mire in se expres sit. Eodem studio nomen suum celebravie Hermannus Cruserius, ut ipsum etiam Xylandrum , interpretationum fide a mul-t is superas te credatur : vertim ita est, quod homines, tot sententiae ; mihi videtur in assequendis Graecis titubare nonnumquam in ec cuiquam eam comprobari posse temeri. Iatem reor, qua inductus Plutarchi vitarum ordinem commutavit; nam qui in ipso librorum situ id fuit ausus, eumne in sen-rentiarum , aut verborum struetura moderatiorem fuisse credendum est ρ Non valde egregiam in interpretationibus operam suit ; vir humanioribus disciplinis abunde caeteroquin expolitus Hadrianus Iunius: a Graecis quippe aberrat saepe , eaque dii fortadcfalsa interpretatione adstringit : sexcentis quidem locis in uno Eunapii libello Crblicis debet supplicium . Felicior ab omni laude Gulielmus Cante rus, Aristidem ita
vertit, ut non frustra fidem suam in Prol gomenis venditaste visus sit; non plus sibi sumsit licentiae, quam dabat explanata oratoris copia; Euripidem, ut in poetis fieri amat, de verbo ad vel bum extulit; dc nisi
223쪽
2o D E CLARI s cophronis obstitissent angustiae, & quae
sita obscuritas, omni eum ex parte adaequasset. Hujus aetate conjunctus Bonaventura Vulcanius, amicus meus summus, plurima in eo labore ingenii sui & doctrinae monumenta edidit; in verbis quidem parum se torquet; breviter tamen & presse, splendide quoque ac pereleganter interpretatur ut cum scriptiones ejus perlegas, Vix melius ullum interpretandi genus esse putes :& in eo quidem studio totum ferε longissimqVitae tempus contrivit; nunc veto effoetus anteactorum memoria dc recordatione sese
oblectat, &Sicut fortis equus , spatio quisaepe supremo Vicit Obmpia, nausenio eo ectu' quiescit . Notum est vobis illud Ennianum. De sua autem interpretatione Photiana sic praefatur Λndreas Schottus, Elaboravi quidem, quoad ejus fieri potuit, ut sensa verbis comprehensa
sequerer, ει non tam Verba numerarem, quam
sensum ex bona fide appenderem. Habemus confitentem reum, sed vir eximius
In Heinsio nostro iuvenilis quaedam sese esseri redundantia, & superfluenti indicendo ubertate intemperantii is nuper usus est, quum Μaximum Tyrium Romana civitate donaret; sed hanc, uti bene speramus, stili Iuxuriem depascet maturior aetas, & ad modum redibit suum admirabilis haec indoles , si qui illam inflat ac distendit aestus, aliquando defervescat. Solvamus vero e Belgio, &in Angliam trajiciamus. Fa. Discedemusne autem insalutato Lipsio CAs. Bene mones ,
224쪽
INTERPRETIBUS. 2 OF ne S,effugerat enim:& vero tam angustiim in interpretibus locum tenet, ut facile latere
possit , praesertim properantes exiguam enim duntaxat, quod scire possum, Polybii partem attigit, eam scilicet, quae ad illustrandos ejus De Romana militia libros pertineret. Quo de opere in nostra ad Polybium praelatione iis verbis locuti sumus , i quibus hominem decuit veteris amicitiae non immemorem , & amici famae parce tem: nunc Vero, ne quid apud vos dissimulem, parum videtur lucubratione hac honori suo consuluisse vir ille bonus, &, si verum quaeriti S, υγεις iparum siquidem vidit in Graecis, nec mu to magis in Tacticis: in falsa autem & absona de interpretandi ratione sententia haerere se palam fecit, quum interpretem quemdam monitis suis & consiliis juvans.fic diceret morbita tellurishoc erit νectam in vertendo
2ram tenere, dram non tenere. Conversion em fent.σ.
praeterea suam,ut reliqua ,strigosiore quodam dicendi genere digessit , quod quantumvis multorum gracilitates potius , quam sanos& opimos corporis habitus consectantium applausu sit receptum, mihi sane numquam probatum est; intercisus enim ille sermo ;& vibrantes sententiae ac affectata orationis tenuitas indoctorum adolescentium , vel impelitae, si forte; multitudinis approba, tionem commovere possunt; sanis vero a ribus, & verre ac Tullianae eloquentiae usu subactis placere non possunt. Quod si intra Romanae antiquitatis cancellos , & Latinorum auctorum, δρυ αγιδι , intactis Graeois ,
225쪽
los . D E C L Α Η 1 Ssese continuisset; perpaucos omnino habui Da set pares , neminem certe superiorem . Sed .losum id Anglos tandem pergamus.
Et primum Omnium , cum propter hominis aetatem , tum propter insignia in rem literat iam beneficia, adeamus Thomam Lina-erum , quo nemo majorem orationis ni to-tem , castitatem, & condecentiam ad interpretationes contulit : quarum 'irtuturnantegritatem dum diligentius tueri studet , fidelem verborum assem tionem, raro qui dem, at aliquando tamen omisit. Pauca sa-
, sed ex quibus de singulari ipsius indu
Bria existimari possit , convertit Thomas Morus, plane timis interpretibus arquiparandus : ad tenue limata & nativa oratio . non inflata , non corrupra , quodcunque vult, facile complectens, Graecae vero tam exacta aequilibritate respondens , ut
utrandis recte norit, ambas noderit .
Longe abfuit ab ea praestantia Iohannes Ch cus Regis Eduardi praeceptor: ad Graeca ille partim attentus vagatur pro tibi tu ; sermo interim splendidus, nec impurus, quod in
ea certe vertendi licentia minim8 mirandum . Hoc etiam deteriorem se gessit Iohamnes Christosorsonus ; periodorum ordinemst modum confudit, nec ab ipsa capitum distinctione pervertenda manus abstinuit; explanandis obscuris . aliena pleraque insersit; lassis verborum ambitus, ubi Graeca deficerent, de suo supplevit; & qui quadrandae
orationi hac mercede studuit, eam tamena tactarie non prohibuit. Extra metam quin . que
226쪽
IuTERPRETI BUs. EO . ue abiit Laure minus Humfredus , nec suis 1pse legibus paruit , quas tulit interpretibus cum hoc quod tractamus argumentum erudito libello persequeretur. Nam cum disso lutum & intemperans vertendi genus repre-Mnderet; eam vero tantum verborum retinendorum curam aspernaretur , quam cc nos repudiavimus , eam nimirum quae insulstate sua & ineptiis offenderet, medium quoddam sectatus est iter, quo nec Ita Im-reret verbis, ut fide sua placere posset ;tec elegantia tamen sua verborum Iacturam tire iret ; nec in hac stili libertate colorem illum Miseοφυεν obtineret . Pluribus in Anglo- eum interpretationes inquirerem, sed exiguum gens ea interpretum proventum tulit, Ouin pauciores etiam ex Hispania πωiere, inter qnos Iohannes Genesius Sepulvedg s h. vis. cum castigatam, quam commendamus, Interpretationum fidelitatem repudiare se de clarasset, aditum sibi ad hujus artis pers ctionem obstruxit . Unam sententiarum c tam ac studium professus , reliquorumque negligens Andreas . Lacuna, divite eas tibero sermonis contextu circumdedit . Petrus quoque Μartinius Morentinus, dum silo suo immoderatius abutitur, huic u-dio non satisfecit. Rationi illi non defuit mn salvus Pontius Legionensis , quem prae stantissimis fermἡ interpretibus conferen- dum censeor sermo non vitiosus, stilus accuratus, & ad auctorem accommodatus . Sterilis quoque hujus exercitationis
gligens volonia Iosephum Struinium dedit, clim parum in vertendo diligentem , tum
227쪽
Σo8 DE CLARIS oratione corrupta horridum & deformem
Cultior longε Iosephus Tectander florenti
dictione sententias exornavit; in iisque de fixus, verborum & characteris sollicitudinem insuper habuit. Neque vero si inter pretum feraciores eae fuissent gentes, Ope ra, hac quam mihi dicatis ad audiendum , ego diutius apud vos ad commentandum abuterer , jamdiu est enim cum modum suum tenet ista dis latio. Finem ergo tan
dem in praestantissimis illis hominibus faciamus , qui sedibus avitis Othomanorum feritate & impiis armis expulsi humaniorestiteras , ipsemque adeo humanitatem in re liquam Europam invexerunt. Quum enim ut incultum, ac derelictum solum vepres α tributi; sic nostrorum mentes foeda barbaries occupasset, hi certo Dei, opinor, nu' tu atque consilio in has illati oras, extirpartis inscitiae sentibus, rudes excoluere ani mps ,- qui meliorum artium iam , uberris mos deinde doctrinae fructus extulerunt: ut disciplinarum olim inventrix fuerat Graecia, earumdem foret fato quodam suo conservatrix . Primi autem Itali , quum exules tecto dc laribus excepissent,xeniorum vicem, humanitatis senstis, amorem in literas, studiorum rationem, & ipsa re quo que interpretandi artem ab Iis hauserunt , quae in Galliam demum , ac Germaniam , reliquamque deinceps Europam fuere pro pagat a. Ingrati simus ergo, si eos reoensentes , qui in hoc interpretandi artificio floruere prae caeteris; per quos potissimum in eo νrofecimus, Praetermittamus. . Princiso rem
228쪽
INTERPRETIBUS. Σος rem in his, cum merito suo, tum ampli D1ima dignitate locum tenet Bessarion Cardinalis Nicenus , Patriarcha Constantin politanus, cujus singularem in converten
dis Graecis, & plane admirabilem industriam sit fuisset prosecuta posteriox aetas, & pari interpretationum salubritate contenta ab infra ni licentia sese abstinuisset, neque linguae Graecae ignaros homines tam saepe in e rorem illiceret interpretum perfidia; neque nobis in ejusmodi libertate coercenda, &apertim mare argumentis & exemplis demonstranda nunc foret laborandum. Quo
magis miror Georgium Traperuntium vis farionis familiarem di asseclam , tam illustri exemplo minime adductum intemperan tissime luxuriasse; clim praesertim in Physicis, velTheologicis interpretandis fere versatus sit; Uiusmodi quippe νυ, ut Tulliano
more loquar, dicere ornate velle , puerile Ur
plane autem S perspicue, docti ει intelligen-ris viri. Nonnunquam etiam auctorem suum intra eas concludit angustias, ut tota ejus membra recidat; quorum & ordinem quandoque audet pervertere. Nativos praeterea
sensus neque rimatur feliciter, neque poIite reddit; & quibus solis excusari potest interpretationis licentia, vel aspernatus est elegantias , vel assequi P posse desperavit. Eadem quoque aetas Theodorum Gazam , dc Iohannem Λrgyropylum tulit, de quorum facultate praeposterum extat Pauli Iovii judicium : Gazae quippe ita extollit, Argyropyli vero ita elevat industriam,ut huic istum
absque ulla controversia anteponere videa
229쪽
lio DE CLARI sinus . invertendo enim praecipuam et raudem tribuit. Ego vero secus arbitror, quod summorum hominum pace dixerim et ut enim praecipuum doctrinae decus Gazae concedamus, de solerter exeogitatis mea lis, Quibus res Latinis ignotas exprimeret , Ro
manam linguam locupletas e demus , Taeque tamen vel Latine partim , vel petΝ Ne etiam, tum solute, & phalerato sermone explanam, fatendum est:strigosior autem, ut voles, ct obsoletior Argo ropylus , ea stor certe δc pressior , , Melans, tuis enim verbis, Thuane , libenter utor, I deliter potiti, qu- ωnatὸ verpno auribus
Latinis proposuit . F . Evidem Argyropc
lum, interpretem sortasse non malum , α tolerabilem, sed eum Gaeta minime conserendum crediderim: hic enim , assentiente Nannio , sententiarum diligenter servae vit fidem, indolem vero i ta felicitate ex pressit, ut Graeeorum masestas, dignitas , de affectus extent in Latinis; Argyrmius vero reprehensus est , multis, nee naeerstens ipsius oratio aspirare ad Garam potesti CAs. Pulchrὸ tibi constas , Fronto, ire eos, qui susum atque tractum amplexantur daeem di genus , anteponas; attenuatos vero &ararietos, fidos licti , contemnas. Non erulas tamen quin major quidem eloquentiae laus Garat, aceurate autem interpretandi Argyropylo debeatur. Ianum auim La starim in converso Polybii, exiguo quidemat totius operis lono dilMillimo fragmento saepenumero denti rari soleo, ut eomam quae de eximia ipsius lueubinione in Polybio mystro praefati simus, minime iras adhuc pi'
230쪽
1M TER FLET 1 Atys. att. Quod si hoc non sprevistet interpre tandi munus, & excusso veterno, quo prne sepultus vixie, plura ingenii sui monumenta reliquisset , melius quippe nomini suo dc posteretum utilitati consultiisset; aequantum eoneessit otio suo, tantum ex gloria deminuit . Sed jam prope est, quum meta strine 'da est nobis, re ad peroran- XII. De
dum Uectat laee oratio : unae superiunt peris G iuris
eurrendae Gallicae interpretationes , quam Tpartem nobis secimus reliquam; ne aliena bus curemus, ea quae ad nos attinent negligamus. Sequamur ergo summa rerum fastigia dc ex copia non exili eximios aliquos per striniamus . Λe si volumus artis hujus, cum lingua nostra primum excoli coepta est, initia longe repetere, ut fudia fere sunt & in persecta rerum primordia , vereor ne nos nostri pudere , sontachumque turpissima patrum nostrorum balbaties nobis moveat. Quum Musarum Rapsus duiscuam superarat,
Oe dicti studiosus era . uuariamque ergo ante Philippi Quarti tem pora, ejus qui Pulcher appellatus est, fue- te mandata monumentis, majoribus nostrigeratisirantes, ab hoc sermone removeamus quae deineeps , breviter attingamus. Αtque eo quidem regnante, sese primum in. terpretandi ars , si minus eum laude, eerta non sine spe aliqua suturae laudis, his in orieexetuit. Latent in Bibliothecarum an Isillis temporibus concinnatae interpretatio nes aliquot, quaedam etiam typis editst sum quarum nobiIissima ea est, qua sanctas seri plura: volumina Gallieo sermone exposumo a Guiar