장음표시 사용
441쪽
De pertinacibus oe poenitentibus
i 7 Quaeri autem solet, an quaelibet admonitio lassiciat, ut haereticum per tinacem laciat. Cui quaestioni respondetur, legitimam esse debere admonitionem,
v th elicum consummatum reddat errantem. Nec eadem erit omnium haeresum ratio: nam in haeresibus plane damnatis legitima erit admonitio , si ollendatur erranti sacra scriptura , vel ecclesis catholicet definitio h resibus cotraria: si vero hqresis nominatim condemnata non sit, argumenta euidentia vicem iuste admonitionis obtinebunt. f Alson. Castren . lib. i. de iusta. hqret. punit. cap. IO. Ji3 In summa, pro legitima admonitione habenda est,quςcunque causa errantem probabiliter ab errore ad veritatem reuocauerit. Vt puta ,si ei quoquo modo constiterit, propositionem errori suo contrariam , esse catholicam : vel si iustis argumentis fuerit a quocunque conuictus: tenetur enim confestim ab errore discedere, Nacquiescere cognitς veritati: quod si non secerit, pertinax esse non immerito iudicabitur: quia impudenter insistit errori, quem sub reatu deserere debet. I Gerson t racha. de protestatione, conlideratio. Io. Fran. victoria super Thom. 2.2. quςst. II. arta
a. Alsons Castren.pro icto. c. I in Jis Plurimis quoque videtur, legitimam esse admonitionem , inquisitoris assertionem dicentis, errare aliquem contra fidem catholicam, & illius propositi nem hereticam esse. t Barthol. in. l. 3. F. tutores. de suspech. tu toti. quem illic sequitur. Ioan . de Neapoli.Compostes- Ianus In Clem. i. de usuris. glo. 3. in
de Ana. & Felin. in rubri. de hqreti c. Ioan. Lupus allegatione de hipresi. S. I. Nicol. Arelata. in tracta. eiusdem ti- tui. notab. I9. J . 1 o Sed Alfonsus noster ab haesententIadissentit : quia non semper haeresis est
talis, ut inquisitor sciat illam h resim esse:& quia fieri potest, ut inquisitor
erret. Meo tamen iudicio a communi sententia recededum non est: nec enim:t
Alfonsi argumenta magis receptam doctrinam destruut, quam una, aut altera exceptio generalem regulam tollit. Cuautem inquisitores viri docti & prudentes esse soleant, & cum peritorum consilio sacere omnia teneantur, pr cipue
illa, quiet dubia atque difficilia suerint, is qui errat, credere illis debet in dubijsqu stionibus, ad eorum ossicium pertinetibus. Adde, quod inquisitores &ord Inarij Iudices ecclesiastici ut apud Gersonem est multas propositiones dubias declarare possunt hereticas esse , nisi sorte propositio sit usque adeo amrbigua , ut egeat summi pontificis, aut generalis concilij declaratione. f Alsonsus. lib. de iusta heret. punitio. cap. o. Gerson tracta. de propositio. ab epist po haereticandis. Hadrianus sextus quo
11 Illud autem, quod pene omiseram,
addedum est, quod etsi probabilis ignorantia excusare soleat a pertinacia: si tamen is, qui per ignorantiam errat, Iuraret se nunquam a sua opinione diascessurum, statim hoc ipso iudicandus esset pertinax: quia ponit obῖcem veristati, A no est paratus ad correctionem , & sua temeritate declarat animi sui o stinationem. Idem dicendum est , si quispiam firmiter protestetur, se nunquam recedere velle ab aliqua propositione hqretica: & ita quibusdam theologis placere video. Gersoni trach. de protestatio. consideratio. Io. At senso Castrens. lib. I. de iusta licretic. p nitio. cap. 9. Jax Veruntamen de hac opinione meo
442쪽
quidem iudicio amplius deliberandum est: nam si is qui Grat, probabili ductus ignorantia credit aliquam propo-fitionem esse catholicam , eadem probabilitate asserere ac iurare potest, sentiquam ab eadem propositione discessurum . Quinimo qui insuperabili,aut iusta ignorantia firmiter crederet, ali quid esse catholicum , non modo Pro testari S iurare potest, se id constantex
defensurum, verum etiam summa ope, ac tota mete id ipsum sacere teneretur ,
perinde ac si propositio vere catholica foret: quia nisi id ex animo saceret, inconstans esset in ea fide, quam credit esse catholicam: & faceret contra conscientia : contra quam quisquis aliquid facit, aedificat ad schennam. l. vlti C.
de non numera. pecunia. c. vltim. de
praescriptioni. J1 3 Praeterea, incorrigibilis h eticus dicitur, qui non habet animum se corrigendi, sed vult esse pertinax, obstinatus, Minduratus. Ille autem censebitur haereticus incorrigibilis, qui semel & it gum correctus, in errore suo persistit. Quod satis aperte docet Paulus in epistola ad Titum dicens: Haereticum hominem post unam & secundam corr. Qionem deuita: sciens quia subuersus
est, qui huiusmodi est, & delinquit, cust iudicio proprio condemnatus. Vbi subuersum vocat Apostolus incorrigiabilem, sicuti Theophylactus & alii quidam interpretamur. Parui tamen refert , an haereticus pertinax, vel incoris rigibilis sit, eisdem enim regulis uterq; iudicandus est. I ad Tit. 3. Alson. Castren . lib. 1. de iusta haereti. punitio.c. I. interpretes in. c. cum non ab homine.
Postremo , cum errantis pertinacia grauissimum crimen sit, consequens
est, ut in dubio minime sit praesumenda: tum quia res dubiae in panem benigniorem interpretari debet: tum etia, quia crimina non praesumunturidemu, quia quaelibet causa excusare solet a malitia, ac dolo, quibus cessantibus nemo haereticus pertinax erit. Γ loan. And. Ancha. & Domini. in. c. cum contu macia. de haereti c. lib. 6. Ioan . Lupus allegatione de haeres. F. Nicola. Ar lata. de haereti. notab. a. l. merito. pro socio. c. estote. de regulis iuris. l. igitur. F. potest. de libera. causa. Thomas. 2.1. quaestιO. 6 . arti. 4. Abulen. Matth.
T. quastio. 6. Alciat. lib. I. praesumptio. cap. I. J1 Hactenus de pertinacibus breuiter disseruimus, sequitur ut pari breuitate de impoenitentibus haereticis pauca perstringamus . Est autem impcenitens quisquis erroris sui poenitentiam asere non vult: in quo pertinax quoque solet esse omnis in poenitens. Vndes haer
sis alicuius plane probata sit, & ille puro corde errorem confiteri noluerit,paratus haeresim abiurare, & iniunctam poenitentiam subire, tanquam pertinax& im poenitens Iudici seculari relinque dus est: quamuis millies protestetur, se fuisse & esse catholicum,& In fide Christiana vivere ae mori velle. f Auditores
rotae decisione antiqua. 37s. Bernard. de Bis negio in nouis decisionibus . titu. de haereticis. & Hostien. in summa, eod. titui. colu . h. & item Calderi. consit. L.
Ioan . de Ana. in. c.excommunicamus.
6. Mijcimus. de haereti. Alberti. lib. de agnos n. assertio. catho. q. 8.& quaest. 34. nume. FI. Boherius decisione. 3 3. qui errauit decisione 343. iis Comprobatur haec propositio ratI nibus vivis de spirantibus: nam si limresis plene probata est,iam eccles; constat, istum haereticum esse: qui nisi errores suos confiteatur, impoenitens haereti
443쪽
o a Depertinacibus 9 impaenitentibus
cus est, & curiae secul ari merito relinquendus, ut quodam primae instructio nis capite plenius continetur : addita ratione, quia ecclesiae non satisfacin nec enim parcitur haereticis, nisi poenitentibus&recte conuersis: nam ut habet regula i uris, Venia non datur nisi correcto. Accedit eodem, quod perinde punituris, qui legitime conuictus est,atq;
ille, qui obiecta crimina cofitetur.Parui enim resere, an homicida testibus, ata propria coniessione conuictus sit: nec ideo minus pumetur, quia Plane prohato crimine, illud impudenter se commisisse negat. Praeterea , confestion cessaria ea ad poenitentiam, nec veniaeonsequii retur, qui peccatum non agnoscit: Θ ut Aristotelas ait: Quem 1 n menitet, is insanabilia est e nitrum
igitur videri non debet, si legitima stam a comburantur i m poena te rues h etici, qui suos et rores negare, quam confiteri malunt. prima instructio. Hispalen. c. I c. ad abolendam. de hpeti. e. super quibusdam . de verbo. significa. l. 2. C. quorum. appellatio non recta piam c. serpens. c. non potest. cum seq. de poenit. dist. I. Aristo.bb. 7.ethi .c. 7. Ja7. Ex quibus omnibus duo consequuntur. Vninn,quod siquis conuictus fuerarit, dixilla, aut scripssse aliquam hςresim, nihil ei prodent,quod ante vel post,
vel omni alio tempore probetur suilla catholicus, nisi ad ecclasiam rediens , poena tentiam egerit : nec enim resipsescentia i ussicit, ut listetici aiunt. Ait rum est, quod immerito Iulius Clarus censet hoe esse acerbum, cum sit is pertinacissimus , qui non vult haeresim confiteri , neque satisfacere ecclesiae, cuspis sacto incurrerit in excommunica
tionem A in alias poena , quamuis per
ream tantiam horam, vel per breuius
empus het reticus fuerit, ut inutulo de occultis dixi : Sc recte respondit Bum
satus. Iulius Clarus lib. s. recepta. sent. 9. heresis. Fran. Bursatus consilio. Eisdem omnino rationibus curiae s culari relinquedi sunt heretici illi, quorum errores manifeste probamur , dc nihilominus eos omnes iudicibus confiteri non volunt. Nam deusti vere im- poenitentes sunt qui omnia crimina noconfitentur : salsam enim poenitentiam eam elle constat, cum spretis pluribus, de uno solo agitur poenitentia: aut cum sic agitur de uno, ut non disced .itur ab
alio. Etenim quo am impietas infid litatis est , ab illo qui iustus de .rufiltiaest,dimidiam sperare veniam. c. quem poenitet. depcen ten. distin. I. c. vhim.
de poenIten. dist. F. c. sunt plures de
poenite. dist. 3. c. innis utriusque sexus. de poeniten de remis. Alex. Ales. q. parte . quaest. 77. memb. s. articu l. 6.& ceteri
in lib. . sent. dist. ic. cum seq. JS Hi autem Impoenitentes, vulgo diminuti dicuntur , quia non sitentur irit
gre iudicibus hereses omnes. Isti vero desectus poenitentiet multifariam conia
tingere solent: vel quia h et Ici nora cε
silentur omnes suos errores: vel non omne tempus errorum: vel non omnes
qualitates & circunstantias grauiores evel non produnt omnes,quos hereticos esse sciunt: vel negant intentionem Semalitiam errorum : vel quippiam si mile dicunt ad excusandos, vel minuendos errores . Non tamen facile qui Rquam damnandus est propter desectus de diminutiones huiusmodi: tu in quia obliuisci potest hqreticus talium circunstantiarum : tum quia is , qui se hqr ticum fuisse satetur, satis concludit, se
plurimas caeremonias haereticorum se-
ei nec summo iure agendum est cum his, qui ad .fidem & ecclesiam Cath licam redeunt.
444쪽
1 3 Qui vero paenitentiae iniunctae non
tutaciunt, puniri debent ut impceniatentes, periuri, & ficte conuersi, quem- ad modum Ioannes Calderinus & Philippus Decius aiunt. Sunt enim impa
nitentes, quia poenitentiam non per sunt : Periuri, quia violant iuramen tum, quo promiserunt, se mandatis ecclesiae obtemperaturos: ficte coiiuersi , quia nec veram poenitentiam agat, nee
permanent in ecclesiae debita obedientia. c. non sussicit. cum seq. de poeni ten. distin. t. Calderi. consil. 2. utu. de haereti. Decius consit. t 37. J3o Falluntur tamen Decius & Philippus Probus, negantes posse inquisitores c gnoscere,an suprascripti poenitentes 1 iunctam poenitentia peragant: id enim ad eorum officium pertinet , perinde atque alia omnia, sine quibus iurisdictio in haereticos plenissime exerceti nequit. Decius eodeco sit. IH. Pr bus ad Ioannem Monachum in. c. prς-s dentes. de haereti. lib. 6. contra quos
est. c. vi commissi. f. nec non . eod. tit.
c. literas. de praesumptionibus. l. cui iurisdictio. de iurisdiet. omni iudicu. J3 I Procedere quoque debet inquisitores,
tanquam contra impoenitentes & ficte conuersos, contra allos,qui eo tempore, quo ad ecclesiam catholicam redierunt,
de seipsis, vel de alijs, quos haereticos
esse sciebant, plenam iudicibus veritatem non dixerint, nisi forte sit verisimile, id per obliuionem fictum fuisse: &ita capite quodam primae instructionis
Hispalensis cauetur. c. I i. 33 2 Caeterum, impaenitentes isti non sunt . protinus curve seculari relinquendi: sed iure agendum est cum eis, usque ad sententiae definitiuae prolationem, quemadmodum recte Ioannes Calde r. tradit. Neque enim ante ab ecclesia catholic sunt euellendi, quam per viros doctos, pios, &rcligiosos dei alute animae semel atque iterum & saepius admoneantur./Id enim & iuri, d aequitati congruit, &quibusdam instructionum capitulis specialiter cautum, & a Platone lib. io. de legibus, iam olim constia tutum est . Ille namque de licreticis divine admodum loquens , inquit tImpij secretis carceribus mediterraneis coerceantur, & nullus cum ipsis civium loquatur , praeter aliquos viros, qui admonentes ad salutem animae colloquantur. f Calder. cons. 2.titui. de heret Ic. 3. instructione Vab. dolitana. cap. s. oc instructi 1. HispaL
eap. s. cap. conuenientibus. I. quest. T. glo. in . cap. excommunicamus. in
f qui autem. de hereti c. Ioan. Lupus
Depradicatoribus Titulus X L IX.
O Raedicare nullus audeat qui examina- ελ iuro approbatus non fit. 3Praedicare publice non debent laici nes, 6
inae. Traedicator examinatus et approbatus, P
si aliquid scandalinum aut sit spem
dixerit, quomodo coercendus sit.
Praedicator qualis esse debet: Praedicatori quid sitfugiendum.
Traedicator debetseipsum accommod re ingenio discentium.
Praericator irreprehensibilis esse debet, ct vita Grina insignis. Praedicatoris vitam verbis suis debere EEE 1 conso-
445쪽
eo mare, multi apienti i -- io TVdicatores qui temere episcopis detra. o F Q - . i: bunt,seuere puniressisunt.
s Tradiciatores , sin dum contionantuν I i Pudicatoribus in concilio Laterane
episcopos representant, perperam Ga si praecipit , ne episcopis pinuς -
V M ab haereticis cocionatoribus de predicatoribus maximum periculum Christiano populo immineat, pr uidendum est diligenter , ne quispiam praedicare audeat qui examinatus de approbatus non sit. sci communicamus. 3. quia vero. de haeretici & in concit. Lateranensi sub Lemne. X. sess. i I. Brun. lib. I. delegati nib. c. F.Ja Neque ivici pr dicare publice debent,
neq; meminet: id enim Paulus apostolus prohibet, ac iure pontificum vetitum est . Et sicuti docet Gerson, & rebus ipsis frequentissime comprobatum est,
mulIerum doctrint fragiles de suspectet
de haereti. c. noua.de poenit.& rem. Pson. tradi. de exam. do . par. a. eo
probatus, aliquid scandalosum aut sit-ipectum dixerit, ab inquisioribus v candus est, de statim cogendus, ut publice illud retractet, vel pio & catholico sensia populo exponate de praeterea corrigendus de admonedus est,ne talia it rum praedicare audeat. Si vero haeresim aliquam praedicauerit, puniendus ctu que est, pro modo criminis, de officio praedicationis priuandus: ea enim PC na infligenda est illis, ut grauius in officio delinquunt. p. i. ae legatio.l. si aliquid Qta suscepi. dc arca. lib. I O. Aubera. lib. de agnoscen. assertio. cathol Lquaest. 36. nu. 8.J4 Praedicator autem esse debet apprime eruditus, doctus, irreprehensibilis, maturus, & pauidus , sicuti beatus Petrus constituit: debet quoque gratiam docedi habere, dc in ipsa doctrina discretus esse, ne aut tacenda prosci at, aut dicenda taceat. Ad haec, eligedus est idoneus, morum honestate, aetate, doctrina, Nobitate, prudentia,& vitae exemplo commmdatus. Ic. Oportet. 8. q. r. c. I.dast.
3. sessio. II. concilii Lateranesis, sub Leone. X.Js Cauere Insuper debet praedicator, ne prolixa nimiaque loquacitate odiosus nai: Breuitatem, ut Inquit Origenes,auditores ecclesiae diligunt:etenim breuis& prudens sermo, de auditur libentiusdcattentius, dc melius memoriae commendatur : econtrario, Satietas inimica est auribus, quemadmodum cibus saperfluus corporibus, ficut Gregor. Nazianzenus ait. fc. sit rector. 43. dist. Origen. sit p. lib. Iudicum homil. 6.Naziarenus oratione in sanctum lauacru. J6 Debet praeterea prudens esse,ut pro ingenio discenti semetipsum possit aptare, ne secreta mysteria, quae vulgi captu excedunt, conam indignis di non inteuligentibus reseret. Qui enἰm ea docet, quae ab auditoribus non valent intelli Si, non ad eorum utilitatem, sed ad sui ostentationem id proculdubio facit. Persectorum est, ut inquit Paulus, solidus cibus: nec spargenda sunt margaritae
446쪽
ritae ante porcos. Accedit Mercurius ille Tti inegistus in Asesepio dicens: Tractatum tota num Inis maiestate plenissimum, irreligiosae mentis est, mulintorum conscientiae praedicare. t Ad Id
br. F. c. in mandatis. c. vlti. 43. distin. . Corin. 1. cum seq. can. vlti. apostolorum. Chryso. in c. Matth. . homil. 24. colu. 4. Nazianz.oration. I 3. Petr. Crinit. lib. s. de honesta disciplina. c. 3.J7 Super omnia vero praedicatorem irreprehensibilem esse oportet, cuius vita doctrinae respondeat, ut aeddicare potast, & fidei doctrina, & morum disciplina. Vt enim Ioan . Chrysost. elegantet scripsit: Nihil est doctore frigidius, qui verbis duniaxat philosbphatur: neque enim hoc doctoris est, sed histrionas de hypocritae. Et alibi inquit: Multum nocet, qui quod docet, non iacit. Et Arist.
lib. I o. ethi. Circa humanas actiones, minus creduntur sermones, quam Opera, nisi sint operibus concordes . Verba cum discrepant a vita, non sunt nisi verba, id est gloriolae ac venditationes. Et Cypria. lib. de dupl. martyrio: Essic eius est vitae, quam linguae testimoniurhabent & opera suam linguam, habent suam facundiam, etiam tacente lingua. Et Luciani Toxaris: Res ipsi; longe magis loquuntur quam verba. Et Lactantius lib. . diuina. instituti Malunt ho-mInes exempla quam verba: quia loqui sicile est, praeliare dissicile. Et Hieron. ad Principiam virginem: Erubescit quamuis praeclara doctrina, quain propria reprehendit conscientia. Et Oceano scribens, ait: Perdit aut lioritatem docendi, cuius sermo opere destuuitur. LChrysosto. in actis aposto. homil. I. dcho l. 3α Arist. t o. ethic. c. I. Lactantius. lib. 4. C. 2 .l8 Praeterea, in eandem sententiam plurima sapientissimi auctores multi irequetissime docere solent, quorum pauca Inpr sentia memorasse sufficiet. The phylactus in evang. Lucae inquit: Quado docens facIt quς docet, alliviat on ra, exemploque suo consolatione assert discipulis: quando autem nihil horum sicit, quq docet, tunc quet docet grauia onera videntur discipulis, ita ut a doctore nullam recte faciendi vim accipiant. Et Grego. Cuius vita despicitur, restat ut eius proicatio contemnatur. Et Leo magnus 1 erm. de sancto Laurentio: Validiora sunt exempla, quam verba: &plenius est opere docere, quam voce. Et Isidorus lib. 3. desum. bono: Tam doctrina quam vita clarere debet eccles sticus doctor : nam doctrina sine vita, arrosantem reddit: vita sine doctrina inuidem facit. Authoritate magisterij caret, qui quod docet non facit: Doctoris vitio, etiam ipsa vera doctrina vit scit: quia dum non vivit, sicut docet, ipsam quam proicat veritatem coni fili bilem sicit. Qui bene docet 8c mae vivit, tanquamae aut cymbalum s num facit alijs r ipse tamen sibi manet insen lualis. Qui bene docet, & male vivit, qquatur cereo, qui bonam quide aliis lucem prestat, se vero in malis suis
consumere videtur, atque extinguere.
Idem ipse bonum malo coniungit, luce tenebris miscet, veritatem mendacio murat. ΓTheopl la. in Lucam. c. II. Grego. in pastorali. par. a. c. q. Isidor. lib. s. c. 36. cum seq. Adde Tho. V uald . tomo. I. lib. 2. c. 7 o. cum seq. Alson. Castren. lib. 3. de iusta haere. Pu. c. 2. cum seq. Bruti. lib. 6. de hqret. c. J, Tetrici quidam atque arrogantes pri dicatores, egregiam laudem, magnum& memorabile nomen referre se putat,
si in cocionibus publicis, quo iure, qua iniuria episcopis detrahanta quasi vero id Christians libertatis magis sit, quam
447쪽
o 1 De praedicatoribus Titulus XLIX.
procacἰtatis & insolentiq. Honorandi praedIcationis suspendi,& a suis superio iunt episcopi, non modo qui bene prP ribus, pro modo&censura excessus sunt, sed etiam discoli: nam & hi secre criter puniri. Haec illi in decretis in
to sunt admonendi correctione frater- rum. c. et . de 46.
na, non publice traducendi per ora hominum: id enim praelatis i pus non prodest,subiectas vero plurimum nocere solet. Atque ut quidam recte inquit: Sutqui solum inobedientiam & rebellione subduorum nutriendo,vitia culpant superiorum , etiam dum absunt. Nihil plausibilius audit inuida plebs, quam luperiorum vitia prodere, augere, cubpare. Gabriel super canone, lect. 77.Jr o Tales igitur concio natores temerari j,& insolentes. seuere puniedi sunt. Cle. s. in conc. Viennensi inquit: Religi sis in virtute sanctae obedientiae, & sub
interminatione maledictionis aeternae districtius inhibemus, ne in sermo m-bus suis ecclesiarum prelatis detrahant. Clem. I.f. i. de priuit. JEt Patres concilii Senonen. aiunt: Nonnulli praedic tores beneuolentiam vulgi captantes, administratoribus tam ecclesiasticis, quam secularibus detrahunt r subditos suis maloribus rebelles de inobedientes
reddunt. Et post aliqua : Si praelatis ecclesiae de principibus detraxerint, ac populum ab obedientia superiorum retraxerint, nos volumus tales, tam in Ut
de perniciosos cocionatores, ob officio I In concilio quoq; Lateranensi sub Leone. X. sessi. II. haec post alia decreuerut Patres: Inhibemus omnibus & singulis clericis, secularibus vel regularibus, cetterisque cuiuscunque status, gradus, ocordinis existant, qui onus praedicatio nis assument, ne de caetero in sermonibus suis publicis sutura ex literis sacris constanter praedicent: sed ex diuinae vocis pracepto, euangelium omni creaturae, cum vitiorum detestatione, & vi tutum commendatione declarent: &pacem ac dilectionem mutuam, a redeptore nostro, tantopere commendata, ubique fouentes , non scindant vestem
inconsutilem Christi, sed ab episcoporum de praelatorum, ac aliorum superiorum,eorumque status scandalosa detractione, quos coram vulgo &laicis , non modo incaute, sed etiam intemperanter reprehendunt,& mordent,& ab eis male gestorum expressis quandoq; nominibus, aperta de manifesta redar gutione abstineant.ADenique constitutionem felicis recordationis Clementis Pape v. quam tenore praesentium innovamus, de approbamus, inuiolabiliter ab eis obseruari debere decernimus.
De praesumptionibus oeseu picionibus Titulus L.
locus in rebus euidentibus O plane probatis. 11 Praesumptionibus et coiecturis in rebus dubiis ct occultis temere credendum cnon e l.
3 Praesumptionibus non magis crederem- γdex debet,quam leges : aris credunt. /Praesumptionis etymologia edi definitio. . Praesumptiones,quae veritatem ipsam uidentur demonstrare,cuit mori sint. Trasumptio iuris contra quam probatio admittithri quomodo definiaIur. Praesidiptiones ex diuersis personarum rerum
448쪽
Deprasumption o suspicion. Titulus L. op
rerum circunstant f ortae . tim in crimine haeresis. '8 Praesum ones ex natione ct patria. 22 Susticio quomodo disserat apraesumptras Praesumptio ex narione σ patria pars ne, ct eius definitio. Qicax est. 13 Ssicionum varia θecies, ct earum Io Praesumptio ex parentibus. definitiones , O de augeantur, σII 'Praesumptio ex parentibus non semper quomodo infirmari soleant.
era es. 14 Sisicio leuis isde oriatur. ra Praesumptio ex educatione quam Vim 23 Ssicio νebemens is fumatur. habeat. 16 Violentassicio unde deducatur.
13 Educatio bona vel praua qκotum πι- αγ Sisicionem de haeres duci posse ex m terim i s. gnis Oindicijs lembus, modosimi pro 34 Consuetudinis or amicitia vis. babilia, aliqui censent.1 1 Praesumptio ex moribus. 28 Ssicio de bares sum non debet exmisi Vita praesens cur ex anteacta θectatri vis indictys lembus. soleat. 29 Ssicioni leuiata induesse in crimi-r7 Inquisitores cur in prima parte actorum ne heresis, nonulti falso existimant.
reor tam diligenter interrogeret , de eo 3 o Suspicio de Ures nascitur aliquando exrum natione, patria, familia, oec. grauissimis criminibus perpetratis. i 3 Pressumptio ex malefactis et maledictis. II Opiniones notius asserens in materia mox re Praesemptio ex maledictis ct malesse rati, easque pertivaciter defendens, ctis cur nocere soleas reis. suspectus in fide merito censetur . xo Praesumptiones efficaciores uru,quave 32-Praesumptio non lenis eontra illos Hi, risimiliores . ex Mahumetanis defendentes ν xt Praesumptiones o coniectura non satis num non bibunt, oesuillam carnem nosunt ut aliquis condemnetur, praesem edunt.
De praesumptionibus & suspicionibus.
V M ex praesumpti nibus, coniecturis,& suspicionibus, non unquam ad eruendam veritatem Pe
pCesertim criminibus, quae clanculum perpetrari solent, non erit alienum pauca quaedam ex his breuiter commem rare, ut rudiores instruere,doctiores adi monere possimus. Illud in primis co- stat in rebus euidentibus,certis, & pl ne probatis, locum non esse praesump--tionibus, aut coniecturis. l. continuus s. cum ita. de verbo. obligati l. ille aut
ille. cum in verbis. de leg. 3-JIllud proerea memoratu dignum est,
dubia, occulta , dc incerta, temere pro certis iudicanda non esse. Unde Xilius
Papa scripsit episcopis per Hispaniam
constitutis: Incerta nemo pontificum iudicare praelumat: d quavis vera sint, non tamen credenda, nisi quς cerris Indicijs coprobantur, nasique maiustilo iudicio conuincuntur, nasi que iudiciario ordine publicatur. Victor quoq; Papa Theophilo ita scripsit: Incerta charissime nullatenus iudicemus, quousq; veniat Dominu , qui latentia producet in lucem, & manifestabit consilia cordium. Et Euaristus epist. 2. Nullu ante vera,iustamq; probatione iudicare, aut damnare
449쪽
os De prinumptionibus oesuspicionibus
damnare debemus, teste Apostolo qui ait: Tu quia es, qui iudicas seruum alienum domino suo stat, aut cadit. Mala utique audita nullum moueant, aut passim dicta absque certa probatione qui se quam unquam credat : sed ante audita diligenter inquirat, ne praecipitando
quicquam aliquis asati s c. si quis diuinis. 3O. q. f. cum seq. cap. Deus omnipotens. 2. q. I. J3 Accedit eodem, quod iudex praesumptionibus non magis credere debet,qualeges ipsae credunt: etsi enim vehementer putet, praesumptionem aliquam esse
eram, ea tamen inoueri non potest ad aliquem condemnandum cum ex pr
Ptia conscientia, etiam sibi certa iudἰ- care non debeat, sed ex fide rum, quς probata suerint. Nec ideo leges transgrediatur iudex, ut ne crimina sint impunita: occulta enim & incerta solum Deum ultorem habent. Et ut Anaes tus inquit, Si omnia in hoc mundo puniremur, diuina iustitia locum non haberet. c. literas . de praesumptio. l. illicitas. g. veritas. de ossic. praesidis. c. si omnia. 6. q. r. J
sumptio dicitur, a prae, id est, ante, &sumptio, quia ante legitimas probati nes aliquid sumit pro vero. Quidam ita definiunt: Praesumptio est rei d
biae coniectura verisimilis, quae ex naturali causa, vel circunstanti:s negoti rum, aut personam proficiscitur. Hane iurisperiti diuidere solent in praesumptionem iuris, S a iure:& praesumpti nem iuris tantum,priorem sic defini ut,
ut sit legis dispositio aliquid praesumentis, & super praesumpto, tanquam sibi
comperto, statuentis. Haec autem ab
apertis & violetis indicijs proficiscitur:& contram illam non admittitur probatio , quia pro manifesta veritate habetur . Huius praesumptionis exempla plurima extant,sed in proposito unum, aut alterum commemorasse sufficiat. Suspectus & infamatus, qui tempore mortis petit consolationem ab hqreticis secundum eorum consuetudinem, si costat eum eo tempore sanae metis fuisse,
condemnatur a iure tanquam consum
matus haereticus. Quod eade omnino ratione locum habere censeo in conuersis ex Iudaeis, Mahumetanis, vel alijs haereticis, qui iuxta ritus parentum suora decedere, ac sepeliri voluerunt. Sic etiasine spe veniae haereticus relapsus pra sumitur, qui post abiuratam haereum,
acceptat,deducit, visitat, comitatur hPreticos : vel munera eis mittit,vel fauo
rem impendit. Γ c. filii. c. accusatus. g. ille quoque.de haereti. lib. 6. l. antiquς. C. ad Velleia. l. a diuo Pio.*.si pignora. de re iudi. c. is qui fidem. desponsalib.& illic interpretes. Corasius lib. s. da arte iuris. cap. I. Js Eodem sere pertinet violentae illae praesumptiones, quae veritatem ipsam cunctis demonstrare videntur : cuiusmodi
sunt, indicia indubitata, quae ad aliud trahi nequeunt, quam ad id, quod indicant: ea enim pro veris probationibus sunt habenda , ut quidam iurisperiti
aiunt. Tale est,haereticos adorare, ritus Iud rum, aut Mahumetanorum seruare, ieiunia, caeremonias,& orationea
eorum sacere: & id genus alia,quq non nisi ad manifestam haeresim trahi posse
videantur. Est autem indicium ape tum, tale signum facti, quod urgeat animum boni di costantis viri ad rem ne credendam. Archid. Ioan. And. Domin. 6c caeteri in . c. 1. de haeret. lib. 6.lsi Altera praesumptio iuris est , contra uam probatio admittitur: eam sic donit Alciatus:Praesumptio iuris est, probabilis coniectura ex certo signo pro
450쪽
ueniens, quae alio non adducto, pro veritate habetur. Nihil autem differunt praesumptio iuris apud iurisperitos, Scargumentum probabile apud rhetores: apud quos argumenta probabilia sunt,
quorum oppositum verum esse possibile est: illis tamen stabitur, donec aduersarius contrarium probet. Sic etiaturis praesumptio, nisi contrarium pro betur, pro plena probatione haberi s lat. I l. i. C. de impube. de alijs subm- tutio. l. licet imperator. de legat. I. Alciatus lib. i. praesumptio. t. 3. Tira quel. in. l. si unquam. C. de reuo. donatio. parte, donatione largitus . nu.
27. cum sequenti b. J7 Aliae sunt praesumptiones ex diuersis
personaru de rerum circunstantiis ortae: quae quidem tam variae sunt, de innumerabiles, ut eas certa regula comprehendere impossibile sit: necessario igitur inaestimatione iudicis erunt. Alexander theologus inquit: Praesumptionu alias esse leues, alias probabiles, alias tem rarias: adde etiam alias esse violentas. De his tamen a nobis disserendum erit in praesentia, quae probabiles esse via dentur , 8e in hoc iudicium frequentius incidunt. Alex. Ales. 3. parte. q. 4 F. membro. 7. Js Praesumitur aliquis nonnunquam bonus vel malus ex natione de patria: sunt enim cuique nationi vitia quaedam peculiaria, propriuque mores. nec idem in
barbato, Germano, de Hispano, aeque Irobabile est. Vnde Nathanael apudoannem inquit : A Nazareth potest aliquid boni esse Vlpianus quoque i
quens de venalibus seruis ait: Plerunq; natio serui, aut prouocat, aut deterretemptorem: idcirco interest nostra scire nationem. Praesumptum etenim est quoidam seruos bonos esse, quia nati nis sunt non infamata: quosdam malos
videri, quia ea nasone sunt, quq magis infamis est . Et Plato in fine dialogis quinti de legibus: Nec illud nos fugiat.
magnam cile locorum ad serendos me
liores peioresque homines, differentia. Quippe alij varietate vetorum de turbine, difficiles de protervi sunt: ali I pr pter aquas, alij propter cibos,qui ex terra non solum corporibus comodi, aut inco modi oriuntur, veru animis quoq; non minus. Quod Isocrates etiam In Areopagitico docet. lloan. I.& l. quod nolit. g. qui mancipia.deaedalir.edicto.s c. si gens Anglorum. cum seq. 16.diae Tiraqucl. de nobilitate. cap. i 2. JEa tamen praesumptio, ut nimis gen ratis, sic etiam parum emcax est, nisi serte aliis argumentis fulciatur. Nulla enim natio, nulla patria est, in qua non sint homines diuersorum inter
se ingeniorum dc morum: nec natio quempiam bonu,aut malum esse cogit. Vnde Iuuenalis: . . . . cuius prudentia monstras,
Summos posse viros, ct magna exempla
Vervecu in patria,erasso 1 sub am M'. Et Ausonius de Seuero Caesare.
Pnnica origo illi, sed qui virtute probaret , 2 su obstare locum,cum valet ingenium. Et Themistocles Seriphio in iurgio respondit, cum ille dixisset, non eum sua, sed patriae gloria splendorem asse cutum : vera, inquit, hercule, narras: veruntamen nec si ego Seriphius gnobilis r nec si tu Athenienss esses, clarus
unquam fuisses. Aristides quoque de eadem re loquens dixisse sertur: Vobis de Lacedemoni j , ac reliqui Graeci, qui nunc adestis, dicimus, quoniam locus
nec virtute praestat, nec adimit. Author
Plutarchus in vii a Themistoclis N Aristidis .. De Themistocle quoq; sci ibit HeFFF rodotus