장음표시 사용
61쪽
cidentalibus vox illa inop est, si alio sensu sumatur , quam eo, quem modo signavimus Vocabulum is da , apud O Scriptores sacros ci&i ζον- respondet Ebraeis vocibus quidnra , quaeri in textu Ebraico Matthaei h. l. extant in in V. pote: T. Exod XXII 8 nec non Jud. XIX. 22. 23 ubi redduntur per ψιον, οἰκίοi quam locutionem etiam in N. . repertam ivlarc XII. 3 s. non mere Hellenisticam esse sed eo sensu, quo novae dialecti patroni somniant sed etiam Graeco scriptori profano usurpari, docet Seb. Psochenius Diatr. s. Desig nat vero id nominis Patrem familias, quomodo'. l. a Hieronymo , Vulgato , Tigurinis, Calvino , Castalione, Bezari Piscatore reciditur sed talem, qui etiam Dominus domus existat, uti Erasmo obsiervatum est. Nam id vult tum Graecas vocis nativa vis, tum Ebraicie, quae huic respondet. Idem suadent interpretes, Syrus , Arabsi 2 Ethiopi, qui omnes dominum domus repraesentant, sicut Diodati supra laudatus, melgae em Deri Diir g Reliqua versiones
fere Patremfamilias heic designant, ut Lutheri Ioli. Echen ,
Socin Germ. Daussateri Hispan uti patre defamilia, Gali. un per de famisse, Vernac d Suec. en tuus bolidi I praeter Latinas Jamjam allegatas At Persicus interpres vocem adhibet qda notat Oeconomum,4 Anglus habet an housholde r. Quae in Aterpreramenta Graecae Vocis emphasin non exhauriunt. Ori tVm genes existimat per ἰon et intelligi ipsum Christum, cu- η ς
jus aemuli eme jubeantur Apostoli, aliiq; in regno coelorum 'Scriba futuri Verba ipsius haec sunt comm . in h. l. ub my
Mam qui Dinlis dicitur alicui, alius es ab eo, c ι dicitursvidis, IR/y erit quidem qui doctus es regno coelorum Scriba, qui dicitui sinitis,sed aluo ab hoc Patrefamilias, qui profert de thesaurosuo nova vetera. Vide igitur, num Paterfamilias fori sit ipse Iesius progerem de thesaurosubjuxta doctritu oportunitatem,nova quadam spiritualia, qua semper ab ipso renovantur in interno utorum homine, qui, ipsi semper
in te renovantur. Vetera verὸ,qua per literas insculptasunt lapidibus, o lapideis cordibus veteris hominis, ut comparatione itera o collatione Spiritus, divitem reddat Scribam, qui doctus es regno sese um,
faciat, si tum , donec discipulus Derit Magister c. Nec ab
62쪽
llidere videtur Hieronymus libral comm in Matth. ad h. l. in ructi erant eposoli S ribae e notarii Salaatoris , qui e ba illius is raeceptasignabam in tabulis cordis carnalibus, regnorum coele sit in sacramens rL, o pollebant opibus Patrissimilia , eius es de thesaurodootrinarum ιarum nova vetera. Idem lenti Hilarius in Matth. can. XIV. Non turbis,sed dijciputis 1 locutus, ct in redigi ntibus parabo a dignum testimonium reddiduci ipsos scitu et sub ut ιι amicias nomine sib comparans, quod doctrriram de thesauro suo novorum S n4tus Sanctio veterum sim adepti. Vertim sicuti nitid cogit, ut Patrisfamilias nomine ipsum Christum indigitari statuamus cum dici possit generalis sententia, qua Apostolis Doctoris tangelici munus declaratur , per par obolam a Patre familias quovis desumptam : Lan q; lti id quam est, quod magnopere repugnet, quin credere lic a Christum se quo a sub generali nomine O .Hδεσποτου comprehendisse, Apostolos suos aliosq; Ecclesiae Doctores id exemplum suum imitandum hoc paeto invitasse. Videantur, quae supra dies, sunt, quando connexi Onem horum verborum cum antecedentibus ost. ndimus Ili. Sane non intolens est, quod Christus parabolice o. ε-
σποτη Vocetur in Scriptura, ut Matth. X. 23 S Luc. XIII.
as imo ipse Dei Pater Matth. lII. 27. XX l. l. XXI. 3. Luc. XIV. et ' lias id vocabuli quemVis Patremfamilias i-gia. ficat Matth. XXIV. 3. Marc. XIV. t 32 S Luc. XXII tu XXV. T Uicui GJεσ πτη tribuit Christiis, quod depromat e thesau- Caro ibo nova vetera. In fontibus est Verbum εκβ- ει, quod licet interdum violentam expulsionem notet, ut Matth. vis. Q. v l . . is Xas XX l. 2.3Q. XXII. 13. Luc XI. 3 . tamen Deientonem non invitam significat Marc. l. r.
63쪽
. quain. h. l. extat Vel alteri verbor Exod. XII. 33 ubi de e miluone israelitarum ex AEgypto accipiturci vel verbo m V in Hiphil Eccles II1. 6. ubi opponitur τῶ φυλαξα , quod in Hebraeo est VII. Hoc autem loco Ecclesiastis repraesentat actum proserendi e penu, distinctum ab aetu recondendi, sive asservandi, quandoquidem uterq; in bono Oeconomo vel
promo-condo requiritur.Qtia de re supra monuimus .XXILIllud verbum h. l. Syrus reddi pzz depromit, Arabs educet, Ethiopsc Periam Um, rigur Castat Tremeli depromit, Luth her fur M: Diodat iraefustr. mi vero e αλει noster o ci nonis id in t tu indicatur per Ocem θηirα ἡ,qua in etiam supra explicaVimus eodem paragrapho. Et clim duo significata habeat hoc Vocabulum , uti eo loco docuimus, nempe rei in posterum reconditae,in loci, ubi res ista reconditur quaeritur,quaenam harum significationum huic loco a Propriarime conveniat inespondemus, tametsi neutra huic aliena
aut incommoda videatur, tamen nos prostferre post criorem it Agin catιι Iam, qua , , penus sive promptuarium desiglietur ita ut h. l.
Christus indigitet cellam sive repostorium, ubi variati multiplicia eduliorum genera a prudente Oeconomo, portuno in desellio studio, congesta, recondita sunt, suo quarq
tempore inde in familia usum depromenda. Nam cum ropac vetera, quae sequuntur, sint ipsae res reconditae, ipsi cibiae edulia variaci Oportet per thesaurum diversum quid indicari,
nempe oculum, ubi eae res congestardi asservatae fuerunt. Et sicut voces, quas Interpretes, Syrus, Arabs, Ethiops, Persa, Vulgatus, Tigur Beeta, Tremellius, Diodati, Hispanus Gallus Anglus, heic adhibent, utrumq; sensum admittunto ita posteriorem nostram significationem singillatim exprimunt, Castalio perpromptuarium, Vernac ver in marg. ita iii irier oestieldix Euecicassatabulis eamq; hei alteri praeponendam
censent, Grotius , Beza Heinsius , Piscator ind. Contaen ad h. sensu etiam Graecam Vocem profanis Scriptoribus, .Latinam thesauri autoribus Latinis usurpari docet Grotius ad Matth. II. II.
64쪽
Porro quaenam sint res, quas ex hoc thesauro depromnus Paterfamilias, docet Christus, nempe κωνα , -
praesentatur varia ac multiplicia ciborum eduliorum genera, quae alendae familia idonea sunt accommodata , partina recentia, partim Veteravi diutilis serVata, prout unumqtta quero cisti, Oxum magis prodesse aut dele re valeat. Sic Sponsa Can inci, tae. V 1 3. Ghur in gratiam dilecti sui, quem rus invitat se recondidissenum da Crannm ' an , invia delicata n asmul ac vetera. LXX. habent πιν - κροδρυα ρα res παλπια, ne nuces novaso veteres Syrus pT, ' PT in P IN potna recentia ac vetera. Ubi nomen Iaz, quod generali sensiti notat quicquid in re quapiam eXimium nobile, excellensvi exquisitum est,in commodissime Mercero judice per delicius verti potest , ut Deut XXXIII. 3. 4. S. non recte voce aliqua speciali lita .re Mitur, sive a LXX per naces, sive a Syro simul ac Ethiopes Castaliones Tigurinis per poma, cum rectius per generalem notionem tu explicari pollet,sicut Cant IV. 13. 16. hanc Vocem tibi conjunctam habet, &ira stantis. simos ac delicatissimos fructus designat. Unde rectita Arabs reddidit 'n: m y 1ructus arborum Juniusfustia pretiosos, Diodati delisied'unisi te, e nuove eiecchie. Intelliguntur enim
hete literati sensu fructus delicatissimi & nobilissimi, inui
dem omnis generis, tam recentes, quam Veteres, qui a Sponsa in gratiam Sponsi serVari potuere. t sensu figurato designantur, Interprete Theodoreto, ad h. L praecepta Veteris &Novi Testamenti, quae Sponsa se depositi instar custodivisse dicit. Quapropter etiam Theodoretus huc applicat nostra; minoia ex hac Christi parabola. Nec aliter Gregorius Magnus in Expost L Omnia poma nova ac vetera dilectosuo Spon suservat, quias Nost. Test Ecclesia Cathlica mi iri, in Velia non abjiciat:s vetus veneratur, ut novumfemper tu i si sat scis caina bis er risum intesigat, in novo scitu bila sim rem e con .iu dens, in vetera autem semper venturum ct 7s Chaldaeus vero
Paraphrastes locum Canticorum figurata explic d
65쪽
o uti a fucie ut emitetu. Sensus eii, quod Deus admiranda sua benedictione annonam illorum: Di multiplicaturus sit, ut multos annos reponi id a corrupi lone Coii'eoari possit, non taluum necessitati plurium annorum sustectura, sed&adeo uiri arura, ut superVenientibus noVis sequentium annorum proventibus eam cedere necesse sit. LXX reddunt,
ἐξοίin n. Horum ero locorum collatio docet, in verbis Christi h l sensis iterati proximo per καινα si παλαεια designari omne genus ciborum 6 potuum , quos prudens Paterfamillas oportune congcili in conditoriis suis, tuo quaeq; tempore in famulae usum depromi curat. Inter illa Varia esculentCrum de potu leniorum genera ab Oeconomis commendari solent jam recentia . iam vetera, pro ut haec Vel illa gratiora, magisci; sanitati aut V uptati con Venientia Videntur. Sic Pindarus Olymp. de IX. Vinum vetus laudat, ονεῖ θ παλαιον ' ον, - ων νεωτερ- , i. e. laudi vel in quidem vinis ii, fores vero Ibinnorum poematum, ecentioriιm. Item Homerus O . C.
Unde proverbium nova metia , vetera phalerna apud Eraiamum Chil. II cent. a. Nam mel optimum censetur, quod recentissimum, Vinum aute optimum quod vetustissimum, teste Macrobio Saturn. II. Quam vero ob causem Vetus Vinum novo praeferatur apud mulieres vir iuvenis seni, vide apud Athenaeum Dipnosophist. lib. I. 23. Etiam Ebraico adagio per nova ac vel a reprzesentari res omnis generis, monet Maldonatus ad h. l. ω ist illum Mart. Deltio in Adsitiit. Sacr. VPt Test P. II adago qui tamen huc perperam refert locum Pal. CXXXIX. s. prava Vulgati interpretis versione deceptus. t Joh. Lighis ortis Anglus in Horis Hebraicis ad Matth. h l. putat haec dici et uuio dialectum Schilarum , ubi non iv
66쪽
dum in sacris, ct ritibus quibusdam reccntilia an peteribus, annis it praesentis Apraeteritorum p et n. Iam ver Jrugi homo, rebus suis ben propidens, hise illis infructus erit, ad utrumlibes
XXVII. Proximis T Lanum proinde est, quod hic sit parabolae Christi sensu, parabolica Iliteratis, proxime ab plo intentus sicuti bonus Paterfa Dcutionis milias non de suo tantum vietu solicitus est, sed repositam ha I Uri bet annonam in aliorum alimenta' non in diem secure vivit, sed long in futurum tempus providet, semiliae suae pro- spicit de omni re necessariari utili, eamq; alit non parce, non
imisere, sed liberaliter omnia ciborum & potuum genera, quihus oportune penum suum instruxit, depromensvi dispensans in familiarium, vel hospitum inVitatorum, necessitatem ac usum in quidem pro diversitate personarum temporum, interdum ea proferendo , quae servando serVari non possunt, quaeq; ipsa novitiis commendat , interdum ea qua ervariso lent, 'uibus vetustas pretium conciliat, ferculorum varietatem ad varietatem palati conVivarum attemperando. quandoquidem fere omnes in convivio dissent tire videntur,
dum alius aliud eligit probatque ita decet Scribam,sive Docto rem Evangelicum e divite divinae scientia ac eruditionis suae thesauro proferres, quae jam in promptu habet , omnia antea congina , pro rei, loci ac auditorum conditiones, atq; ita congruo tempore pro suo quemq captu copiose: luculenter do cere ac instruere, Variam, multiplicem omnis generis do
ctrinam proponendodam per pr*copia, jam per exempla, per parabolas, per similitudines, prout auditores capiunt istelligunt, ut illi per vetera haec sibi nota, Iatis perspecta adducantur in cognitionem rerum noVarum , c mysteriorum coelestifim sibi antea inauditorum. Et hoc quidem ad ex
Exemplis e implum ipsius summi Magistri, qui nihil faciebat reliquum ad ehri diligentissimam & copiosissimam doctrinam , eiusmodi docen
di methodo usus, ut res abstruses,ac mysteria regni coelorum, per parabolas δε exempla e rebus vulgaribus a quot liliano usu tritis desumpta explicaret,& hominibus inculcaret, veluti supra
67쪽
sepra in connexione horum Verborum docuimus IV. Huic vero Servatoris praecepto morem gesserunt Apostoli,dum se ita auditorum suorum ingeniis ac captui accommodarunt, ut omnia ferent omnibus Iudais ut Iudaei, exlegibus ut ex leges, infr-mis ut in i mi, id ut omnes lucrifacerent, Omnin aliquos serrarent, quod de se omnium reliquorum nomine profitetur Paulus i. Cor. IX. 2O. 2L.M.
V Erum per haec novavi vetera insuper sensu figurat6,quem Figuratus
etiam Christus in parabola nostra intendit, designantur nororum proculdubio res Novo ac Veteri Testamento comprehenta, oreterum quas Scriba Evangelicus, providi Patrisfamilias aemulus, in sensio. usum & plenam informationem auditorum depromere debet. Quod dum statuimus, non nostri cerebri placita obtrudimus, sed veterum Patrum Moptimorum Scripturae Interpretum Patrum sententiam eXprimimus Ut fidem liberemus, quorundam explicauo.
exeorum numero eXplicationes, propriis eoru verbis conceptas,adducemus. Inter eo Vero primum se nobis sistitori genes
loco stipra nobis allegato p. II. Qui per patet familius esst, ct liber O g elis, o dives, ab dans, e quoi ex tractatione iterae erudi ' regno Dei, in omitiisermone Veteris Testamenti, P in omniscientia noxa Iesu Chri ii doctrinae. Et pag. I et On mibus igitur modis conanduin e si, ut congregemus in corde nostro, attendentes lectioni , exhortationio doctrinae , in lege Dei meditando die ac nocte, non solum no-τ Epangeliorum oracula θ Apo Molorum, is horum explanationes, verum etiam vetera legu, umbram habentis fui trorum bonorum, a Pru- Getarum, qui his consentanea praedixerunt. io iterum uoles autem o sinplicius Iesus Paterfamilias proferre de thesaurosuo, nova quidem, videlicet Evangelicam doctν nam vetera ver), comparationem dictorum, qua a Legeo Pr phctis fumum ur, quorum exemplaticet in Evangeliis inp nire. Porro di hu teteribi ac novis audire opor-ietospiritualem legem is Lepuic dulantem is comedetis vetera,
vetera veterum , is pete a e facte nouorum educ fiat. Cfm 'dimus enim in benedictione vetera, nimirum Hopheticossermones. θ horum veterum vetera, Vt ei et lagis verbi mox ubi nova venerint P Evau-
68쪽
o rum Hucimus c. Origenem Xcipiat Ch Momus Homi'. XLVIII in Matthaeum
cta , es et iri in Chrysostomum sequatur Hieronymus lib. II. omni iti Matth. h. l. Ap y li eran dicientes de thesauro doctrinarum nova ac veteri ut quicquid n Evangelio pruicabant, Legiso Prophetarum ro ibi comprobarerit. Unde ponsa dicit in Caπ- ri , Cantic novi vetera fratruelis mei servavi ibi. Huic subjun- gimus Augustinum m. Quaest Evanget secunditia Matthaeum, quaest XVI. trum ne ex onere pol it, quem dixerat thesau n in Cro ab . - quoniam1 indes tura inte Iuumur, qua nomii dum unu lamentorum Nor veteris concluduntur auemadmiat in 'ud alium Evangelisum tu ium et u tum tali conclus me vidi tu ex onere. Accedat Hilarius loco supra allegato XXIV. Ascipulos scribas, emiam nuncupat, q wd initaexcrint ea . . ille vij vetera , u es, in Evange liis, in Lege protuleret,bduidem patrisfamilias, unius utra pthesauri. Consentit Cheodoretus Explan incant. Cantic dram e verba illa Cint i convia. 13. modo nobis explicata . I.
observa differentiam inter verba Christi, ut in codicibus nostris jam leguntur,4 allegationem Theodoret , quaera omittit particulam ι ante voces βα πλειαν Ἀγνων, . praeterit Vo
69쪽
κανα substituit, is , mee discrepantia argumento est, eum ememoria produxisse hunc locum , libro haud inspecto. Eadem cum modo laudatis Patribus mens est , de verborum Christi sensu, tum ven. Bedae, tu mi Theophylacto , ac Euthymio in h. l. Addatur insignis locus Irenaei lib. IV. dV. Hopr. a.)M; c. a. morum vestigia premunt Interpretes recentiores, a misquidem e nostris ipse Megalander Luxhςru in noti margin l. hi jj., his Chemnitius in Harmonia, Flacius in Glossa, Brentius senuis
dius Hunnius Comment in h. l Pontificiis Nic. Lyranus, & quinq, Jesultae, ut Alph. Salmeron Comm. in Histor. Euang. Tom. Vil traetici 2 Seb. Barradius Concord Evang. T. Ii. lib. IX. c. s. aldonatus coria a Lapide ad h. L item Lori nus in Levit. p. 98. Idem admittit Corn. Jansienius Epis GandaV. in Concord Evanget c. LIII. nempe, alde probabile e se bigviscari e et Test hbm vetera, ex Evangelica Philosophia nova. Sed negat tantum id adlteram designari, sive aeci E ad
hujus loci explicationem pertinere. E Calvinianis assentiuntur Pi scator, a Parorus, Heinsitis, Diodati Meiar Hammondus notis in h. l. nec non Rivetus in Isag S. Script c. I. n. 3. XXIX. OCcurrunt heic nobis nonnulli, qui vetus& NOV. Testam. st , his verbis designari negant, ut Alph. Tostatus Episcopus
Abulensis Comment in Matth. XIII.quasi LXXV. Calvinus' '
in Harmon. Vanget Mart. Bucerus in Enarr. h. l. De non
Nic. Gallasius Annotat ad Irenaei lib. IV. c. I. Tostatus quidem tria argumenta producit, quibus eVincat geminum illud Testamentum heic non indigi rari. morum summa huc dit. I. Quia de Patre amittiis non de Scriba nuncietur, quod pio Eorum aroferat navis is vetera. A de Patre μὴ illa dic, quit, quod depromat umenta. res in i m Novi re famem . Eodem telo pugnat Bucerus, addens promere vetera, noxa est uisitast nilatio oron quod a similatur. me Iniscat nisi P.uris familias ita ratistat i ιο- piam, istar ora horna tantuu , sed etia in qua reto ita diu silere , depromit uia Christus nauci quitur de nobis, sed i se o Amsolis. At Christus, Apostolinis broferebam tessim mi 'di P ον Tes.siqitidem Scriptura Noxi Testamenti tunc nulla erat, cumda
70쪽
do ista dicebantur, unde nee poterat allegari. 3. st 'ia Chri us hoc infert ex praecedensibin veluti conlusionem. Nempe quia in ePigebana parabol is allatis, habebant copiam inu gentiae o doctrina , quae sola helestignificatur. Addit Tostatus quod si V. N. . intelia ligerentur , Asrahamo Moseso Propheta προ possent dici Scriba
docti, quia non potuerunt proferte nora, quia noni in ei aut edic Hinc interpretationem istam de rebus utriusq; strum iit Calvianus rejicit, ut coactam Bucerus, ut nonfrmam Radiculus vero est Maldonatus esulta, qui heic stomachatur in nouos reticorum Interpretes quos vocat eo quod immerito veterum explicariovem reprehendam,& nominatim Calvini Harmoniam in mar- nemo vehementilis illo aut pluribus argumentis, amanti.
quorum interpretationem exagitavit. Sed facilis ad ista responsio datur, nimirum ad 1 concedendo illud totum, de solo sensu iterati proximo intelligatur: non ero quoad sensum fisuratum etiam a Christo per consequentiam intentum. Nam 1 resolvatur parabola in messim Sc πόδοσiν, nexus illius hic erit : sicut Paterfamilias depromit e thesauro sitio nova Vetera, sive ciborum & potuum genera, sive pecunam vel monetam novam Veterem, quod .status mavult, ut ScSalmeron oc cir sive supellectilem novam Veterem vas rum aureorum argenteorum, quae in nuptiis adhiberi solent, quod placet Barradio loco supra allegato: a Scriba Evangeliacus promptuario eruditionis sacrae profert res e Novo Ie
teri Testamento,sive ex Evangeliovi Lege petitas Ad secundum respondemus, Christum de se atq; Apostolis, te nobis, aliisq; omnibus Scribis Doctoribus N. est loqui, cujus rei signum universale, fidem facit Et si vel de se Sc Apo stolis solis loqueretur , tam n non sequeretur , quia Scriptura . . tum nulla erat, ideo eam non potuisse intelligi. Nam non tam inse Scriptura heic designatur rebus ipsis accidit, quam doctrina ipsa Evangelica, i s libris Novi Instrumenti contentae, atq; legalibus Vet. Test. praeceptis distin-