장음표시 사용
451쪽
hensoribus non videntur. Unde nonnunquam menS in Superbiam extollitur, et quos loquentes audit quasi infirmos despicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis Superbiendo aperiat, non agnoScit. Linguam etenim premit,s mentem eleVat, et cum Suam nequitiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberiuS, quanto et SecretiuS, accuSat.
Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite Studeant, non solum quales foris ostendere, Sed etiam qualesse debeant intus exhibere, ut plus ex cogitationibus occulio tum iudicium, quam ex Sermonibus reprehenSionem metuant proximorum. Scriptum namque est: si Fili mi, attende sau pientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam,
si ut cuStodias cogitationes s. Nil quippe in nobis est corde fugacius, quod a nobis toties recedit, quotieS per praVa Siue cogitationes defluit. Hinc etenim Psalmista ait: u Cor meum udereliquit me s. Hinc ad semetipsum rediens ait: u In-
a Venit SerVuS tuuS cor Suum, ut oraret ten. Cum ergo
cogitatio per custodiam restringitur, cor, quod fugere consuevit, inVenitur. Io Plerumque autem nimis taciti cum nonnulla iniusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam Si illatas molestias tranquille lingua diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clauSa plus cruciant. Nam cum putredo, quae interi USas servet elicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire igitur debent, qui plus quam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent Vim doloris exaggerent. Admonendi Sunt enim, ut, si proximos sicut Se diligunt, minime illis taceant, unde eos iuste reprehendunt. Vocis enim 3o medicamine utrorumque saluti concurritur, dum et ab illoqui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui Sustinet,
452쪽
S. GREGORII PAPAELPar. III doloris servor vulnere aperto temperatur. Qui enim proximorum mala respiciunt, et tamen in Silentio linguam premunt, quasi conSpectis VulneribuS uSum medicaminis su trahunt, et eo mortiS auctoreS fiunt, quo Virus, quod poterant, curare noluerunt. Lingua itaque diScrete frenanda est, non sinsolubiliter obliganda. Scriptum namque est: si Sapiensu tacebit usque ad tempuSn: Ut nimirum, cum opportunum considerat, postposita censura Silentii loquendo, quae congruunt, in usum Se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: si TempuS tacendi, et tempus loquendis. Discrete ioquippe vicissitudinum penSanda Sunt tempora, ne aut cum
restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat: aut cum loqui utiliter potest, Semetipsam pigre restringat. Quod
bene Psalmista considerans dicit: u Pone, Domine, cust udiam ori meo et ostium circumStantiae labiis meis n. is
Non enim poni ori suo parietem, Sed ostium petit quod
videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute discendum est, quatenus OS diScretum et congruo tempore vox aperiat, et rurSum congruo taciturnitas claudat. At contra admonendi sunt multiloquio vacantes, ut vi- aQgilanter aspiciant, a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur quia illud repetit unde descendit, et relaxata deperit quia Se per insima inutiliter spargit. Quot enim supervacuiS Verbis a a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad Sui cognitionem non sullicit, quia per multiloquium Sparsa a Secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insidiantis hostis vulneribus detegit: quia nulla munitione custodiae circum- 3Ocludit. Unde scriptum est: u Sicut urbs patens et absque
T. Gli. XX, T. I S. PS. CXL, 3. IO. Eccii. III, 7
453쪽
umurorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendore cohibere Spiritum suum B. Quia enim murum silentii non habet, patet inimici iaculis civitas mentis, et cum Seper Verba extra semetipsam eiicit, apertam Se adversarios ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae Vincitur, contra semetipsam per multiloquium
Plerumque autem, quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum otiosa cavere verbato negligimus, ad noxia pervenimus: ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hinc Seminantur Stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faceS odiorum, paX eXStinguitur cordium.
is Unde bene per Salomonem dicitur: u Qui dimittit aquam,
si caput est iurgiorum s. Aquam quippe dimittere, est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: si Aqua profunda verba ex ore Virin. Qui ergo dimittit aquam, caput est iurgiorum: quia, quieto linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est Qui imponit stulto Silentium, iras mitigat s. Quod autem multiloquio quisque Serviens rectitudinem iustitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: si Vir linguosus non dirigetur Super terram s. Hinc quoque aue Salomon iterum dicit: si In multiloquio non deerit peccatum D. Hinc Isaias ait: si Cultus iustitiae silentium n videlicet indi cans, quia mentis iustitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Iacobus ait: si Si quis putatu se religiosum eSSe non refrenanS linguam Suam, Sed Sc-3o si ducenS cor Suum, huiuS Vana eSt religio o. Hinc rursum
a. Prm. XXV, 28.16. Pris. XXII, Id i 8. μου. XVIII, 4. II. Prob. XXVI, Io. 24. PS. CXXXIX, I 2.
454쪽
Par. Illait: u Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem si ad loquendum s. Hinc iterum, linguae vim definiens, adiungit: si Inquietum malum, plena Veneno mortifero n. Hinc per Semetipsam nos Veritas admonet dicens: σ Omne si verbum otiosum, quod locuti fuerint homines reddent deueo rationem in die iudiciis. Otiosum quippe verbum eSt, quod aut ratione iustae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo de otioso Sermone ratio exigitur, penSemus quae poena multiloquium maneat, in quo etiam
per noxia Verba peccatur. CAP. XV. QUOMODO ADMONENDI PIGRI ET PRAECIPITES.
Aliter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illinamque suadendi sunt, ne agenda bona dum differunt, amittant : isti vero admonendi Sunt, ne, dum bonorum tempus incaute sestinando praeVeniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est, quod Saepe, dum opportune agere quae pOSSumuS nolum US, paulo poSt cum Volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia, dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus co valescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: si Pigredo immittit soporem f. Piger enim recte Sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpeScat. Sed pigredo soporem immittere dicitur; quia
paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subiungitur: si Etu anima dissoluta esuriet n. Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit, et dum studiorum Sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame Sauciatur: ut, quo Se per disciplinam ligare dissimulat, eo Se esuriens per Voluptatum
2. IAC. I, I9. 6. MATTH. XII, 36.3. IAC. III, 8. 2I. Prob. XIX, IS.
455쪽
desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: si In desideriis est omnis otiosus s. Hinc ipsa Veritate praedicante, uno quidem exeunte Spiritu munda domus dicitur : sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Ples rumque piger, dum necessaria agere negligit, quaedam sibi dissicilia opponit, quaedam vero incaute formidat, et dum quasi invenit quod velut iuste metuat, ostendit, quod in otio quasi non iniuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: o Propter frigus piger arare noluit: mendicabit ergo io si aestate, et non dabitur ei η. Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum pama
ex adverSo mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: si Mendicabit aestate, et non dabitur ei v. is Qui enim nunc in honis operibus non exsudat, cum Sol iudicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum poStulat, nil accipiens aestate mendicat. Bene huic per eundem Salomonem rursum dicitur: si ui obServat Ventum non Seu minat, et qui considerat nubes, nunquam metit n. Quideto enim per Ventum, nisi malignorum Spirituum tentatio exprimitur Θ Et quid per nubes quae moventur a Vento, niSi adversitates pravorum hominum designantur Θ A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundorum spirituum amatu pravi excitantur homineS. Qui ergo observat Venas tum, non Seminat et qui conSiderat nubes nunquam metit quia quisquis tentationem malignorum Spirituum, quisquis
persecutionem praVorum hominiim metuit, neque nunc I rana boni operis Seminat, neque tunc manipulos sanctae re tribu tionis Secat. 3o At contra, praecipites dum bonorUm actuum praeVc-niunt tempuS, meritum perVertunt, et saepe in malis cor
456쪽
ruunt, dum bona minime discernunt. Qui nequaquam, quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta, quia ita non debuerunt agere, cognoscunt. Quibus Sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: u Fili, sine consilio nihil fa-u cias, et post sactum non poenitebis n. Et rursum: u Pal- su pebrae tuae praecedant gressus tuos n. Palpebrae quippe greSSUS praecedunt, cum Operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non antecedit, atque idcirco iocitius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat, per palpebram consilii non attendit.
CAP. XVI. QUOMODO ADMONENDI MANSUETI ET IRACUNDI. Aliter admonendi sunt mansueti, atque aliter iracundi. Nonnunquam enim mansueti, cum praeSunt, Vicinum Iset quasi iuxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam neceSSe eSt, vigorem districtonis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in mentis Vesaniam devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata Ioquietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid a semetipsis patiuntur irati. NonnUnquam Vero, quod eSt gravius, irae suae stimulum iustitiae Zelum putant. Et cum vitium virtus creditur, Sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis astorpescunt taedio: saepe iracundi rectitudinis falluntur Zelo. Illorum itaque virtuti vitium latentor adiungitur: his autem suum Vitium quasi virtus servens videtur. Admonendi sunt
igitur illi, ut fugiant quod iuxta ipsos est: isti, quod in ipsis est attendant; illi, quod non habent discernant: isti, quod 3o
habent. Amplectantur mansueti sollicitudinem, damnent
457쪽
iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem iustitiae studeant: admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, mansuetudinem subiungant. Idcirco namque Spiritus sanctusue in columba nobis est et in igne monstratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae Simplicitate manSuetos et igne geli ardentes exhibet. Nequaquam ergo Sancto Spiritu plenus est, qui aut in tranquillitate mansuetudinis servorem aemulationis deserit,
io aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis
amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non
diversa caritate praeditis, diversa tamen adiutoria praedicationis impendit. Timotheum namque admonenS ait: si Argue, is si obsecra, increpa in omni patientia et doctrina n. Titum quoque admonet dicenS: si Haec loquere, et eXhortare, etu argue cum omni imperio η. Quid est, quod doctrinam suam tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac, alteri imperium atque alteri patientiam proponat, nisi quod manao suetioris spiritus Titum et paulo serventioris vidit esse Timotheum Θ Illum per aemulationis Studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi, quod deest iungit, huic, quod superest Subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. MagnUS quippe Suas sceptae Ecclesiae colonuS alios palmiteS, ut creScere debeant, rigat: alios, cum plus iuSto creScere conSpicit, reSecat: ne aut non crescendo non serant fructuS, aut immoderate cre-
Scendo, quOS protulerint, amittant. Sed longe alia est ira quae Sub aemulationis specie Subripit, alia quae turbatum 3o cor et Sine iustitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc, quod debet, inordinate extenditur; haec autem semper in his, quae non debet, inflammatur. Sciendum quippe est
458쪽
quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab
aliis illata non tolerant, isti autem etiam, quae tolerentur, important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes ins quuntur, ri Xae OccaSionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, Si in ipsa irae suae , commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquilliuS toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et Nabal ebrio culpam suam Abigail lau- iodabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit. Idcirco enim malum, quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non pOSSint, non aperta exprobratione, Sed Sub quadam sunt is cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, Scriptum est u Locutus est Abner ad Asael dicens: Recede, noli me si perSequi, ne compellar confodere te in terram. Qui au- aou dire contempsit, et noluit declinare. PercuSSit ergo eumst Abner aversa hasta in inguine, et tranSfodit eum, et mor- tuus eSt v. Cuius enim Asael typum tenuit, nisi eorum, qUOS Vehementer arripiens furor in praeceps ducit Θ Qui in eodem furoris impetu tanto caute declinandi sunt, quanto aset insane rapiuntur. Unde et Abner, qui nostro Sermone patris lucerna dicitur, fugit: quia doctornm lingua, quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoriS mentem cuiuspiam ferri conspicit, cumque contra iraScentem di simulat verborum iacula reddere, quasi persequentem 3o non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione semitigant, et quasi Asael persequi et insanire non cessant;
459쪽
REGULA PASTORALISIO Inecesse est, ut hi, qui iurenteS conantur reprimere, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam Vero subtiliter proserant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum
s contra perSequentem SubStitit, non eum recta, Sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obViare. AVerSa Vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo Superare. Asael autem protinusio occumbit, quia commotae mentes, dum et parci sibi sentiunt, et tamen reSponsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod Se erexerant, Statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu Sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur. iue CAP. XVII. QUOMODO ADMONENDI HUMILES ET ELATI. Aliter admonendi sunt humiles, atque aliter elati. Illis insinuandum eSt, quam Sit Vera eXcellentia, quam Sperando tenent: istis vero intimandum est, quam Sit nulla temporalis gloria, quam et amplectenteS non tenent. Audianteto humileS, quam Sint aeterna quae appetunt, quam transitoria quae contemnunt: audiant elati, quam Sint transitoria quae ambiunt, quam aeterna quae perdunt. Audiant humiles ex
magistra voce Veritatis: si omniS, qui se humiliat, eXalta-ubitvrs; audiant elati: u Omnis, qui Se eXaltat, humilia- aue si bitur s. Audiant humiles: si Gloriam praecedit humilitas s; audiant elati: si Ante ruinam eXaltatur spiritus s. Audiant humiles: si Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quie-
c tum et trementem Sermones meos Θη Audiant elati
u Quid superbit terra et cinis Θ s Audiant humiles: si Deus 3o u humilia respicit η; audiant elati: si Et alta a longe cogno-
460쪽
fΡar. lIIu scit n. Audiant humiles, si quia filius hominis non venitu ministrari, sed ministrare ο; audiant elati, si quia initium uomnis peccati superbia est'. Audiant humiles, si quiau Redemtor noster humiliavit Semetipsum, factus obediensu usque ad mortem η; audiant elati, quod de eorum capite sscriptum est: si IpSe eSt rex Super uniVerSos filios superbiae n. Occasio igitur perditionis nostrae facta est superbia diaboli,
et argumentum redemptioniS nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis enim noster inter omnia conditus voluit videri supra omnia elatus: Redemptor autem noSter magnus Iomanens super omnia fieri inter omnia dignatus est parvus.
Dicatur ergo humilibus, quia dum se deficiunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione deiectiuS, quae, dum Supra Se tenditur, ab altitudine i ;verae celsitudinis elongatur λ Et quid humilitate sublimius, quae, dum se in ima deprimit, auctori Suo manenti super summa coniungit Θ Est tamen aliud, quod in eis debeat caute pensari: quia saepe quidem humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis Suae ignoratione saliuntur. Nam ple- χοrtimque nonnullis qui Sibi humiles videntur, is, qui hominibus deferri non debet, coniunctus eSt timor; plerumque vero elatos comitari solet liberae vocis aSsertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate; isti loquuntur per asina patientiam elationiS, et tamen Se credunt loqui per libertatem rectitudinis. IlloS, ut perVerSa non increpent, sub specie humilitatis premit culpa formidinis: istos ad increpanda quae non debent, aut magis increpanda quam debent, sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et 3ο elati admonendi sunt, ne plus quam expedit, Sint subiecti