장음표시 사용
391쪽
cuturae cogitationis est auditae qualitas locutionis, quia dum per aurem Sermo concipitur, cogitatio in mente generatur. Unde et ab huius mundi sapientibus praedicator egregius seminiverbius est vocatus. Qui ergo fluxum seminis sus Stinet, immundus asseritur, quia multiloquio subditus ex eo se inquinat, quod si ordinate promeret, prolem rectae cogitationis edere in audientium corda potuisset: dumque incautus per loquacitatem diffluit, non ad usum generis, sed ad immunditiam semen effundit. Unde Paulus quoque cum 1o discipulum de instantia praedicationis admoneret dicens: si Testificor coram Deo et Christo Iesu, qui iudicaturus est
x Vivos et mortuoS, per adVentum ipSiu S et regnum eiuS, si praedica verbum, insta opportune, importune n dicturus si importunen praemi Sit si opportunen, quia scilicet apud is auditoris mentem ipsa sua vilitate se destruit, si habere importunitas opportunitatem neScit. CAP. V. UT SIT RECTOR SINGULIS COMPASSIONE PROXIMUS, PRAE CUNCTIS CONTEMPLATIONE SUSPENSUS. Sit rector
singulis compaSSione proximus, prae cunctiS contemplationeao SuSpenSuS, ut et per pietatiS Viscera in se infirmitatem ceterorum transferat, et per Speculationis altitudinem semet
ipsum quoque invisibilia appetendo tranScendat, ne aut alta petens proximorum infirma despiciat, aut infirmis proximorum congruenS appetere alta derelinquat. Hinc est namqueas quod Paulus in paradisum ducitur, coelique tertii secreta rimatur, et tamen illa invisibilium contemplatione suspensus ad cubile carnalium aciem mentis revocat, atque in occultiS suis qualiter debeant conversari dispensat, dicens: si Propter u fornicationem autem unu utSque suam uxorem habeat,3o siet unaquaeque suum virum habeat. Uxori vir debitum ureddat: similiter autem et uxor viros. Et paulo post:
392쪽
Par. IIo Nolite fraudare invicem, nisi sorte ex consensu ad tempuS,a ut Vacetis orationi: et iterum revertimini in idipsum, ne utentet vos SatanaS n. Ecce iam coelestibus secretis ins ritur, et tamen per condescensionis Viscera carnalium cubile perscrutatur, et quem sublevatus ad invisibilia erigit, hunc uemiseratus ad secreta infirmantium oculum cordis flectit. Coelum contemplatione tranScendit, nec tamen Stratum camnalium sollicitudine deserit: quia compage caritatis summis simul et infimis iunctus, et in semetipso virtute spiritus ad alta valenter rapitur, et pietate in aliis aequanimiter infim 1omatur. Hinc etenim dicit: si Quis infirmatur, et ego non uinfirmor Θ quis scandaligatur, et ego non uroryn Hinc rursus ait: si Factus sum Iudaeis tamquam Iudaeus s. Quod videlicet exhibebat non amittendo fidem, sed extendendo pietatem, ut in se personam infidelium tranSfiguranS ex Semei- 1sipso disceret qualiter aliis misereri debuisset: quatenus hoc
illis impenderet quod sibi ipse, si ita esset, impendi recte
voluisset. Hinc iterum dicit: si Sive mente excedimus, Deo: usive sobrii sumus, vobisn; quia et SemetipSum noverat contemplando transcendere et eundem Se auditoribuS con- ao descendendo temperare. Hinc Iacob Domino desuper innitente et uncto deorsum lapide, ascendenteS ac descendentes angelos vidit: quia scilicet praedicatores recti non Solum SurSum Sanctum caput Ecclesiae, videlicet Dominum contemplando appetunt, sed deorsum quoque ad membra illius diuemiserando descendunt. Hinc Moyses crebro tabemaculum intrat et exit, et qui intus in contemplationem rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris Onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca 3o Dominum consulit; exemplum procul dubio rectoribus prae-3. I Cor. VII, S. I9. II Cor. V, I 3. II. II Cor. XI, 29. 23. Cis. Gen. XXVIII, I a. 13. I Cor. IX, 2Ο.
393쪽
bens, ut cum soris ambigunt quid disponant, ad mentem semper quasi ad tabernaculum redeant, et velut coram i stamenti arca Dominum consulant, si de his in quibus dubitant, apud semetipsos intus sacri eloquii paginas requirant. s Hinc ipsa Veritas per susceptionem nostrae humanitatis nobis
ostensa In monte orationi inhaeret, miracula in urbibus exemcet, imitationis videlicet viam bonis rectoribus sternens ut, etsi iam Summa contemplando appetunt, neceSsitatibuS tamen infirmantium compatiendo misceantur: quia tunc ad alta ca-io ritas mirabiliter Surgit, cum ad ima proximorum Se misericorditer attrahit; et quo benigne descendit ad infima, valenter recurrit ad summa. Tales autem sese, qui praeSunt, exhibeant, quibus subiecti occulta quoque Sua prodere non erubescant; ut, cum tentationum fluctus parvuli tolerant, adis pastoris mentem quasi ad matris Sinum recurrant, et hoc,
quod se inquinari pulsantis culpae sordibuS praevident, eX- hortationis eius solatio ac lacrymis orationis lavent. Unde et ante fores templi ad abluendas ingredientium manus mare aeneum, id est, luterem duodecim boves portant: qui quidemao facie exterius eminent, Sed ex posterioribus latent. . Quid namque duodecim bobus nisi universus pastorum ordo designatur Θ De quibus Paulo disserente lex dicit: si Non ob oturabis os bovi triturantis. Quorum quidem nos aperta opera cernimus, sed apud districtum iudicem quae illos po-as sterius maneant in occulta retributione, nescimus. Qui tamen cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum consessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant ut, quisquis intrare aeternitatis ianuam nititur, tentationes suas menti pastoris indicet, et quasi in 3o boum lutere cogitationis vel operis manus lavet. Et fit
plerumque, ut dum rectoris animuS aliena tentamenta con-7. Cis. LUC. VI, I 2. 23. I Cor. IX, 9; Deut. XXV ao. Cis. III Reg. VII, ai.
394쪽
descendendo cognoscit, auditis tentationibus etiam ipse pul-Setur; quia et haec eadem, per quam populi multitudo diluitur, aqua procul dubio luteris inquinatur. Nam dum sordes diluentium suscipit, quasi suae munditiae Serenitatem perdit. Sed haec nequaquam pastori timenda Sunt, quia sDeo subtiliter cuncta pensante tanto facilius a Sua eripitur, quanto misericordius ex aliena tentatione fatigatur.
CAP. VI. UΤ SIT RECTOR BENE AGENTIBUS PER HUMILITATEM SOCIUS, CONTRA DELINQUENTIUM VITIA PER ZELUM
IUSTITIAE ERECTUS. Sit rector bene agentibus per humili- iotatem socius, contra delinquentium vitia per zelum iustitiae erectus; ut et bonis in nullo se praeserat, et cum praVorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat quatenuS et honore suppresso aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perverSos iura rectitudinis exer- 1scere non formidet. Nam sicut in libris moralibus dixisse me memini, liquet, quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa pos ponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino iudicio dispensatur, ut quia omnis homo aeque Stare non aovalet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, Sed aequalitatem pensare conditionis: nec praeesse se hominibus gaudeant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non reges homianum, Sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum asNoe Dominus filiisque eius diceret: u Crescite et multipli-
camini, et replete terram n , protinus adiunxit: a Et terror si Vester ac tremor Sit super cuncta animalia terrae n. Quorum Videlicet terror ac tremor, quia esse super animalia
terrae praecipitur, prosecto esse Super homines prohibetur. 3o Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus ce-
395쪽
teriS natura praelatus est, et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab hominibus timeatur, quia contra naturam superbire est ab aequali velle timeri. Et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum
s minime timeri deprehendunt, ut humana saltem sermidine peccare metuant, qui divina iudicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore Super-biunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum iustitiam quaerunt. In eo enim quod metum Sibi a perverse vivenio tibus exigunt, quasi non hominibus sed animalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte bestiales sunt subditi ex ea debent etiam sormidini iacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo ceteriS praeeminet, elatione cogitationis intumescit, et dum ad usum cuncta is subiacent, dum ad votum Velociter iussa complentur, dum omnes subditi, Si qua bene gesta sunt laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod reprobare debuerant, Seductus ab his quae infra suppetunt, super Se animus extollitur, et
sto dum soris immenso favore circumdatur, intus Veritate Vacuatur, atque oblitus sui in voces se spargit alienaS, talemque se credit qualem se foris audit, non qualem intus discernere debuit. Sabiectos despicit, eosque aequales Sibi
naturae ordine non agnoScit, et quos Sorte poteStatiS eXceSas Serit, transcendisSe Se etiam vitae meritis credit. Cunctisse aestimat amplius Sapere, quibus Se videt ampliuS poSSe In quodam quippe se constituit culmine apud SemetipSum, et qui aequa ceteris naturae conditione constringitur, eX aequo respicere ceteros dedignatur: sicque usque ad eius 3o similitudinem ducitur, de quo scriptum eSt: u Omne SU- blime videt, et ipse est rex super universos filios super-u biae v. Qui singulare culmen appetenS, et Socialem an-
396쪽
mar. IIgelorum vitam despiciens ait: si Ponam sedem meam adsi Aquilonem, et ero similis Altissimo n. Miro ergo iudicio intus foveam deiectionis invenit, dum soris se in culmine potestatis eXtollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul uepost humilitatis meritum in tumorem superbiae culmine potestatis cxcrevit: per humilitatem quippe praelatus est, per Superbiam reprobatuS Domino attestante, qui ait: si Nonnesi cum eSSeS parvulus in oculis tuis, caput te constitui in utribubus Israel Θ s. Parvulum se in suis prius oculis Vi- Ioderat, sed fultus temporali potentia iam se parvulum non videbat. Ceterorum namque comparationi Se praeserenS, quia plus cunctis poterat, magnum Se prae omnibuS aeStimabat. Miro autem modo cum apud Se parvulus, apud Deum magnus; cum vero apud Se magnus apparuit, apud is Deum parvulus fuit. Plerumque ergo dum ex subiectorumam uentia animus inflatur, in fluxum superbiae ipso potentiae fastigio lenocinante corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas ao erigi, et scit cum illa ceteris aequalitate componi. Humana etenim menS plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate sulcitur; quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adiungit Θ Quam tamen potestatem recte dispensat qui sollicite noverit et sumere ex illa quod adiuvat, et expu- a
gnare quod tentat, et aequalem se cum illa ceteris cernere, et tamen Se peccantibus Zelo ultionis anteferre.
Sed hanc discretionem plenius agnoscimus, si pastoris
primi cXempla cernamu S. Petrus namque auctore Deo Sanctae Ecclesiae principatum tenens a bene agente Cornelio 3o et Sese ei humiliter prosternente immoderatius Venerari recusavit, seque illi similem recognovit dicens: si Surge, et
2. ISAI. XIV, I 3. Io. I Reg. XV, 17.
397쪽
u ego ipse homo sum s. Sed cum Ananiae et Saphirae culpam reperit, mox quanta potentia Super ceteros excrevisset, ostendit. Verbo namque eorum vitam perculit, quam spiritu perscrutante deprehendit, et summum se intra Eccles Siam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit Sanctitas actionis, hic gelus ultionis ius aperuit potestatis. Paulus bene agentibus se tribus praelatum Se eSSe nesciebat, cum diceret: v Non quia1o u dominamur fidei vestrae, Sed adiutores sumus gaudii ve- si stri n. Atque illico adiunxit: si Fide enim statis n. Ac si id quod protulerat, aperiret dicens: Ideo non dominamur fidei vestrae, quia fide statis; aequales enim vobis SumuS, in quo VOS Stare cognoscimus. Quasi praelatum se fratribus I 3 eSSe neSciebat, cum diceret Facti sumus parvuli in mediosi vestrum n. Et rurSum: u NOS autem ServoS VeStros per
u Christum s. Sed cum culpam quae corrigi debuisset, invenit, illico magistrum se esse recoluit, dicens: u Quidu vultis λ In virga veniam ad vos Θ nao Summus itaque locus bene regitur, cum is qui praeeSt, vitiis potius quam fratribus dominatur. Sed cum deli
quentes subditos praepoSiti corrigunt, reStat neceSSe eSt, Ut
sollicite attendant, quatenus per disciplinae debitum culpas quidem iure potestatis seriant, sed per humilitatis custodiamas aequales se ipsis fratribus qui corriguntur, agnoScant: quamVis plerumque etiam dignum est, ut eoSdem qUOS corrigimuS, tacita nobis cogitatione praeseramus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore seriuntur, in his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione lace-3o ramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem
I. Act. X, 26. I 6. I Thess. II, 7. 3. Cis. Act. V, S. 17. II Cor. IV, S. II. II Cor. I, 23. Ι9. I Cor. IV, 2 l.
398쪽
nostra subditos divino iudicio tanto liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est et in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuendum est, ne dum immoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur iura regiminis, et sdum praelatus quisque plus se quam decet deiicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non posSit. Teneant ergo rectores exterius, quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius, quod de sua aestimatione pei timescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter erum- Iopentibus eos apud se osse humiles etiam subiecti deprehendant; quatenus et in auctoritate eorum, quod formident, videant, et de humilitate, quod imitentur, agnoScant. Studeant igitur sine intermissione qui praeSunt, ut eorum pOtentia quanto magna eXteriuS cernitur, tanto apud eOS inte- ISrius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne iam sub se menS eam regere non
possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quendam sapientem dicitur: si Ducem te 2og constituerunt, noli extolli, sed esto in illis, quasi unus exu illis n. Hinc etiam Petrus ait: si Non dominantes in clero, si sed Arma facti gregis s. Hinc per semetipsam Veritas ad altiora nos virtutum merita provocans dicit: si Scitis, si quia principes gentium dominantur eorum, et qui maioreS assi Sunt, poteStatem exercent in eos. Non ita erit inter vos, si Sed quicunque voluerit inter vos maior fieri, sit Vester si minister, et qui voluerit inter vos primus eSSe, erit Vrater si servus: sicut filius hominis non venit ministrari, sed misi nistrare n. Hinc est, quod Servum ex Suscepto regimine 3ο
elatum quae post Supplicia maneant, indicat dicens: si od
399쪽
Iu si dixerit malus ille servus in corde suo: Moram facitu dominus meus venire, et coeperit percutere conSerVOS SUOS, manducet autem et bibat cum ebriis: veniet dominusu servi illius in die qua non sperat, et hora qua ignorat, s u et dividet eum, partemque eius ponet cum hypocriti S n. Inter hypocritas enim iure deputatur, qui ex simulatione disciplinae ministerium regiminis vertit in usum dominationis :et tamen nonnunquam gravius delinquitur, Si inter perversos plus aequalitas, quam disciplina custoditur. Quia enim falsa io pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum iudicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Hinc namque divina ei voce dicitur: si Ho-u norasti filios tuos magis quam me n. Hinc pastores increpat per Prophetam dicens: si Quod fractum est non alis siligaStis, et quod abiectum est non reduxistis D. Abiectus enim non reducitur, cum quisque in culpa lapsus ad statum iustitiae ex pastoralis sollicitudiniS vigore non reVocatur. Fracturam vero ligamen adstringit, cum culpam disciplina deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc di-ao Strictionis SeVeritaS non coarctat.
Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius Scissuram sentiat, Si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde neceSSe CSt, Ut cum peccati vulnus in Subditis corrigendo reStringitur, magna aue se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur: quatenus sic iura disciplinae contra delinquentes eXerceat, Ut pietatiSviScera non amittat. Curandum quippe eSt, ut rectorem
subditis et matrem pietas, et patrem eXhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circum Spectione providendum, ne 3o aut districtio rigida, aut pietas sit remissa. Nam sicut in libris moralibus iam diximus, disciplina vel misericordias. ΜATTH. XXIV, 48 sq. IS. EZECH. XXXIV, 4. II. Cis. I Rer. IV, 19 sq. 3I. Cir. GREG. M0r. XX, I 4.i3. I Reg. II, 29.
400쪽
Par. II multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed erga subditos suos inesse rectoribus debet et iuste consulens misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc namque est, quod docente Veritate, per Samaritani studium semivivus in stabulum ducitur, et vinum atque oleum vulneribus eius Sadhibetur, ut per vinum scilicet mordeantur Vulnera, per oleum foveantur. Necesse quippe est, ut quiSquis Sanandis Vulneribus praeest, in vino morsum doloris adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, quatenus per vinum mundentur putrida, per oleum foveantur sananda. Miscenda ergo est Iolenitas cum severitate; faciendum quoddam ex utroque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Quod iuxta Pauli v cena bene illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis Virga Simul et manna est: quia cum Scripturae sacrae scientia i in boni rectoris pectore, si est virga districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: si Virga tua et baculus utUUS, ipSa me conSolata Sunt s. Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio Virgae, quae s riat, Sit et conSolatio baculi, quae sustentet. Sit itaque amor, aD sed non emolliens: Sit vigor, sed non exasperanS: Sit Zelus, sed non immoderate saeviens: Sit pietas, sed non plus quam e pediat parcens, ut, dum se in arce regiminis iustitia clementiaque permiscet, is qui praeest, corda Subditorum et
terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam de- as mulcendo conStringat. CAP. VII. UT SIT RECTOR INTERNORUM CURAM IN EXT RIORUM OCCUPATIONE NON MINUENS, EXTERIORUM PROVIDENTIAM IN INTERNORUM SOLLICITUDINE NON RELIN UENS. Sit rector internorum curam in exteriorum occupatione non 3ο